Sự thật khắc nghiệt của DeFi: Lợi suất stablecoin sụp đổ, chào mừng bạn đến kỷ nguyên rủi ro
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sự thật khắc nghiệt của DeFi: Lợi suất stablecoin sụp đổ, chào mừng bạn đến kỷ nguyên rủi ro
Nếu một phong trào tài chính cách mạng mà còn không thể đánh bại danh mục đầu tư trái phiếu của bà bạn, thì nó có ích lợi gì?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả:Justin Alick
Biên dịch: TechFlow
Thời đại kiếm lợi nhuận dễ dàng từ tiền mã hóa đã chính thức kết thúc? Một năm trước, việc gửi tiền mặt vào stablecoin giống như tìm thấy mã gian lận. Lãi suất cao, (nghe nói) rủi ro bằng không. Giờ đây, giấc mơ đó đã tan thành tro bụi.
Mọi cơ hội sinh lời từ stablecoin trên toàn lĩnh vực tiền mã hóa đều sụp đổ, để lại những người đi vay và săn lợi nhuận trong DeFi mắc kẹt giữa vùng hoang mạc gần như không có lợi tức. Con gà đẻ trứng vàng (cây tiền) với tỷ suất hoàn vốn hàng năm (APY) "không rủi ro" đã xảy ra chuyện gì? Và ai là người phải chịu trách nhiệm khi mảnh đất săn thưởng trở thành thành phố ma? Hãy cùng mổ xẻ bản "báo cáo tử thi" về lợi nhuận từ stablecoin – và cảnh tượng này chẳng hề đẹp đẽ chút nào.
Giấc mơ lợi nhuận "không rủi ro" đã chết
Bạn còn nhớ thời hoàng kim xưa kia (khoảng năm 2021), khi các giao thức tung ra APY hai chữ số cho USDC và DAI như phát kẹo? Các nền tảng tập trung hứa hẹn lợi suất 8-18% cho stablecoin, mở rộng quy mô tài sản quản lý (AUM) lên mức khổng lồ chỉ trong chưa đầy một năm. Ngay cả những giao thức DeFi được coi là "bảo thủ" cũng cung cấp lợi nhuận gửi stablecoin trên 10%. Cứ như thể chúng ta đã phá giải hệ thống tài chính, tiền miễn phí! Các nhà đầu tư nhỏ lẻ đổ xô vào, tin chắc mình đã tìm thấy con đường kỳ diệu để đạt lợi nhuận ổn định 20% mà không có rủi ro. Chúng ta đều biết kết cục ra sao.
Nhanh chuyển đến năm 2025: giấc mơ này đang hấp hối. Lợi suất stablecoin đã giảm xuống mức một chữ số thấp hoặc bằng không, bị tiêu diệt hoàn toàn bởi một cơn bão hoàn hảo. Cam kết về "lợi nhuận không rủi ro" đã chết – và thực tế nó chưa bao giờ tồn tại từ đầu. Con gà đẻ trứng vàng của DeFi hóa ra chỉ là một con gà mất đầu.
Token sụp đổ, lợi nhuận theo đó sụp đổ
Kẻ gây tội đầu tiên rõ như ban ngày: thị trường gấu tiền mã hóa. Giá token giảm mạnh đã phá hủy nguồn nhiên liệu cho nhiều khoản lợi nhuận. Thị trường bò của DeFi được nuôi dưỡng bởi những token đắt đỏ; bạn từng kiếm được 8% lợi suất stablecoin vì các giao thức có thể đúc và phân phối token quản trị tăng giá mạnh. Nhưng khi giá các token này giảm tới 80-90%, bữa tiệc kết thúc. Phần thưởng khai thác thanh khoản cạn kiệt hoặc gần như vô giá trị. (Ví dụ, token CRV của Curve từng gần chạm 6 USD, nay dao động dưới 0,50 USD – kế hoạch trợ giá lợi nhuận cho nhà cung cấp thanh khoản hoàn toàn sụp đổ.) Tóm lại, không có thị trường bò, sẽ không có bữa ăn miễn phí.
Theo sau sự sụt giá là dòng chảy thanh khoản lớn ra khỏi hệ thống. Tổng giá trị bị khóa (TVL) trong DeFi đã bốc hơi từ đỉnh điểm. Sau khi đạt đỉnh cuối năm 2021, TVL rơi vào vòng xoáy giảm sâu, sụt hơn 70% trong giai đoạn sụp đổ 2022-2023. Hàng chục tỷ đô la vốn rời bỏ các giao thức, hoặc do nhà đầu tư cắt lỗ hoặc do chuỗi thất bại buộc rút vốn. Khi một nửa lượng vốn biến mất, lợi nhuận tự nhiên khô héo: người đi vay giảm, phí giao dịch giảm, phần thưởng token phân bổ cũng giảm mạnh. Kết quả: TVL của DeFi (thật ra giống "tổng giá trị thất thoát") khó phục hồi lại một phần nhỏ ánh hào quang cũ, dù có sự hồi phục nhẹ vào năm 2024. Khi cánh đồng đã hóa thành bụi, nông trại lợi nhuận chẳng thu hoạch được gì.
Sự ghê tởm đối với khẩu vị rủi ro?
Có lẽ yếu tố quan trọng nhất giết chết lợi nhuận đơn giản là nỗi sợ hãi. Khẩu vị rủi ro của cộng đồng tiền mã hóa đã về bằng không. Sau khi trải qua những câu chuyện kinh dị từ tài chính tập trung (CeFi) và các trò lừa đảo chạy trốn trong DeFi, ngay cả những kẻ đầu cơ liều lĩnh nhất cũng nói "không, cảm ơn". Dù là nhà đầu tư nhỏ hay cá voi, hầu hết đều tuyên bố từ bỏ trò chơi săn lợi nhuận từng rất thịnh hành. Kể từ thảm họa năm 2022, phần lớn vốn tổ chức tạm ngừng đầu tư vào tiền mã hóa, trong khi các nhà đầu tư nhỏ bị cháy tài khoản giờ đây thận trọng hơn nhiều. Sự thay đổi tâm lý này rõ ràng: tại sao phải săn đuổi lợi suất 7% khi một ứng dụng cho vay đáng ngờ có thể biến mất trong một đêm? Câu nói "nếu trông quá tốt để thành thật thì thường là không thật" cuối cùng đã thấm sâu.
Ngay cả bên trong DeFi, người dùng cũng né tránh mọi thứ trừ lựa chọn an toàn nhất. Khai thác lợi nhuận đòn bẩy – từng là cơn sốt mùa hè DeFi – nay trở thành thị trường ngách. Các bộ tích hợp lợi nhuận và kho chứa cũng ảm đạm tương tự; Yearn Finance không còn là chủ đề nóng trên Twitter tiền mã hóa (CT). Nói đơn giản, giờ đây chẳng ai còn hứng thú thử những chiến lược kỳ lạ nữa. Việc tránh rủi ro tập thể đang bóp nghẹt những khoản lợi nhuận phong phú từng đền bù cho những rủi ro đó. Không khẩu vị rủi ro = không phí rủi ro. Những gì còn lại chỉ là lãi suất cơ bản mong manh.
Đừng quên phía giao thức: bản thân các nền tảng DeFi cũng trở nên e dè rủi ro hơn. Nhiều nền tảng siết chặt yêu cầu thế chấp, giới hạn hạn mức vay hoặc đóng các hồ chứa không sinh lời. Sau khi chứng kiến đối thủ phát nổ, các giao thức không còn theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá. Điều này có nghĩa ít biện pháp khuyến khích táo bạo hơn và mô hình lãi suất bảo thủ hơn, tiếp tục đè nặng làm giảm lợi suất.
Sự trả thù của tài chính truyền thống: Khi trái phiếu chính phủ trả 5%, tại sao chấp nhận DeFi 3%?
Đây là bước ngoặt trớ trêu: thế giới tài chính truyền thống bắt đầu cung cấp lợi suất tốt hơn tiền mã hóa. Việc Fed tăng lãi suất đẩy lãi suất phi rủi ro (lợi suất trái phiếu chính phủ) lên mức gần 5% trong năm 2023-2024. Bất ngờ, trái phiếu nhà bà ngoại nhàm chán lại vượt xa nhiều hồ chứa DeFi! Kịch bản hoàn toàn đảo ngược. Sức hấp dẫn toàn bộ của việc cho stablecoin vay là ngân hàng trả 0,1% còn DeFi trả 8%. Nhưng khi trái phiếu chính phủ trả 5% mà không có rủi ro, thì lợi suất một chữ số của DeFi trở nên cực kỳ kém hấp dẫn khi điều chỉnh theo rủi ro. Một nhà đầu tư tỉnh táo tại sao lại gửi đô la vào một hợp đồng thông minh đáng ngờ để kiếm 4% khi Chính phủ Mỹ cung cấp lợi suất cao hơn?
Thực tế, khoảng cách lợi suất này hút vốn khỏi lĩnh vực tiền mã hóa. Các tay to bắt đầu đưa tiền mặt vào trái phiếu an toàn hoặc quỹ thị trường tiền tệ thay vì nông trại stablecoin. Ngay cả các nhà phát hành stablecoin cũng không thể phớt lờ điều này; họ bắt đầu đầu tư dự trữ vào trái phiếu chính phủ để kiếm lợi nhuận lớn (phần lớn giữ lại cho chính họ). Hệ quả, chúng ta thấy stablecoin nằm bất động trong ví, không được triển khai sử dụng. Chi phí cơ hội khi nắm giữ stablecoin có lợi suất 0% trở nên khổng lồ, hàng trăm tỷ đô la tiền lãi bị mất. Những đồng đô la nằm yên trong stablecoin "tiền mặt thuần túy" chẳng làm gì, trong khi lãi suất thế giới thực tế tăng vọt. Tóm lại, tài chính truyền thống đã chiếm lấy miếng bánh của DeFi. Lợi suất DeFi phải tăng mới cạnh tranh được, nhưng không có nhu cầu mới thì nó không thể tăng. Vì vậy vốn cứ thế ra đi.
Hiện nay, Aave hay Compound có thể cung cấp khoảng 4% APY cho USDC của bạn (đi kèm nhiều rủi ro), nhưng trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 1 năm trả lợi suất tương đương hoặc cao hơn. Toán học rất tàn nhẫn: xét theo rủi ro điều chỉnh, DeFi không còn khả năng cạnh tranh với tài chính truyền thống. Vốn thông minh hiểu điều này và sẽ không vội quay lại cho đến khi tình hình thay đổi.
Phát hành token giao thức: không bền vững và đang chấm dứt
Hãy thành thật: nhiều khoản lợi nhuận hấp dẫn từ đầu đã không thực sự tồn tại. Chúng được chi trả bằng lạm phát token, trợ giá từ vốn đầu cơ mạo hiểm hoặc kinh tế học Ponzi thuần túy. Trò chơi này chỉ có thể kéo dài trong một thời gian. Đến năm 2022, nhiều giao thức buộc phải đối mặt với thực tế: bạn không thể liên tục trả 20% APY trong thị trường gấu nếu không muốn phát nổ. Chúng ta chứng kiến một giao thức nối tiếp giao thức khác cắt giảm phần thưởng hoặc đóng dự án, vì chúng đơn giản là không bền vững. Các hoạt động khai thác thanh khoản bị thu hẹp; phần thưởng token bị cắt giảm khi kho cạn kiệt. Một số nông trại lợi nhuận thực sự cạn sạch lượng token phát hành dùng để chi trả – giếng đã cạn, những kẻ săn thưởng chuyển địa điểm.
Thịnh vượng khai thác lợi nhuận đã trở thành suy thoái. Những giao thức từng in token liên tục giờ đây đang đối mặt hậu quả (giá token lao dốc, vốn đầu cơ đã rời đi).
Thực tế, chiếc xe buýt chở lợi nhuận đã trật đường ray. Các dự án tiền mã hóa không thể tiếp tục đúc tiền phép thuật để thu hút người dùng, trừ khi họ muốn hủy hoại giá trị token của mình hoặc kích động sự giận dữ của cơ quan quản lý. Khi ngày càng ít "rau non" (à quên, nhà đầu tư) sẵn sàng khai thác và bán tháo các token này, vòng phản hồi của lợi nhuận không bền vững đã sụp đổ. Những lợi nhuận còn lại duy nhất là những khoản thực sự được hỗ trợ bởi doanh thu thực tế (phí giao dịch, chênh lệch lãi suất), và chúng nhỏ hơn nhiều. DeFi buộc phải trưởng thành, nhưng trong quá trình này, lợi suất của nó đã co lại ở mức thực tế.
Khánh hoang săn lợi nhuận: một thành phố ma
Tất cả các yếu tố này kết hợp khiến việc săn lợi nhuận thực chất trở thành một thành phố ma. Những nông trại sôi động và chiến lược "táo bạo" ngày hôm qua giờ giống như lịch sử cổ xưa. Hôm nay lướt Twitter tiền mã hóa, bạn có thấy ai khoe APY 1000% hay token nông trại mới không? Gần như không. Thay vào đó, bạn thấy những tay già cỗi kiệt sức và những người tị nạn rút thanh khoản. Những cơ hội lợi nhuận hiếm hoi còn sót lại hoặc quá nhỏ và rủi ro cao (do đó bị vốn chủ lưu phớt lờ), hoặc thấp đến mức tê liệt. Nhà đầu tư nhỏ để stablecoin nằm im (lợi suất bằng không nhưng an toàn hơn), hoặc rút tiền mặt và chuyển vốn ra ngoài chuỗi vào các quỹ thị trường tiền tệ. Các cá voi đang ký thỏa thuận với các tổ chức tài chính truyền thống để kiếm lãi, hoặc đơn giản là nắm giữ đô la, không quan tâm đến trò chơi lợi nhuận DeFi. Kết quả: nông trại hoang vu. Đây là mùa đông DeFi, cây trồng không thể phát triển.
Ngay cả nơi có lợi nhuận, bầu không khí cũng hoàn toàn khác. Các giao thức DeFi giờ đây quảng bá tích hợp với tài sản thế giới thực (RWA) để giành giật lợi suất 5%, 6% ở đây kia. Về cơ bản, chính chúng cũng đang xây cầu nối với tài chính truyền thống – thừa nhận rằng hoạt động trên chuỗi đơn thuần không còn tạo ra lợi suất cạnh tranh được. Giấc mơ về một vũ trụ lợi nhuận mã hóa tự cung tự cấp đang phai nhạt. DeFi đang nhận ra rằng, nếu bạn muốn lợi nhuận "không rủi ro", bạn cuối cùng sẽ làm điều mà tài chính truyền thống làm (mua trái phiếu chính phủ hoặc tài sản vật chất khác). Bạn đoán xem – những lợi suất này tối đa chỉ loanh quanh mức trung bình một chữ số. DeFi đã đánh mất lợi thế của mình.
Vì vậy hiện tại chúng ta đang ở đâu: lợi nhuận stablecoin như chúng ta từng biết đã chết. Lợi suất 20% là ảo tưởng, thậm chí thời 8% cũng đã qua rồi. Chúng ta đang đối mặt với thực tế tỉnh táo: nếu giờ muốn kiếm lợi suất cao trong tiền mã hóa, bạn phải chấp nhận rủi ro điên rồ (đi kèm khả năng mất trắng tương ứng), hoặc bạn đang săn đuổi điều viển vông. Lãi suất cho vay stablecoin trung bình trong DeFi hầu như không vượt quá tiền gửi tiết kiệm ngân hàng, nếu có vượt. Xét theo điều chỉnh rủi ro, so với các lựa chọn khác, lợi suất DeFi giờ đây thật sự buồn cười.
Không còn bữa ăn miễn phí trong tiền mã hóa
Theo phong cách tiên tri tận thế, hãy nói thẳng: thời đại kiếm lợi nhuận dễ dàng từ stablecoin đã kết thúc. Giấc mơ lợi nhuận không rủi ro của DeFi không chỉ chết – nó bị giết bởi lực hút thị trường, nỗi sợ nhà đầu tư, cạnh tranh tài chính truyền thống, thanh khoản biến mất, kinh tế học token không bền vững, tác động quản lý và thực tế trần trụi. Tiền mã hóa đã trải qua bữa tiệc lợi nhuận miền Tây hoang dã, và kết thúc trong nước mắt. Giờ đây, những người sống sót lục lọi đống đổ nát, hài lòng với lợi suất 4% và gọi đó là chiến thắng.
Đây có phải là hồi kết của DeFi? Chưa chắc. Sáng tạo luôn có thể khơi dậy cơ hội mới. Nhưng tông giọng đã thay đổi căn bản. Lợi nhuận trong tiền mã hóa phải được kiếm bằng giá trị thực và rủi ro thực, chứ không phải tiền internet phép thuật. Thời kỳ "lợi suất 9% từ stablecoin vì các con số sẽ tăng" đã qua rồi. DeFi không còn là lựa chọn thông minh hơn tài khoản ngân hàng của bạn; thực tế, trên nhiều phương diện, nó tệ hơn.
Câu hỏi thách thức: Liệu săn lợi nhuận có quay trở lại không, hay nó chỉ là mánh lới thoáng qua trong thời đại lãi suất bằng không? Hiện tại, viễn cảnh u ám. Có thể nếu lãi suất toàn cầu giảm trở lại, DeFi có thể tỏa sáng bằng cách cung cấp lợi suất cao hơn vài điểm phần trăm, nhưng ngay cả vậy, niềm tin đã bị tổn hại nghiêm trọng. Rất khó để nhốt lại con quỷ nghi ngờ vào trong chai.
Hiện tại, cộng đồng tiền mã hóa phải đối mặt với một sự thật khắc nghiệt: không có lợi suất 10% không rủi ro nào đang chờ bạn trong DeFi. Nếu muốn kiếm lợi suất cao, bạn phải mạo hiểm vốn vào các khoản đầu tư biến động hoặc các phương án phức tạp – đúng thứ mà stablecoin vốn được thiết kế để giúp bạn tránh. Ý nghĩa toàn bộ của lợi nhuận stablecoin là một nơi trú ẩn có sinh lời. Ảo giác này đã vỡ tan. Thị trường đã tỉnh ngộ, nhận ra rằng "tiết kiệm stablecoin" thường chỉ là cách nói bóng bẩy cho việc chơi với lửa.
Cuối cùng, có lẽ lần thanh lọc này là lành mạnh. Loại bỏ lợi nhuận giả và cam kết không bền vững có thể mở đường cho những cơ hội thực tế hơn, định giá hợp lý hơn. Nhưng đó là hy vọng dài hạn. Thực tế hôm nay là khắc nghiệt: stablecoin vẫn hứa về tính ổn định, nhưng không còn hứa về lợi nhuận. Thị trường săn lợi nhuận tiền mã hóa đang suy thoái, nhiều nông dân cũ đã treo cuốc nghỉ việc. DeFi từng là thiên đường lợi suất hai chữ số, giờ đây thậm chí khó cung cấp mức hoàn vốn ngang trái phiếu chính phủ, mà rủi ro còn cao hơn nhiều. Đám đông nhận ra điều này, và họ đang dùng chân (và vốn) để bỏ phiếu.
Kết luận
Là một người quan sát mang tính phê phán, thật khó để không giữ thái độ cực đoan về mặt trí tuệ: một phong trào tài chính cách mạng mà thậm chí không thể đánh bại danh mục đầu tư trái phiếu của bà ngoại bạn thì nó có ích lợi gì? DeFi cần trả lời câu hỏi này, và trước khi nó trả lời, mùa đông lợi suất stablecoin sẽ tiếp tục bào mòn. Cơn sốt đã biến mất, lợi nhuận biến mất, có lẽ cả khách du lịch cũng biến mất. Những gì còn lại là một ngành công nghiệp buộc phải đối mặt với giới hạn của chính mình.
Trong khi đó, hãy dành một phút tưởng niệm cho câu chuyện "lợi nhuận không rủi ro". Nó từng thú vị. Giờ trở lại thực tế, lợi suất stablecoin thực tế bằng không, và thế giới tiền mã hóa sẽ phải thích nghi với cuộc sống sau khi bữa tiệc kết thúc. Hãy chuẩn bị tinh thần, đừng để bị mê hoặc bởi bất kỳ lời hứa mới nào về lợi nhuận dễ dàng. Trên thị trường này, không có chuyện bữa ăn miễn phí. Chúng ta càng sớm chấp nhận điều này, sẽ càng sớm xây dựng lại niềm tin, và có thể một ngày nào đó, tìm thấy lợi nhuận thực sự kiếm được chứ không phải được ban phát.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@justinalick
