Tiger Research: Tại sao các sàn CEX đổ xô tham gia DeFi?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tiger Research: Tại sao các sàn CEX đổ xô tham gia DeFi?
Việc CEX thúc đẩy mở rộng dịch vụ trên chuỗi không chỉ đơn thuần là một chiến lược phòng thủ, mà còn thể hiện sự cam kết tích cực vào tương lai của hệ sinh thái tiền mã hóa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Biên dịch: TechFlow
Báo cáo do Tiger Research soạn thảo phân tích lý do các sàn giao dịch tập trung (CEX) lớn như Bybit, Binance và Coinbase đang tiến vào lĩnh vực DeFi cũng như chiến lược của họ.
Tóm tắt
Phân hóa chiến lược: Binance cung cấp các dịch vụ trên chuỗi hướng đến người dùng lẻ nhằm giảm rào cản tiếp cận Web3. Bybit ra mắt nền tảng độc lập ByReal để cung cấp thanh khoản đạt tiêu chuẩn CEX trên chuỗi. Coinbase áp dụng mô hình hai làn đường, nhắm đến cả người dùng cá nhân lẫn tổ chức.
Lý do CEX chuyển sang hoạt động trên chuỗi: Khi ngày càng nhiều token khởi điểm được niêm yết đầu tiên trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX), các sàn giao dịch tập trung phải đối mặt với sự chậm trễ trong việc niêm yết do kiểm soát quy định – dẫn đến mất khối lượng giao dịch và doanh thu. Dịch vụ trên chuỗi cho phép họ tham gia vào thanh khoản sớm của các token mà vẫn giữ chân người dùng, ngay cả khi chưa chính thức niêm yết.
Tương lai của CeDeFi: Biên giới giữa các nền tảng đang mờ dần. Các token sàn giao dịch đang tiến hóa từ công cụ giảm phí thành tài sản then chốt kết nối hệ sinh thái tập trung và phi tập trung. Một số giao thức DeFi có thể bị hấp thụ vào mạng lưới do CEX thống trị, thúc đẩy quá trình hình thành một thị trường hỗn hợp tích hợp.
1.Không thể bỏ lỡ: CEX chuyển mình lên chuỗi
Gần đây, các động thái của Binance, đặc biệt là Binance Alpha, đã thu hút sự chú ý của thị trường. Được vận hành bởi đội ngũ Binance, Alpha đóng vai trò như một nền tảng niêm yết dựa trên DeFi, giúp người dùng lẻ tiếp cận các token sơ khai nhanh hơn so với các kênh truyền thống. Điều này nâng cao đáng kể khả năng tiếp cận và mức độ tham gia, nhất là thông qua các cơ chế như Alpha Points, thúc đẩy airdrop định hướng tới người dùng.
Tuy nhiên, mô hình này không hoàn toàn không gây tranh cãi. Một vài token được niêm yết qua Alpha đã giảm giá mạnh ngay sau khi ra mắt, dấy lên tranh luận về cấu trúc và mục đích của chương trình. Dù đánh giá trái chiều, một xu hướng rõ ràng là: các sàn giao dịch tập trung không còn là người quan sát bên lề hệ sinh thái DeFi – giờ đây họ đã trở thành người tham gia tích cực.
Sự chuyển đổi này không chỉ giới hạn ở Binance. Các nền tảng lớn khác cũng đang chuyển dịch lên chuỗi. Ví dụ, Bybit gần đây đã công bố ByReal – một nền tảng DeFi xây dựng trên Solana. Coinbase cũng tiết lộ kế hoạch tích hợp trực tiếp các dịch vụ trên chuỗi vào ứng dụng của mình. Những phát triển này cho thấy một chuyển biến cấu trúc rộng rãi hơn trong ngành công nghiệp sàn giao dịch.
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao các sàn giao dịch tập trung – vốn lâu nay phụ thuộc vào mô hình kinh doanh ổn định và tạo ra doanh thu – lại bước vào thị trường DeFi vốn bản chất rất biến động? Báo cáo này phân tích các lý do chiến lược đằng sau sự chuyển đổi này và xem xét các động lực thị trường thúc đẩy sự thay đổi này.
2.Hiện trạng CEX thâm nhập DeFi: Họ thực sự đang xây gì?
Trước khi phân tích động cơ chiến lược của các sàn giao dịch tập trung khi tiến vào DeFi, điều quan trọng là phải hiểu rõ họ thực sự đang xây dựng gì. Mặc dù những nỗ lực này thường được xếp vào xu hướng chung mang tên “CeDeFi” (tài chính phi tập trung - tập trung), nhưng cách triển khai giữa các nền tảng lại có sự khác biệt đáng kể.
Bybit, Coinbase và Binance mỗi bên đều theo đuổi phương pháp riêng – khác biệt về kiến trúc, mô hình lưu ký tài sản và trải nghiệm người dùng. Việc hiểu rõ những khác biệt này là then chốt để đánh giá chiến lược của từng nền tảng.
2.1. ByReal của Bybit: Cung cấp thanh khoản đạt chuẩn CEX thông qua DEX độc lập
Thông báo lần đầu về ByReal. Nguồn: @byreal_io
Ngày 14 tháng 6, Bybit công bố ByReal như một phần mở rộng hạ tầng chuỗi của sàn giao dịch. Mục tiêu rất rõ ràng: tái hiện mức thanh khoản tương đương sàn giao dịch tập trung trong môi trường trên chuỗi. Để đạt được điều này, Bybit áp dụng thiết kế lai ghép, kết hợp hệ thống yêu cầu báo giá (RFQ) với mô hình làm thị trường tập trung thanh khoản (CLMM).
Cơ chế RFQ cho phép người dùng yêu cầu báo giá từ nhiều nhà môi giới trước khi thực hiện giao dịch, nhờ đó tối ưu giá thông qua các market maker chuyên nghiệp. Mô hình CLMM tập trung thanh khoản trong phạm vi giá giao dịch sôi động, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm trượt giá – những yếu tố then chốt để mô phỏng trải nghiệm giao dịch kiểu CEX trên chuỗi.
Đồng thời, ByReal duy trì tính phi tập trung ở cấp độ người dùng. Tài sản được tự lưu ký thông qua ví Web3 như Phantom, nền tảng bao gồm một launchpad dành cho các dự án mới. Nó cũng cung cấp chức năng tạo lợi nhuận thông qua Revive Vault, bao gồm các sản phẩm stake trên Solana như $bbSOL.
Mục tiêu chiến lược của Bybit thông qua ByReal là tạo ra một lớp thanh khoản song song dành cho các token sơ khai – những token có thể không đủ tiêu chuẩn niêm yết trên sàn chính, nhưng lại có thể phát triển mạnh mẽ trong môi trường mở hơn, do cộng đồng dẫn dắt. Dù mô hình này về cấu trúc tương tự Binance Alpha, ByReal nổi bật nhờ tích hợp chức năng launchpad và sản phẩm sinh lời vào một dịch vụ toàn diện hơn.
2.2. Coinbase: Chiến lược hai làn đường hướng đến người dùng cá nhân và tổ chức
Nguồn: Coinbase
Tại hội nghị mật mã 2025, Coinbase tuyên bố kế hoạch tích hợp trực tiếp giao dịch DeFi vào ứng dụng chính của mình, chứ không thông qua ví độc lập. Cốt lõi của chiến lược này là mang đến trải nghiệm liền mạch. Bằng cách kích hoạt giao dịch DEX trong ứng dụng chính, người dùng có thể truy cập và giao dịch hàng ngàn token ngay từ khoảnh khắc chúng được tạo ra, mà không cần rời khỏi giao diện Coinbase.
Nguồn: Coinbase
Dù người dùng đã có thể truy cập DeFi qua Coinbase Wallet độc lập, công ty đã ra mắt một tính năng khác biệt then chốt: Pools được xác minh (Verified Pools). Các nhóm thanh khoản này chỉ mở cho các tổ chức đã qua xác minh KYC (biết khách hàng của bạn), cung cấp môi trường an toàn, tuân thủ cho các thực thể có nghĩa vụ pháp lý.
Tóm lại, Coinbase hình thành chiến lược hai làn đường phức tạp: phục vụ người dùng cá nhân bằng quyền truy cập liền mạch, tích hợp trên chuỗi, đồng thời cung cấp nơi thanh khoản đảm bảo cao, được quản lý cho khách hàng tổ chức. Điều này cho phép công ty bao phủ cả hai nhóm người dùng, đồng thời cân bằng giữa trải nghiệm người dùng và tuân thủ quy định.
2.3 Binance Alpha: Chiến lược định hướng người dùng cá nhân nhằm giảm rào cản Web3
Trong ba sàn giao dịch lớn, Binance Alpha là sản phẩm thiên về người dùng lẻ nhất. Khác với các nền tảng khác nhấn mạnh tính phi tập trung, Binance ưu tiên tiện ích sử dụng. Alpha có thể truy cập trực tiếp thông qua một tab trong ứng dụng chính của Binance, cho phép người dùng giao dịch mà không cần rời khỏi giao diện quen thuộc.
Dù mọi giao dịch đều được xử lý trên chuỗi, người dùng tương tác với Alpha thông qua tài khoản Binance hiện tại, không cần thiết lập ví riêng hay quản lý cụm từ khôi phục, giảm đáng kể rào cản tiếp cận cho người mới Web3.
Dù cả ba nền tảng đều đang tiến gần đến mô hình CeDeFi, con đường của họ lại khác biệt rõ rệt. Bybit hướng đến người dùng bản địa DeFi với kiến trúc hoàn toàn phi tập trung và cơ chế thanh khoản nâng cao; Coinbase theo đuổi chiến lược hai làn đường, phục vụ cả khách hàng cá nhân và tổ chức thông qua hạ tầng khác biệt; còn Binance tập trung vào phổ cập đại chúng bằng cách đơn giản hóa sự phức tạp của Web3.
Mỗi sàn giao dịch đang khám phá các điểm đánh đổi riêng về lưu ký tài sản, lựa chọn sản phẩm và mức độ tích hợp sâu, cùng định hình nên những điểm tiếp cận đa dạng cho hệ sinh thái CeDeFi đang không ngừng phát triển.
3. Động lực chiến lược thúc đẩy sàn giao dịch tập trung (CEX) tiến vào DeFi
3.1 Tận dụng cơ hội token sơ khai, né tránh rủi ro niêm yết
Lý do đầu tiên rất rõ ràng: CEX muốn tiếp cận sớm các token hấp dẫn, nhưng họ không thể niêm yết đủ nhanh.
Hầu hết các token mới hiện nay được phát hành trực tiếp trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX), nơi cơ chế niêm yết không cần cho phép cùng sự lan tỏa nhanh chóng về sự chú ý đã thúc đẩy tăng trưởng khối lượng giao dịch nhanh chóng. Tuy nhiên, do các hạn chế như kiểm tra pháp lý, kiểm soát rủi ro hoặc tuân thủ khu vực, ngay cả khi CEX nhận thấy rõ nhu cầu người dùng, họ thường không thể niêm yết ngay lập tức.
Sự chậm trễ này gây ra chi phí cơ hội thực tế. Khối lượng giao dịch chảy sang các nền tảng phi tập trung như Uniswap, khiến CEX mất đi doanh thu từ phí niêm yết. Quan trọng hơn, người dùng bắt đầu liên tưởng việc khám phá token và đổi mới với DEX thay vì CEX.
Bằng cách ra mắt các sản phẩm riêng trên chuỗi, CEX tạo ra một giải pháp dung hòa. Các nền tảng như ByReal và Binance Alpha đóng vai trò như không gian bán sandbox: các token có thể được giao dịch mà không cần đi qua kênh niêm yết chính thức, nhưng vẫn nằm trong môi trường được kiểm soát và an toàn về thương hiệu. Điều này cho phép các sàn giao dịch tận dụng hoạt động người dùng để tạo doanh thu thông qua phí giao dịch hoặc cơ chế phát hành token, đồng thời giữ khoảng cách pháp lý. Sàn cung cấp quyền truy cập, nhưng không trực tiếp lưu ký hay bảo chứng các tài sản này.
Cấu trúc này mang đến cho CEX một con đường tham gia vào việc khám phá token, đồng thời tránh kích hoạt trách nhiệm pháp lý. Họ vừa có thể thu hút thanh khoản, tạo doanh thu, vừa định hướng hoạt động trở lại hệ sinh thái của mình – trong lúc chờ quy trình phê duyệt niêm yết chính thức hoàn tất.
3.2 Giữ chân người dùng trên chuỗi, tránh thất thoát
Yếu tố thúc đẩy thứ hai xuất phát từ hành vi người dùng. Dù DeFi dẫn đầu về đổi mới token và hiệu quả vốn, người dùng phổ thông vẫn gặp khó khăn trong việc truy cập dễ dàng. Phần lớn người dùng không muốn tự mình chuyển tài sản giữa các chuỗi, quản lý ví, phê duyệt hợp đồng thông minh hay trả phí Gas khó dự đoán. Dù tồn tại những rào cản này, những cơ hội hấp dẫn nhất (như giao dịch token mới ra mắt, các chiến lược tạo lợi nhuận) ngày càng diễn ra trên chuỗi.
CEX (sàn giao dịch tập trung) nhận diện được khoảng trống này và phản ứng bằng cách tích hợp trực tiếp quyền truy cập DeFi vào nền tảng của họ. Tất cả các tích hợp CEX được đề cập ở trên đều cho phép người dùng tương tác với thanh khoản trên chuỗi thông qua giao diện CEX quen thuộc. Trong nhiều trường hợp, các sàn giao dịch hoàn toàn che giấu việc quản lý ví và chi phí Gas, giúp người dùng truy cập DeFi dễ dàng như dùng một ứng dụng Web2.
Phương pháp này đạt được hai mục tiêu. Thứ nhất, nó ngăn chặn việc thất thoát người dùng. Những trader có thể chuyển sang DEX (sàn giao dịch phi tập trung) giờ đây có thể vẫn ở lại hệ sinh thái CEX ngay cả khi sử dụng sản phẩm DeFi. Thứ hai, nó tăng cường khả năng phòng thủ cho nền tảng. Bằng cách kiểm soát lớp truy cập, thậm chí dần kiểm soát cả lớp thanh khoản, CEX xây dựng hiệu ứng mạng vượt xa giao dịch giao ngay.
Theo thời gian, cách tiếp cận này sẽ chuyển hóa thành hiệu ứng khóa người dùng. Khi người dùng trở nên tinh vi hơn, nhiều người sẽ tìm kiếm định tuyến đa chuỗi, sản phẩm tạo lợi nhuận và các chiến lược giao dịch. Nếu CEX sở hữu hạ tầng DEX riêng, lớp Launchpad, thậm chí chuỗi riêng (như Base của Coinbase), họ có thể đảm bảo người dùng, nhà phát triển và thanh khoản đều gắn chặt trong hệ sinh thái của mình. Hoạt động người dùng sẽ được theo dõi, tạo doanh thu và tái sử dụng, thay vì chảy sang các giao thức bên thứ ba.
Thực tế, việc chuyển dịch lên chuỗi cho phép CEX kiểm soát toàn bộ vòng đời của dòng tiền người dùng: từ nạp tiền fiat, khám phá DeFi, đến cuối cùng là niêm yết token và rút tiền – tất cả đều diễn ra trong một hệ thống thống nhất và tạo doanh thu.
4. Tương lai của CeDeFi
Việc các sàn giao dịch tập trung lớn (CEX) mở rộng lên chuỗi đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của ngành mật mã. CEX không còn coi DeFi là hiện tượng bên ngoài, mà bắt đầu xây dựng hạ tầng riêng hoặc ít nhất đảm bảo quyền truy cập trực tiếp vào lớp người dùng.
4.1 Xóa nhòa ranh giới: Sự trỗi dậy của mô hình giao dịch mới
Khi CEX tích hợp các dịch vụ trên chuỗi, từ góc nhìn người dùng, ranh giới giữa “sàn giao dịch” và “giao thức” đang ngày càng mờ nhạt. Một người dùng giao dịch token trên chuỗi qua Bybit có thể thậm chí không nhận ra họ đang tương tác với giao thức phi tập trung hay giao diện tập trung. Sự hòa trộn này có thể làm lại đáng kể kiến trúc thanh khoản, thiết kế sản phẩm và luồng người dùng của toàn ngành.
Hành vi tổ chức cũng sẽ là điểm then chốt để theo dõi, nhưng trong ngắn hạn, dòng vốn ào ạt là điều khó xảy ra. Các tổ chức vẫn thận trọng, chủ yếu do một số rủi ro chưa được giải quyết: bất định pháp lý, lỗ hổng hợp đồng thông minh, thao túng giá token và cơ chế quản trị thiếu minh bạch.
Việc các sàn giao dịch ra mắt dịch vụ trên chuỗi không thể loại bỏ các rủi ro cấu trúc này. Thậm chí, một số tổ chức có thể coi việc truy cập DeFi thông qua CEX như một lớp rủi ro trung gian mới. Thực tế, những thử nghiệm ban đầu có thể chủ yếu đến từ các quỹ phòng hộ và công ty giao dịch tự doanh, những bên sẽ triển khai vốn quy mô nhỏ để thí điểm. Còn những bên thận trọng hơn như quỹ hưu trí hay công ty bảo hiểm dự kiến sẽ tiếp tục quan sát trong vài năm tới. Ngay cả khi tham gia, họ cũng có thể phân bổ cực kỳ cẩn trọng – thường không vượt quá 1-3% danh mục đầu tư.
Trong bối cảnh đó, các dự báo về “dòng vốn hàng chục tỷ đô la” có vẻ quá lạc quan. Triển vọng thực tế hơn là các bài kiểm tra từng bước với quy mô hàng trăm triệu đô la. Tuy nhiên, ngay cả dòng vốn khiêm tốn này cũng có thể phần nào cải thiện độ sâu thị trường và làm dịu biến động.
4.2 Vai trò tiến hóa của token sàn giao dịch
Khi các sàn giao dịch không ngừng mở rộng dịch vụ trên chuỗi, chức năng của token sàn giao dịch nội bộ cũng sẽ tiến hóa theo. Việc nắm giữ một lượng nhất định các token này có thể mang lại giảm phí giao dịch trên chuỗi, hoặc mở khóa cơ hội tạo lợi nhuận thông qua staking và khuyến khích thanh khoản. Những thay đổi này có thể mang lại tính hữu dụng mới cho token sàn giao dịch, đồng thời cũng kéo theo thêm biến động.
Hiện tại, Binance là nền tảng chính duy nhất cung cấp tính hữu dụng rõ ràng và liên tục cho token nội bộ (BNB), khi BNB đóng vai trò tích cực trong nhiều dịch vụ. Trong khi đó, chức năng của hầu hết các token sàn giao dịch khác vẫn giới hạn ở mức giảm phí cơ bản.
Khi hạ tầng CeDeFi trưởng thành, tình trạng này sẽ thay đổi. Khi vận hành các nền tảng tích hợp cả trên chuỗi và ngoài chuỗi, token nội bộ của sàn giao dịch sẽ trở thành cầu nối kết nối hai lĩnh vực này. Người dùng có thể cần nắm giữ token sàn để tham gia staking, Launchpool (bể khởi chạy), hoặc được ưu tiên truy cập sớm vào các dự án mới – dù là dự án tập trung hay phi tập trung.
Sự mở rộng chức năng này giúp token sàn giao dịch vượt lên khỏi vai trò tài sản công cụ đơn thuần, trở thành tài sản cốt lõi trong hệ sinh thái tích hợp dọc. Các sàn giao dịch đã có token có thể tăng mạnh tính hữu dụng, còn những sàn chưa phát hành token có thể cân nhắc ra mắt token mới để hỗ trợ các dịch vụ liên quan đến DeFi. Đặc biệt, khả năng này càng cao ở các nền tảng phát triển chuỗi riêng hoặc lớp DeFi khác biệt.
Tóm lại, token sàn giao dịch đang tiến hóa từ công cụ giảm phí đơn giản thành tài sản chiến lược, đóng vai trò then chốt trong việc giữ chân người dùng, tích hợp giao thức và dòng vốn xuyên nền tảng.
4.3 Hợp nhất đang diễn ra: Bức tranh cạnh tranh mới
Việc CEX thúc đẩy mở rộng dịch vụ trên chuỗi không chỉ là chiến lược phòng thủ, mà còn thể hiện cam kết tích cực vào tương lai của hệ sinh thái mật mã. Các sàn giao dịch không còn coi DeFi là mối đe dọa, mà là lĩnh vực liền kề có thể được tích hợp, thậm chí hấp thụ.
Tình huống khả thi nhất là sự hợp nhất. Các sàn giao dịch lớn sẽ ngày càng vận hành các mạng lưới bán phi tập trung, trong khi các giao thức DeFi độc lập có thể phát hiện mình phụ thuộc vào các hệ sinh thái đang lớn mạnh này, thậm chí bị tích hợp vào đó. Kết quả cuối cùng có thể là sự tái phân bổ quyền lực và thanh khoản, khi các nền tảng do CEX dẫn dắt trở thành trung tâm hấp dẫn cho hoạt động DeFi.
Xu hướng này có thể thúc đẩy một cấu trúc thị trường thống nhất hơn, nơi thanh khoản tự do di chuyển giữa môi trường tập trung và phi tập trung. Người dùng sẽ có thể lựa chọn tổ hợp mức độ tin cậy, minh bạch và tiện lợi theo sở thích cá nhân. Bức tranh cạnh tranh đang thay đổi, và ByReal do Bybit ra mắt có thể chính là tín hiệu ban đầu cho tương lai hỗn hợp đang dần hình thành.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@tiger_research
