So sánh các cách chơi DeFi phái sinh chủ đạo: Hỗ trợ bằng tài sản thật VS Giao dịch tài sản tổng hợp
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
So sánh các cách chơi DeFi phái sinh chủ đạo: Hỗ trợ bằng tài sản thật VS Giao dịch tài sản tổng hợp
Bài viết này sẽ thảo luận về mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng và mô hình tổng hợp.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Chaos Labs
Biên dịch: TechFlow
Bài viết bởi nhà phân tích nghiên cứu @0xGeeGee
Trong cả tài chính truyền thống và tiền mã hóa, thị trường phái sinh đều có quy mô lớn hơn nhiều so với thị trường giao ngay. Ví dụ, tính đến nay, khối lượng giao dịch giao ngay hàng ngày của Bitcoin vào khoảng 4 tỷ USD, trong khi khối lượng giao dịch phái sinh lên tới 53,89 tỷ USD (nguồn: Cryptoquant.com).
Bitcoin: Tỷ lệ khối lượng giao dịch (giao ngay vs. phái sinh) — Nguồn: CryptoQuant
Xu hướng này bắt đầu tăng tốc từ đầu năm 2021 và tiếp tục duy trì cho đến nay. Thị trường phái sinh trong tài chính truyền thống đã vượt xa thị trường giao ngay, và thị trường phái sinh trên các sàn giao dịch tập trung (CEX) trong lĩnh vực tiền mã hóa cũng đang theo sát. Trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi), phái sinh vẫn chưa vượt qua thị trường giao ngay trên các sàn phi tập trung (DEX). Ví dụ, trong vòng 24 giờ qua, @Uniswap v3 đã tạo ra 1,3 tỷ USD giá trị giao dịch giao ngay, trong khi @HyperliquidX xử lý khoảng 1 tỷ USD giao dịch phái sinh (nguồn: Dữ liệu Coingecko).
Dù vậy, khoảng cách đang thu hẹp dần và rõ ràng rằng khi hệ sinh thái trưởng thành, phái sinh trên chuỗi có thể sẽ vượt qua thị trường giao ngay như những thị trường phát triển khác. Mặc dù nhu cầu thị trường đang nghiêng về phái sinh, sự tăng trưởng này cần được hỗ trợ bởi các nền tảng và mô hình giao dịch an toàn, hiệu quả.
Khối lượng giao dịch phái sinh — Nguồn: DefiLlama
Việc hiểu các mô hình khác nhau làm nền tảng cho thị trường phái sinh là rất quan trọng để xây dựng cơ sở hạ tầng hỗ trợ chuyển đổi này. Trong bài viết này, tôi sẽ thảo luận về hai mô hình: mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng và mô hình tổng hợp.
Mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng
Trong mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng, người giao dịch thực hiện giao dịch với các tài sản thật, token hoặc stablecoin được gửi vào một nhóm thanh khoản. Những tài sản này thực chất được cho người giao dịch mượn để mở vị thế ký quỹ. @GMX_IO, @JupiterExchange, PURE của @GearboxProtocol, và @Contango_xyz là một số ví dụ sử dụng phương pháp này.
Các nhà cung cấp thanh khoản (LPs) kiếm lợi nhuận bằng cách gửi tài sản thật và có thể nhận phần thưởng khi đóng vai trò đối tác giao dịch. Do đó, lợi nhuận của LP phụ thuộc vào hiệu suất tài sản trong nhóm, tỷ lệ sử dụng nhóm, và kết quả giao dịch của người dùng trong các mô hình không có cơ chế cân bằng khối lượng giao dịch long và short.
Ưu điểm:
Rủi ro phá sản thấp hơn: Vì các giao dịch được đảm bảo bằng tài sản thật, rủi ro sụp đổ hệ thống thấp hơn.
Tính kết hợp trong DeFi: Các mô hình hỗ trợ cứng như GMX và Jupiter cho phép tái thế chấp token nhóm thanh khoản: các token $GLP và $JLP có thể được dùng làm tài sản thế chấp hoặc stake trong các ứng dụng DeFi khác, nâng cao hiệu quả vốn.
Nhu cầu khuyến khích giao dịch/thị trường thấp hơn: Vì LP đóng vai trò đối tác hoặc làm thị trường, nên tầm quan trọng của các chương trình khuyến khích trực tiếp giảm đi. Mặc dù ở giai đoạn đầu, LP thường được thưởng bằng token, nhưng về dài hạn, lợi nhuận đến chủ yếu từ phí giao dịch, giảm độ phức tạp trong việc thiết kế kế hoạch khuyến khích cân bằng.
Tăng độ sâu thanh khoản: Mô hình hỗ trợ cứng thúc đẩy tăng độ sâu thanh khoản bằng cách yêu cầu nhóm thanh khoản được hỗ trợ bằng tài sản thật. Trong vài năm gần đây, điều này giúp các giao thức như GMX trở thành một trong những nơi hiệu quả nhất để trao đổi tài sản giao ngay, vì thanh khoản tập trung vào các nhóm phục vụ đồng thời cả phái sinh và giao ngay.
Ảnh chụp màn hình từ DefiLlama cho thấy số lượng giao thức và nhóm bao gồm cả lợi nhuận GLP và JLP
Trong danh mục này, dựa trên cách thức huy động và chia sẻ thanh khoản, đã xuất hiện các mô hình con khác nhau:
GMX v1 và Jupiter: Các giao thức này sử dụng nhóm thanh khoản chia sẻ toàn cầu, tức là tất cả tài sản được tập trung lại. Mô hình này đảm bảo thanh khoản sâu và tăng tính kết hợp bằng cách cho phép nhà cung cấp thanh khoản sử dụng một token duy nhất trong các giao thức DeFi khác.
GMX v2 và PURE của Gearbox: Giới thiệu kiến trúc mô-đun với các nhóm thanh khoản tách biệt, mỗi tài sản hoặc thị trường có nhóm thanh khoản riêng. Điều này giảm rủi ro hệ thống đối với giao thức, cho phép hỗ trợ các tài sản dài đuôi hơn và rủi ro cao hơn. Rủi ro và lợi nhuận của từng tài sản là độc lập, ngăn chặn việc một tài sản đơn lẻ ảnh hưởng đến toàn bộ thanh khoản của giao thức, đồng thời tạo ra các đặc điểm rủi ro/lợi nhuận khác nhau.
Trong mô hình “hỗ trợ thanh khoản cứng” này, chúng ta cũng có thể thấy cách Contango hoạt động. Mặc dù không phải là một mô hình độc lập, Contango chạy trên các giao thức cho vay hiện có (như Aave), mang đến trải nghiệm sàn giao dịch phi tập trung có ký quỹ. Nó tận dụng các tài sản thật được vay từ các nhóm cho vay và chức năng vay chớp nhoáng (flash loan) để tạo ra các vị thế đòn bẩy.
Mô hình tổng hợp
Mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng đảm bảo an toàn và khả năng kết hợp thông qua việc yêu cầu tài sản thật làm tài sản thế chấp, trong khi mô hình tổng hợp lại áp dụng một cách tiếp cận khác.
Trong mô hình tổng hợp, các giao dịch thường không dựa vào tài sản thật để hỗ trợ; thay vào đó, các hệ thống này dựa vào bảng lệnh khớp lệnh, kho thanh khoản và oracle giá để tạo và quản lý các vị thế.
Có nhiều dạng thiết kế mô hình tổng hợp — một số dựa vào khớp lệnh điểm-điểm qua bảng lệnh, do các nhà tạo lập thị trường hoạt động cung cấp thanh khoản, có thể là chuyên nghiệp hoặc được quản lý qua kho thuật toán, với thanh khoản có thể được chia sẻ toàn cầu hoặc tách biệt theo thị trường; một số khác áp dụng phương pháp hoàn toàn tổng hợp, trong đó giao thức tự đóng vai trò đối tác giao dịch.
Kho thanh khoản là gì?
Trong mô hình phái sinh tổng hợp, kho thanh khoản là một cơ chế tập trung cung cấp nguồn vốn cần thiết cho giao dịch, bất kể là hỗ trợ trực tiếp cho các vị thế tổng hợp hay đóng vai trò nhà tạo lập thị trường. Mặc dù cấu trúc kho thanh khoản có thể khác nhau giữa các giao thức, mục đích chính của nó là cung cấp thanh khoản cho giao dịch.
Các kho thanh khoản này thường được quản lý bởi các nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp (như kho stablecoin Bluefin) hoặc thuật toán (như Hyperliquid, dYdX unlimited, Elixir Pool). Trong một số mô hình, chúng là các nhóm đối tác thụ động thuần túy (như Gains Trade). Thông thường, các kho này mở cửa cho công chúng, cho phép mọi người cung cấp thanh khoản và nhận phần thưởng thông qua hoạt động trên nền tảng.
Kho thanh khoản có thể được chia sẻ trên các thị trường đã niêm yết, ví dụ như trên Hyperliquid, hoặc được tách biệt một phần như trên @dYdX unlimited, @SynFuturesDeFi và @bluefinapp, các phương pháp này có rủi ro và lợi nhuận tương tự như đã đề cập trước đó.
Một số giao thức, như Bluefin, sử dụng mô hình lai, kết hợp kho thanh khoản toàn cầu do nhà tạo lập thị trường quản lý và các kho thuật toán tách biệt.
Trong mô hình tổng hợp, thanh khoản thường được cung cấp bởi người dùng hoạt động (khớp lệnh điểm-điểm), kho thanh khoản (làm dự phòng) và các nhà tạo lập thị trường đặt lệnh mua/bán trên bảng lệnh. Như đã nói, trong một số mô hình tổng hợp thuần túy như @GainsNetwork_io, kho thanh khoản tự đóng vai trò đối tác cho mọi giao dịch, do đó không cần khớp lệnh trực tiếp.
Ưu điểm:
Các đánh đổi trong mô hình tổng hợp khác với mô hình hỗ trợ thanh khoản cứng, nhưng cũng mang lại một loạt lợi ích:
Hiệu quả vốn cao: Mô hình tổng hợp có hiệu quả vốn rất cao vì không yêu cầu tài sản thật hỗ trợ trực tiếp theo tỷ lệ 1:1. Chỉ cần đủ thanh khoản để bù đắp kết quả tiềm năng của các giao dịch đang diễn ra, hệ thống có thể vận hành với ít tài sản hơn.
Linh hoạt về tài sản: Các hệ thống này linh hoạt hơn trong việc giao dịch tài sản vì các vị thế là tổng hợp. Không cần cung cấp thanh khoản trực tiếp cho từng tài sản, điều này cho phép đa dạng cặp giao dịch hơn và niêm yết tài sản mới nhanh hơn — thậm chí bán theo kiểu cho phép.
Điều này đặc biệt rõ trên các thị trường trước khi phát hành của Hyperliquid, nơi các tài sản được giao dịch thậm chí còn chưa tồn tại thực sự.
Thực hiện giá tốt hơn: Vì giao dịch là tổng hợp hoàn toàn, nên có khả năng đạt được mức thực hiện giá tốt hơn, đặc biệt khi các nhà tạo lập thị trường tích cực trên bảng lệnh.
Tuy nhiên, các mô hình này cũng có một số nhược điểm đáng kể:
Phụ thuộc vào oracle: Mô hình tổng hợp phụ thuộc rất lớn vào oracle giá, khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi các vấn đề liên quan như tấn công oracle hoặc độ trễ dữ liệu.
Không đóng góp vào thanh khoản: Khác với mô hình hỗ trợ cứng, giao dịch tổng hợp không đóng góp vào thanh khoản giao ngay toàn cầu của tài sản, vì thanh khoản chỉ tồn tại trong bảng lệnh phái sinh.
Mặc dù sàn phi tập trung vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn so với sàn tập trung (khoảng 2% thị trường), nhưng các mô hình đa dạng đang đặt nền móng cho sự tăng trưởng thực tế trong tương lai. Sự kết hợp giữa các mô hình này, cùng với cải tiến liên tục về hiệu quả vốn và quản lý rủi ro, sẽ là chìa khóa để sàn phi tập trung mở rộng thị phần trong lĩnh vực phái sinh.
Phân bổ khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn — Nguồn: Báo cáo thường niên GSR
Đóng góp của Chaos Labs
Chaos Labs đóng vai trò quan trọng trong quản lý rủi ro cho cả mô hình thanh khoản hỗ trợ cứng và mô hình tổng hợp, đáp ứng nhu cầu cụ thể của các nền tảng hợp tác như @GMX_IO, @dYdX, @SynFuturesDeFi, @JupiterExchange, @OstiumLabs và @Bluefinapp.
Là nhà cung cấp phân tích rủi ro lâu dài, Chaos Labs giúp các giao thức quản lý giới hạn đòn bẩy, ngưỡng thanh lý, yêu cầu ký quỹ và tình trạng sức khỏe tổng thể của nền tảng thông qua đánh giá và mô phỏng rủi ro theo thời gian thực.
Sản phẩm mới nhất của Chaos Labs, Edge Network, giới thiệu một hệ thống oracle phi tập trung, giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến oracle, đảm bảo rằng cả mô hình tổng hợp và mô hình hỗ trợ cứng đều có thể hưởng lợi từ dữ liệu giá chính xác và thời gian thực. Edge đã được các nền tảng nổi bật như Jupiter sử dụng làm oracle chính.
Chaos Labs cũng phối hợp với các đối tác để xây dựng các chương trình khuyến khích thanh khoản tối ưu nhằm đảm bảo trải nghiệm giao dịch mượt mà và thu hút thêm thanh khoản.
Cuối cùng, Chaos Labs cung cấp các bảng điều khiển công cộng để giám sát các tham số rủi ro của các nền tảng như GMX, Jupiter, Bluefin và dYdX.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@chaos_labs
