Vượt xa cơn sốt token ngắn hạn, chúng ta nên chú ý đến những dự án nào có khả năng sinh lời bền vững?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vượt xa cơn sốt token ngắn hạn, chúng ta nên chú ý đến những dự án nào có khả năng sinh lời bền vững?
Để đạt được thành công bền vững, cần phải vượt ra ngoài việc đầu cơ token.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Darshan Gandhi
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu
Trong nhiều năm, nhiều công ty khởi nghiệp Web3 đã gặp khó khăn trong việc mở rộng và duy trì cơ sở người dùng ổn định. Mặc dù giai đoạn đầu tiên của phi tập trung thu hút được sự chú ý lớn, nhưng vấn đề cốt lõi vẫn là xây dựng mô hình kinh doanh bền vững dài hạn trong các lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt như trò chơi, giải trí, mạng xã hội và tài chính phi tập trung (DeFi).
Việc hiểu rõ kinh tế học cơ bản — ví dụ như mối quan hệ giữa vốn hóa thị trường thấp với giá trị hoàn toàn pha loãng cao (FDV) — sẽ ngày càng trở nên quan trọng.
Thật không may, nhiều dự án vẫn ưu tiên việc thổi phồng giá token ngắn hạn hơn là tăng trưởng bền vững. Sau đỉnh chu kỳ năm 2021, nhiều công ty khởi nghiệp thậm chí còn không thể đạt lại mức cao nhất mọi thời đại trước đó (ATH), chứ chưa nói đến việc vượt qua ATH (trong số các token hàng đầu, chỉ có $BTC và $BNB làm được điều này), và chỉ có một vài dự án sống sót sau chu kỳ 2017-2018.
Một vấn đề lớn trong các chu kỳ Web3 trước đây là thiếu mô hình kinh doanh vững chắc. Trong khi chu kỳ phát triển phần mềm thường mất 5-7 năm để trưởng thành, thì các dự án như Ethereum hiện mới chỉ trải qua 8 năm, và các dự án như Solana thậm chí chưa đến 5 năm. Quá trình này rất gian nan. Vì vậy, nhiều dự án sa vào cái bẫy phụ thuộc vào việc thổi phồng token – thứ mang lại sự hào hứng ngắn hạn nhưng thực tế lại không tạo ra giá trị dài hạn mạnh mẽ ngoài chức năng quản trị.
Sự mất cân bằng giữa đầu cơ xung quanh token và tích lũy giá trị thực tế cùng tiện ích vẫn là khoảng trống lớn trong hệ sinh thái hiện tại.
Tôi tin rằng tiềm năng thực sự của Web3 nằm ở sự tích hợp với các ngành công nghiệp thực tế như năng lượng, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và chuỗi cung ứng. Bằng cách tập trung xây dựng các ứng dụng này, Web3 cuối cùng có thể thực hiện lời hứa về quyền sở hữu, minh bạch và tác động xã hội rộng rãi — vượt qua đầu cơ để tạo ra giá trị lâu dài.
Hiện nay đang có những thay đổi gì?
Bây giờ đang có một xu hướng rõ ràng tiến tới việc tạo ra các token gắn liền với mô hình kinh doanh thực tế và doanh thu thực. Các dự án không nên tiếp tục dựa vào sự thổi phồng và câu chuyện để đẩy giá token; thay vào đó, trọng tâm cần đặt vào việc cung cấp giá trị thực tế — thông qua quyền biểu quyết, quyền truy cập dịch vụ hoặc các cơ chế tiện ích khác khuyến khích sự tham gia lâu dài của người dùng, và trả lại giá trị cho token thông qua đốt cháy và staking.
Nhà đầu tư và người dùng hiện nay đều ưu tiên các dự án mang lại lợi ích bền vững. Các khái niệm như staking, đốt token và thưởng người dùng đang giúp tăng cường sức mạnh cho các dự án này và đảm bảo sự tăng trưởng của chúng. Ví dụ, Uniswap gần đây đã quyết định thưởng cho người dùng của mình thông qua giao dịch và cung cấp thanh khoản.
Sự chuyển đổi này báo hiệu một tương lai mà token không chỉ đơn thuần là công cụ giao dịch trên thị trường thứ cấp, mà trở thành một phần thiết yếu của dự án.
Lĩnh vực nào đang hoạt động tốt?
Bây giờ, hãy tìm hiểu thực tế xem lĩnh vực hay hệ sinh thái nào đang hoạt động tốt, tạo ra dòng tiền ổn định và được người dùng sử dụng thực tế.
Mặc dù nhiều dự án vẫn đang trong giai đoạn phát triển hoặc vừa mới khởi động, nhưng phần lớn đang chuyển sang xác định và minh bạch các chỉ số kinh doanh quan trọng như doanh thu, lợi nhuận và cơ sở người dùng, chứ không chỉ tập trung vào khối lượng giao dịch và số lần giao dịch.
Dưới đây là một số ngành đang hoạt động tốt và được coi là dồi dào tiền mặt, ít gặp vấn đề đầu cơ hơn, nhưng trong giai đoạn ban đầu phải đối mặt với thách thức khởi động và phân phối. Một khi vượt qua được, các ngành này sẽ trở thành "bò sữa" tạo ra tiền.
DePIN
-
Đây là một trong những lĩnh vực nóng nhất gần đây, khi sự chú ý từ AI và trò chơi đổ dồn vào đây, nhờ một số dự án mang lại dữ liệu sử dụng thực tế và các chỉ số đo lường. Helium là dự án dẫn đầu.
-
Các dự án như Helium, một mạng lưới không dây phi tập trung, cho thấy sức mạnh của tiện ích thế giới thực. Token HNT của Helium được người dùng nhận khi thiết lập điểm truy cập (hotspot) để cung cấp phủ sóng không dây, và giá trị của nó bắt nguồn từ việc sử dụng thiết bị IoT chứ không phải đầu cơ.
-
Cũng có những dự án như GEOD và Hivemapper, thu thập dữ liệu vật lý thông qua cộng đồng, ví dụ như vị trí và video hành trình, có thể được chuyển hóa thành tiền tệ.
-
Tất cả các dự án này đều hoạt động tốt về mặt doanh thu, tạo ra dòng tiền ổn định và chuyển hóa thành tăng trưởng giá trị token.
Mạng xã hội
-
Web3 xã hội đầy thú vị và đam mê đối với mọi người. Ứng dụng tiêu dùng là một trong những cách chính để công nghệ tiếp cận hàng triệu người dùng toàn cầu. Tuy nhiên, tiền mã hóa tiêu dùng đã gặp khó khăn trong việc khởi động suốt một thời gian dài.
-
Gần đây, các liên minh và công ty đang thúc đẩy mạnh mẽ khái niệm này, khiến các blockchain như Solana và Base ngày càng phù hợp với người tiêu dùng, khuyến khích người dùng phát triển trên nền tảng của họ.
-
Các ứng dụng như Farcaster, Giao thức Lens và Fantasy Top đang nỗ lực thay đổi nhận thức và thái độ của mọi người đối với tiền mã hóa tiêu dùng. Một số ứng dụng trong số này đã tạo ra doanh thu và dữ liệu sử dụng ý nghĩa.
-
Tuy nhiên, vì cơ sở người dùng vẫn còn rất nhỏ so với thế giới Web2 rộng lớn hơn, nên hiện tại vẫn còn quá sớm, nhưng đây là một khởi đầu tốt.
Nền tảng khởi chạy
-
Ở giai đoạn khởi động ban đầu, các dự án thường đối mặt với thử thách lớn nhất — họ thiếu thứ quan trọng nhất: tính liên quan và kênh phân phối.
-
Nền tảng khởi động có thể thực sự thay đổi cuộc chơi ở đây, cung cấp một nền tảng và hệ sinh thái người dùng, nhà đầu tư và người ủng hộ cho các dự án này.
-
Các nền tảng khởi chạy như Pump Fun và Multiplier có thể tạo ra hàng triệu USD doanh thu trong thời gian ngắn, nhờ vào sự nóng lên và chấp nhận của danh mục meme coin.
-
Tuy cá nhân tôi cho rằng về dài hạn, đây không phải là mô hình bền vững vì nó gây hại nhiều hơn giá trị tạo ra, nhưng việc hiểu rõ các lĩnh vực dọc đang hoạt động tốt và rút ra cảm hứng để xây dựng thứ gì đó dài hạn hơn ở các lĩnh vực khác là điều cần thiết.
Sản phẩm DeFi
-
DeFi vẫn là một lĩnh vực tồn tại dai dẳng — và là một trong số ít danh mục có thể tạo ra doanh thu đáng kể liên tục trong Web3, với các nhà lãnh đạo như Uniswap, Aave, Maker và Curve đóng góp doanh thu lớn.
-
Tôi tin rằng đây là những doanh nghiệp “nhàm chán” nhưng bền vững, sẽ tồn tại lâu dài. Sẽ rất thú vị nếu quan sát xem có thể xây dựng ứng dụng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của DeFi và kết hợp với các lĩnh vực khác như thị trường dự đoán, trò chơi để khám phá liệu có thể mở ra thị trường hoặc góc nhìn mới hay không.
Mô hình Web3 và Web2
Sự khác biệt cốt lõi giữa các công ty Web3 và Web2 nằm ở cách họ tạo ra doanh thu và vận hành. Web2 dựa vào mô hình tập trung như đăng ký, quảng cáo và bán hàng doanh nghiệp, trong khi Web3 tận dụng mô hình phi tập trung như kinh tế học token, phí giao dịch, staking và lợi nhuận DeFi để tạo giá trị cho nền tảng và người dùng.
Web2 thu giá trị thông qua:
-
Kiểm soát dữ liệu người dùng
-
Tiền tệ hóa nội dung chất lượng cao
-
Cung cấp dịch vụ nền tảng
Web3 trao quyền kiểm soát cho cộng đồng thông qua:
-
Quyền sở hữu token
-
Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) và quản trị
-
Khuyến khích bỏ phiếu và tham gia
Mặc dù sự phi tập trung này mang lại cơ hội mới, nhưng cũng đi kèm với trải nghiệm người dùng phức tạp, thách thức pháp lý và các vấn đề về khả năng mở rộng như tắc nghẽn blockchain và phí giao dịch cao.
Các công ty khởi nghiệp Web3 sử dụng hợp đồng thông minh (smart contracts) để nhanh chóng ra mắt sản phẩm, nhưng đối mặt với các thách thức:
-
Thiếu cơ chế dẫn dắt người dùng thuận tiện
-
Cơ chế giữ chân người dùng hạn chế
-
Tiện ích sản phẩm vượt xa giá trị đầu cơ
Để đạt được thành công dài hạn, trọng tâm phải chuyển sang xây dựng mô hình doanh thu bền vững và chuyển hóa thành tiện ích token thực tế, thay vì phụ thuộc vào sự thổi phồng.
Dưới đây là một số loại mô hình khác nhau và ứng dụng của chúng trong các lĩnh vực:
-
Mô hình dựa trên token
-
Token điều hành nền tảng và thường đảm nhận vai trò quản trị.
-
Theo sự phát triển của nền tảng, giá trị token cũng tăng lên thông qua các cơ chế như đốt cháy.
-
Ví dụ: MakerDAO đốt token MKR khi hoàn trả nợ, giảm nguồn cung và nâng cao giá trị theo thời gian.
-
-
Mô hình đăng ký
-
Các nền tảng Web3 như Audius cung cấp chức năng hoặc nội dung cao cấp thông qua phí định kỳ, loại bỏ trung gian.
-
Nghệ sĩ và người sáng tạo kiếm lợi trực tiếp từ khán giả, giống như đăng ký Web2 truyền thống.
-
-
Phí nền tảng
-
Các nền tảng như Zora kiếm doanh thu bằng cách lấy một tỷ lệ nhỏ trên mỗi giao dịch.
-
Hoạt động người dùng trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng doanh thu.
-
-
Thị trường
-
Các nền tảng như Blur, OpenSea và Rarible tạo doanh thu bằng cách lấy một tỷ lệ trên mỗi lần bán NFT/tài sản.
-
Khi hoạt động giao dịch tăng, doanh thu nền tảng cũng tăng, liên kết lợi nhuận trực tiếp với mức độ tham gia của người dùng.
-
-
Mạng DePIN
-
Các dự án trong lĩnh vực này thưởng cho người dùng khi đóng góp tài nguyên thực tế như băng thông, phủ sóng không dây hoặc thông tin vị trí.
-
Helium cho phép người dùng kiếm token bằng cách cung cấp điểm truy cập không dây hỗ trợ thiết bị IoT.
-
-
Sàn giao dịch phi tập trung (DeXs)
-
Các nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi) tạo doanh thu bằng cách thu phí cho các dịch vụ như trao đổi token hoặc cho vay.
-
Ví dụ, Uniswap chia sẻ phí hoán đổi với các nhà cung cấp thanh khoản, đảm bảo cả hai bên đều có thu nhập ổn định.
-
-
Token xã hội
-
Người sáng tạo đúc token riêng cho người hâm mộ để mua hoặc giao dịch.
-
Doanh thu chủ yếu đến từ việc bán token và sự tham gia của người hâm mộ.
-
Rally cho phép người sáng tạo xây dựng mối liên hệ chặt chẽ hơn với cộng đồng thông qua quyền sở hữu token.
-
-
Trò chơi/giải trí Web3 - Mô hình freemium
-
Doanh thu trò chơi Web3 đến từ mua hàng trong trò chơi, phí thị trường hoặc mô hình chơi để kiếm tiền (play-to-earn).
-
-
AI phi tập trung
-
Nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây phi tập trung như Akash Network cho thuê năng lực tính toán.
-
Người dùng trả phí cho các tài nguyên này bằng token, cạnh tranh trực tiếp với nhà cung cấp dịch vụ đám mây truyền thống.
-
Cũng có các dự án tập trung vào giải quyết các vấn đề như huấn luyện phi tập trung, quy trình làm việc, thu thập/dữ liệu.
-
-
Nền tảng khởi chạy
-
Các nền tảng khởi chạy như DAO Maker giúp các dự án gây quỹ thông qua bán token, kiếm một tỷ lệ hoặc thu phí.
-
Các dự án tạo ra doanh thu
Các dự án có tính hữu ích thực tế luôn vượt trội hơn các dự án dựa vào kinh tế học token đầu cơ trong dài hạn. Các mô hình dựa trên doanh thu đang dần trở thành nền tảng cho các doanh nghiệp Web3 thành công nhất, chứng minh giá trị với người dùng và nhà đầu tư thông qua mô hình kinh doanh bền vững. Biểu đồ này cung cấp cái nhìn toàn diện về các dự án mã hóa hàng đầu tạo ra doanh thu.
Thật tuyệt khi thấy các dự án như Tether, Tron và ETH chiếm ưu thế trong lĩnh vực này, tất cả đều là blockchain/token độc lập, tạo thành lớp nền tảng của Web3.
Khi quan sát các ứng dụng đạt doanh thu 100 triệu USD nhanh nhất, ta thấy có mối liên hệ mạnh mẽ giữa tính hữu ích thực tế và hiệu suất tài chính của dự án.
-
Các dự án tập trung vào ứng dụng thực tế, ví dụ như sàn giao dịch phi tập trung và nền tảng DeFi, thường tăng trưởng nhanh hơn.
-
Khả năng tạo ra doanh thu ổn định thông qua phí giao dịch, thưởng staking, tỷ lệ phần trăm từ các nhóm thưởng... là một số phương pháp giúp chúng tăng trưởng nhanh chóng đến mức gần 100 triệu USD doanh thu trong thời gian ngắn.
Hãy cùng xem xét một số dự án thú vị nhất hiện nay.
1. Helium
Helium là một trong những dự án hoạt động tốt nhất năm 2024, tập trung vào dịch vụ nhà cung cấp di động, như một giải pháp thay thế cho các nhà cung cấp truyền thống. Nó tập trung vào quy mô người tiêu dùng và dẫn dắt người dùng, đồng thời sử dụng Solana để thanh toán. Giá trị token của nó liên quan đến mức độ sử dụng mạng, chứ không phải đầu cơ.
Kể từ tháng 6, mạng lưới này đã thu hút 756.000 người dùng, truyền tải hơn 19,1 TB dữ liệu. Điều tuyệt vời nhất là hầu hết người dùng thậm chí không nhận ra họ đang tương tác với blockchain. Số lượng đăng ký đã tăng vọt trong năm qua, phản ánh nỗ lực vững chắc của Helium trong việc phổ biến và chấp nhận rộng rãi hơn.
Theo thống kê từ depin.ninja, Helium đứng đầu về tạo doanh thu gần đây. Họ đã làm được những điều tuyệt vời, và thật thú vị khi quan sát doanh thu sẽ tăng lên thế nào khi bước vào thời điểm halving vào năm 2025.
2. Sàn giao dịch phi tập trung (DeX) (ví dụ như Uniswap và Jupiter)
Uniswap vẫn là sàn giao dịch phi tập trung lớn nhất, liên tục tạo ra khối lượng giao dịch mạnh mẽ. Tuy nhiên, với sự gia tăng gần đây về độ phổ biến của Solana, các sàn giao dịch phi tập trung gốc Solana như Jupiter bắt đầu chiếm đáng kể thị phần của Uniswap.
Nhìn chung, triển vọng thị trường của các sàn giao dịch phi tập trung rất khả quan, khi các nền tảng đều tạo ra phí trên mỗi giao dịch và xử lý khối lượng lớn. Chỉ riêng năm sàn giao dịch phi tập trung hàng đầu đã xử lý gần 45 tỷ USD khối lượng giao dịch, con số ấn tượng so với hầu hết các ngành khác.
3. Farcaster
Farcaster có thể là nền tảng mạng xã hội mã hóa lớn nhất, tập trung vào nội dung và trải nghiệm tương tác do người dùng sở hữu. Người dùng không dựa vào đầu cơ token, mà trả phí lưu trữ vĩnh viễn cho tài khoản, giúp nền tảng tạo ra doanh thu đáng kể.
Nó cũng được hưởng lợi từ sự hỗ trợ của cộng đồng meme coin và sự tham gia của các nhà đầu tư rủi ro cao ("degens"), thu hút được sự chú ý và ủng hộ. Mặc dù doanh thu thấp hơn so với các ngành khác, Farcaster vẫn là giao thức dẫn đầu trong lĩnh vực xã hội mã hóa. Trong vài năm tới, sẽ rất thú vị khi xem họ mở rộng như thế nào để đạt mục tiêu 10 triệu người dùng.
4. GEOD
GEODNET là mạng định vị động thời gian thực (RTK) lớn nhất thế giới dựa trên Web3, cung cấp dịch vụ định vị độ chính xác cao cho trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các hệ thống tự động. Bằng cách sử dụng RTK, GEODNET nhằm đạt độ chính xác vị trí cao gấp 100 lần so với GPS truyền thống. Độ chính xác được cải thiện này cực kỳ quan trọng đối với các ứng dụng dựa vào cảm biến thiết bị như camera, LiDAR và IMU, khiến nó trở thành người chơi then chốt thúc đẩy các hệ thống tự động do AI điều khiển.
-
Mạng lưới đang phát triển nhanh chóng, hiện đã triển khai hơn 9.000 máy đào trên toàn cầu, doanh thu hàng tháng tăng liên tục 10-15% kể từ đầu năm.
-
GEODNET dự kiến đạt doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) 2-3 triệu USD vào cuối năm, trở thành một trong những dự án mạng hạ tầng vật lý phi tập trung (DePIN) có biên lợi nhuận cao nhất với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ.
-
Công nghệ của họ không chỉ chính xác hơn mà còn rẻ hơn 90% so với đối thủ, cung cấp phạm vi phủ sóng toàn cầu rộng hơn.
-
Thông qua hợp tác với các đối tác như Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, GEODNET đang chứng minh rằng tăng trưởng ổn định dài hạn có thể tạo ra kết quả đáng kể, khi công ty đã thể hiện sự tăng trưởng doanh thu 20 lần, từ 5.000 USD/tháng lên hơn 100.000 USD/tháng.
5. Across Protocol
Across Protocol là một cây cầu nối chuỗi chéo, cho phép chuyển tài sản liền mạch giữa các blockchain khác nhau. Nó kiếm doanh thu bằng cách thu phí trên các giao dịch này, khiến thành công của nó liên quan trực tiếp đến nhu cầu về tính thanh khoản chéo chuỗi nhanh chóng và an toàn. Khi ngày càng nhiều tài sản di chuyển giữa các chuỗi, đặc biệt là sự phổ biến ngày càng tăng của hệ sinh thái đa chuỗi, Across đã chiếm vị trí then chốt trong lĩnh vực này.
Trong tháng qua, Across Protocol chiếm ưu thế trong giao dịch trên chuỗi Ethereum, xử lý hơn 60% tổng lượng cầu nối Ethereum thông qua JumperExchange. Hiệu suất mạnh mẽ này cho thấy ảnh hưởng ngày càng tăng của nó trong các thao tác chéo chuỗi. Nhờ "ý định" (intents), một phương pháp mới về khả năng tương tác chéo chuỗi, Across đang đặt chuẩn cho trải nghiệm người dùng liền mạch và hiệu quả khi chuyển tài sản giữa các blockchain. So với các cây cầu khác, nó thường cung cấp thời gian chờ cực thấp, tính bằng giây, trong khi các nhà cung cấp khác cần tính bằng phút.
Nó đang dần vươn lên trong cuộc cạnh tranh mạng lưới nhà cung cấp dịch vụ chuyển chuỗi chéo.
6. Kamino
Kamino tập trung vào tối ưu hóa quản lý thanh khoản và cung cấp cho người dùng một loạt công cụ bao gồm cho vay, mượn và chiến lược đòn bẩy. Nền tảng này đã trải qua sự tăng trưởng đáng kể, doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) đã gần đạt 14 triệu USD.
Trong năm qua, Kamino đã tạo ra khoảng 30 triệu USD lãi tích lũy cho người dùng, nổi bật khả năng cung cấp lợi nhuận ổn định thông qua các sản phẩm tài chính phi tập trung (DeFi).
7. Stablecoin (Tether & Circle)
Stablecoin đã trở nên không thể thiếu trong lĩnh vực Web3, với Tether (USDT) và Circle (USDC) dẫn đầu. Hai gã khổng lồ này thống trị thị trường, trở thành lựa chọn hàng đầu cho trader, nhà phát triển và người dùng. Việc áp dụng rộng rãi và tính thanh khoản khiến chúng trở thành trụ cột của nhiều nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi).
Đặc biệt, Tether thường được so sánh với các công ty tài chính Web2 lớn như JPMorgan, Visa và Mastercard vì sự trỗi dậy nhanh chóng và vị thế thống trị trong hệ sinh thái tài chính. Trong thời gian ngắn, nó đã vượt qua nhiều gã khổng lồ truyền thống, dẫn đầu về độ phủ thị trường và tích hợp với thị trường mã hóa.
Tether và Circle luôn vượt trội so với các nhà cung cấp stablecoin và giao thức blockchain khác, nắm giữ thị phần lớn nhất trong Web3. Sự ổn định, tính thanh khoản và tích hợp trên nhiều chuỗi và ứng dụng phi tập trung (dApps) khiến chúng khác biệt, trở thành thành phần quan trọng trong lĩnh vực này.
Tóm tắt:
-
Các dự án này cho thấy tính hữu ích thực tế ngày càng quan trọng trong việc thúc đẩy doanh thu mã hóa.
-
Dù là thông qua hạ tầng, xã hội, trò chơi hay DeFi, tương lai của Web3 sẽ do những dự án kết hợp thành công kinh tế học token với tính hữu ích thực tế và mô hình doanh thu bền vững định hình.
Điều gì đã thất bại?
Friend.tech là một ví dụ điển hình về cách một dự án có thể nhanh chóng tạo ra tiếng vang và doanh thu nhưng lại không xây dựng được tính bền vững dài hạn. Đây là minh chứng rõ ràng cho câu hỏi "Tại sao không phải mọi công ty khởi nghiệp có lợi nhuận đều thành công?"
Sự trỗi dậy của ứng dụng này bắt nguồn từ việc người dùng mua "chìa khóa" (cổ phần) của người khác, hy vọng rằng khi mức độ phổ biến của người dùng tăng lên, giá trị "chìa khóa" cũng tăng theo và ngày càng có nhiều người tham gia theo thời gian. Tuy nhiên, do không có tiện ích thực sự ngoài giao dịch đầu cơ, người dùng nhanh chóng mất hứng thú sau khi cơn phấn khích ban đầu lắng xuống. Ngoài ra, cơn sốt ban đầu cũng có thể là do đội ngũ đã công bố trước về việc airdrop cho người tham gia sớm — nhưng kể từ sau airdrop, nền tảng gần như không còn tiện ích hay người dùng sử dụng.
Nền kinh tế dựa trên đầu cơ về bản chất là mong manh — người dùng tìm kiếm lợi nhuận nhanh chóng, nhưng sẽ rời đi nếu không có giá trị thực tế. Ngược lại, các nền tảng như Uniswap và Helium duy trì sự tham gia dài hạn bằng cách cung cấp tiện ích thực tế, chứng minh rằng thành công bền vững đến từ việc tạo ra giá trị lâu dài chứ không phải sự thổi phồng. Friend.tech thiếu nền tảng này, và khi cơn sốt đầu cơ qua đi, gần như không còn yếu tố nào để thu hút người dùng tiếp tục tham gia.
Kết luận rất rõ ràng: Để các nền tảng Web3 phát triển mạnh mẽ, cần phải cung cấp nội dung thực chất vượt xa đầu cơ.
Tại sao các dự án quá phụ thuộc vào token sẽ gặp khó khăn về dài hạn?
Các dự án quá phụ thuộc vào việc thổi phồng token có thể nhanh chóng thành công nhưng khó duy trì đà này. Giá token trong các hệ sinh thái này thường bị ảnh hưởng bởi sự thổi phồng và đầu cơ, nhưng nếu không có nền tảng tiện ích vững chắc, người dùng sẽ nhanh chóng mất hứng thú. Khi sự phấn khích qua đi và người dùng nhận ra không có giá trị sâu sắc hơn, giá token sẽ sụp đổ, khiến người dùng rời bỏ, tạo thành vòng luẩn quẩn.
Vấn đề này rất rõ ràng ở Axie Infinity, trò chơi dựa vào hệ thống hai token để hỗ trợ cơ sở người chơi ngày càng tăng. Khi số lượng người dùng không ngừng tăng, nền kinh tế trở nên quá mức phình to, phần thưởng token không còn đủ để duy trì tốc độ tăng trưởng người chơi. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống sụp đổ vì kinh tế token không theo kịp tốc độ tăng trưởng của người chơi.
Biểu đồ Axie Infinity
Các vấn đề tương tự xảy ra với STEPN, một ứng dụng thể dục ban đầu thu hút người dùng bằng cách thưởng token để khuyến khích vận động. Tuy nhiên, khi nguồn cung token tăng và giá giảm, mức độ tham gia của người dùng giảm, lộ rõ điểm yếu cơ bản của việc chỉ dựa vào phần thưởng token để thúc đẩy sự tham gia dài hạn. Mặc dù Axie thu được doanh thu đáng kể từ phí thị trường và mua hàng trong game, nhưng khi tốc độ tăng trưởng chậm lại, sự phụ thuộc của dự án vào tăng trưởng token và mở rộng người dùng cuối cùng dẫn đến thất bại.
Tương tự, STEPN, ứng dụng thể dục ban đầu thu hút người dùng bằng phần thưởng token, đã không duy trì được mức độ tham gia của người dùng sau khi giá token giảm do cung quá mức. Mặc dù Axie có doanh thu từ mua hàng và phí thị trường, mô hình kinh doanh của nó quá phụ thuộc vào tăng trưởng người dùng và phần thưởng token, và khi tốc độ tăng trưởng chậm lại, cuối cùng dẫn đến thất bại.
Trò chơi Web3 và Web2
Thử thách mà các dự án như Friend.tech và Axie Infinity gặp phải làm nổi bật một vấn đề lớn hơn trong lĩnh vực trò chơi Web3. So với trò chơi Web2 truyền thống, trò chơi Web3 đang gặp khó khăn trong việc tạo doanh thu. Ví dụ, một trò chơi Web2 mới phát hành gần đây đã kiếm được 600 triệu USD trong tuần đầu tiên — trong khi trò chơi Web3 chưa từng đạt đến con số như vậy. Không phải vì trò chơi Web3 là ý tưởng tồi; mà là vì công nghệ chưa được tận dụng đúng cách, dẫn đến bỏ lỡ nhiều cơ hội.
Một vấn đề lớn là nhiều trò chơi Web3 vẫn quá tập trung vào các hệ thống dựa trên token, nơi người chơi được khuyến khích bằng phần thưởng tài chính chứ không phải trải nghiệm chơi thực tế. Sự phụ thuộc quá mức vào kinh tế học token tạo ra kỳ vọng không thực tế, và khi trải nghiệm chơi không đạt được kỳ vọng được quảng bá, người chơi sẽ thất vọng. Để thực sự cạnh tranh với trò chơi Web2, các dự án Web3 cần chuyển trọng tâm sang những yếu tố làm trò chơi trở nên thú vị và hấp dẫn. Công nghệ nên được dùng để nâng cao trải nghiệm chơi, chứ không phải trở thành trung tâm của trò chơi.
Để thành công, trò chơi Web3 phải chuyển sang mô hình lấy gameplay làm trung tâm. Công nghệ blockchain có tiềm năng mang lại trải nghiệm sáng tạo, nhưng nó nên được dùng như một công cụ để tăng tính nhập vai, chứ không phải là động lực cho toàn bộ nền kinh tế. Chỉ khi trọng tâm chuyển từ kinh tế token sang việc tạo ra trải nghiệm người chơi thực sự thú vị và hấp dẫn, trò chơi Web3 mới phát huy được tiềm năng của nó.
Vậy, cần thay đổi những gì?
Các chỉ số tài chính thành công
-
Các dự án Web3 phải vượt ra khỏi việc chỉ tập trung vào giá token. Các công ty công nghệ truyền thống theo dõi các chỉ số then chốt như doanh thu, lợi nhuận và người dùng tích cực, và các dự án Web3 cũng nên làm điều tương tự bằng cách đo lường hoạt động người dùng thực tế và tạo giá trị.
-
Trọng tâm nên đặt vào việc xác định và định nghĩa một bộ chỉ số then chốt phù hợp với ngành nghề và doanh nghiệp cụ thể — điều này chỉ có thể thực hiện được bằng cách so sánh chi tiết hơn với đối thủ Web2 và giao tiếp tích cực với khách hàng.
Thiết kế lấy người dùng làm trung tâm
-
Một chuyển đổi quan trọng khác là chú trọng vào trải nghiệm người dùng (UX) — giao diện dễ sử dụng và tương tác với công nghệ.
-
Các nền tảng Web3 cần thiết kế trực quan, thân thiện với người dùng để đảm bảo tăng trưởng dài hạn. Hiện tại, hầu hết trải nghiệm đều phức tạp, liên quan đến việc quản lý ví phức tạp và đường cong học tập dốc, khiến người dùng mới dễ dàng bỏ cuộc.
-
Việc đơn giản hóa quy trình khởi đầu và cải thiện khả năng sử dụng ví là những bước quan trọng. Các dự án xuất sắc như Privy, Dynamic và Turnkey đang nỗ lực giải quyết các vấn đề này.
-
Việc giữ chân người dùng dài hạn cũng cực kỳ quan trọng. Các nền tảng phải cung cấp giá trị thực sự để đảm bảo người dùng quay lại, chứ không chỉ là phần thưởng đầu cơ. Ví dụ, Audius giúp nghệ sĩ kết nối với người hâm mộ theo cách có ý nghĩa, tạo thêm giá trị vượt xa phần thưởng token. Kết hợp với các giải pháp kỹ thuật phù hợp chính là điều cần thiết.
Thách thức trong việc triển khai tiện ích
-
Một trong những thách thức lớn nhất là khả năng mở rộng. Blockchain thường gặp khó khăn khi xử lý lượng lớn giao dịch với chi phí thấp. Ví dụ, phí gas cao của Ethereum đã cản trở việc áp dụng rộng rãi hơn, khiến các nhà phát triển chuyển sang các chuỗi khác như Sui và Solana.
-
Tính tương tác cũng là một vấn đề kéo dài, vì nhiều nền tảng hoạt động biệt lập. Các giải pháp chéo chuỗi như Polkadot và Cosmos đang tiến bộ, nhưng vẫn chưa thực sự trở thành người dẫn đầu thị trường.
-
Cuối cùng, quy định luôn là thách thức lớn. Dù tình hình đã được giảm nhẹ nhờ phê duyệt ETF, nhưng vẫn còn những lo ngại và ranh giới pháp lý mơ hồ cần được giải quyết.
Kết luận
Web3 có tiềm năng to lớn, nhưng để đạt được thành công lâu dài, cần phải vượt qua đầu cơ token. Các dự án như Friend.tech và Axie Infinity cho thấy rằng mặc dù sự thổi phồng có thể mang lại lợi nhuận nhanh chóng, nhưng điều đó không đồng nghĩa với tăng trưởng dài hạn bền vững.
Để phát triển thịnh vượng, các nền tảng Web3 phải tập trung vào việc tạo ra giá trị thực sự — điều đó bao gồm:
-
Xây dựng sản phẩm thực sự hữu ích
-
Theo dõi các chỉ số có ý nghĩa như người dùng tích cực và khối lượng giao dịch, chứ không chỉ giá token
-
Xây dựng vì người dùng
-
Tạo trải nghiệm liền mạch và hấp dẫn cho người dùng
-
Ưu tiên tiện ích sản phẩm, chứ không chỉ thổi phồng dựa trên đầu cơ.
Việc đơn giản hóa trải nghiệm người dùng và giải quyết các nhu cầu thực tế sẽ thúc đẩy sự tham gia lâu dài của người dùng. Khắc phục các thách thức kỹ thuật như khả năng mở rộng, tính tương tác và quy định là điều thiết yếu cho việc áp dụng rộng rãi hơn. Tương lai của Web3 thuộc về những dự án kết hợp công nghệ đổi mới với các giải pháp thực tế, lấy người dùng làm trung tâm, từ đó tạo ra tác động lâu dài vượt xa kinh tế học token.
Thông báo miễn trừ trách nhiệm
Người biên tập bài viết này nắm giữ khoản đầu tư vào HNT (Helium) và GEOD (GEODNET), nhưng không phải là tác giả của bài viết.
Podcast Blockcrunch (“Blockcrunch”) là một tài nguyên giáo dục nhằm mục đích cung cấp thông tin, chỉ để tham khảo. Blockcrunch sản xuất podcast và bản tin hàng tuần, thường xuyên đề cập đến các dự án Web3 và có thể thảo luận về các khoản đầu tư mà người dẫn chương trình hoặc khách mời có lợi ích tài chính.
Một số bài viết VIP của Blockcrunch do các nhà thầu của Blockcrunch viết, những bài viết này thể hiện quan điểm độc lập của nhà thầu, chứ không phải lập trường chính thức của Blockcrunch. Blockcrunch yêu cầu các nhà thầu tiết lộ lợi ích tài chính của họ trong các dự án được viết, nhưng không thể đảm bảo hoàn toàn rằng sẽ không có xung đột lợi ích. Bản thân Blockcrunch sẽ không mua bán tài sản mà nó đề cập trong vòng 72 giờ trước và sau khi công bố bất kỳ nội dung nào; tuy nhiên, các giám đốc, nhân viên, nhà thầu và cá nhân liên quan của nó có thể mua bán tài sản trước hoặc sau khi công bố nội dung và sẽ cố gắng tiết lộ thông tin liên quan.
Quan điểm của khách mời Blockcrunch là quan điểm cá nhân của họ. Blockcrunch, pháp nhân đăng ký hoặc bất kỳ cá nhân liên quan nào đều không được cấp phép cung cấp lời khuyên tài chính dưới bất kỳ hình thức nào, và nội dung trên podcast, bản tin, trang web và mạng xã hội của Blockcrunch không nên được hiểu là lời khuyên tài chính. Blockcrunch cũng nhận thù lao từ các nhà tài trợ; thông tin tài trợ không nên được coi là lời khuyên tài chính hay sự công nhận.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@DarshanG_
