Tại sao bạn nên quan tâm đến OP_CAT của Bitcoin? Mô hình lớn nhất sau Lightning Network
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao bạn nên quan tâm đến OP_CAT của Bitcoin? Mô hình lớn nhất sau Lightning Network
Dính đến khái niệm này thì tăng giá, các nhà phát triển cốt lõi của Mạng lưới Sét cùng nhau ủng hộ, OP_CAT có phải là Mạng lưới Sét tiếp theo không?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Jaleel Gia Lục, BlockBeats
Đầu năm nay, khi tôi viết bài 13 dòng mã giúp Bitcoin thực hiện hợp đồng thông minh? Hiểu rõ bản nâng cấp mềm OP_CAT, với nhiều người, OP_CAT vẫn là một thuật ngữ xa lạ. Nếu không phải dự án NFT Bitcoin Taproot Wizards tận dụng văn hóa meme để ra mắt loạt NFT Mèo lượng tử quảng bá cho OP_CAT, có lẽ rất ít người sẽ biết đến khái niệm kỹ thuật khô khan này.
Nhưng chỉ trong nửa năm ngắn ngủi, OP_CAT đã trở nên cực kỳ nóng hổi, thậm chí được xem là "mạng lưới chớp" tiếp theo. Mạng phân dạng Fractal Bitcoin đang gây sốt gần đây thực chất chính là hiện thực hóa mã nguồn của OP_CAT trên Bitcoin; token FB tăng gấp 3-4 lần chỉ sau vài ngày lên sàn. Do đó, trong hệ sinh thái Bitcoin, chỉ trong một ngày đã xuất hiện hàng loạt giao thức dựa trên OP_CAT, ví dụ như CAT20 trên mạng phân dạng, cũng tập trung vào khái niệm OP_CAT — những ngày đúc tạo khiến phí GAS của mạng phân dạng tăng vọt lên hơn 5000; hiện tại giá chợ đen của một CAT dao động khoảng 5,5 đô la Mỹ, thậm chí có giá mà hiếm người bán, lệnh đặt mua rất ít; những người tham gia sớm đều thu được lợi nhuận từ 5 đến 20 lần. Trong khi đó, Mèo lượng tử vẫn duy trì mức giá ổn định 0,25 BTC, trở thành NFT hàng đầu trong hệ sinh thái Bitcoin.
Có vẻ như chỉ cần dính dáng đến OP_CAT, thứ gì cũng có thể tăng giá.
Không chỉ là "tự sướng" trong cộng đồng, OP_CAT còn được thảo luận rất sôi nổi giữa các nhà phát triển Bitcoin. Tôi đã xem qua bản tin Optech Bitcoin năm nay và các cuộc họp của nhà phát triển Bitcoin, thấy rằng OP_CAT thường xuyên xuất hiện trong các cuộc thảo luận.
Hiện tại, bản nháp BIP về OP_CAT do hai nhà phát triển Bitcoin Core Ethan Heilman và Armin Sabouri đồng soạn thảo đã được chính thức đặt tên là BIP347. Nhiều nhân vật then chốt trong lĩnh vực Bitcoin như Tadge Dryja – tác giả sách trắng Lightning Network, Olaoluwa Osuntokun – CTO của Lightning Labs, nhà phát triển chính của mạng lưới chớp, cùng Andrew Poelstra – trưởng nhóm nghiên cứu Blockstream, đều bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với OP_CAT.
Tại sao các nhà phát triển mạng lưới chớp lại ưa chuộng OP_CAT?
Để hiểu được hiện tượng này, ta cần bắt đầu từ mạng lưới chớp. Năm 2011, Satoshi Nakamoto đề cập đến phác thảo ban đầu của mạng lưới chớp trong một email, như giải pháp then chốt nhằm mở rộng quy mô và tăng tốc độ thanh toán cho Bitcoin, kể từ khi ra đời, mạng lưới chớp đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng lập trình viên.
Trong hai năm gần đây, khái niệm "hệ sinh thái Bitcoin" dần trở nên nổi bật, các giải pháp mở rộng như sidechain, máy ảo… mọc lên như nấm, thu hút nhiều nhà đầu tư. Nhưng trong mắt các lập trình viên lâu năm của Bitcoin, những phương án này đều bị coi là hạng hai, khó được công nhận. Dù sao thì, mạng lưới chớp hiện tại được đại chúng xem là "kênh thanh toán" tốt nhất của Bitcoin, hơn nữa còn là một trong số ít "di sản" của Satoshi, là đứa con tinh thần mang tính "chính thống" trong cộng đồng Bitcoin.
Tuy nhiên, trong năm vừa qua, tình hình thay đổi chóng mặt. Nhiều lập trình viên tuyên bố rút lui khỏi công việc liên quan đến mạng lưới chớp, tiếng nói phủ nhận mạng lưới chớp vang lên khắp nơi, đặc biệt là từ một số nhà phát triển kỳ cựu. Nhà sáng lập Nostr, Fiatjaf, thậm chí thẳng thừng tuyên bố: "Mạng lưới chớp đã lừa gạt thời gian, công sức và tiền bạc của người dùng Bitcoin suốt 6 năm trời."
Trong bối cảnh đó, một bộ phận nhà phát triển đang tìm kiếm "mạng lưới chớp" tiếp theo. Và OP_CAT được nhiều lập trình viên Bitcoin cho rằng sẽ là bước đột phá lớn kế tiếp sau mạng lưới chớp. Vì OP_CAT mang tính kỹ thuật cao, trước khi đi sâu vào việc OP_CAT là gì và có thể làm được gì, hãy cùng tìm hiểu về những nhà phát triển Bitcoin ủng hộ mạnh mẽ OP_CAT.
Những nhà phát triển Bitcoin ủng hộ OP_CAT
Tác giả sách trắng mạng lưới chớp
Tadge Dryja là một trong những tác giả của sách trắng mạng lưới chớp. Năm 2015, dưới sự dẫn dắt của Elizabeth Stark, Tadge Dryja cùng Joseph Poon – một đồng tác giả khác của sách trắng mạng lưới chớp, đã thành lập Lightning Labs. Công ty này ngang hàng với Blockstream – một công ty khác chuyên về mạng lưới chớp Bitcoin. Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai bên là Lightning Labs sử dụng ngôn ngữ lập trình Go, còn Blockstream dùng C.
Tuy nhiên, cuối năm 2016, Tadge Dryja xảy ra bất đồng và tranh cãi với đội ngũ Lightning Labs, nên chỉ sau một năm thành lập, ông đã chọn rời đi và gia nhập Cộng đồng Sáng kiến Tiền tệ Kỹ thuật số (DCI) thuộc MIT, tiếp tục nghiên cứu về mạng lưới chớp. Tại MIT DCI, ông tham gia nhiều dự án nghiên cứu, tập trung chủ yếu vào khả năng mở rộng và tương tác của tiền mã hóa và hợp đồng thông minh, bao gồm cả việc phát triển dự án Utreexo – một công nghệ mở rộng mới cho Bitcoin nhằm giúp các nút Bitcoin nhỏ gọn và nhanh hơn. Năm 2022, Tadge Dryja gia nhập Lightspark với vai trò nhà khoa học nghiên cứu cấp cao. Tại Lightspark, ông tiếp tục giải quyết các vấn đề về khả năng mở rộng của Bitcoin và blockchain, tận dụng chuyên môn của mình với tư cách là đồng phát minh ra mạng lưới chớp.
Chính nhờ nền tảng vững chắc về hợp đồng thông minh và công nghệ mở rộng trên Bitcoin, Tadge Dryja sớm nhận ra tiềm năng của OP_CAT, luôn ủng hộ việc thử nghiệm OP_CAT trên mạng thử nghiệm Bitcoin, đồng thời khuyến khích các lập trình viên cố gắng "phá vỡ" OP_CAT để phát hiện các vấn đề tiềm ẩn.
CTO của Lightning Labs
Olaoluwa Osuntokun (Roasbeef) là đồng sáng lập và CTO của Lightning Labs, cũng là một lập trình viên Bitcoin xuất sắc, đóng góp quan trọng vào việc phát triển mạng lưới chớp. Có thể nói, đội ngũ ban đầu của Lightning Labs không hề kém cạnh Blockstream.
Khi nhắc đến Olaoluwa Osuntokun, không thể không nói đến "cuộc tranh luận quân tử" giữa ông và Tadge Dryja. Thú vị là, lý do lớn khiến Tadge Dryja rời Lightning Labs phần nào liên quan đến Olaoluwa. Khi Tadge Dryja làm việc tại Lightning Labs, giao thức phiên bản đầu tiên ông phát triển có tên LIT, không tương thích với BOLT do Blockstream phát triển. Trong khi đó, giao thức do Olaoluwa phát triển lại có tính tương thích cao hơn, dần giành được sự công nhận và ủng hộ của đông đảo lập trình viên, vượt mặt đối thủ, gián tiếp đẩy nhanh quá trình rời đi của Dryja.
Tuy nhiên, lịch sử luôn đầy kịch tính. Ngày nay, hai "kình địch" từng cùng làm việc tại Lightning Labs này lại đang cùng nhau ủng hộ OP_CAT.
Trưởng nhóm nghiên cứu Blockstream
Trong dân gian luôn tồn tại một lời đồn: Blockstream là "người cầm quyền" đứng sau Bitcoin. Lời đồn này không hoàn toàn vô căn cứ. Năm 2014, "cha đẻ của PoW" Adam Back tập hợp nhiều lập trình viên tiên phong Bitcoin nổi tiếng như Matt Corallo, Greg Maxwell, Pieter Wuille... để thành lập công ty Blockstream, và trong cuộc chiến mở rộng quy mô Bitcoin sau đó, họ công khai ủng hộ và thúc đẩy mạng lưới chớp, giúp mạng lưới này có được vị thế như ngày nay.
Và hiện tại, trong các cuộc thảo luận về OP_CAT, Andrew Poelstra – trưởng nhóm nghiên cứu Blockstream – là một nhân vật không thể bỏ qua. Andrew Poelstra là giám đốc nghiên cứu của Blockstream, đồng thời là một lập trình viên lâu năm chuyên viết script mật mã Bitcoin, ảnh hưởng trong ngành là điều không cần bàn cãi. Ngay từ ngày 30 tháng 1 năm 2021, ông đã viết một bài có tựa đề CAT and Schnorr Tricks I, trong đó thảo luận về OP_CAT, chỉ ra rằng kết hợp OP_CAT với CHECKSIGFROMSTACK có thể cung cấp một phương pháp nội suy giao dịch khéo léo.
Mặc dù hiện tại công ty Blockstream chưa tạo riêng một blockchain cho OP_CAT, nhưng họ đã hỗ trợ thử nghiệm OP_CAT thông qua Bitcoin Inquisition (một mạng thử nghiệm đánh giá các chức năng mới của Bitcoin). Điều này giống như xây cho OP_CAT một "sân tập an toàn", nơi các nhà nghiên cứu có thể quan sát kỹ hiệu suất của nó trong điều kiện thực tế.
Andrew Poelstra còn so sánh và thảo luận OP_CAT với các phương án khác như OP_CTV, chỉ ra rằng OP_CAT mang lại tính linh hoạt rộng rãi hơn, trong khi OP_CTV lại tập trung hẹp hơn vào các hợp đồng thông minh phi đệ quy.
Tác giả đề xuất BIP347
Trong quá trình thúc đẩy OP_CAT, hai nhà phát triển Bitcoin Ethan Heilman và Armin Sabouri đã đóng góp đáng kể, họ cùng nhau soạn thảo và thúc đẩy đề xuất OP_CAT, hiện đã được chính thức đặt tên là BIP347. Đề xuất này nhằm mục đích thông qua bản nâng cấp mềm để định nghĩa lại mã vận hành OP_SUCCESS126, nhằm kích hoạt lại OP_CAT.
Armin Sabouri trước đây tập trung vào cải tiến script và tầng đồng thuận Bitcoin, ông cho rằng OP_CAT tuy không phải là giải pháp cuối cùng, nhưng mở ra khả năng thực hiện nhiều chức năng mới, là bước tiến quan trọng trong việc cải thiện script Bitcoin.
Ethan Heilman cũng là người ảnh hưởng đến quan điểm của Andrew Poelstra. Chính trong một cuộc trao đổi riêng vào mùa thu năm 2019, ông đã khiến Andrew Poelstra – vốn ban đầu không ủng hộ – thay đổi suy nghĩ về chức năng hợp đồng thông minh trên Bitcoin. Ethan Heilman chỉ ra rằng, dù mọi người lo ngại về các chức năng hợp đồng thông minh "có hại" trên Bitcoin, thực tế chức năng này đã có thể thực hiện được thông qua CHECKMULTISIG. Để chứng minh điều này, Ethan Heilman đã đưa ra thách thức trên mạng xã hội, khuyến khích mọi người đề xuất các hợp đồng "tối tăm" khả thi, nhưng đến nay chưa ai thành công.
StarkWare
StarkWare là công ty chuyên phát triển công nghệ mở rộng blockchain, đặc biệt giỏi sử dụng công nghệ bằng chứng không kiến thức (ZKPs) để tăng cường tính riêng tư và hiệu quả giao dịch. Công ty này tập trung vào việc chuyển các phép tính phức tạp từ chuỗi chính (như Ethereum) sang mạng phụ, mà không làm mất đi tính bảo mật và phi tập trung. Qua đó, StarkWare giải quyết vấn đề mở rộng blockchain, đồng thời duy trì tính minh bạch và khả năng kiểm chứng của giao dịch.
Hoạt động thúc đẩy OP_CAT của StarkWare bắt nguồn từ mối quan tâm của họ đối với việc mở rộng mạng lưới Bitcoin và chức năng hợp đồng thông minh. OP_CAT là một mã vận hành Bitcoin, cho phép thực hiện các giao dịch và hợp đồng phức tạp hơn trên mạng Bitcoin thông qua nối dữ liệu. Bằng cách kích hoạt OP_CAT, StarkWare muốn hiện thực hóa khả năng hợp đồng thông minh tương tự Ethereum trên Bitcoin, từ đó mở rộng các trường hợp sử dụng và tăng cường chức năng của Bitcoin.
Tháng 7 năm 2022, StarkWare khởi xướng một quỹ nghiên cứu trị giá 1 triệu USD, chuyên dành để nghiên cứu ưu-nhược điểm của việc kích hoạt OP_CAT trên Bitcoin. Quỹ này nhằm tài trợ cho các nhà nghiên cứu và lập trình viên có ý tưởng sáng tạo về cách triển khai OP_CAT một cách an toàn và hiệu quả trên Bitcoin.
Hơn nữa, StarkWare còn thể hiện tiềm năng sử dụng OP_CAT để hiện thực hóa bằng chứng không kiến thức trên môi trường thử nghiệm Bitcoin, đặc biệt là trên Signet. Những công việc này cho thấy OP_CAT có thể thực hiện các thao tác phức tạp hơn trên mạng Bitcoin, chẳng hạn như ứng dụng bằng chứng không kiến thức – một phần thiết yếu của chức năng hợp đồng thông minh. Gần đây, StarkWare còn hợp tác với sCrypt để cùng khám phá thiết kế cầu nối PoC (proof of concept) dựa trên OP_CAT và ZK magic, cho thấy có thể trong tương lai gần, StarkWare sẽ ra mắt một giao thức liên quan đến OP_CAT.
Khác
Một vài nhà phát triển khác không nổi tiếng bằng, nên chúng tôi sẽ gom lại nói chung.
Salvatore Ingala luôn nghiên cứu sâu về các hồ thanh toán Bitcoin và hợp đồng thông minh, ông đề xuất sử dụng OP_CAT để tối ưu hóa quy trình rút khỏi hồ thanh toán, cho rằng điều này có thể giảm đáng kể dữ liệu và chi phí vận hành trên chuỗi. Ingala xem OP_CAT như một plugin tiềm năng bổ trợ cho các chiến lược mở rộng Bitcoin khác như Arc và Coinpools, thậm chí cả optimistic rollups trong tương lai, nhằm nâng cao hiệu quả và bảo mật.
Anthony Towns là một trong những nhà phát triển chính của Bitcoin Inquisition – công cụ giống mạng thử nghiệm nhưng linh hoạt hơn, dùng để kiểm tra các thay đổi giao thức Bitcoin chưa được chấp nhận rộng rãi. Towns thúc đẩy việc kích hoạt OP_CAT trên nền tảng Inquisition, cung cấp một "bãi thử nghiệm an toàn" cho OP_CAT. Dù nhận thức được tầm quan trọng của OP_CAT trong việc thử nghiệm chức năng mới và khám phá khả năng của script Bitcoin, Towns vẫn thận trọng trước việc tăng quá nhiều tính lập trình cho Bitcoin, lo ngại điều này có thể làm tăng rủi ro kiểm duyệt hoặc kiểm soát Bitcoin.
Robin Linus là người sáng lập BitVM, ông cho rằng việc tái giới thiệu OP_CAT cung cấp một công cụ mạnh mẽ cho Bitcoin, đặc biệt hỗ trợ các dự án như BitVM, giúp việc xác minh các phép tính tùy ý trên Bitcoin trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Cùng với việc triển khai OP_CAT, hệ sinh thái Bitcoin có thể tạo ra các hợp đồng thông minh tổng quát và biểu đạt tốt hơn, thúc đẩy một môi trường blockchain đa chức năng và thực tiễn hơn.
Tại sao các nhà phát triển mạng lưới chớp lại quan tâm nhiều đến vậy?
Sự quan tâm sâu sắc của các nhà phát triển mạng lưới chớp đối với OP_CAT ẩn chứa bí mật gì? Để hiểu điều này, trước hết ta cần nắm rõ bản chất của OP_CAT.
OP_CAT là gì?
OP_CAT là một mã vận hành trong script Bitcoin, dùng để nối hai đoạn dữ liệu trên ngăn xếp thành một phần tử lớn hơn. Mặc dù chức năng có vẻ đơn giản, nhưng nó có thể mang lại cho mạng Bitcoin nhiều khả năng hơn về hợp đồng thông minh, cho phép lập trình viên tạo và xử lý logic giao dịch và dữ liệu phức tạp hơn.
OP_CAT không phải là mã vận hành mới, nó từng tồn tại trong các phiên bản đầu của Bitcoin, nhưng vì lo ngại về bảo mật và độ phức tạp, nó đã bị vô hiệu hóa ở các phiên bản sau. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển không ngừng của Bitcoin, ngày càng nhiều lập trình viên cho rằng đã đến lúc kích hoạt lại OP_CAT. Xem thêm: 13 dòng mã giúp Bitcoin thực hiện hợp đồng thông minh? Hiểu rõ bản nâng cấp mềm OP_CAT
Nhưng tại sao một thao tác tưởng chừng đơn giản như vậy lại gây tranh luận lớn trong cộng đồng lập trình viên Bitcoin? Một trong những lý do then chốt là nó có thể nâng cao đáng kể khả năng hợp đồng thông minh của mạng Bitcoin, cho phép lập trình viên thực hiện một số chức năng khá phức tạp hoặc thậm chí không thể thực hiện trong script Bitcoin hiện tại.
Tiềm năng ứng dụng của OP_CAT trong thanh toán
OP_CAT thể hiện tiềm năng ứng dụng to lớn trong hệ thống thanh toán, đặc biệt trong các giao thức ngoài chuỗi và mạng kênh thanh toán. Việc kích hoạt lại nó sẽ giúp nâng cao đáng kể hiệu quả vận hành của các hệ thống này, giảm gánh nặng giao dịch trên chuỗi. Các chức năng chính sau khi triển khai OP_CAT bao gồm:
Tối ưu hóa đa chữ ký (Multisig): Trong các tình huống đa chữ ký, OP_CAT có thể giúp người dùng gộp nhiều chữ ký lại, kết hợp thành một khối dữ liệu duy nhất, giảm số lượng chữ ký cần nộp. Điều này không chỉ tiết kiệm không gian trên chuỗi mà còn giảm phí giao dịch. Đa chữ ký rất quan trọng trong bảo mật thanh toán Bitcoin và quản lý tài khoản chung, đặc biệt trong các ứng dụng như mạng lưới chớp, OP_CAT có thể giúp quá trình này hiệu quả hơn.
Hợp đồng trạng thái (State Contracts): OP_CAT cũng có thể dùng cho hợp đồng trạng thái. Đây là dạng hợp đồng thông minh có thể duy trì trạng thái qua nhiều giao dịch. Nhờ OP_CAT, lập trình viên có thể nối các thông tin trạng thái từ các giao dịch khác nhau, từ đó hiện thực hóa logic hợp đồng phức tạp hơn trên Bitcoin. Ví dụ, một số giao thức thanh toán phức tạp hoặc ứng dụng phân tán (như xổ số, cược hay các sản phẩm tài chính phức tạp khác) cần duy trì một trạng thái nhất định giữa nhiều giao dịch trên chuỗi, tất cả đều có thể thực hiện được nhờ OP_CAT.
Mở rộng quy mô mạng kênh thanh toán: Một ứng dụng quan trọng khác của OP_CAT là trong các mạng kênh thanh toán kiểu như mạng lưới chớp. Trong mạng kênh thanh toán, người dùng thường thực hiện hàng loạt giao dịch vi mô ngoài chuỗi, chỉ khi thanh toán cuối cùng mới ghi lên chuỗi. Chức năng nối của OP_CAT có thể giúp quản lý và xác minh các giao dịch trung gian trong kênh thanh toán hiệu quả hơn. Bằng cách nối các yêu cầu thanh toán khác nhau lại với nhau, người dùng có thể thực hiện nhiều thao tác thanh toán phức tạp hơn mà không làm tăng gánh nặng cho chuỗi. Như vậy, năng lực xử lý và hiệu quả của kênh thanh toán đều được nâng cao đáng kể.
Cùng với việc đề xuất BIP347 được thúc đẩy, và ngày càng nhiều lập trình viên, nhà nghiên cứu tham gia khám phá OP_CAT, chúng ta có lý do tin rằng mã vận hành từng bị gác lại này sẽ mang lại sức sống mới cho mạng Bitcoin. Cũng như mạng lưới chớp từng từ khái niệm trở thành xu hướng chính, việc kích hoạt lại OP_CAT cũng có thể trở thành cột mốc then chốt tiếp theo trong việc mở rộng quy mô và đổi mới thanh toán của Bitcoin.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
