Phân tích khủng hoảng thị trường: Các đổi mới giả trong DeFi dẫn đến mất cân bằng thị trường
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích khủng hoảng thị trường: Các đổi mới giả trong DeFi dẫn đến mất cân bằng thị trường
Giống như trước đây, đợt tăng giá lần này cũng kết thúc bằng một đợt giảm mạnh. Tổng vốn hóa thị trường tài sản kỹ thuật số mã hóa đã giảm 67,5% so với mức cao nhất.
Chuyên sâu báo cáo Web3Soạn thảo: Nhóm nghiên cứu Solv
Tác giả ghi chú: Đúng hai năm trước, vào ngày 15 tháng 6 năm 2020, Compound đã ra mắt biện pháp khuyến khích sau này được gọi là "khai thác thanh khoản (yield farming)", gây bùng nổ "mùa hè DeFi" và tiếp đó là một thị trường crypto tăng trưởng mạnh kéo dài khoảng một năm rưỡi. Giống như mọi lần trước, đợt tăng giá này cũng kết thúc bằng một đợt sụt giảm mạnh mẽ. Đến ngày 15 tháng 6 năm 2022, tổng vốn hóa toàn bộ thị trường tài sản kỹ thuật số mã hóa đã giảm 67,5% so với mức đỉnh cao nhất.
Chúng tôi cho rằng nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ thị trường lần này có năm điểm:
● Thứ nhất, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu siết chặt chính sách tiền tệ.
● Thứ hai, trong ngành Crypto tồn tại rất nhiều tổ chức tập trung vận hành thiếu minh bạch, khiến thị trường không thể kịp thời và đầy đủ nắm bắt được các rủi ro đòn bẩy tích tụ bên trong, làm gia tăng nguy cơ sụp đổ bất ngờ và tâm lý hoảng loạn trên thị trường.
● Thứ ba, sản phẩm kinh tế Crypto vẫn chủ yếu là tài sản kỹ thuật số mang tính đầu cơ, còn rất ít dịch vụ và sản phẩm thực sự đáp ứng nhu cầu rõ ràng, quá trình tiêu dùng hóa mới chỉ khởi đầu, chưa trở thành trụ cột vững chắc cho tăng trưởng ổn định của ngành.
● Thứ tư, kể từ năm 2020, cơ chế cho vay thế chấp đã trở thành phương thức chính để tạo thanh khoản trong thị trường crypto, nhưng cơ chế này vẫn chưa trưởng thành, dẫn đến vòng xoáy tử thần về thanh khoản khi thị trường đi xuống.
● Thứ năm, lượng lớn sáng tạo giả mạo trong DeFi dẫn đến thất bại thị trường, làm sai lệch dòng vốn lớn, gây tổn thất nghiêm trọng.
Trong năm vấn đề trên, vấn đề đầu tiên thuộc về yếu tố vĩ mô, là nguyên nhân bên ngoài; bốn vấn đề còn lại đều là nguyên nhân nội tại của ngành. Chúng tôi dự kiến viết bốn bài báo, lần lượt phân tích bốn nguyên nhân nội tại này và đưa ra các đề xuất cải tiến.
Bài viết này sẽ bàn về vấn đề thất bại thị trường do các sáng tạo giả mạo trong DeFi gây ra. Cần nói rằng, yếu tố này trong lần sụp đổ thị trường này là tương đối thứ yếu, nhưng đối với ngành DeFi thì lại không thể xem nhẹ.
Sự sụt giảm phi thường của DeFi và thất bại thị trường
Trong đợt sụp đổ thị trường lần này, DeFi thể hiện đặc biệt tồi tệ. Tính đến ngày 15 tháng 6 năm 2022, khi giá trị tài sản khóa (TVL) tổng cộng trong DeFi giảm 69%, tương đương với thị trường chung, thì vốn hóa thị trường của các dự án DeFi lại sụp đổ cực đoan: vốn hóa Uniswap mất 88,5%, vốn hóa Compound giảm 94,2%, rất nhiều dự án DeFi từng nổi tiếng tấp nập giờ cửa đóng then cài, triển vọng u ám; ngay cả những dự án DeFi "xanh lam" (blue-chip) từng được mệnh danh là tương lai của ngành tài chính, mức giảm giá trị phần lớn cũng trên 95%.
Chúng tôi cho rằng sự sụp đổ như vậy của thị trường DeFi là bất thường. DeFi là loại ứng dụng thuần trên chuỗi đầu tiên có mô hình sinh lời rõ ràng, so với tài chính truyền thống và CeFi trong thị trường crypto, nó mở cửa tốt hơn, minh bạch và an toàn hơn, hiệu suất tổng hợp cao hơn. Vì vậy, từng có một giai đoạn người ta không chỉ cho rằng sự bùng nổ của DeFi là điều tất yếu, mà còn tin rằng thành công của nó có thể kéo dài, không chỉ nghĩ rằng DeFi có thể dẫn dắt thị trường tăng trưởng, mà còn tin rằng nó có thể chống đỡ được thị trường giảm giá.
Nếu vậy, vì sao lần này DeFi lại đặc biệt tệ hại trong đợt giảm giá?
Một yếu tố không thể bỏ qua là sự thất bại thị trường do sáng tạo giả mạo gây ra, nghĩa là rất nhiều dự án DeFi dưới mục đích méo mó, cố ý tạo ra các tài sản tài chính phức tạp, logic nghiệp vụ và cơ chế khuyến khích, truyền tải lượng lớn tín hiệu giá giả mạo đến thị trường, dẫn đến việc phân bổ sai lệch vốn lớn.
Thất bại thị trường là thuật ngữ kinh tế học dùng để mô tả hiện tượng cơ chế thị trường không hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực. Trong hầu hết các trường hợp, cơ chế thị trường có thể thông qua tín hiệu giá để hướng dẫn người tham gia tự điều chỉnh và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực. Nhưng trong một số trường hợp nhất định, cơ chế thị trường bị thất bại, nguồn lực không được phân bổ hiệu quả, dẫn đến lãng phí nghiêm trọng và hiệu suất thấp.
Tất cả các sách giáo khoa kinh tế học đều cho chúng ta biết rằng, ba nguyên nhân chính gây ra thất bại thị trường là: sản phẩm có tính ngoại biên, cấu trúc thị trường kém và bất cân xứng thông tin. Trong đó, nguyên nhân chính dẫn đến thất bại thị trường DeFi lần này là bất cân xứng thông tin.
Bất cân xứng thông tin có thể dẫn đến thất bại thị trường. George Akerlof trong bài viết "Thị trường xe cũ: Không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường" đã làm rõ chân lý này. Trên thị trường xe hơi đã qua sử dụng, do sự bất cân xứng thông tin không thể tránh khỏi giữa người mua và người bán về tình trạng thực tế của một chiếc xe cụ thể, người mua hoặc bị lừa trả giá cao, hoặc vì tâm lý phòng tránh lừa đảo mà chỉ sẵn sàng trả mức giá thấp nhất, dẫn đến việc tín hiệu giá bị mất tác dụng, cơ chế thị trường thất bại.
Vai trò then chốt của blockchain và DeFi chính là giảm thiểu sự bất cân xứng thông tin. Hai đặc điểm lớn nhất của DeFi là tính mở hoàn toàn không cần cấp phép và sự minh bạch tuyệt đối, logic nghiệp vụ và lịch sử giao dịch hoàn toàn minh bạch, bất kỳ ai cũng có thể tra cứu và kiểm toán.
Nếu vậy, tại sao lại nói thị trường DeFi thất bại? Tại sao cho rằng sự sụt giảm phi thường của DeFi liên quan đến thất bại thị trường?
Các dự án tiên phong ban đầu phát triển trong DeFi như MakerDAO, Uniswap, Compound, Aave,... thực sự lấy việc mở cửa, minh bạch, loại bỏ bất cân xứng thông tin làm giá trị cốt lõi. Những dự án này tương đối đơn giản, rõ ràng về mặt logic, tài liệu đầy đủ, và đã hoạt động lâu dài khiến bên ngoài hiểu rõ logic nghiệp vụ của chúng.
Tuy nhiên, trong hai năm gần đây, một số "sáng tạo" được cho là trong ngành DeFi không những không tận dụng ưu thế công nghệ để giảm bất cân xứng thông tin, mà ngược lại tìm mọi cách tạo ra bất cân xứng thông tin mới một cách không phù hợp. Những sáng tạo giả mạo này không chỉ không giải quyết vấn đề thực tế, mà còn che khuất điểm sáng cốt lõi của DeFi, dẫn đến thất bại nghiêm trọng của thị trường vốn dưới sự tạo dựng cố ý về bất cân xứng thông tin. Nói cách khác, trong đầu tư, tài trợ và giao dịch tài sản DeFi, nhà đầu tư, người giao dịch và người dùng DeFi đã phân bổ lượng lớn vốn vào những nơi sai lầm. Khi thị trường điều chỉnh để sửa chữa, những dòng vốn sai lệch này chịu tổn thất dữ dội vượt xa dự kiến, làm trầm trọng thêm sự bất ổn thị trường, dẫn đến sụp đổ vốn hóa các dự án DeFi.
Do đó, chúng tôi cho rằng việc nhìn nhận sự sụt giảm lần này của DeFi từ góc độ thất bại thị trường là có ý nghĩa.
Bốn biểu hiện của thất bại thị trường DeFi
Thất bại thị trường DeFi là do sự bất cân xứng thông tin mới được tạo ra một cách cố ý, nghe thì thấy rất phản trực giác vì DeFi vốn nổi tiếng với sự minh bạch và đáng tin cậy. Người ủng hộ DeFi thường tự hào tuyên bố rằng, trong DeFi, từ lịch sử giao dịch đến logic tài chính và mã code thực hiện, mọi thứ đều minh bạch, chỉ cần bạn muốn nghiên cứu, bạn có thể sở hữu thông tin và kiến thức ngang hàng với đội ngũ dự án.
Về lý thuyết, đúng là như vậy. Cơ sở hạ tầng công nghệ DeFi thực sự đạt được tính minh bạch bắt buộc. Nhưng nhiều dự án DeFi vì nhiều lý do khác nhau, đã tái tạo ra sự bất cân xứng thông tin, cố ý hoặc vô tình gây hiểu lầm cho thị trường. Cụ thể có những trường hợp sau.
● Trường hợp thứ nhất: Thực hiện các sáng tạo tài chính giả mạo kỳ quặc, che giấu những thiếu sót chết người bằng logic phức tạp, mã code và cơ chế "khai thác thanh khoản".
Trong vài trăm năm thực tiễn tài chính, con người đã đưa ra rất nhiều ý tưởng kỳ lạ, phần lớn trong số đó bị loại bỏ bởi những thiếu sót nghiêm trọng. Sau khi "mùa hè DeFi" nổ ra vào năm 2020, hàng ngàn người đổ xô vào lĩnh vực DeFi, rất nhiều "người đổi mới" thiếu chuyên môn liên quan, hiểu biết hạn chế về lịch sử tài chính, chỉ dựa vào nhiệt huyết tìm vàng và chút thông minh nhỏ, đã khởi động các dự án DeFi khác nhau. Rất nhiều dự án này không có suy luận lý thuyết chặt chẽ, càng không thực hiện thử nghiệm thị trường nào, một số thậm chí vi phạm các nguyên tắc tài chính cơ bản, tồn tại lỗ hổng nghiêm trọng, hiệu suất tốt hoàn toàn phụ thuộc vào giá coin hoặc sự tăng trưởng chung của thị trường; một khi xảy ra tình huống ngoài dự kiến, đặc biệt trong điều kiện thị trường cực đoan, lập tức bộc lộ điểm yếu và bị bác bỏ một cách đau thương.
Tuy nhiên, những sáng tạo giả mạo này thường rất giỏi trong việc chồng chất độ phức tạp để tạo ra sự thiếu minh bạch, che giấu khuyết điểm. Chúng thường xây dựng các công thức toán học phức tạp để "điểm nhãn rồng", tuyên bố có thể tạo ra hiệu ứng kỳ diệu, sau đó sao chép lượng lớn mã code từ các giao thức phổ biến, rồi pha trộn, sửa đổi và khuấy đảo, tạo thành một nồi "canh" hợp đồng thông minh mà không ai có thể hiểu nổi. Trong giai đoạn đó, chúng tôi tiếp xúc và nghiên cứu rất nhiều dự án, trong đó nhiều dự án có ý tưởng kỳ quái, mã code rối rắm, ngay cả chúng tôi - những người am hiểu hợp đồng thông minh - cũng không thể nhanh chóng hiểu rõ toàn bộ logic và phân biệt thật giả.
Trước độ phức tạp như vậy, thị trường không có khả năng nhận diện và đánh giá, dẫn đến lượng lớn vốn đầu tư mạo hiểm bị phân bổ sai sang các dự án sáng tạo giả mạo. Nhiều dự án như vậy đã huy động được vốn và từng đạt được vốn hóa rất cao. Nhưng sau một thời gian kiểm chứng, phần lớn trong số chúng đã bị thị trường bác bỏ, khiến vốn đầu tư vào đó gần như mất sạch.
Tệ hơn nữa, để tranh giành lượng vốn và lưu lượng truy cập, cũng như để che đậy điểm yếu, gần như mọi dự án như vậy đều xây dựng cơ chế khuyến khích khai thác thanh khoản cực kỳ phức tạp, thường bao gồm ba loại tài sản trở lên, các quy tắc đan xen phức tạp, cùng mô hình quản trị tùy tiện, thay đổi liên tục. Ngay cả nghiệp vụ tương đối đơn giản, dưới sự khuấy động và che giấu của mô hình khuyến khích hỗn loạn này, cũng hoàn toàn mất đi tính minh bạch và khả năng dự đoán, không ai có thể đánh giá được.
Đối với các dự án như vậy, nhà đầu tư giá trị tự nhiên né tránh, đội ngũ dự án chỉ có thể tạo cấu trúc đa cấp kiểu Ponzi mang tính đầu cơ mạnh để thu hút những tay cược, ví dụ: cố ý làm mờ chức năng và quyền lợi của token quản trị, tạo các "bể hai", "bể ba" chồng chéo nối tiếp, dung túng việc hối lộ bỏ phiếu bằng đòn bẩy, dụ dỗ người tham gia thực hiện vòng lặp đa cấp, không ngừng nâng cao lợi suất danh nghĩa. Tất nhiên, lợi suất cao do dự án cung cấp là không bền vững, và những người khai thác cũng hiểu rõ điều này. Vì vậy, một bên cố gắng mở rộng quy mô bảng giá theo cách Ponzi, bên kia như đàn cá mập, đến đi nhanh như gió, ngửi thấy mùi máu liền lao tới, cả hai đều hy vọng kiếm lợi từ đối phương rồi lập tức vứt bỏ như rác rưởi, từ đó hình thành cấu trúc trò chơi độc hại, lừa lọc lẫn nhau, trái ngược hoàn toàn với mục đích ban đầu của các dự án DeFi.
Trong cấu trúc trò chơi thực tế mang tính gian lận này, sự gây hiểu lầm trở thành mục tiêu cố ý theo đuổi, sự đối xứng thông tin như hoa trong gương, trăng dưới nước, hoàn toàn không thể bàn tới, làm sao thị trường không thất bại?
● Trường hợp thứ hai: Coi "token quản trị" như cổ phiếu, coi tổng giá trị token quản trị như vốn hóa dự án, gây hiểu lầm khiến lượng lớn vốn phân bổ sai.
Để tránh bị coi là token chứng khoán, token quản trị của hầu hết các dự án DeFi đều được mô tả chỉ có quyền biểu quyết, quyền quản trị và các "quyền chính trị" khác. Nhưng chúng ta đều biết, những token quản trị này hiếm khi được dùng để bỏ phiếu, chủ yếu được dùng để giao dịch. Như vậy đặt ra một vấn đề nan giải: Làm sao định giá một lá phiếu? Điều này đương nhiên không thể giải thích rõ ràng, kết quả là giá trị thực tế của những token này trở nên rất khó xác định, biến động rất lớn.
Chúng tôi không chỉ trích tình trạng này, vì đây là kết quả tất yếu trong môi trường quản lý chưa rõ ràng. Thực tế, việc tài sản này có bất cân xứng thông tin hay không là đáng để thảo luận. Bởi vì đội ngũ dự án cũng giống như người giao dịch, đều hiểu rất ít về giá trị thực tế của tài sản này; theo nghĩa này, tài sản này tuy thiếu minh bạch nhưng lại đối xứng thông tin. Do đó, mô tả chính xác hơn là một cuộc đấu giá về giá cả trên một tài sản mà mọi người đều không biết rõ logic định giá. Bản thân điều này không có gì sai, Bitcoin chính là đại diện cho loại tài sản như vậy.
Vấn đề nằm ở chỗ, trong thị trường DeFi đã phổ biến một cách kể chuyện gây hiểu lầm, coi "token quản trị" như cổ phiếu của dự án, dùng để tính toán vốn hóa dự án. Cách kể chuyện này gây hiểu lầm khiến lượng lớn vốn được phân bổ vào token quản trị, thậm chí phân bổ vào các tài sản đòn bẩy dựa trên token quản trị, do đó chịu tổn thất bất ngờ. Thực tế điều này cũng dẫn đến sự bất đối xứng quyền lợi và trách nhiệm của đội ngũ dự án: trong thị trường tăng giá có thể hưởng lợi từ bong bóng vốn hóa, nhưng khi thị trường giảm, họ không có nghĩa vụ dùng doanh thu nghiệp vụ thực tế để duy trì giá token quản trị.
Ví dụ tại điểm thấp nhất vào ngày 15 tháng 6, TVL của Compound vẫn cao hơn 4 tỷ USD, vẫn có thu nhập chênh lệch lãi suất tốt. Nhưng vốn hóa thị trường $COMP chỉ 212 triệu USD. Nếu định giá dự án Compound, có lẽ nhiều người sẽ đưa ra giá trị cao hơn, nhưng với tư cách là token quản trị, mối quan hệ giữa $COMP và giá trị dự án Compound là không rõ ràng, doanh thu vận hành của Compound cũng không thể duy trì giá $COMP.
Tình trạng kể chuyện gây hiểu lầm như vậy khiến lượng lớn nhà đầu tư tưởng rằng mình đang đầu tư vào chính dự án DeFi, nhưng thực tế chỉ đang đầu tư vào một quyền biểu quyết có giá trị mơ hồ. Khi thị trường giảm mạnh, tình trạng sinh lời lành mạnh của các dự án này không thể truyền tới token quản trị, cũng khó có thể hỗ trợ thị trường.
● Trường hợp thứ ba: Tạo ra tài sản về danh nghĩa là an toàn nhưng thực chất rủi ro cao thông qua cấu trúc liên hoàn phức tạp, truyền đạt tín hiệu lãi suất sai lệch đến thị trường.
Rất nhiều dự án DeFi sau năm 2021 không thực sự giải quyết vấn đề tài chính nào, mà dồn toàn bộ sức lực để tạo ra tài sản có cấu trúc rủi ro-lợi nhuận giả tạo. So với trường hợp thứ nhất, những "sáng tạo" này không dùng độ phức tạp của mã code để tạo bất cân xứng thông tin, mà tận dụng cơ sở hạ tầng mở của DeFi, tạo ra chuỗi cấu trúc tài chính rất dài, thường bao gồm nhiều giao thức bên thứ ba và hàng chục loại tài sản, thực hiện lồng ghép nhiều tầng và tổ hợp phức tạp, tạo ra tài sản ngày càng thiếu minh bạch. Dù có đóng gói thế nào, bản chất những tài sản này đều được tạo ra bằng đòn bẩy trên tài sản biến động cao, do đó tất yếu thuộc nhóm tài sản rủi ro cao. Nhưng do cấu trúc phức tạp, rất ít người, thậm chí không ai có thể hoàn toàn xuyên thấu và hiểu rõ cơ chế và quy luật vận động của chúng. Chỉ cần thêm một câu chuyện hấp dẫn, đóng gói những tài sản này thành sản phẩm tài chính đổi mới lợi suất cao, rủi ro thấp, là có thể thu hút lượng lớn vốn. Chỉ cần duy trì đủ lâu, có thể lay chuyển lý trí con người.
Cách làm này còn có một hiệu ứng đặc biệt xấu, đó là truyền đạt tín hiệu giá suất sinh lời phi rủi ro sai lệch đến thị trường, dẫn đến rối loạn giá cả trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp: lượng lớn vốn bị phân bổ sai sang tài sản đòn bẩy cao được ngụy trang thành tài sản an toàn mà không hề hay biết, trong khi nhiều dự án khởi nghiệp chất lượng lại vì rủi ro vốn có cao mà không nhận được đủ hỗ trợ vốn.
Tất cả chúng ta đều đã thấy kết cục của những tài sản này. Khi thị trường điều chỉnh hệ thống, những tài sản được tuyên bố là phi rủi ro này nhanh chóng và bất ngờ sụp đổ. Rất nhiều nhà đầu tư tưởng rằng mình có thể nằm yên trên tấm đệm an toàn để thu lãi suất cao, đột nhiên phát hiện không những lãi suất như hoa trong gương, trăng dưới nước, mà cả vốn gốc cũng mất sạch.
Lượng vốn lớn như vậy bị gây hiểu lầm phân bổ vào tài sản rủi ro cao mà không hay biết, đến khi sụp đổ hoặc mất sạch mới kêu trời, đây là một đặc điểm quan trọng của lần sụp đổ thị trường này, điều chưa từng xảy ra trước đây.
● Trường hợp thứ tư: Dưới áp lực cạnh tranh, dùng khai thác thanh khoản và lợi suất cao để cố gắng kích thích nhu cầu giả mạo, dẫn đến phồn vinh giả tạo, truyền tín hiệu sai lệch đến thị trường.
Kể từ khi Compound thành công với khai thác thanh khoản, gần như mọi dự án DeFi đều tung ra cơ chế khuyến khích khai thác thanh khoản của riêng mình. Cần nói rằng, nếu sử dụng đúng cách, cơ chế này có thể giúp dự án nhanh chóng mở rộng quy mô người dùng, tạo hiệu ứng mạng lưới. Nhưng việc sử dụng cơ chế khai thác thanh khoản nên giới hạn trong các mục tiêu nghiệp vụ thực tế, phục vụ tăng trưởng nghiệp vụ thực sự. Một khi rời xa mục tiêu này, dùng lợi suất cao để kích thích nhu cầu giả mạo, sẽ tích tụ rủi ro khổng lồ và dẫn đến cấu trúc trò chơi ác tính.
Ví dụ, một số giao thức phái sinh phức tạp, trong giai đoạn đầu phát triển DeFi không tồn tại nhu cầu thực tế. Nhưng đội ngũ dự án để nhanh chóng tăng khối lượng giao dịch, cố tình thiết kế tăng cường độ khuyến khích, tạo ra sự phồn vinh giả tạo ngắn hạn. Do không có nhu cầu thực tế, nên khi độ khuyến khích giảm, lập tức sụp đổ.
Một ví dụ điển hình là nhiều giao thức DeFi chia nhỏ APY khoảng 4% trên Aave thành phần ưu tiên và phần suy thoái, sau đó dùng token quản trị khuyến khích để đưa APY lên 10-20% trở lên, nhằm tạo ảo ảnh về khối lượng giao dịch cao. Nhưng cấu trúc trò chơi như vậy rõ ràng là không bền vững, những giao thức này sau khi phát ra lượng lớn token quản trị đã bị xả bán tàn nhẫn, không thể xây dựng được nhóm người dùng trung thành nhờ khuyến khích ban đầu, cũng không thể tích lũy vốn sống còn, khi lợi nhuận không duy trì được thì dự án chết ngay lập tức.
Học được bài học từ khủng hoảng
Đề xuất của chúng tôi: Trở về với sự đổi mới đơn giản, trong sáng, xuất phát từ nguyên tắc
DeFi chắc chắn là một phong trào đổi mới vĩ đại sẽ thay đổi tài chính và kinh tế nhân loại. Phong trào này, trong đợt giảm giá tàn khốc năm 2022, đã bước vào một chu kỳ mới. Trong chu kỳ trước, vô số thủ thuật kỳ lạ và khái niệm thời thượng từng nổi đình nổi đám, trong cái lạnh bất ngờ của mùa đông thị trường đều lần lượt lộ nguyên hình. Tuy nhiên, trong vũ trụ tài chính nơi khuyết điểm con người bị khuếch đại vô hạn, chúng chắc chắn sẽ không chết, mà chỉ ngủ đông. Vào mùa xuân ấm áp tiếp theo của thị trường crypto, chúng chắc chắn sẽ đội lốt đổi hình, hồi sinh trở lại. Dù khi đó ngôi sao đổi mới thị trường có thể đã là Web3, nhưng với tư cách là cơ sở hạ tầng cốt lõi, không thể thiếu của Web3, DeFi vẫn sẽ là nhân vật chính trên sân khấu. Có hai điều chúng ta có thể khẳng định: thứ nhất, DeFi sẽ lại tỏa sáng rực rỡ; thứ hai, các yêu ma quỷ quái sẽ卷土重来.
Ngành DeFi nên học được bài học từ khủng hoảng, tránh lặp lại sai lầm. Chúng tôi đưa ra các đề xuất sau:
● Thứ nhất, vận động một triết lý đổi mới DeFi mới: trong sáng, đơn giản, kiên định nguyên tắc, trực tiếp vào cốt lõi. Thị trường nên hình thành một phong khí: ghét bỏ mọi kỹ xảo rườm rà phức tạp, từ chối mọi thao túng và khuếch đại lòng tham và nỗi sợ của con người, phải ghét bỏ những mánh khóe dùng độ phức tạp che giấu bản chất như ghét kẻ lừa đảo.
● Thứ hai, dùng các nguyên tắc kinh tế để giải thích ý nghĩa đổi mới DeFi. Với tư cách là công cụ công nghệ mới nhất của chế độ thị trường tự do, mọi đổi mới blockchain và DeFi đều phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của kinh tế học, phải giải quyết vấn đề thực tế, tạo ra giá trị thực tế, nâng cao hiệu suất thực tế, chứ không thể chỉ là một trò chơi chia bánh nhiều hơn. Những đổi mới như vậy phải có thể dùng lý thuyết kinh tế cơ bản để giải thích cơ chế tạo giá trị của nó, ví dụ: thúc đẩy chuyên môn hóa phân công lao động, mở rộng quy mô hợp tác, giảm ma sát giao dịch, nâng cao tính minh bạch, hạ thấp rào cản gia nhập, nâng cao hiệu quả thực thi giám sát, v.v.
● Thứ ba, phản đối các sáng tạo giả mạo không tạo giá trị thực tế như "khai thác vòng liên hoàn", "thế chấp vòng lặp", "hối lộ bỏ phiếu bằng đòn bẩy".
● Thứ tư, tạo ra nhiều tài sản minh bạch hơn, có logic định giá rõ ràng, ví dụ tài sản nợ; sửa chữa cách kể chuyện sai lầm khi coi token quản trị là cổ phiếu, giảm thiểu việc chủ động, cố ý chồng đòn bẩy lên các tài sản thiếu minh bạch như "token quản trị".
● Thứ năm, xây dựng cơ chế kiểm tra áp lực ở cấp độ ngành, ví dụ xây dựng thị trường mô phỏng trên mạng thử nghiệm, vận động hoặc thậm chí yêu cầu các dự án DeFi tiến hành kiểm tra áp lực trong đó, kiểm nghiệm hiệu suất dưới tình huống thị trường cực đoan.
Chúng tôi biết rằng: thị trường Crypto và DeFi sẽ không bao giờ thoát khỏi những hành vi ngu ngốc do lòng tham và nỗi sợ của con người thúc đẩy, nhưng chúng tôi cũng tin rằng, DeFi sẽ không dậm chân tại chỗ. Cũng như sự phát triển của ngành crypto trong 13 năm qua đã chứng minh, chỉ cần chúng ta có thể thành thật đối diện vấn đề, có thể học hỏi từ những bài học, chúng ta có thể đạt được tiến bộ thực sự, và có thể làm tốt hơn trong lần tới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Solv Protocol
