Bản thân Token chính là tài sản: Ba loại cổ phiếu token hóa, loại nào phù hợp với bạn?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bản thân Token chính là tài sản: Ba loại cổ phiếu token hóa, loại nào phù hợp với bạn?
Token hóa không phải là sự thay thế cho cổ phiếu truyền thống, mà là một công cụ tài chính mới được phân tầng để phù hợp với các nhu cầu khác nhau.
Chuyên sâu báo cáo Web3Viết bởi: Prathik Desai
Biên dịch: Saoirse, Foresight News
Nếu bạn đang ở nước ngoài và muốn mua cổ phiếu của SpaceX hoặc Nvidia, điều này không hề dễ dàng. Bạn cần một công ty môi giới hỗ trợ cư dân trong nước mở tài khoản, kênh chuyển khoản xuyên biên giới tuân thủ quy định, và thường phải đáp ứng các yêu cầu về tư cách nhà đầu tư đủ tiêu chuẩn. Hầu hết người bình thường không thể giao dịch trực tiếp cổ phiếu Mỹ.
Blockchain đưa ra giải pháp thay thế: Ngày nay bạn có thể tiếp cận các doanh nghiệp Mỹ thông qua cổ phiếu token hóa, nhưng «cổ phiếu token hóa» chỉ là một thuật ngữ chung, thực tế nó bao gồm ba loại sản phẩm hoàn toàn khác nhau.
Loại đầu tiên là cổ phần gốc được đăng ký trên chuỗi bởi bên phát hành cổ phiếu; loại thứ hai là token được bảo chứng bởi một thực thể offshore nắm giữ, tương ứng 1:1 với cổ phiếu thật; loại thứ ba là hợp đồng tương lai vĩnh viễn hoàn toàn không có cổ phiếu cơ sở hỗ trợ. Ba loại sản phẩm này, quyền sở hữu, quyền bỏ phiếu và quyền lợi giá cả mà người nắm hưởng có sự khác biệt rất lớn.
Hiện tại, Nvidia đồng thời tồn tại cả ba loại sản phẩm token trên, hai loại token đầu tiên tổng cộng có hơn 650.000 cổ phiếu thật làm nền tảng hỗ trợ. Tuy nhiên, hợp đồng vĩnh viễn hoàn toàn không có bảo chứng cổ phiếu lại có khối lượng giao dịch gấp 4 đến 5 lần hai loại token giao ngay kia.
Tuần trước, Vaidik đã tổng hợp một bối cảnh ngành: Kể từ năm 1973, hầu hết cổ phiếu (cho dù có token hóa hay không) đều vận hành dựa trên cùng một kiến trúc ủy thác nắm giữ, anh ấy cũng giải thích một thực tế cốt lõi — hầu hết những người trên danh nghĩa «nắm giữ cổ phiếu» thực ra không thực sự sở hữu cổ phần tương ứng. Xem chi tiết tại «Ai thực sự nắm giữ cổ phiếu Mỹ của bạn? 83% cổ phiếu toàn thị trường trên danh nghĩa thuộc về tổ chức này»
Trong bài viết này, tôi sẽ phân tích cấu trúc quyền sở hữu của các token cổ phiếu trên chuỗi khác nhau, đồng thời phân tích: Ngay cả khi nhà đầu tư hoàn toàn tách rời khỏi cổ phần thật, logic cơ bản khiến thị trường vẫn sẵn sàng giao dịch loại token này là gì.
Token hóa cổ phiếu là gì
Cổ phiếu token hóa là ánh xạ kỹ thuật số của cổ phần doanh nghiệp trên blockchain. Loại token này có thuộc tính có thể lập trình, có thể chuyển tự do giữa các ví khác nhau, giao dịch không gián đoạn 7×24 giờ, và còn có thể tích hợp với các giao thức tài chính phi tập trung; các thuộc tính kinh tế của cổ phiếu như giá cổ phiếu, cổ tức, chia lợi nhuận doanh nghiệp, đều được nhúng vào cơ chế token.
Quy mô thị trường cổ phiếu token hóa đã khác xưa rất nhiều: Trong năm qua, tổng vốn hóa của lĩnh vực này đã tăng gần 5 lần từ 327 triệu USD, đạt 1,5 tỷ USD.
Điểm đáng chú ý nhất trong làn sóng token hóa này là các gã khổng lồ truyền thống đều tham gia thử nghiệm. DTCC, tổ chức thanh toán bù trừ, quyết toán và lưu ký cho hầu hết cổ phiếu Mỹ và giao dịch chứng khoán toàn cầu, tháng trước đã tuyên bố sẽ ra mắt dự án thí điểm chứng khoán token vào tháng 10 năm 2026; Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) cũng tiết lộ sớm hơn trong năm nay rằng họ đang xây dựng một nền tảng giao dịch cổ phiếu token hoạt động suốt ngày đêm. Những tổ chức lâu đời đã hoạt động sâu trong cơ sở hạ tầng chứng khoán hàng thập kỷ này đều đang xem xét lại hệ thống giao dịch hiện có.
Hiện nay trong ngành đã xuất hiện nhiều giải pháp token hóa cổ phiếu khác nhau, các sản phẩm trên chuỗi khác nhau có sự đánh đổi riêng về quyền sở hữu, cơ chế hoàn đổi, khả năng kết hợp DeFi, quyền lợi giá cả. Dưới đây chúng ta sẽ phân tích từng cái một.
Sự đánh đổi về quyền lợi của các sản phẩm token hóa
Mô hình 1: Cổ phần thật trọn vẹn, người nắm giữ hưởng toàn bộ quyền sở hữu
Cơ quan chuyển nhượng đăng ký SEC Superstate trực tiếp đăng ký cổ phần trên chuỗi công khai Solana, tên người nắm giữ sẽ được ghi vào sổ cổ đông chính thức của doanh nghiệp, sở hữu trọn vẹn quyền bỏ phiếu, tư cách nhận cổ tức và tư cách cổ đông pháp lý.
Tháng 5 năm 2026, Galaxy đã hoàn thành token hóa cổ phần bằng mô hình này, và thực hiện bỏ phiếu ủy quyền trên chuỗi thông qua Broadridge; sớm nhất là vào tháng 12 năm 2025, token cổ phần tuân thủ do Superstate phát hành đã liệt kê trên Kamino, trở thành cổ phần đăng ký đầu tiên có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp trong các giao thức DeFi.
Mô hình 2: Nhượng lại quyền sở hữu trọn vẹn, đổi lấy khả năng kết hợp DeFi
xStocks do Backed phát hành thông qua thực thể mục đích đặc biệt (SPV) tại Jersey phát hành chứng từ theo dõi, bao phủ hơn 160 loại cổ phiếu, cơ sở khớp 1:1 với cổ phần thật; Ondo thì dựa vào SPV tại Quần đảo Virgin thuộc Anh phát hành chứng từ toàn bộ lợi suất, hỗ trợ hơn 200 loại cổ phiếu token hóa, chỉ sau 8 tháng ra mắt tổng giá trị khóa đã vượt 1 tỷ USD. Cả hai loại sản phẩm đều cho phép nhà đầu tư hưởng lợi từ tăng giá cổ phiếu và cổ tức, nhưng cổ tức không được trả bằng tiền mặt trực tiếp, mà tự động phát hành thêm vào số dư token của bạn.
Ưu điểm lớn nhất của mô hình này là khả năng kết hợp cao: xStocks có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp cho vay tại Kamino, Morpho; chưa đầy 24 giờ trước khi bài viết này được công bố, Ondo đã mở kênh đúc và hoàn đổi suốt ngày đêm cho các token cổ phiếu chính thống của mình, thị trường sơ cấp hoạt động không nghỉ suốt năm.
Nhưng rủi ro cũng rất nổi bật: Bạn chỉ nắm giữ quyền đòi nợ đối với SPV, không trực tiếp sở hữu cổ phiếu cơ sở. Sự kiện sụp đổ của PreStocks chính là bài học cảnh tỉnh: Tháng 5 năm 2026, việc chuyển nhượng cổ phần cơ sở của họ bị phán quyết vô hiệu, chỉ 23 triệu USD cổ phiếu thật hỗ trợ cho token có định giá lên tới 1,3 nghìn tỷ, cuối cùng sản phẩm sụp đổ hoàn toàn. Mặc dù Backed, Ondo giảm thiểu rủi ro thông qua lưu ký tách biệt, bằng chứng dự trữ, nhưng rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển từ chủ thể doanh nghiệp sang lớp bao bì SPV.
Mô hình 3: Hoàn toàn từ bỏ quyền sở hữu cổ phần, công cụ cá cược giá thuần túy
Khung HIP-3 của Hyperliquid cho phép bất kỳ ai xây dựng thị trường hợp đồng vĩnh viễn, chỉ cần giá oracle và pool vốn là có thể vận hành. Dự án hàng đầu TradeXYZ chiếm hơn 90% vị thế mở chưa đóng trong khung HIP-3, đã niêm yết hợp đồng vĩnh viễn cho Nvidia, Tesla, Google, Amazon cũng như chỉ số Nasdaq 100; Ostium triển khai trên Arbitrum cũng đã ra mắt sản phẩm tương tự.
Nền tảng thu phí funding rate mỗi giờ để cân bằng vị thế long/short, nhờ đó giúp giá hợp đồng vĩnh viễn neo vào giá giao ngay của cổ phiếu.
Khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn vượt xa token giao ngay là có lý do thực tế: Để xây dựng thị trường token giao ngay cổ phiếu, cần có toàn bộ hệ thống đi kèm SPV, công ty môi giới, bên lưu ký và bằng chứng dự trữ; còn khi niêm yết hợp đồng vĩnh viễn, chỉ cần kết nối nguồn dữ liệu giá là được. TradeXYZ thậm chí trước khi SpaceX nộp hồ sơ prospectus S-1, đã niêm yết hợp đồng vĩnh viễn của nó, quy mô vị thế mở chưa đóng trực tiếp đạt 50 triệu USD. Token giao ngay dựa vào SPV hoàn toàn không thể đạt được tốc độ này, vì các tổ chức thực thể không thể mua nhanh chóng và đủ số lượng cổ phiếu cơ sở tương ứng.
Giá trị cốt lõi của token: Không cần phụ thuộc vào cổ phần thật
Hầu hết các nhà đầu tư nhỏ lẻ không bao giờ thực hiện quyền bỏ phiếu. Dữ liệu khảo sát từ Diễn đàn Trường Luật Harvard cho thấy, trung bình một công ty, chỉ có 12% tài khoản bán lẻ sẽ tham gia bỏ phiếu tại đại hội cổ đông. Đối với các nhà giao dịch toàn cầu muốn tiếp cận các cổ phiếu blue-chip như Nvidia, Google, SpaceX, Tesla, việc từ bỏ một quyền bỏ phiếu mà mình không bao giờ sử dụng hoàn toàn không quan trọng.
Bản thân token có giá trị tài sản độc lập, không cần hoàn toàn tương đương với cổ phiếu gốc. Ba loại sản phẩm token hóa tương ứng với ba loại nhu cầu đầu tư: vốn tổ chức dài hạn theo đuổi quyền cổ đông trọn vẹn, người dùng trên chuỗi coi trọng thế chấp và thanh khoản DeFi, nhà đầu cơ ngắn hạn ưa thích đòn bẩy cao và giao dịch suốt ngày đêm. Token hóa không phải là sự thay thế cho cổ phiếu truyền thống, mà là công cụ tài chính mới phân tầng phù hợp với các nhu cầu khác nhau.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
