Quỹ Ethereum đăng bài viết: Tái cấu trúc phân công giữa L1 và L2 để cùng xây dựng hệ sinh thái Ethereum tối ưu
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Quỹ Ethereum đăng bài viết: Tái cấu trúc phân công giữa L1 và L2 để cùng xây dựng hệ sinh thái Ethereum tối ưu
Năm năm tích lũy, Quỹ Ethereum cập nhật định vị hệ sinh thái L1 và L2 cùng các chỉ dẫn cấp cao.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Josh Rudolf, Julian Ma và Josh Stark
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Mục tiêu cuối cùng của Đội Platform thuộc Quỹ Ethereum là thúc đẩy việc mở rộng quy mô Ethereum như một hệ thống hợp tác thống nhất, giúp mọi người dùng đều có thể sử dụng một cách an tâm. Bài viết này nhằm chia sẻ quan điểm của chúng tôi về mối quan hệ giữa L1 và L2, làm rõ vai trò của từng lớp, đồng thời trình bày cách thức mà chúng ta (như một hệ sinh thái) có thể khai thác thế mạnh của cả L1 và L2 để xây dựng nền tảng hấp dẫn nhất cho tất cả người dùng. Một số nội dung trong đó đã khá rõ ràng, trong khi những phần khác cần được kiểm chứng thông qua các thí nghiệm và cải tiến liên tục cùng cộng đồng và người dùng.
Tóm tắt ngắn gọn (TL;DR)
Mục tiêu: Mọi cá nhân và tổ chức đều phải có lộ trình rõ ràng để khai thác, mở rộng và hưởng lợi từ các đặc tính cốt lõi do Ethereum cung cấp. Con đường tối ưu để đạt được mục tiêu này là tận dụng tối đa chức năng độc đáo của từng lớp, củng cố các đặc tính cốt lõi của Ethereum và giải phóng giá trị thiết thực cho người dùng cuối thông qua những đặc tính ấy.
Khi hệ sinh thái Ethereum phát triển, vai trò của từng lớp cũng dần thay đổi:
- Trước đây: Sứ mệnh hàng đầu của L2 là hỗ trợ mở rộng quy mô cho Ethereum; nhiệm vụ thứ yếu là tạo ra không gian phân biệt và tùy chỉnh. Trong đó, khả năng mở rộng là yếu tố then chốt.
- Hiện nay: Sứ mệnh hàng đầu của L2 là vừa mở rộng quy mô vừa cung cấp các chức năng, dịch vụ, giải pháp tùy chỉnh, chiến lược tiếp thị và vùng kiểm soát mang tính khác biệt. Hiện nay, động lực lớn nhất đến từ sự khác biệt, khả năng kiểm soát và đổi mới.
- L1 là trung tâm toàn cầu thực sự không cần sự cho phép (permissionless), có độ linh hoạt cao nhất, phục vụ thanh toán bù trừ, trạng thái chia sẻ, thanh khoản và DeFi. Một lớp L1 mạnh mẽ, có khả năng mở rộng và không làm tổn hại đến các đặc tính CROPS (khả năng chống kiểm duyệt, mã nguồn mở, quyền riêng tư và bảo mật) sẽ tạo nền tảng vững chắc hơn cho các lớp L2.
- L2 cung cấp các chức năng mới có giá trị, khả năng tùy chỉnh và kiểm soát, nhằm phát triển nền kinh tế trên chuỗi riêng, đồng thời mở rộng các đặc tính cốt lõi của Ethereum tới nhiều người dùng hơn. Các mạng lưới L2 mạnh mẽ góp phần củng cố hệ sinh thái Ethereum và vị thế trung tâm của nó.
L2 bao quát mọi khía cạnh và thiết lập các mối quan hệ ràng buộc khác biệt với L1 dựa trên nhu cầu riêng:
- Các L2 hướng tới tích hợp chặt chẽ nhất với L1 nên nỗ lực đạt được khả năng kết hợp đồng bộ (synchronous composability), khả năng tương tác đầy đủ (full interoperability), chia sẻ thanh khoản và các cơ chế như Rollup gốc (native Rollups).
- Các L2 sở hữu các mô hình kinh doanh hoặc chuyên môn kỹ thuật đa dạng sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, bởi chúng đều cung cấp những khả năng đặc thù mà L1 không thể đáp ứng.
Quỹ Ethereum (EF) sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển công nghệ nền tảng nhằm hỗ trợ L2 mở rộng một cách liền mạch các đặc tính gốc của L1, đảm bảo an toàn cho việc di chuyển thanh khoản và tài sản xuyên lớp và xuyên chuỗi; đồng thời yêu cầu các L2 vận hành minh bạch, công khai rõ ràng các đặc tính bảo mật và tiêu chuẩn xác thực của mình. Nói ngắn gọn, cả hai bên đều đóng vai trò quan trọng, và hành động phải đi đôi với lời nói.
Giới thiệu
Trong năm năm qua, một hệ sinh thái L2 khổng lồ đã hình thành xung quanh L1 Ethereum. Các L2 khác nhau kế thừa các đặc tính gốc khác nhau của Ethereum: một số sao chép đầy đủ kiến trúc phi tập trung (ví dụ như Rollup Giai đoạn 2), một số kế thừa một phần các đặc tính bảo mật (ví dụ như Validium, Prividium), còn một số khác chỉ tương thích với tiêu chuẩn EVM chung (và do đó không phải là L2). Nhiều chuỗi vẫn đang trong quá trình phát triển; thường bắt đầu từ những chuỗi độc lập rồi dần tích hợp sâu hơn vào hệ sinh thái L1 Ethereum.
Đã đến lúc Quỹ Ethereum (EF) và toàn bộ hệ sinh thái Ethereum rộng lớn hơn cần cập nhật nhận thức của mình về mối quan hệ giữa các mạng lưới L1 và L2. Lần cập nhật gần nhất có thể được truy nguyên về cách đây năm năm, khi lộ trình lấy Rollup làm trung tâm lần đầu tiên được đề xuất như một phương thức mở rộng Ethereum.
Kể từ đó, tình hình đã thay đổi rất nhiều. Công nghệ cho phép các lớp L2 chia sẻ tính bảo mật và thanh khoản của Ethereum cũng như tương tác với nó đã trưởng thành và phát triển mạnh mẽ; tính cạnh tranh khác biệt và giá trị đối với người dùng của các L2 ngày càng nổi bật; bản thân các L2 cũng ngày càng trưởng thành, hình thành các cộng đồng và hệ sinh thái độc lập; lộ trình mở rộng quy mô của L1 cũng đã tiến triển và trở nên rõ ràng hơn. Hệ sinh thái Ethereum cần đối mặt trực diện với những thay đổi này và học hỏi từ cả những thành công lẫn thất bại trong quá khứ.
Trong vài tháng gần đây, định hướng tương lai của mối quan hệ giữa L1 và L2 Ethereum dần hiện rõ:
- Một hệ sinh thái Ethereum phát triển mạnh mẽ phải được xây dựng trên nền tảng L1 vững chắc.
- L1 Ethereum sẽ mở rộng quy mô theo cấp số nhân, đồng thời duy trì mức độ bảo mật và phi tập trung cao nhất, tiếp tục giữ vai trò là trung tâm của nền kinh tế trên chuỗi và trung tâm của hệ sinh thái DeFi.
- Tương lai sẽ xuất hiện một hệ sinh thái gồm các chuỗi L2 độc lập nhưng có khả năng tương tác, cung cấp mức độ tùy chỉnh, kiểm soát và chức năng cao hơn những gì L1 có thể đáp ứng. Các chuỗi L2 này lựa chọn gắn bó với hệ sinh thái Ethereum vì đây là lựa chọn tối ưu nhất cho người dùng, cộng đồng hoặc doanh nghiệp của họ.
- Các chuỗi L2 vừa cạnh tranh vừa hợp tác để cung cấp đa dạng không gian khối chuyên biệt, dịch vụ và tài sản.
Bài viết này nhằm giải thích chi tiết hơn tầm nhìn về sự cộng sinh giữa L1 và L2, đồng thời vạch ra lộ trình để thiết lập mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau giữa L1 Ethereum và bất kỳ chuỗi nào mong muốn gắn bó và trở thành một phần của hệ sinh thái này.
L1 và L2 đảm nhận vai trò gì, và chúng phối hợp với nhau ra sao?
Ethereum L1 là blockchain lập trình hàng đầu thế giới, hiện không có blockchain nào khác có thể sánh kịp về mức độ phổ biến với người dùng, quy mô hệ sinh thái nhà phát triển, mức độ phi tập trung, khả năng chống chịu rủi ro và độ ổn định nền tảng. L1 Ethereum là trung tâm của hệ sinh thái DeFi, tập trung thanh khoản sâu nhất toàn mạng.
Ngày nay, L1 Ethereum đã có lộ trình mở rộng rõ ràng, đồng thời vẫn duy trì được tính phi tập trung và bảo mật. Nhờ nỗ lực chung của nhiều đội ngũ trong hệ sinh thái Ethereum, tốc độ phát triển của công nghệ bằng chứng không kiến thức (ZK) đã vượt xa kỳ vọng. Trong vài năm tới, chúng ta sẽ có thể nâng cao dung lượng của L1 Ethereum lên nhiều cấp số nhân mà vẫn kiên định với tầm nhìn cốt lõi của mình.
Đồng thời, không một blockchain công khai đơn lẻ nào có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đa dạng của nền kinh tế trên chuỗi toàn cầu. Ngay cả khi trong tương lai Ethereum vững vàng ở vị trí đầu bảng và khả năng mở rộng tăng lên 1.000 lần, vẫn sẽ tồn tại nhiều chuỗi khác nhau vì chúng cung cấp các dịch vụ chuyên biệt và tùy chỉnh mà L1 không thể đáp ứng:
- Chuyên biệt hóa cho ứng dụng hoặc trường hợp sử dụng cụ thể
- Các chức năng ngoài EVM
- Bảo vệ quyền riêng tư bổ sung
- Cơ chế định giá hoặc logic bao gồm giao dịch
- Độ trễ cực thấp hoặc các đặc tính sắp xếp khác
- Các đặc tính mở rộng cực đoan của L1 không phù hợp
- Các nền kinh tế chuyên biệt, chiến lược tiếp cận thị trường và phương thức tăng trưởng
- Thiết kế mô-đun nhằm đáp ứng yêu cầu tuân thủ pháp lý hoặc nhu cầu kinh doanh khác
- Các cải tiến hoặc đổi mới khác, với tốc độ lặp lại và triển khai nhanh hơn L1
- …
Điều này mở ra cơ hội để thiết lập mối quan hệ đôi bên cùng có lợi giữa L1 và L2, trong đó mỗi bên tập trung vào những vai trò bổ trợ lẫn nhau.
Tại sao các blockchain công khai độc lập khác lại sẵn sàng trở thành L2 của Ethereum?
- Chi phí thấp. So với việc xây dựng một blockchain công khai độc lập, L2 có thể tái tạo dễ dàng và với chi phí cực kỳ thấp tính năng bảo mật và tính phi tập trung hàng đầu của Ethereum; việc xây dựng một mạng lưới nút xác thực phi tập trung toàn cầu đòi hỏi chi phí cao, mất nhiều thời gian và độ khó rất lớn. L2 có thể chuyển giao trách nhiệm này cho L1 Ethereum, trả phí theo nhu cầu và tránh chi phí cố định ban đầu cao.
- Người dùng và nhà phát triển. Khả năng tương tác với L1 lớn nhất toàn mạng và cụm L2 lớn nhất giúp tiếp cận thêm nhiều người dùng và nhà phát triển hơn; nhờ sự trưởng thành của công nghệ bằng chứng không kiến thức, bằng chứng thời gian thực, khả năng xác nhận cuối cùng (finality) nhanh hơn trên L1 và thanh toán trên L2, cũng như hạ tầng đại lý (proxy infrastructure), khả năng tương tác và trải nghiệm người dùng xuyên chuỗi sẽ được đẩy nhanh.
- Khả năng tương tác. Nếu được thiết kế đúng cách, L2 có thể truy cập một cách an toàn vào tài sản và thanh khoản DeFi trên L1, tài khoản người dùng trên L1 cũng như bất kỳ dịch vụ nào trên L1 như oracle, ENS.
- Tiếp thị: Việc trở thành một phần của hệ sinh thái Ethereum mang lại lợi thế về thương hiệu và uy tín, bởi hệ sinh thái Ethereum sở hữu danh tiếng tốt nhất, hồ sơ bảo mật tốt nhất và mức độ được công nhận bởi cơ quan quản lý cao nhất trong số các L1.
L1 Ethereum thu được những lợi ích gì? Dựa trên kinh nghiệm của chúng tôi cũng như các cuộc thảo luận với các bên liên quan trong hệ sinh thái, chúng tôi cho rằng việc định vị L1 Ethereum ở trung tâm của mạng lưới L2 đang không ngừng mở rộng sẽ củng cố vị thế độc đáo của Ethereum và ETH trong nền kinh tế trên chuỗi:
- Tạo nhu cầu đối với ETH và cung cấp dịch vụ cầu nối an toàn, giảm thiểu mức độ tin cậy giữa ETH và các tài sản khác. ETH đồng thời đóng vai trò là nơi lưu trữ giá trị và tiền tệ trong mạng lưới Ethereum.
- Mở rộng hiệu ứng mạng của Ethereum (ví dụ như EVM, đào tạo nhà phát triển, công cụ dành cho nhà phát triển, hướng dẫn người dùng và khả năng tương tác giữa các lớp L2).
- Củng cố vị thế của Ethereum như trung tâm của hệ sinh thái đa chuỗi cũng như lớp thanh toán bù trừ và thanh khoản chính trong nền kinh tế trên chuỗi.
- Mang lại sự hỗ trợ mở rộng kinh doanh, tăng trưởng và tiếp thị rộng rãi hơn cho Ethereum.
- Các L2 góp phần hiện thực hóa tầm nhìn cốt lõi của hệ sinh thái Ethereum. Chúng hoạt động như những động cơ phân tán cho các đặc tính cốt lõi của Ethereum (bảo mật, độ linh hoạt và độ ổn định), từ đó tối đa hóa số lượng người dùng có thể thu được giá trị bền vững từ Ethereum.
Hệ sinh thái Ethereum không nên coi những lợi thế này là điều hiển nhiên. Một số lợi thế trong số này vẫn còn gây tranh cãi trong cộng đồng, hoặc là những lý thuyết dài hạn cần được kiểm chứng thông qua thử nghiệm, đo lường và phân tích. Về bản chất, mối quan hệ giữa L1 và L2 phải mang tính đôi bên cùng có lợi thì mới thành công. Trong năm năm qua, mối quan hệ này đã đạt được nhiều thành tựu và đặt nền móng then chốt cho tương lai.
Điều này hàm ý gì đối với sự phát triển tương lai của L2?
Tầm nhìn mới này mang ý nghĩa gì đối với người dùng L2, đội ngũ phát triển và cộng đồng của họ?
Dưới đây là những khuyến nghị của chúng tôi:
- Các L2 nên tập trung vào chiến lược nhằm bổ trợ cho L1 và tạo sự khác biệt cho nền tảng. Nhiều L2 đã thành công trong việc tiến gần hơn tới tầm nhìn này. Họ đạt được điều này thông qua các chức năng đổi mới, chuyên biệt hóa cho các trường hợp sử dụng cụ thể (ví dụ như application chain), cung cấp các phương thức phân phối mới hoặc áp dụng các chiến lược tiếp thị sáng tạo. Điều này giúp họ xây dựng các cộng đồng riêng biệt và mở rộng các đặc tính của Ethereum tới hàng triệu người dùng mới.
- Các L2 có quyền tạo sự khác biệt theo nhiều cách khác nhau theo tưởng tượng của riêng mình. Chúng ta đã thấy sự khác biệt xuất hiện trong nhiều lĩnh vực như khả năng mở rộng, độ tin cậy không cần niềm tin, bảo vệ quyền riêng tư, tuân thủ quy định doanh nghiệp, lĩnh vực chuyên ngành, cộng đồng và một loạt các đổi mới công nghệ.
- Các L2 có thể lựa chọn mở rộng toàn bộ hoặc chỉ một phần các đặc tính của Ethereum dựa trên mục tiêu riêng. Tuy nhiên, chúng cần đảm bảo người dùng có thể dễ dàng hiểu rõ các đặc tính bảo mật mà mình cung cấp và không cung cấp. Các L2 cam kết giảm thiểu mức độ tin cậy ít nhất phải đạt Giai đoạn 1 và vượt qua bài kiểm tra “thoát ra” (exit test), nghĩa là ngay cả khi có kẻ tấn công độc hại hoặc hội đồng bảo mật thất bại, người dùng vẫn có thể thoát an toàn về L1. Các L2 lựa chọn tích hợp sát sao nhất với L1 và kế thừa đầy đủ các đặc tính của nó nên hướng tới các mục tiêu sau: 1) Đạt Giai đoạn 2; 2) Khả năng kết hợp đồng bộ; 3) Trở thành Rollup gốc (native Rollup).
- Các L2 nên tiếp tục nỗ lực xây dựng các cơ chế khả năng tương tác và chia sẻ thanh khoản rộng hơn nhằm tăng cường toàn bộ hệ sinh thái Ethereum.
- Các L2 nên tiếp tục vận hành một cách minh bạch, công khai rõ ràng với hệ sinh thái về các đặc tính bảo mật riêng cũng như mối quan hệ với lớp bảo mật của L1.
Quỹ Ethereum đang đóng góp gì để xây dựng một thế giới như vậy?
Để hiện thực hóa tầm nhìn về mối quan hệ L1<>L2, Quỹ Ethereum đang nỗ lực hết sức cho các công việc sau:
- Chúng tôi cam kết mở rộng cả lớp L1 và blob mà không hy sinh tính phi tập trung. Hiện tỷ lệ lấp đầy blob chỉ khoảng 30%, nên tiềm năng mở rộng còn rất lớn; nếu cần thiết, chúng tôi hoàn toàn có thể yên tâm mở rộng thêm blob.
- Đặc biệt hỗ trợ các L2 có hoặc muốn phát triển chuyên sâu trong các lĩnh vực như quyền riêng tư, bảo mật và độ tin cậy không cần niềm tin.
- Đội Platform do Josh Rudolf lãnh đạo nhằm cải thiện hiệu suất tổng thể của nền tảng Ethereum và đóng vai trò là giao diện giữa L2 và lộ trình phát triển giao thức cốt lõi.
- Nâng cao thanh khoản trên L1 để L2 dễ dàng tiếp cận thanh khoản hơn (xác nhận cuối cùng nhanh hơn, rút tiền và gửi tiền nhanh hơn).
- Hợp tác chặt chẽ với các đội L2 để hiểu nhu cầu của họ và đưa vào các ưu tiên của giao thức, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa L1 và L2. Để đảm bảo mối quan hệ này vận hành hiệu quả, chúng ta cần xác định rõ những điểm nào đang hoạt động tốt và những điểm nào cần cải thiện, từ đó hợp tác cùng nhau. Mục tiêu của chúng tôi luôn là làm rõ và củng cố giá trị mà việc trở thành một phần của hệ sinh thái Ethereum mang lại.
- Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển nhằm hiện thực hóa công nghệ “Rollup gốc” (native Rollup), tức là các chuỗi L2 có thể được L1 xác minh một cách đầy đủ và không cần niềm tin, từ đó đạt được khả năng kết hợp đồng bộ và khả năng tương tác an toàn.
- Chúng tôi hợp tác chặt chẽ với L2Beat và các tổ chức khác nhằm cùng giám sát và xác minh các đặc tính bảo mật của L2. Chúng ta phải đánh giá một cách nghiêm túc và trung thực các đặc tính của L2 cũng như mức độ liên hệ của chúng với tính bảo mật của L1, để người dùng và nhà phát triển có thể đưa ra quyết định sáng suốt.
- Giải quyết nhược điểm chính của hệ sinh thái đa chuỗi: sự phân mảnh. Chúng tôi sẽ hợp tác với hệ sinh thái (bao gồm các chuỗi, ví và nhà cung cấp hạ tầng) để xây dựng các giải pháp khả năng tương tác hoàn thiện hơn, nhằm giải quyết vấn đề phân mảnh trải nghiệm người dùng và nền tảng nhà phát triển. Ngày nay, với việc nhận thức rõ ràng hơn về mối quan hệ giữa L1 và L2, chúng ta có thể bắt tay giải quyết vấn đề phân mảnh trong câu chuyện kể về Ethereum.
Chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một nền kinh tế trên chuỗi toàn cầu, không cần sự cho phép, và cung cấp nền tảng tốt nhất cho tất cả người dùng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ethereum
