Chứng khoán hóa cổ phiếu Mỹ dưới góc nhìn "âm mưu luận": Một cuộc "thu hoạch đô la" toàn cầu ôn hòa?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chứng khoán hóa cổ phiếu Mỹ dưới góc nhìn "âm mưu luận": Một cuộc "thu hoạch đô la" toàn cầu ôn hòa?
Từ stablecoin đô la Mỹ đến việc token hóa cổ phiếu Mỹ, Crypto bless America có lẽ không phải là một câu nói đùa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Tyler
Bạn đã từng giao dịch cổ phiếu Mỹ trên blockchain chưa?
Chỉ trong một đêm, Kraken ra mắt xStocks với 60 cổ phiếu Mỹ được hỗ trợ đợt đầu; Bybit nhanh chóng theo sau với các cặp giao dịch token cổ phiếu như AAPL, TSLA, NVDA; Robinhood cũng tuyên bố sẽ hỗ trợ giao dịch cổ phiếu Mỹ trên blockchain và có kế hoạch triển khai chuỗi công khai do chính họ phát triển.
Dù làn sóng token hóa có phải chỉ là "rượu mới bình cũ" hay không, thì cổ phiếu Mỹ thực sự đã trở thành "hiện tượng mới" trên blockchain chỉ trong chớp mắt.
Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, câu chuyện mới được dệt nên từ stablecoin đô la Mỹ, việc token hóa cổ phiếu Mỹ và cơ sở hạ tầng on-chain dường như đang kéo tiền điện tử sâu hơn vào bối cảnh tài chính và đấu tranh địa chính trị, đồng thời định hình lại vai trò của nó một cách không thể tránh khỏi.
Token hóa cổ phiếu Mỹ không phải là điều gì mới
Việc token hóa cổ phiếu Mỹ thực tế không phải là khái niệm mới mẻ.
Trong chu kỳ trước, các dự án tiêu biểu như Synthetix, Mirror đã xây dựng toàn bộ cơ chế tài sản tổng hợp (synthetic assets) trên chuỗi. Mô hình này cho phép người dùng thông qua thế chấp vượt mức (như SNX, UST) để phát hành và giao dịch các "token cổ phiếu" như TSLA, AAPL, thậm chí còn mở rộng sang tiền pháp định, chỉ số, vàng, dầu thô — gần như bao trùm mọi tài sản có thể giao dịch.
Lý do nằm ở chỗ mô hình tài sản tổng hợp hoạt động bằng cách theo dõi tài sản cơ sở, sử dụng tài sản thế chấp vượt mức để tạo ra token tài sản tổng hợp: ví dụ tỷ lệ thế chấp là 500%, tức là người dùng có thể gửi 500 USD tài sản mã hóa (như SNX, UST) vào hệ thống để phát hành tài sản tổng hợp (ví dụ mTSLA, sAAPL) được neo giá với tài sản gốc và tiến hành giao dịch.
Vì toàn bộ cơ chế vận hành dựa trên oracle báo giá + khớp lệnh hợp đồng thông minh, mọi giao dịch được xử lý bởi logic nội tại của giao thức mà không có đối tác thực sự, nên về mặt lý thuyết, mô hình này có một lợi thế cốt lõi: trải nghiệm thanh khoản vô hạn, không trượt giá.
Tuy nhiên, vì sao mô hình tài sản tổng hợp này lại không đạt được sự phổ biến quy mô lớn?
Nói thẳng ra, việc neo giá ≠ quyền sở hữu tài sản. Cổ phiếu Mỹ được phát hành và giao dịch dưới dạng tài sản tổng hợp không đại diện cho quyền sở hữu thực tế trong thế giới thật, mà chỉ đơn thuần là "đoán giá". Nếu oracle ngừng hoạt động hoặc tài sản thế chấp sụp đổ (như trường hợp Mirror sụp đổ khi UST vỡ), cả hệ thống đều đối mặt nguy cơ thanh lý mất cân bằng, mất neo giá, và sụp đổ niềm tin người dùng.
Đồng thời, một yếu tố dài hạn dễ bị bỏ qua là: các token cổ phiếu Mỹ theo mô hình tài sản tổng hợp trong hệ sinh thái crypto nhất định sẽ chỉ là thị trường ngách — dòng vốn chỉ luân chuyển khép kín trong hệ thống on-chain, không có sự tham gia của tổ chức hay công ty chứng khoán. Điều này khiến chúng mãi mãi dừng lại ở cấp độ "tài sản bóng", không thể hòa nhập vào hệ thống tài chính truyền thống, không thiết lập được kết nối tài sản thực sự và kênh dẫn vốn, cũng ít ai sẵn sàng phát triển sản phẩm phái sinh dựa trên đó, do đó khó thu hút dòng vốn cấu trúc tăng trưởng.
Vì vậy, dù từng gây sốt, nhưng cuối cùng chúng vẫn không thể lan tỏa rộng rãi.
Cơ chế dẫn vốn mới cho cổ phiếu Mỹ trong kiến trúc mới
Lần này, việc token hóa cổ phiếu Mỹ đã thay đổi hoàn toàn cách chơi.
Lấy ví dụ sản phẩm giao dịch cổ phiếu Mỹ vừa được Kraken, Bybit, Robinhood lần lượt ra mắt: theo những thông tin tiết lộ, đây không còn là việc neo giá hay mô phỏng trên chuỗi, mà là lưu ký cổ phiếu thật, vốn được chuyển qua môi giới để vào thị trường cổ phiếu Mỹ.
Xét về khách quan, trong mô hình này, bất kỳ người dùng nào chỉ cần tải ví mã hóa, nắm giữ stablecoin, là có thể dễ dàng mua tài sản cổ phiếu Mỹ mọi lúc mọi nơi trên DEX, vượt qua rào cản mở tài khoản, kiểm tra danh tính — toàn bộ quy trình không cần tài khoản chứng khoán Mỹ, không chênh lệch múi giờ, không giới hạn danh tính, trực tiếp dẫn vốn vào thị trường cổ phiếu Mỹ qua blockchain.
Xét ở cấp độ vi mô, đây là sự tự do hơn trong giao dịch cổ phiếu Mỹ cho người dùng toàn cầu. Nhưng xét ở góc nhìn vĩ mô, thực chất đây là cách mà đô la Mỹ và thị trường vốn Mỹ đang tận dụng crypto — một đường ống chi phí thấp, linh hoạt cao, hoạt động 24/7 — để thu hút dòng vốn tăng thêm từ khắp nơi trên thế giới. Vì trong cấu trúc hiện tại, người dùng chỉ có thể mua vào (long), không thể bán khống (short), cũng chưa có đòn bẩy hay cấu trúc lợi nhuận phi tuyến (ít nhất là đến nay).
Hãy tưởng tượng một kịch bản: một người dùng tại Brazil hay Argentina, không phải dân crypto, bỗng nhận ra họ có thể mua token cổ phiếu Mỹ trên blockchain hoặc CEX — chỉ cần tải ví/giao dịch, đổi tài sản địa phương sang USDC, rồi vài thao tác đơn giản là có thể mua AAPL hoặc NVDA.
Nói đẹp là đơn giản hóa trải nghiệm người dùng, nhưng thực chất đây là một cơ chế dẫn vốn vào cổ phiếu Mỹ với "rủi ro thấp, độ chắc chắn cao" dành cho toàn cầu. Dòng vốn nóng từ hàng triệu người dùng crypto trên thế giới có thể chảy vào hồ chứa tài sản Mỹ một cách chưa từng có nhờ ma sát cực thấp và khả năng xuyên biên giới của crypto, giúp mọi người trên thế giới có thể mua cổ phiếu Mỹ mọi lúc, mọi nơi.
Đặc biệt khi ngày càng nhiều L2, sàn giao dịch, ví và cơ sở hạ tầng bản địa tích hợp các "mô-đun giao dịch cổ phiếu Mỹ", mối quan hệ giữa crypto, đô la Mỹ và Nasdaq sẽ trở nên kín đáo và vững chắc hơn bao giờ hết.
Xét theo hướng này, loạt câu chuyện "mới/cũ" xoay quanh crypto đang dần được thiết kế thành một cơ sở hạ tầng tài chính phân tán, chuyên phục vụ cho hệ thống tài chính Mỹ:
-
Stablecoin gắn trái phiếu Mỹ → Hồ lưu thông tiền tệ toàn cầu
-
Token hóa cổ phiếu Mỹ → Cổng kết nối lượng truy cập cho Nasdaq
-
Cơ sở hạ tầng giao dịch on-chain → Trạm trung chuyển toàn cầu cho các công ty môi giới Mỹ
Có thể nói đây là một cách thức hút vốn toàn cầu mang tính mềm dẻo. Dù có mùi âm mưu hay không, ít nhất Trump hay các nhà lãnh đạo mới tương lai của Mỹ có thể sẽ yêu thích câu chuyện mới "token hóa cổ phiếu Mỹ" này.
Cần đánh giá thế nào về ưu nhược điểm của "token hóa cổ phiếu Mỹ"?
Nếu chỉ nhìn từ góc độ cộng đồng crypto, liệu việc token hóa cổ phiếu Mỹ có hấp dẫn? Hay có thể ảnh hưởng ra sao đến chu kỳ on-chain?
Theo tôi, cần nhìn nhận một cách biện chứng.
Đối với người dùng thiếu kênh đầu tư vào cổ phiếu Mỹ, đặc biệt là cư dân bản địa crypto và các nhà đầu tư nhỏ lẻ ở nước đang phát triển, việc token hóa cổ phiếu Mỹ giống như mở ra một con đường chưa từng có với rào cản cực thấp — có thể gọi là "bình đẳng tài sản" vượt rào cản.
Dù sao đi nữa, thị trường Mỹ – nơi liên tục xuất hiện các cổ phiếu đình đám như Microsoft, Apple, Tesla, Nvidia – luôn nổi tiếng với "chuỗi tăng trưởng dài lịch sử", là một trong những loại tài sản hấp dẫn nhất toàn cầu. Nhưng với phần lớn nhà đầu tư thông thường, rào cản để tham gia và chia sẻ lợi ích luôn khá cao: mở tài khoản, nạp/rút tiền, KYC, hạn chế quản lý, chênh lệch giờ giao dịch… tất cả đều làm nản lòng vô số người.
Giờ đây, chỉ cần một chiếc ví và vài stablecoin, dù bạn ở Mỹ Latinh, Đông Nam Á hay châu Phi, bạn cũng có thể mua Apple, Nvidia, Tesla bất cứ lúc nào — đưa tài sản đô la Mỹ đến gần hơn với người dùng toàn cầu. Nói ngắn gọn, đối với các khu vực kém phát triển nơi tài sản địa phương thậm chí không theo kịp cổ phiếu Mỹ hay lạm phát, việc token hóa cổ phiếu Mỹ rõ ràng mang đến khả năng tiếp cận chưa từng có.
Ngược lại, trong nội bộ cộng đồng crypto, đặc biệt là nhóm người dùng giao dịch vùng nói tiếng Trung, mức độ trùng lặp với giới đầu tư cổ phiếu Mỹ khá cao. Phần lớn đều đã có tài khoản chứng khoán Mỹ, có thể dễ dàng kết nối hệ thống tài chính toàn cầu qua ngân hàng + môi giới quốc tế như Interactive Brokers (bản thân tôi thường dùng tổ hợp SafePal/Fiat24 + IB).
Với nhóm người dùng này, việc token hóa cổ phiếu Mỹ dường như khá "lửng lơ": chỉ có thể mua vào, không có sản phẩm phái sinh đi kèm, thậm chí không có quyền chọn (option) hay bán khống cơ bản, thực sự không thân thiện với giao dịch.
Còn về việc liệu token hóa cổ phiếu Mỹ có tiếp tục rút máu thị trường mã hóa hay không, đừng vội phủ nhận. Tôi cho rằng đây có thể là cơ hội "xây dựng lại khối tài sản" (asset lego) cho hệ sinh thái DeFi sau khi thanh lọc các tài sản kém chất lượng.
Bởi lẽ một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay của DeFi on-chain là thiếu hụt trầm trọng tài sản chất lượng. Ngoài BTC, ETH, stablecoin, rất ít tài sản khác có được sự đồng thuận về giá trị. Phần lớn altcoin chất lượng thấp, biến động mạnh.
Nếu trong tương lai, các token cổ phiếu Mỹ được lưu ký thực tế và phát hành trên chuỗi có thể từng bước thâm nhập vào DEX, giao thức cho vay, hệ thống quyền chọn và phái sinh on-chain, chúng hoàn toàn có thể trở thành tài sản nền tảng mới, bổ sung cho danh mục tài sản on-chain, cung cấp nguyên liệu giá trị và không gian kể chuyện có độ chắc chắn cao hơn cho DeFi.
Hơn nữa, các sản phẩm token hóa cổ phiếu Mỹ hiện tại về bản chất chỉ là lưu ký giao dịch giao ngay + ánh xạ giá, không có đòn bẩy hay cấu trúc lợi nhuận phi tuyến, vốn thiếu vắng công cụ tài chính sâu. Vấn đề đặt ra là ai sẽ là người đầu tiên tạo ra sản phẩm có khả năng kết hợp cao, thanh khoản tốt, ai sẽ cung cấp trải nghiệm giao dịch on-chain tích hợp "giao ngay + bán khống + đòn bẩy + phòng hộ".
Ví dụ: làm tài sản thế chấp tín nhiệm cao trong giao thức cho vay, làm cơ sở phòng hộ mới trong giao thức quyền chọn, làm rổ tài sản có thể kết hợp trong giao thức stablecoin. Nhìn từ góc độ này, ai tiên phong tạo ra trải nghiệm giao dịch on-chain tích hợp "giao ngay + bán khống + đòn bẩy + phòng hộ", người đó có tiềm năng tạo nên một Robinhood hay Interactive Brokers phiên bản on-chain tiếp theo.
Và với DeFi, đây có lẽ mới là bước ngoặt thực sự.
Chỉ xem ai có thể tận dụng được lợi thế sản phẩm từ câu chuyện mới này.
Lời kết
Từ năm 2024, câu hỏi "Liệu crypto có còn có thể cách mạng hóa TradFi?" đã không còn là chủ đề đáng để tranh luận.
Đặc biệt từ đầu năm nay, việc sử dụng stablecoin tuân thủ pháp lý để vượt qua giới hạn địa lý của ống dẫn tài chính truyền thống, né tránh rào cản chủ quyền, thuế khóa, xác minh danh tính, cuối cùng dùng crypto xây dựng một kênh đô la Mỹ mới — đã trở thành mạch chủ đạo trong nhiều câu chuyện gần đây.
Crypto bless America, có lẽ không chỉ là một lời đùa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
