The New York Times: Lật mở đế chế rửa tiền tại Campuchia, dây chuyền bí mật đằng sau các vụ lừa đảo tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
The New York Times: Lật mở đế chế rửa tiền tại Campuchia, dây chuyền bí mật đằng sau các vụ lừa đảo tiền mã hóa
Các tài liệu và nguồn tin nội bộ đã vạch trần hoạt động bên trong của một trong những mạng lưới rửa tiền lớn nhất thế giới.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Selam Gebrekidan & Joy Dong
Selam Gebrekidan là phóng viên điều tra của The New York Times tại Hồng Kông.
Chang W. Lee là một nhiếp ảnh gia của The New York Times với 30 năm kinh nghiệm, từng ghi lại các sự kiện trên toàn cầu và hiện đang đóng tại Seoul.
Biên dịch: TechFlow
Cứ vài tuần một lần, bầu trời đêm Campuchia lại rực sáng bởi pháo hoa. Những kẻ lừa đảo đốt pháo để ăn mừng những vụ lừa đảo "quy mô lớn" mới nhất của chúng.
Khi pháo hoa nở rộ trên không trung, khoản tiết kiệm cả đời của ai đó có thể đã biến mất. Nạn nhân có thể vừa rơi vào bẫy tình cảm ảo qua mạng hoặc đầu tư vào một sàn giao dịch tiền mã hóa giả mạo. Dù hình thức lừa đảo nào đi nữa, tiền đã biến mất, bị cuốn vào một mạng lưới rửa tiền phức tạp, luân chuyển hàng chục tỷ USD với tốc độ chóng mặt.
Cục Điều tra Liên bang Mỹ (F.B.I.), Bộ Công an Trung Quốc, Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) và các cơ quan khác từng cố gắng trấn áp các nhóm lừa đảo này. Chúng thường hoạt động trên mạng xã hội và ứng dụng hẹn hò, dụ dỗ mọi người tham gia vào các kế hoạch tài chính giả mạo hay các trò lừa đảo khác. Các công ty viễn thông đã chặn số điện thoại, ngân hàng cũng nhiều lần đưa ra cảnh báo.
Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn tồn tại mạnh mẽ nhờ vào hệ thống rửa tiền cực kỳ hiệu quả. Hàng trăm tỷ USD từ các nạn nhân vô ý thức khắp thế giới mỗi năm phải được “rửa sạch” để che giấu nguồn gốc phạm tội, rồi cuối cùng chảy vào nền kinh tế hợp pháp. Hệ thống rửa tiền này tựa như một con thủy quái nhiều đầu – khi chính phủ dập tắt nó ở nơi này, nó lại trỗi dậy ở nơi khác.
Thế giới ngầm này hiện diện rõ nét tại Phnom Penh, thủ đô Campuchia – một trong những trung tâm rửa tiền toàn cầu. Tại thành phố ven biển Sihanoukville, hiện tượng này còn rõ ràng hơn, nơi nổi tiếng là thiên đường cho các băng nhóm lừa đảo. Những kẻ lừa đảo làm việc tại các trung tâm gọi điện, thường đặt trong các tòa nhà kiên cố hoặc tầng cao của những tòa nhà chưa hoàn thiện. Trong các nhà hàng ven biển, những tay rửa tiền và tội phạm khác vừa thưởng thức món ăn Trung Hoa cay nồng vừa thực hiện các giao dịch.
Tháng Ba năm nay, bên ngoài khách sạn sòng bạc Golden Sun Sky Casino & Hotel tại Sihanoukville, các cơ quan chức năng Anh và Mỹ đã liên kết địa điểm này với các vụ lừa đảo trực tuyến và buôn bán người.
Chúng tôi đã thu thập được một loạt tài liệu, có thể coi như một “sổ tay rửa tiền”. Đồng thời, chúng tôi đã phỏng vấn gần sáu tên lừa đảo và đồng bọn rửa tiền của chúng. Những tài liệu này không chỉ ra một vụ lừa cụ thể hay nạn nhân nào, nhưng đã vén bức màn về một phương thức chuyển tiền bất hợp pháp gần như không thể ngăn chặn.
Từ The New York Times
Đối với tội phạm, vai trò của tay rửa tiền quan trọng như tay lái xe tẩu thoát trong vụ cướp ngân hàng. Không có họ, thì lợi nhuận phạm tội sẽ không thể tiêu xài được.
Sau khi lừa đảo thành công và chiếm đoạt khoản tiết kiệm của nạn nhân, chúng cần nhanh chóng chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác, trước khi nạn nhân nhận ra bị lừa và báo cho ngân hàng hoặc cảnh sát.
Cuối cùng, số tiền này trở nên “sạch” – gần như không thể truy ngược về vụ lừa ban đầu.
Vậy chuyện này diễn ra như thế nào?
Theo dấu vết này, chúng tôi bất ngờ phát hiện nó liên quan đến một tập đoàn tài chính lớn tại Campuchia mang tên “Huione Group”.
Đây không phải là một cơ sở nhỏ nép mình trong ngõ hẻm, chuyên “rửa tiền đen” âm thầm. Huione Group là một doanh nghiệp nổi bật, hoạt động hợp pháp tại Đông Nam Á và có chi nhánh ở nhiều khu vực khác trên thế giới. Hệ thống thanh toán mã QR của họ phổ biến khắp Campuchia, người tiêu dùng có thể dùng nó để thanh toán tại khách sạn, nhà hàng và siêu thị. Quảng cáo của Huione xuất hiện dày đặc trên các xa lộ chính, dịch vụ tài chính của họ bao gồm cả ngân hàng và bảo hiểm.
Tuy nhiên, Huione Group (phát âm là “Hu-WAY-wahn”) gồm nhiều công ty liên kết, nhưng không phải tất cả các công ty con đều hợp pháp. Theo các tài liệu và hai người ẩn danh hiểu rõ hoạt động nội bộ, một phần hoạt động của tập đoàn này cung cấp dịch vụ rửa tiền theo yêu cầu. Hai nguồn tin này yêu cầu giấu tên vì lo ngại an toàn cá nhân. Trước các cáo buộc này, công ty không phản hồi bất kỳ yêu cầu bình luận nào.
Một công ty liên kết khác công khai vận hành một chợ đen trực tuyến kết nối tội phạm và tay rửa tiền. Mặc dù quy mô chính xác của chợ này gần như không thể đo lường, công ty phân tích Elliptic đã liên kết nó với các giao dịch tiền mã hóa trị giá 26,8 tỷ USD kể từ năm 2021. Do tính chất thiếu minh bạch cực độ của ngành, rất khó phân biệt giao dịch hợp pháp và bất hợp pháp, nhưng Elliptic khẳng định đây là một trong những chợ trực tuyến phi pháp lớn nhất thế giới.
Đáng chú ý, Hun To, em họ của Thủ tướng Campuchia, là giám đốc tại một công ty con thuộc Huione Group.
Theo lời một tên lừa đảo, một tay rửa tiền và nghiên cứu từ các công ty phân tích Elliptic và Chainalysis về các giao dịch tiền mã hóa của họ, khách hàng của Huione Group bao gồm các tổ chức tội phạm lớn, ví dụ như một băng nhóm tại Myanmar kiếm lời từ việc bóc lột nạn nhân buôn người.
Huione Group gồm nhiều công ty liên kết, trong đó có công ty con Huione Pay, trụ sở đặt tại Phnom Penh, Campuchia.
Tuy nhiên, mạng lưới rửa tiền này vẫn hoạt động công khai. Cho đến nay, tổ chức này chưa từng bị bất kỳ lệnh trừng phạt nào từ chính phủ. Dù công ty tiền mã hóa Tether từng đóng băng một số tài khoản của tập đoàn theo yêu cầu của cơ quan thực thi pháp luật chưa nêu rõ, và ứng dụng nhắn tin Telegram cũng đã đóng một số kênh của họ, nhưng những biện pháp này đều không tạo ra tác động lâu dài.
Dưới đây là cách thức hoạt động chi tiết:
Hãy tưởng tượng bạn là một tên lừa đảo, vừa chiếm đoạt khoản tiết kiệm cả đời của người khác. Bạn cần một cách để chuyển số tiền này từ khắp nơi trên thế giới, lúc này bạn cần một “người trung gian”.
Người trung gian là một bên trung lập đáng tin cậy, giúp bạn an toàn chuyển tiền đến đích. Một trung gian giỏi sẽ có mạng lưới toàn cầu, bao gồm những thành viên được gọi là “money mule” (tay vận chuyển tiền), có thể hoàn tất việc chuyển tiền trong vài giờ.
Tay vận chuyển tiền có thể là một người thật hoặc một công ty ma kiểm soát tài khoản ngân hàng hoặc ví tiền mã hóa tại địa phương.
Khi bạn tìm được người trung gian, anh ta sẽ gửi tiền vào tài khoản ký quỹ, đảm bảo rằng anh ta sẽ không bỏ chạy với tiền của bạn trong quá trình chuyển tiền.
Bây giờ, bạn đã sẵn sàng để bắt đầu vụ lừa đảo.
Giả sử bạn thành công dụ nạn nhân chuyển cho bạn 40.000 USD.
Bước 1: Là tên cầm đầu, bạn thỏa thuận với trung gian. Với các vụ lừa tại Mỹ, trung gian thường yêu cầu 15% lợi nhuận làm phí cho bản thân và các tay vận chuyển tiền.
Bước 2: Trung gian tìm tay vận chuyển phù hợp và sắp xếp giao dịch cho bạn.
Bước 3: Trung gian gửi thông tin tài khoản ngân hàng hoặc ví tiền mã hóa của tay vận chuyển cho bạn, sau đó bạn cung cấp thông tin này cho nạn nhân.
Bước 4: Nạn nhân chuyển 40.000 USD vào tài khoản của tay vận chuyển.
Bước 5: Tay vận chuyển chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác, cuối cùng đổi sang tiền mã hóa.
Bước 6: Cuối cùng, tay vận chuyển khấu trừ một phần làm phí dịch vụ, rồi chuyển phần còn lại cho trung gian. Trung gian trừ đi phần phí của mình, sau đó chuyển 34.000 USD còn lại cho bạn.
Qua cách này, chuỗi rửa tiền hoàn tất, tiền trở nên gần như không thể truy vết, và vụ lừa đảo diễn ra suôn sẻ.
“Kinh doanh xây gạch”
Huione Group kiếm lời ở từng bước trong quy trình này.
Trước hết, một công ty con của họ (trước đây được gọi là “Huione Guarantee”) vận hành một nền tảng chợ, nơi các tên lừa đảo có thể tìm thấy người trung gian. Người trung gian cực kỳ quan trọng trong hệ thống này, công việc của họ lặp đi lặp lại đến mức theo nhà nhân học Yanyu Chen – người nghiên cứu hoạt động rửa tiền tại Campuchia – người Trung Quốc gọi hành vi này là “xây gạch”.
Chợ trực tuyến này gồm hàng ngàn nhóm chat Telegram.
Một số chi nhánh của Huione Pay còn quảng bá dịch vụ đổi tiền, bao gồm chuyển đổi giữa Tether và đô la Mỹ.
Trong các kênh Telegram này, người dùng ẩn danh đăng quảng cáo dịch vụ rửa tiền bằng ngôn ngữ gần như không che giấu. Các bài đăng này công khai, bất kỳ ai có ứng dụng Telegram đều có thể xem. Một số nhà cung cấp còn bán dữ liệu cá nhân bị đánh cắp, ứng dụng giả mạo danh tính và các dịch vụ thiết yếu khác cho kẻ lừa đảo.
Một kênh có tên “Demand and Supply” (Nhu cầu và Cung cấp) có hơn 400.000 người dùng, hàng trăm tin nhắn mỗi ngày, bao gồm quảng cáo dịch vụ rửa tiền. Sau khi chúng tôi gửi câu hỏi tới Huione Group và các bên liên quan vào cuối tháng Hai, Telegram cho biết đã xóa kênh này. Tuy nhiên, một kênh tương tự khác nhanh chóng xuất hiện và trong vòng một tuần đã thu hút khoảng 250.000 thành viên.
Huione Guarantee không trả lời nhiều lần yêu cầu bình luận, nhưng phủ nhận mối liên hệ với tập đoàn tài chính Huione Group. Công ty thậm chí đã đổi tên vào tháng Mười năm ngoái, loại bỏ chữ “Huione”. Tuy nhiên, trên Telegram, họ thông báo với khách hàng rằng Huione Group vẫn là một trong những “đối tác chiến lược và cổ đông” của họ.
Thứ hai, nền tảng chợ này cung cấp dịch vụ bảo lãnh cho các giao dịch rửa tiền. Vì sao? Bởi ngay cả đạo tặc cũng không tin nhau – các tên lừa đảo cũng lừa lẫn nhau. Để chứng minh độ tin cậy, người trung gian và tay vận chuyển phải nộp một khoản tiền đặt cọc cho Huione Guarantee, số tiền này được giữ làm ký quỹ. Điều này đảm bảo với tên lừa rằng không ai có thể bỏ trốn (hoặc nếu có, người đó sẽ mất khoản tiền đặt cọc).
Giá rửa tiền phụ thuộc vào loại hình phạm tội. Ví dụ, lừa đảo mạo danh quan chức chính phủ có chi phí cao hơn vì nạn nhân có khả năng báo cảnh sát hoặc thông báo cho ngân hàng.
Địa lý cũng ảnh hưởng đến giá rửa tiền. Tại Trung Quốc, phí rửa tiền có thể lên tới 60% số tiền bất hợp pháp. Bởi từ năm 2020, Trung Quốc siết chặt kiểm soát dòng tiền, triển khai chiến dịch trấn áp trên toàn quốc, bắt giữ hàng ngàn người và đóng băng lượng lớn tiền.
Trung Quốc và Campuchia đã ký kết hợp tác nhằm phối hợp hành động thực thi pháp luật, dẫn đến việc bắt giữ nhiều tội phạm, tuy nhiên phần lớn là những kẻ cấp thấp. Những biện pháp này không gây ảnh hưởng thực chất đến ngành lừa đảo và rửa tiền.
Dù các giao dịch trung gian là riêng tư, nhưng nhóm chợ này vẫn kiếm tiền. Họ thu lợi từ việc bán quảng cáo trong nhóm công cộng, thu phí duy trì nhóm riêng tư và lấy một phần nhỏ hoa hồng từ các giao dịch. Hầu hết giao dịch được định giá bằng tiền mã hóa Tether, nhưng cũng có một phần bằng tiền mặt, vàng hoặc chuyển khoản ngân hàng. (Thậm chí năm ngoái, chợ này còn phát hành tiền mã hóa riêng.)
Chợ này đăng tuyên bố từ chối trách nhiệm trên website và kênh Telegram, phủ nhận liên quan đến bất kỳ hoạt động phạm pháp nào. Một bài viết nói: “Mọi hoạt động trong nhóm công cộng đều do các nhà cung cấp bên thứ ba thực hiện, không liên quan đến Huione Guarantee.”
Thứ ba, một công ty con khác của Huione Group, “Huione International Pay”, tham gia trực tiếp hơn vào hoạt động rửa tiền. Theo các tài liệu nội bộ và hai người am hiểu hoạt động của họ, Huione International Pay bản thân nó chính là một người trung gian.
Các tài liệu và nguồn tin cho biết, hoạt động của Huione International Pay hiệu quả như một ngân hàng chuyên nghiệp hợp pháp. Trụ sở của họ nằm trong một tòa nhà kính và bê tông tại Phnom Penh, với hai bức tượng gấu trúc đặt ở lối vào.
Theo hai người am hiểu hoạt động của công ty, Huione International Pay hoạt động tại trụ sở của tập đoàn ở Phnom Penh.
Một bộ phận nội bộ chuyên chăm sóc khách hàng là các tên lừa đảo và các đối tượng bất hợp pháp khác; một bộ phận khác giám sát các kênh Telegram; và một bộ phận nữa theo dõi các tài khoản của tay vận chuyển trải rộng ở ít nhất một chục quốc gia – thông tin này đến từ các tài liệu nội bộ mà chúng tôi đã xem xét.
Các công ty của Huione hoạt động dưới “vỏ bọc hợp pháp” tại những quốc gia “có quy định quản lý cực kỳ lỏng lẻo hoặc gần như không tồn tại”. John Wojcik, chuyên gia phân tích mối đe dọa của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), cho biết cấu trúc sở hữu phức tạp và thiếu minh bạch của Huione Group khiến các chiến dịch thực thi pháp luật gặp khó khăn.
Nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng, ngay cả khi Huione bị đóng cửa, các đối thủ khác sẽ nhanh chóng thay thế.
“Chúng tôi đã thấy các đối thủ đang tích cực mở rộng,” Wojcik nói.
Ngân hàng Quốc gia Campuchia – cơ quan quản lý các tổ chức tài chính – cho biết chính phủ cam kết đảm bảo “an toàn và minh bạch trong giao dịch tài chính”. Đồng thời, chính phủ đang nỗ lực tuân thủ các khuyến nghị quốc tế về chống rửa tiền.
Cơ quan này cũng cho biết giấy phép liên quan của Huione tại Campuchia – dịch vụ thanh toán với hệ thống mã QR – không được gia hạn do không đáp ứng các yêu cầu tái cấp phép. Đáp lại, Huione nhanh chóng tuyên bố kế hoạch đăng ký kinh doanh tại Nhật Bản và Canada.
Theo dấu tay vận chuyển tiền
Tay vận chuyển tiền (money mules) là những người thao tác tài khoản ngân hàng và ví kỹ thuật số.
Theo Elad Fouks, chuyên gia của Chainalysis – công ty theo dõi gian lận trên chuỗi khối – một số tay vận chuyển dùng danh tính giả để mở tài khoản ngân hàng, và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo khiến việc làm giả danh tính dễ dàng hơn.
Tay vận chuyển chia nhỏ các khoản gửi và rút để giảm nguy cơ bị ngân hàng phát hiện. Ví dụ, các giao dịch dưới 10.000 USD thường khó bị chú ý. Các tài khoản và ví ảo dùng để rửa tiền thường chỉ hoạt động vài tuần hoặc vài tháng.
Tuy nhiên, những người chịu rủi ro cao nhất không phải là người trung gian hay tên lừa, mà chính là các tay vận chuyển. Họ là người dễ bị bắt nhất.
Một vụ án tại tòa án Mỹ đã vén bức màn về cơ chế hoạt động cụ thể. Bị cáo chính trong vụ án, Daren Li, điều hành một mạng lưới tay vận chuyển, đã đăng ký 74 công ty ma tại Mỹ để rửa gần 80 triệu USD. Những công ty này mở tài khoản tại các tổ chức như Bank of America. Khi nạn nhân chuyển tiền vào các tài khoản này, tiền nhanh chóng được chuyển tới một ngân hàng ở Bahamas. Sau đó, số tiền này được dùng để mua tiền mã hóa Tether trên sàn giao dịch Binance.
Chỉ trong vài ngày, tiền lại được chuyển sang một ví ảo khác.
Theo hồ sơ chúng tôi xem xét, Daren Li từng hợp tác với Huione International Pay trong các hoạt động rửa tiền. Tuy nhiên, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Dịch vụ Mật vụ (Secret Service) đều từ chối xác nhận mối liên hệ này. Daren Li đã nhận tội âm mưu rửa tiền vào tháng 11 năm ngoái.
Ngày lĩnh lương
Hãy tưởng tượng lại, bạn là tên cầm đầu băng nhóm lừa đảo. Có chút trục trặc: tay vận chuyển của bạn bị bắt; ngân hàng đóng băng tài khoản của anh ta; hoặc anh ta có thể đã bỏ trốn với tiền.
Trong những trường hợp này, người trung gian của bạn sẽ can thiệp để giải quyết tranh chấp.
Nếu lỗi thuộc về tay vận chuyển, trung gian sẽ giúp bạn lấy lại khoản tiền ký quỹ và hoàn trả cho bạn. Nếu không ai phải chịu trách nhiệm, những tổn thất này sẽ được coi là một phần chi phí hoạt động.
Nhưng nếu mọi việc suôn sẻ, bạn sẽ đến “ngày lĩnh lương”, thường được trả bằng Tether. Và bạn có thể đổi Tether này sang đô la Mỹ thông qua sòng bạc hoặc hệ thống thanh toán của Huione.
Các cơ quan Anh cho biết các tòa nhà gần khách sạn sòng bạc Golden Sun Sky Casino & Hotel tại Sihanoukville từng chứa các hoạt động lừa đảo quy mô lớn.
Bạn có thể dùng số tiền này để trả lương cho nhân viên.
Ngày nay, các hoạt động lừa đảo mô phỏng cách vận hành của các tổ chức chuyên nghiệp, với các bộ phận marketing, bán hàng và nhân sự, thuê hàng ngàn người. Thông thường, nhiều nhân viên thực chất là nạn nhân buôn người, bị ép buộc thực hiện lừa đảo nhằm vào các mục tiêu ở xa. Một số tổ chức thậm chí mô phỏng mô hình “thị trấn công ty” thế kỷ 19, chỉ trả lương sau khi nhân viên hoàn thành một mùa làm việc. Trước đó, nhân viên chỉ được tiêu dùng bằng hạn mức tín dụng của công ty.
Số lương này sau đó nuôi sống các nhà hàng, sòng bạc và nhà thổ trong khu vực khép kín của các tên lừa, những nơi kiếm lời lớn từ những nhân viên bị giam giữ.
Bên cạnh đó, bảng lương của tên lừa cũng bao gồm các người mẫu hấp dẫn, được thuê tham gia các cuộc gọi video để lừa nạn nhân chi tiền. Một số người mẫu thậm chí sử dụng công nghệ đổi mặt bằng AI.
Cũng như người bình thường, tên lừa phải trả tiền thuê nhà – không chỉ để ở, mà còn để mua “bảo kê”.
Ngoài ra, các dịch vụ hậu cần cho hoạt động lừa đảo cũng phải trả phí, và nhiều dịch vụ này có thể mua được qua “chợ” của Huione. Tên lừa trả tiền cho lập trình viên tạo các trang web mô phỏng nền tảng đầu tư. Chúng cần cơ sở hạ tầng internet và máy tính. Chúng cũng trả tiền cho những tên trộm để đánh cắp dữ liệu cá nhân của nạn nhân tiềm năng: bao gồm số căn cước công dân, thông tin thẻ tín dụng, dữ liệu định vị, thậm chí cả lịch sử lưu trú khách sạn trước đó.
Một phần tiền chảy vào các đại lý bán xe sang, một phần dùng để mua bất động sản tại London và Dubai.
Và dĩ nhiên, một phần tiền được dùng để mua pháo hoa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@nytimes
