Câu chuyện "Trung Quốc" thời điểm ban đầu khi Ethereum ra đời
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Câu chuyện "Trung Quốc" thời điểm ban đầu khi Ethereum ra đời
OG TALK, câu chuyện ban đầu và tương lai phát triển của Ethereum.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tại sự kiện Web3 Festival Hồng Kông 2023, các nhà tham gia và ủng hộ sớm từ cộng đồng Ethereum Trung Quốc như Fenbushi Capital, Wanxiang Blockchain, SNZ, imToken và Cua (Crab) đã cùng nhau chia sẻ những câu chuyện "Trung Quốc" thú vị ngay từ thời điểm khởi nguyên của Ethereum, đồng thời đưa ra những đề xuất riêng về tương lai phát triển của Ethereum, ví dụ như mô-đun hóa, trải nghiệm người dùng, lưu trữ, và cộng đồng nhà phát triển châu Á.
Người điều phối:
-
Ross Zhang (Sáng lập viên kiêm Quản lý Đối tác tại SNZ)
Khách mời tọa đàm:
-
Jerry Liu (Đồng sáng lập Waterdrip Capital)
-
Du Yu (Giám đốc Phòng thí nghiệm Blockchain Wanxiang)
-
Ben He (Sáng lập và CEO imToken)
-
Roland Sun (Tổng cố vấn pháp lý tại Fenbushi Capital)
Ross Zhang: Rất cảm ơn mọi người đã đến với phiên chuyên đề Ethereum sáng nay. Tôi biết rằng gần đây có rất nhiều sự kiện diễn ra, hôm nay tôi mời các OG đầu tiên của Ethereum để chia sẻ một số câu chuyện vô cùng thú vị về thời kỳ đầu hình thành Ethereum, giúp mọi người hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của Ethereum.
Xin tự giới thiệu, tôi là Ross, đối tác quản lý tại SNZ. SNZ là quỹ VC đã đầu tư và hỗ trợ Ethereum từ rất sớm vào năm 2014-2015, tổ chức nhiều hoạt động cộng đồng Ethereum ban đầu, luôn tích cực hỗ trợ sự phát triển hệ sinh thái Ethereum. Chúng tôi cũng là nhà đầu tư và người ủng hộ sớm của Arbitrum. Xin mời các khách mời khác giới thiệu bản thân.
Jerry Liu: Xin chào mọi người! Tôi là Jerry, nhưng trong giới mọi người thường gọi tôi là “Cua”. Tôi là sáng lập viên kiêm đối tác tại Waterdrip Capital, từng tham gia khá sớm vào một số dự án crypto.
Du Yu: Chào mọi người! Tôi là Du Yu thuộc Phòng thí nghiệm Blockchain Wanxiang, đơn vị tổ chức sự kiện lần này. Cảm ơn mọi người đã đến tham dự dù đã trải qua một tuần dài mệt mỏi, vẫn có mặt vào sáng thứ Bảy.
Phòng thí nghiệm Blockchain Wanxiang có thể được coi là nhà ủng hộ blockchain và ngành Web3 sớm nhất ở khu vực châu Á và Trung Quốc. Từ năm 2014 chúng tôi bắt đầu nghiên cứu blockchain, chính thức thành lập phòng thí nghiệm vào năm 2015, thúc đẩy sự phát triển của blockchain và Web3 tại châu Á, đồng thời cũng là một trong những nhà ủng hộ đầu tiên của hệ sinh thái Ethereum.
Ben He: Chào mọi người! Tôi là Ben, sáng lập viên của imToken. Cá nhân tôi lần đầu đọc được whitepaper Ethereum vào năm 2014 và ngay lập tức đắm chìm vào hệ sinh thái blockchain – thật sự rất may mắn.
Năm 2015, tôi tham gia cuộc thi hackathon do Phòng thí nghiệm Wanxiang tổ chức tại tòa nhà Deloitte ở Thượng Hải, nơi tạo nên chiếc ví imToken. Ban đầu, imToken tập trung hoàn toàn vào hệ sinh thái Ethereum, trở thành chiếc ví di động thân thiện đầu tiên với Ethereum tại khu vực châu Á. Đến nay đã phát triển được 7 năm, đạt kết quả khá tốt với 15 triệu người dùng, đội ngũ phân tán.
Mọi người thấy đó, khi nói đến Web3 ngày nay, nguồn gốc vẫn nằm ở Ethereum. Tác giả whitepaper Ethereum, Gavin Wood, đã viết bài nghiên cứu sớm về Web3. Rất vui được gặp gỡ và trao đổi hôm nay, cùng ôn lại lịch sử phát triển của Ethereum và thảo luận về định hướng tương lai.
Roland Sun: Xin chào! Tôi là Roland, Tổng cố vấn pháp lý tại Fenbushi Capital. Quỹ Fenbushi được thành lập vào năm 2015 bởi Vitalik, ông Tiêu Phong từ Wanxiang và Thẩm Ba, là tổ chức đầu tư blockchain sớm nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cũng là nhà đầu tư đầu tiên của Ethereum. Trải qua nhiều năm, chúng tôi đã chứng kiến toàn bộ hành trình phát triển của Ethereum, rất vinh dự được chia sẻ kinh nghiệm cùng mọi người, xin cảm ơn!
Ross Zhang: Cảm ơn các vị đã tự giới thiệu. Buổi tọa đàm hôm nay giống như buổi họp mặt của những người bạn cũ đầu tiên của Ethereum. Có rất nhiều câu chuyện thú vị xảy ra trong giai đoạn đầu của Ethereum. Trước tiên, xin mời anh Cua chia sẻ, vì sao lại mời anh ấy trước? Vì anh Cua là người tham gia dịch whitepaper Ethereum, và tên tiếng Trung “Ethereum” (以太坊) cũng là ý tưởng tuyệt vời của anh.
Jerry Liu: Thời gian quay ngược về nửa đầu năm 2015, lúc đó blockchain còn rất sơ khai, số người theo dõi lĩnh vực này cũng rất ít. Nhưng tại Thượng Hải, một nhóm nhỏ bạn trẻ thường xuyên thảo luận, tổ chức gặp gỡ và viết bài trên các phương tiện truyền thông sớm như Bitkan.
Lúc đó, các dự án trong giới rất hiếm, tôi nhớ lúc đó trên sàn giao dịch chủ yếu chỉ có Bitcoin, Litecoin, BTS... Tôi từng đầu tư sâu vào dự án BitShares, thầy Thẩm Ba cũng rất quan tâm.
Vào một ngày tháng 2 năm 2015, thầy Thẩm Ba hỏi tôi có thể dịch whitepaper Ethereum không? Có lẽ vì tôi thường đăng bài trên Bitkan nên thầy nghĩ văn phong ổn, nên mới nhờ tôi làm việc này.
Lúc đó, tôi và Roland cũng đang vận hành một tổ chức mang tên “Bit Incubator”, bao gồm Đạt Hồng Phi và Cố Lỗ – sáng lập viên SNZ hiện tại – đều là thành viên. Tôi đã tìm Cố Lỗ để cùng dịch whitepaper, và thế là công việc được thực hiện.
Ảnh chụp cùng V神 và các thành viên tích cực của Bit Incubator
Về tên tiếng Trung “以太坊” – sau này trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi – lúc đó tôi cũng không nghĩ quá nhiều. Vì “ETHER” dịch là “yithai” (以太) là ổn, nhưng “EUM” thì dịch sao? Gốc từ vốn mang nghĩa “nhà máy”, tôi nghĩ Vitalik đặt tên Ethereum có lẽ vì nó là “nhà máy hợp đồng thông minh”, có thể tùy biến làm nhiều thứ.
Tôi nghĩ không thể gọi là “Yithai Gongchang” (工厂 - nhà máy), vậy nên chọn chữ nào? Chữ “坊” trong tiếng Trung mang nghĩa “xưởng, lò sản xuất”, khá sát với ý nghĩa gốc của Ethereum, nên cuối cùng quyết định đặt tên là “Yithai Fang” (以太坊). Đó là câu chuyện sơ khai ban đầu.
Lúc đó ngành còn non trẻ, khi dự án Ethereum mới ra đời chưa thu hút nhiều sự chú ý. Nhóm Bit Incubator còn có một thành viên đến từ Canada, có mối liên hệ nhất định với Vitalik, đã mời Vitalik sang Trung Quốc giao lưu, đi các hoạt động tại Hàng Châu, Thâm Quyến, Thượng Hải, nhưng phản ứng hồi đó không mấy mạnh mẽ.
Tôi nhớ lúc chia sẻ tại quán cà phê Hàng Châu, phần lớn khán giả phản ứng là không hiểu, không biết đang nói gì. Sau chuyến đi Hàng Châu và Thâm Quyến, cảm nhận của Vitalik là dường như ở Trung Quốc ngoài sàn giao dịch và đào coin thì chẳng có gì đặc biệt thú vị cả.
Đó là tình hình cơ bản lúc đó. Mời các vị khách mời khác chia sẻ thêm câu chuyện thời kỳ đầu của mình, tôi sẽ tiếp tục sau.
Ross Zhang: Cảm ơn anh Cua, tiếp theo xin mời Du Yu.
Du Yu: Thực ra tôi bước vào ngành blockchain cũng bắt đầu từ việc đọc whitepaper Ethereum, ban đầu tôi "lười" đọc bản dịch tiếng Trung do anh Cua thực hiện, sau đó mới đọc bản gốc tiếng Anh.
Năm 2014, 2015, 2016, tôi có một quan điểm cá nhân: Ethereum mới thực sự đưa blockchain vào dòng chảy chính. Trước đó, mọi người chỉ nói về Bitcoin, cho rằng Bitcoin chỉ là ứng dụng tài chính đơn giản, dùng để thanh toán hay thay vàng. Chỉ đến khi có hợp đồng thông minh trên Ethereum, nhiều người mới thực sự thấy được hiệu quả thật sự của công nghệ blockchain và DLT.
Tôi luôn cho rằng nếu không có Ethereum thì sẽ không có hệ sinh thái Web3 blockchain ngày nay. Năm 2014, chúng tôi mời Vitalik đến Diễn đàn Tài chính tại Hải Nam do Wanxiang tổ chức. Việc giá trị nhất mà phòng thí nghiệm Wanxiang làm được theo góc nhìn này – chúng tôi là đơn vị đầu tiên tại châu Á, thậm chí có thể nói là toàn cầu, đưa Ethereum vào các tổ chức mainstream.
Một mặt, chúng tôi là công ty lớn đầu tiên hỗ trợ Quỹ Ethereum, đóng góp 500.000 USD vào năm 2015 – thời điểm Ethereum đang gặp khó khăn nhất. Việc một công ty truyền thống Trung Quốc sẵn sàng hỗ trợ đã mang lại thêm niềm tin cho toàn bộ cộng đồng.
Mặt khác, vì nhìn thấy tiềm năng to lớn từ Ethereum, chúng tôi dẫn Vitalik đi gặp nhiều tổ chức tài chính, cơ quan chính phủ khác nhau tại châu Á, giúp họ hiểu rõ hơn blockchain là gì, và blockchain không chỉ là Bitcoin. Lúc đó, nhắc đến blockchain là người ta nghĩ ngay đến Bitcoin, và phần lớn là thông tin tiêu cực. Chúng tôi hy vọng qua kiến trúc mới của Ethereum, mọi người sẽ thấy rõ hơn ứng dụng tương lai của công nghệ blockchain kết hợp hợp đồng thông minh.
Nhìn lại tất cả, chúng tôi đã làm rất nhiều việc thú vị, nhưng điều quan trọng nhất vào thời điểm đó – ngoài việc cộng đồng biết và ủng hộ Ethereum – là đưa Ethereum vào tầm mắt của các tổ chức mainstream và giới quản lý.
Nếu nhìn lại, ngay cả tại Trung Quốc đại lục – nơi có quy định nghiêm ngặt nhất về blockchain và crypto – từ giới quản lý, tổ chức tài chính đến doanh nghiệp, trong suốt nhiều năm qua, ai cũng luôn giữ thái độ tích cực với Ethereum. Đây là thành quả quan trọng nhất từ nỗ lực chung của chúng ta hôm nay.
Ben He: Tôi xin chia sẻ vài kỷ niệm thú vị. Tin chắc trong khán phòng có người dùng imToken, chiếc ví imToken đã nộp phiên bản beta iOS đầu tiên vào ngày 11 tháng 11 năm 2016, có lẽ một số người dùng cũng đang ngồi dưới đây.
Vừa rồi nói về whitepaper, trước khi biết đến Ethereum, bản thân tôi làm kỹ thuật và sản phẩm trong ngành IT, từng tìm hiểu Bitcoin rất sớm, thử dùng client Bitcoin để nhận coin, trải nghiệm, nhưng khi đó còn rất nhiều nghi ngờ, chưa hiểu rõ, nên chưa tham gia sâu.
Cho đến năm 2014, khi đọc whitepaper Ethereum, thấy đề cập việc xây dựng các ứng dụng phi tập trung (DApp) trên nền tảng blockchain và hợp đồng thông minh, tôi bị cuốn hút ngay lập tức bởi viễn cảnh này.
Nhìn lại, hầu hết các ứng dụng phi tập trung mà whitepaper đề cập đã được hiện thực hóa: loại token, dù là gây quỹ qua ICO hay các dự án phát token để huy động vốn hoặc airdrop, token là ứng dụng quan trọng, đã được kiểm chứng rõ ràng vào thời điểm bùng nổ ICO năm 2017.
Những năm 2018-2019, ứng dụng DeFi tiếp tục phát triển, hiện giờ DeFi rất nóng, là trường hợp sử dụng đã được xác minh đầy đủ, bao gồm thị trường phi tập trung, lưu trữ phi tập trung, ví hợp đồng thông minh, tài khoản AA – tất cả đều được mô tả như một tầm nhìn trong whitepaper.
Nhìn lại những điều được gợi mở trong whitepaper, từng viễn cảnh đang dần hiện thực hóa. imToken thiết kế sản phẩm năm 2016, định hướng phát triển cũng theo đúng hướng hiện thực hóa tầm nhìn đó. Trong giai đoạn khởi nghiệp đầu tiên, chúng tôi hướng tới cảnh tượng mà whitepaper Ethereum phác họa, hy vọng thông qua tích hợp công nghệ và sản phẩm để đáp ứng nhu cầu người dùng.
Nhìn lại, mọi thứ đang lần lượt xảy ra, tiềm năng nền tảng Ethereum là vô hạn. Hôm nay thấy nhiều startup đổ xô vào, chính sách và vốn đang nuôi dưỡng môi trường này, tôi rất tin tưởng vào sự bùng nổ lớn của toàn bộ hệ sinh thái blockchain.
Ross Zhang: Tôi xin nhấn mạnh, imToken là chiếc ví di động đầu tiên tôi từng dùng, tôi cũng là người dùng đầu tiên của imToken, theo dõi sản phẩm từ những ngày đầu, rất xúc động. Tiếp theo, xin mời Roland.
Roland Sun: Tôi xin kể một câu chuyện thú vị quá khứ. Ethereum ban đầu do Thẩm Ba mang về Trung Quốc. Năm 2014, khi Thẩm Ba nói với tôi về Ethereum, tôi còn chưa hiểu rõ dự án này thực sự làm gì, vì khái niệm quá mới mẻ.
Tháng 2-3 năm 2015, Thẩm Ba dẫn Vitalik gặp ông Tiêu Phong – đây là lần đầu tiên ba người gặp nhau. Tình cờ là tại sao lại dẫn Vitalik gặp ông Tiêu? Mặc dù lúc đó chưa có Ethereum, nhưng đầu năm 2015 ông Tiêu đã có những quan điểm rất sâu sắc về blockchain – điều khó tưởng tượng vào thời điểm đó. Ông Tiêu xuất thân từ tài chính truyền thống, không phải chuyên gia công nghệ, ban đầu đầu tư Bitcoin, trước đó làm chứng khoán, là người sáng lập Quỹ Boshì.
Thẩm Ba và V神
Sau khi đọc một bài viết của ông Tiêu, Thẩm Ba cảm thấy rất ấn tượng, lập tức tìm cơ hội để dẫn Vitalik gặp ông. Ba người lần đầu gặp nhau tại sân bay, trò chuyện rất ăn ý, sau đó bắt đầu tiếp xúc sâu hơn. Năm 2015, họ thực hiện ít nhất hai việc quan trọng: một là như Du Yu vừa nói, Phòng thí nghiệm Wanxiang đầu tư 500.000 USD cho Ethereum, giải quyết vấn đề tài chính cấp bách – hợp đồng do tôi soạn thảo.
Hai là ba người cùng thành lập Fenbushi Capital, cả ba đều là sáng lập viên. Do lý do quốc tế, ông Tiêu chủ yếu hoạt động trong nước, Thẩm Ba và Vitalik chủ yếu ở nước ngoài, phạm vi hoạt động khác nhau, nhưng về cơ bản dùng cùng thương hiệu.
Năm 2015, Wanxiang tổ chức Đại hội Blockchain Trung Quốc đầu tiên trong nước, đến nay đã là năm thứ 8 – rất đáng trân trọng. Từ đó, blockchain chính thức bước vào thế giới mainstream tại Trung Quốc. Nhìn lại bản thân Ethereum, năm 2015 trên thế giới cũng chưa có nhiều người hiểu dự án này. Năm 2015, ông Thẩm Ba vẫn là CEO BitShares, anh Cua là người nghiên cứu sâu nhất về BitShares tại Trung Quốc.
Chúng tôi trong nội bộ thường xuyên tranh luận về hai dự án này – BitShares và Ethereum – cả hai đều mang tính cách mạng. Nhưng xét theo góc nhìn lúc đó, sự so sánh có chút kỳ lạ: BitShares tích hợp blockchain và ứng dụng vào cùng nền tảng, trong hệ thống BitShares đã dựng sẵn loạt ứng dụng, xét về sau vẫn rất sáng tạo – tạo ra stablecoin phi tập trung, mô hình Oracle đầu tiên, rất cách mạng.
Nhưng tất cả ứng dụng đều do người sáng lập tự phát triển, gắn chặt vào blockchain, về cơ bản blockchain này không phải nền tảng mở rộng, mà phục vụ riêng cho các ứng dụng của chính họ, khiến DApp và blockchain bị ràng buộc chặt chẽ, mang tính độc quyền – mô hình tương đối truyền thống.
Ethereum hoàn toàn ngược lại: bản thân Ethereum không có ứng dụng nào, Quỹ Ethereum không phát triển ứng dụng nào, chỉ cung cấp hạ tầng, tự định vị là nền tảng hợp đồng thông minh. Tất cả DApp đều do bên thứ ba phát triển và triển khai, không cần xin phép – giống như Android: Google phát triển hệ điều hành mở, nhưng bản thân Google không phát triển ứng dụng nào, để bên thứ ba phát triển – rất cách mạng.
Xét theo góc nhìn thời điểm đó, BitShares tiến nhanh hơn một chút: từ ngày ra mắt blockchain, các DApp trên BitShares đã được triển khai và sử dụng. Năm 2015, tôi từng thảo luận với ông Thẩm Ba, vì ông muốn làm sàn giao dịch phi tập trung (DEX), và năm đó DEX trên BitShares đã hoạt động, tôi nhớ lúc BitShares 2.0 hiệu suất TPS cũng không thấp, cơ bản đã dùng được, dù 1.0 có thể chậm hơn. Nhưng năm 2015, Ethereum thậm chí chưa có nền tảng cơ bản hoàn chỉnh, chứ đừng nói đến DApp.
Tôi nhớ ông Thẩm Ba hỏi Vitalik bao giờ mới có nền tảng TPS cao để phát triển DEX, Vitalik trả lời có thể mất vài năm, cần hoàn thành sharding – lúc đó giải pháp chính được cân nhắc là sharding, nhưng trạng thái sharding là quá trình khổng lồ. Vitalik nói mất 4-5 năm, nhưng ông Thẩm Ba bảo không thể chờ lâu, cần vận hành DEX ngay bây giờ.
Dù sau này Ethereum không chọn sharding mà dùng Rollup – vì giữa chừng Vitalik thay đổi nhiều lần, cuối cùng cho rằng Rollup là giải pháp tốt hơn – nhưng khi Rollup chưa nổi lên thì công nghệ DEX đã bắt đầu, DeFi đại diện bởi DEX đã trỗi dậy, khoảng năm 2019, thời gian gần như khớp với quan điểm lúc đó. Tôi xin dừng ở đây.
Ross Zhang: Vừa rồi các vị chia sẻ câu chuyện châu Á, tôi xin chia sẻ ngắn từ phía bên kia thế giới – nơi khởi nguồn Ethereum, Canada.
Mọi người biết, Vitalik là người Canada, Ethereum khởi nguồn từ Toronto, Canada. Năm 2015, tôi chú ý thấy có người bắt đầu thảo luận về điều này. Tôi học ngành máy tính, khá nhạy cảm với công nghệ, nhưng lúc đó tôi đang làm đầu tư tại quỹ hưu trí Canada – trải nghiệm đặc biệt này cho tôi hai góc nhìn khác nhau.
Tôi thấy Toronto rất sớm đã có những người ủng hộ đầu tiên của Ethereum, tổ chức meetup đầu tiên. Các đồng sáng lập Ethereum như Vitalik, Gavin Wood, Joseph Lubin, Anthony Dilorio, và cộng đồng Ethereum sơ khai, cũng như các geek Web2, đều tham gia các buổi meetup này.
Lúc đó tôi nghe còn chưa hiểu rõ, cảm giác về mặt kỹ thuật vẫn rất sơ khai, dù phát triển hay vận hành đều rất chậm, ai cũng đặt câu hỏi liệu việc này có thành công không.
Tại quỹ hưu trí Canada, tôi thấy điều này rất hợp lý, vì tôi thấy được sự thay đổi đối với thế giới tài chính, đặc biệt là nâng cao hiệu quả vốn và trạng thái tin cậy. Tôi đã thành lập nhóm nghiên cứu blockchain trong nội bộ quỹ, ban đầu 10 người, khi tôi rời đi đã lên khoảng 100 người.
Lúc đó, tôi mời Vitalik, Joseph Lubin đến nói chuyện về hợp đồng thông minh là gì, có tác dụng gì, Ethereum là gì, trên Ethereum sẽ có những dự án nào. Chúng tôi là nhóm khá sớm quan tâm đến Ethereum, xin chia sẻ câu chuyện sơ khai từ nơi khởi nguồn Ethereum – Canada.
Mọi người biết, Ethereum đã hoàn thành nâng cấp Shanghai vào sáng ngày 13 tháng 4 theo giờ Bắc Kinh. Trong quá trình phát triển Ethereum, theo mọi người đâu là những mốc quan trọng, đặc biệt sau nâng cấp Shanghai thì sao?
Jerry Liu: Nói về các mốc phát triển của Ethereum, chi tiết thời gian tôi không nhớ rõ, nhưng nhớ đại khái vài nút quan trọng.
Điểm thứ nhất, thời điểm mainnet ra mắt, khoảng tháng 7 năm 2015. Lúc đó Gavin Wood bằng sức riêng tạo ra EVM, thiết lập tiêu chuẩn Ethereum. Không ai ngờ EVM sau này gần như trở thành tiêu chuẩn ngành. Điều khiến mọi người kinh ngạc nhất là việc hợp đồng thông minh thực sự có thể thực hiện được.
Điểm thứ hai, cơn sốt ICO – mọi người phát hiện có thể phát hành tài sản trên Ethereum, gây quỹ theo cách này. Xuất hiện rất nhiều dự án, đương nhiên trong đó có nhiều kẻ cơ hội, bong bóng, nhưng cũng để lại nhiều dự án thực sự đổi mới, theo đuổi dài hạn.
Điểm thứ ba, thực tiễn NFT đầu tiên, bao gồm dự án nổi tiếng "CryptoKitties", mở ra khả năng mới cho tài sản. Trước đó, mọi người thường giao dịch tài sản đồng nhất, CryptoKitties giúp thấy được tiềm năng tài sản không đồng nhất, mở ra cánh cửa lớn hơn cho tài chính nhân loại.
Điểm thứ tư, DeFi Summer – hàng loạt thực tiễn tài chính phi tập trung bắt đầu. Một số như farming giờ nhìn lại không bền vững, nhưng nhiều mô hình kinh doanh tài chính đã được chứng minh là khả thi và được giữ lại, ví dụ như cho vay thế chấp, sàn giao dịch phi tập trung theo mô hình AMM – trở thành thành phần tiêu chuẩn ngành.
Con đường vẫn tiếp tục, tin rằng phía trước sẽ còn nhiều mô hình kinh doanh tài chính được khám phá, duy trì, mở ra nhiều khả năng hơn cho thực tiễn tài chính nhân loại.
Điểm thứ năm, Merge – đã bị hoãn vô số lần, nhưng lần nâng cấp thành công gần đây tôi không ngờ lại suôn sẻ đến vậy. Với nhiều fan Ethereum, đây là lúc gánh nặng trong lòng được gỡ bỏ, có thể quên đi lo lắng quá khứ, nhìn xa hơn về tương lai.
Lần nâng cấp Shanghai lần này có ý nghĩa lớn nhất là cải thiện tính thanh khoản, thậm chí có thể nói mở ra赛道 LSD mới, khiến hoạt động staking ETH có thể phát triển thành ngành cạnh tranh được với đào Bitcoin. Đó là quan điểm cơ bản của tôi.
Ross Zhang: Cảm ơn anh Cua. Tôi rất đồng cảm với điểm vừa rồi – ban đầu không ai ngờ Ethereum từ trạng thái sơ khai, thô sơ, chạy chậm, nhưng từng bước theo lộ trình đã hiện thực hóa các mốc quan trọng, và trong quá trình thực hiện có chuyển đổi lớn, hàng chục triệu USD tài sản vận hành trên đó, vẫn đảm bảo mượt mà – là kết quả nỗ lực chung của toàn bộ cộng đồng và nhà phát triển Ethereum.
Du Yu: Whitepaper Ethereum viết mục tiêu là “trở thành máy tính toàn cầu”, nhưng đến nay Ethereum không phải máy tính toàn cầu, mà là hạ tầng tài chính. Qua hành trình phát triển, ngày nay nó đã trở thành hạ tầng tài chính quan trọng trong thế giới Web3. Theo một góc nhìn khác, mốc quan trọng nhất là sự xuất hiện của các giao thức tài sản mới.
Từ ERC20 đầu tiên – trước đó phát hành token phải tự dựng chuỗi, rào cản cao. Sau khi có ERC20, ai cũng có thể phát hành token riêng trong vài phút. Sau đó là ERC721 đại diện cho nhiều tài sản phi chuẩn trong thế giới, và các giao thức tài sản nối tiếp như 1155 – đây là hạ tầng quan trọng nhất trong lịch sử phát triển Ethereum.
Ngày nay Ethereum liên tục phát triển ở các giai đoạn khác nhau: những năm trước tập trung vào hạ tầng giao thức tài sản; một hai năm gần đây, nhiều công cụ tài chính đã có, nhưng hiệu suất và chi phí vẫn vấn đề, nên xu hướng hiện tại là làm sao để các Layer2, Layer3 của Ethereum có thể xử lý quy mô ứng dụng lớn hơn – mỗi giai đoạn có trọng tâm và sứ mệnh khác nhau.
Ben He: Tôi xin điểm lại lộ trình phát triển của Ethereum. Giai đoạn đầu, ai cũng biết có kế hoạch 4 giai đoạn: giai đoạn một ra mắt tháng 7 năm 2015, là mạng BETA; ngày 14 tháng 3 năm 2016, giai đoạn hai chính thức ra mắt – phiên bản công khai chính thức; giai đoạn ba là bùng nổ DApp, DeFi, hệ sinh thái phát triển rực rỡ.
Hiện tại đang bước vào giai đoạn bốn, nhưng giữa chừng Ethereum có nhiều điều chỉnh xoay quanh hai tuyến. Tuyến thứ nhất là chuyển từ đồng thuận PoW sang PoS, Merge năm ngoái chứng minh Ethereum đã bước vào giai đoạn PoS, phân nhánh Shanghai ngày 13 tháng 4 cho phép rút tiền tự do trên nền tảng Staking – đây là tiến hóa về giao thức đồng thuận. Từ lúc nảy sinh ý tưởng Ethereum, ra đời whitepaper đến toàn bộ lộ trình, cơ bản không thay đổi, đi theo con đường này, chỉ là thời gian kéo dài, liên tục trì hoãn, “quả bom” đã được gỡ nhiều lần, trạng thái trì hoãn nhiều lần.
Tuyến thứ hai là về khả năng mở rộng (Scalability): ban đầu là state sharding, sau này Vitalik đề xuất hướng Scaling theo tuyến dọc Rollup. Tuyến thứ nhất đã đạt trạng thái mốc quan trọng, PoS đã ổn định, duy trì gần một năm. Lộ trình Ethereum tiếp theo sẽ tập trung vào ứng dụng, định hướng Rollup – sau Merge là The Surge, làm sao qua nâng cấp giao thức tạo điều kiện tốt hơn, chi phí thấp hơn, mở rộng mạnh hơn cho Rollup.
Điều này rất quan trọng với imToken, vì ví phục vụ ứng dụng đến người dùng, khả năng mở rộng cực kỳ then chốt, để blockchain, Web3 đến với muôn nhà, đến với người dân bình thường. Chúng tôi rất mong đợi lộ trình tiếp theo của Ethereum tiếp tục mở rộng với chi phí thấp, hiệu suất cao, đạt được mức thông lượng như Internet truyền thống Web2.
Còn trải nghiệm người dùng, như thúc đẩy tài khoản trừu tượng (AA) ở tầng giao thức, làm sao giảm rào cản cho người dùng, giảm rủi ro an ninh. Giao thức铺 đường cho tầng ứng dụng, với ví, chúng tôi tích cực khám phá, trên nền cải tiến giao thức, ứng dụng đầu cuối làm sao giảm rào cản người dùng tốt hơn, trải nghiệm nâng cao hơn, dùng thoải mái và an tâm hơn, từ đó tải được hệ sinh thái ứng dụng ngày càng phong phú.
Ross Zhang: Cảm ơn Ben. Ben vừa nhắc đến một thuật ngữ rất xưa “Serenity” – thực ra đây là kế hoạch ban đầu trong whitepaper Ethereum, sau đó mọi người nói đến Ethereum 2.0, giờ nói đến Merge, Verge, Purge, Splurge – lộ trình mới của Ethereum. Chúng ta thấy lộ trình ngày càng chi tiết, điều chỉnh theo tiến bộ công nghệ.
Do giới hạn thời gian, tôi xin hỏi câu cuối, mong các vị cùng chia sẻ: thoát khỏi hệ sinh thái Ethereum, với tư cách là các OG trong ngành blockchain/crypto, các vị có điều gì muốn chia sẻ cùng mọi người? Xin chia sẻ ngắn gọn.
Roland Sun: Cá nhân tôi nghĩ nghiên cứu blockchain không thể tách khỏi Ethereum, vì Ethereum cung cấp khuôn mẫu phát triển hiện tại cho ngành blockchain. Nhiều dự án khác dù có đặc điểm riêng, nhưng về tổng thể chưa vượt qua Ethereum để tạo ra thế hệ tiếp theo – hiện tại chưa có, có thể tương lai sẽ có.
Ethereum phát triển tiếp theo thế nào? Blockchain tiếp theo sẽ có gì? Hiện tôi thấy một số hướng phát triển có tiềm năng. Ethereum ban đầu muốn thúc đẩy Sharding để mở rộng, nhưng giờ chuyển sang Rollup – giải pháp thực tế hơn. Bao gồm OP Rollup đại diện bởi Arbitrum và ZK Rollup, có thể trong một hai năm tới sẽ trưởng thành, hiệu suất cao, phần lớn DApp cân nhắc triển khai trên Rollup vì hiệu quả cao, phí thấp.
Trong tương lai, vấn đề chính của Ethereum là mối quan hệ giữa main chain và Rollup, ai sẽ thu thập giá trị? Ethereum có thể sẽ xem xét điều này. Hiện tại Rollup cơ bản thanh toán phí Gas một lần cho main chain, tiết kiệm nhiều phí Gas cho DApp, nhưng về lâu dài phân bổ lợi ích giữa hai bên là vấn đề lớn.
Theo một chiều hướng khác, hiện nhiều nơi đang nghiên cứu mô-đun blockchain. Như vị đối tác ConsenSys vừa nói về Blockchain và Merge Blockchain, ban đầu nghĩ đến từ một chiều hướng khác của mở rộng, liên quan đến nhu cầu mở rộng, thuê ngoài việc trạng thái riêng, tạo một mạng lưới phi tập trung riêng – hiện cũng là khả năng. Cho phép trạng thái Ethereum được thuê ngoài, vận hành như mạng lưới độc lập.
Hiện mô hình kinh doanh Rollup cần codata, lấy dữ liệu từ main chain, nhưng hiện phí Gas Ethereum cao, về lý thuyết sau này có thể yêu cầu dữ liệu từ mạng lưới trạng thái chuyên biệt riêng, vì chi phí thấp hơn. Như vậy mô-đun hóa blockchain theo chiều hướng khác. Tương lai có thể còn nhiều thứ mô-đun hóa, bao gồm cả sequencer – cũng rất quan trọng, liên quan lớn đến MEV.
Bao gồm cả vấn đề lưu trữ – hiện Ethereum chưa giải quyết – hiện Ethereum không có mạng lưu trữ, dữ liệu on-chain không được định nghĩa là lưu trữ. Nhưng thực tế, dữ liệu toàn mạng internet hiện lớn hơn dữ liệu vài trăm GB trên chuỗi Ethereum rất nhiều, không cùng cấp độ. Về bản chất Web3 sau này sẽ truy cập toàn bộ dữ liệu internet, mạng lưu trữ phi tập trung là cần thiết, không nhất thiết do Ethereum tự làm, vì đã có nhiều mạng phi tập trung tồn tại.
Việc các chuỗi chạy nghiệp vụ, Rollup trong tương lai làm sao gọi dữ liệu từ mạng lưu trữ phi tập trung là đề tài quan trọng, hiện vẫn đang suy nghĩ, chưa có câu trả lời rõ ràng.
Ben He: Như vừa đề cập, với tầng ứng dụng và người dùng, điều quan tâm nhất vẫn là trải nghiệm – dùng sao cho thoải mái, an tâm. Nhìn lại, trong “tam giác bất khả thi” blockchain – an ninh (Security), phi tập trung (Decentralization), mở rộng (Scalability) – Scalability là vấn đề đang được giải quyết. Với tư cách nhà xây dựng ngành và người dùng, cần kiên nhẫn hơn, trước tiên phải kiên định đảm bảo an ninh và phi tập trung, trên nền tảng đó tìm cách đột phá về Scalability. Mong mọi người kiên nhẫn, điều tốt đẹp cuối cùng sẽ đến.
Du Yu: Thứ nhất, mô-đun hóa Ethereum rất tốt. Tôi học ngành viễn thông, mọi người thấy stack giao thức internet cũng là từng giao thức xếp chồng lên nhau. Tương lai Ethereum sẽ giống như HTTP, IP stack giao thức, mỗi người là một tầng giao thức. Một mức độ nào đó, thế giới Web3 tương lai, Ethereum sẽ là hạ tầng quan trọng, mọi người đều sẽ trở thành giao thức tương tác với Ethereum, dù qua layer2 hay kết nối các giao thức Web3 khác.
Thứ hai, tiếng nói của cộng đồng nhà phát triển và builder châu Á trong Web3, Ethereum ngày càng nhỏ bé. Mong rằng qua sự kiện Hồng Kông có thể thu hút thêm nhiều nhà phát triển giỏi vào Web3. Trung Quốc và Mỹ có số lượng lớn nhất các nhà phát triển giỏi trên thế giới, có hệ thống đào tạo nhân tài và giáo dục hoàn chỉnh, hy vọng mang thêm nhiều nhân tài, builder giỏi vào hệ sinh thái Web3, Ethereum, để đẩy nhanh hơn sự đến sớm của tương lai tươi đẹp.
Jerry Liu: Tôi xin nhấn mạnh ảnh hưởng của công nghệ blockchain đến hệ thống tài chính. Vitalik từng viết một bài phân tích tầm quan trọng của các hệ sinh thái ETH, trong đó vài mục liên quan đến hệ thống tài chính: hệ sinh thái tiền tệ nói chung, hệ sinh thái stablecoin, hệ sinh thái DeFi.
Hệ sinh thái tiền tệ nói chung là gì? Giống như vàng trong thế giới tài chính truyền thống, nửa năm qua ngân hàng trung ương Trung Quốc mua vàng số lượng lớn. Trong thế giới tài chính truyền thống, vàng vẫn là tài sản nền tảng. Trong thế giới mã hóa, tài sản như BTC, ETH cũng có thể coi là tài sản nền tảng, làm trụ đỡ cho tòa nhà tài chính mã hóa. Stablecoin có thể trở thành tài sản an toàn, ít lo ngại hơn cho người dùng thông thường.
Hiện nói đến stablecoin vẫn ở giai đoạn sơ khai, vì vấn đề lớn nhất là stablecoin hiện nay vẫn phụ thuộc vào fiat, cần neo đô la Mỹ – nghĩa là vẫn gắn chặt với tài chính truyền thống.
Tôi nghĩ trong tương lai chắc chắn sẽ xuất hiện stablecoin không phụ thuộc fiat, khi đó sẽ loại bỏ tối đa sự phụ thuộc vào tài chính truyền thống. Ví dụ như đô la Mỹ, người Mỹ thường nói “đô la là tiền của chúng tôi, nhưng là vấn đề của các bạn”. Tôi nghĩ tương lai thế giới mã hóa có thể tạo ra stablecoin như vậy, không phụ thuộc tín dụng của một quốc gia nào để tạo ảnh hưởng. Khi đó, ảnh hưởng của thế giới mã hóa, công nghệ blockchain đến tài chính sẽ sâu hơn nữa.
DeFi đang dần đưa tài chính đi theo hướng phi trung gian, tự lưu ký. Trong thế giới Web3 có nhiều tổ chức DAO, một tổ chức lớn tên Bankless DAO, hiện đang thúc đẩy giao dịch trong tương lai không cần dựa vào ngân hàng. Tôi tin viễn cảnh này sẽ thành hiện thực, công nghệ blockchain cuối cùng sẽ mang lại thế giới tự do hơn, phi trung gian hơn, nơi mỗi người tự chịu trách nhiệm an toàn tài sản của mình.
Ross Zhang: Cảm ơn anh Cua. Điều anh vừa nói về tài sản bản địa blockchain – trong cộng đồng Ethereum gọi là “tài sản siêu âm” (ultrasound money) – tôi rất đồng tình. Tôi cũng rất đồng ý với điểm Roland vừa nói: nói về blockchain là không thể tách khỏi Ethereum. Cá nhân tôi trải qua vài chu kỳ, “chia lâu rồi hợp, hợp lâu rồi chia”, thấy vấn đề Ethereum, làm việc khác để giải quyết, cuối cùng có thể lại quay về Ethereum – đó là cảm nhận lớn nhất của tôi. Do giới hạn thời gian, hôm nay xin chân thành cảm ơn các OG đã chia sẻ và cảm ơn mọi người đã lắng nghe.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
