Lớp hệ sinh thái Bitcoin: Mở ra bức màn thời đại tài chính phi tin cậy (4)
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Lớp hệ sinh thái Bitcoin: Mở ra bức màn thời đại tài chính phi tin cậy (4)
Bitcoin đang ngày càng trở thành nền tảng để xây dựng hệ thống tài chính mới, phi tập trung.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Kyle Ellicott, Yan Ma, Darius Tan, Melody He, The Spartan Group
Biên dịch: 0xNirvana
“Lớp Sinh Thái Bitcoin: Mở màn cho Kỷ Nguyên Tài Chính Không Cần Tin Cậy” là một báo cáo nghiên cứu về các khía cạnh phát triển của hệ sinh thái Bitcoin. Báo cáo này do nhóm Spartan Group, Kyle Ellicott và nhiều chuyên gia khác cùng đóng góp phản hồi và góc nhìn, đồng thời dành thời gian quý báu để rà soát phiên bản cuối cùng của bài viết. Báo cáo được soạn thảo vào tháng 12 năm 2023, với dữ liệu cập nhật đến thời điểm viết. Đây là phần cuối cùng trong loạt bốn bài viết.
Phần một: Lớp Sinh Thái Bitcoin: Mở màn cho Kỷ Nguyên Tài Chính Không Cần Tin Cậy (1)
Phần hai: Lớp Sinh Thái Bitcoin: Mở màn cho Kỷ Nguyên Tài Chính Không Cần Tin Cậy (2)
Phần ba: Lớp Sinh Thái Bitcoin: Mở màn cho Kỷ Nguyên Tài Chính Không Cần Tin Cậy (3)
Năm 2023, bầu không khí trong hệ sinh thái Bitcoin mang lại cảm giác phấn khích, háo hức tương tự như cộng đồng Ethereum năm 2017. Các nhà phát triển, nhà đầu tư và thành viên cộng đồng nhiệt huyết đang tích cực khám phá khả năng trên nhiều lớp của hệ sinh thái Bitcoin. Tham chiếu từ hành trình thành công ngoạn mục của Ethereum, Bitcoin – tài sản kỹ thuật số có vốn hóa dẫn đầu và vẫn chiếm ưu thế – đang ở ngưỡng bùng nổ mới. Giống như sự xuất hiện lần đầu tiên của Bitcoin vào năm 2009 đã làm thay đổi cơ chế tin cậy, giờ đây hệ sinh thái của nó có thể sẽ thực hiện lời hứa ban đầu — vạch ra con đường hướng tới một hệ thống tài chính thực sự không cần tin cậy, xây dựng hoàn toàn dựa trên nền tảng L1 cốt lõi của nó.
Cơ hội thị trường của Lớp 2 Bitcoin rõ ràng là một phần đầy tiềm năng nhất trong hệ sinh thái kinh tế Bitcoin. Để ước tính cơ hội tổng thể của thị trường L2 Bitcoin, chúng tôi rút kinh nghiệm từ thị trường L2 Ethereum hiện tại. Hiện tại, giá trị bị khóa (TVL) tổng cộng của L2 Ethereum chiếm khoảng 5,62% vốn hóa thị trường Ethereum. Trong việc tính toán quy mô thị trường L2 Bitcoin, chúng tôi tham khảo tỷ lệ này và áp dụng vào ước tính vốn hóa thị trường Bitcoin.
● Tình huống bi quan: Dự đoán giá trị vốn hóa thị trường L2 Bitcoin đạt 4,8 tỷ USD, chỉ bằng khoảng 10% (0,56%) giá trị vốn hóa hiện tại của L2 Ethereum.
● Tình huống cơ bản: Dự đoán giá trị vốn hóa thị trường L2 Bitcoin đạt 24 tỷ USD, tương đương khoảng 50% (2,81%) giá trị vốn hóa hiện tại của L2 Ethereum.
● Tình huống lạc quan: Dự đoán giá trị vốn hóa thị trường L2 Bitcoin đạt 48 tỷ USD, tương đương 100% (5,62%) giá trị vốn hóa hiện tại của L2 Ethereum.
Xét thấy đại đa số thị trường hiện nay đã bị ảnh hưởng bởi tâm lý "xây dựng trên hệ sinh thái Bitcoin", các dự đoán trên có phạm vi thời gian khoảng hai năm và chưa bao gồm tăng trưởng kép hàng năm bổ sung; đồng thời, tất cả các dự đoán đều dựa trên giả định rằng L2 Bitcoin sẽ tiếp tục mở rộng. Chính vì tốc độ phát triển nhanh chóng của L2 Bitcoin và các tiêu chuẩn giao thức khác nhau, cũng như mối liên hệ chặt chẽ với hạ tầng hiện có, đã cung cấp cơ sở then chốt cho dự đoán của chúng tôi: vào năm 2025, vốn hóa thị trường mạng L2 Bitcoin sẽ đạt 24 tỷ USD. Những lộ trình phát triển tiềm năng và sự kiện ngành sắp tới được mô tả trong bài viết này cũng sẽ ảnh hưởng đến ba tình huống khác nhau nói trên.
Triển vọng ngắn hạn: Sức ảnh hưởng văn hóa bền vững của Ordinals
Trong ngắn hạn,ảnh hưởng văn hóa của Ordinals là điều không thể xem nhẹ và sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái Bitcoin. Bằng cách tích hợp nghệ thuật và sưu tầm vào chuỗi khối Bitcoin, chúng đã tập hợp thành công một cộng đồng coi trọng tính xác thực, sáng tạo và vĩnh cửu. Sự cộng hưởng văn hóa này củng cố vị trí của Ordinals trong hệ sinh thái Bitcoin và liên tục thu hút những nhóm người dùng đa dạng tham gia. Ordinals đi đúng xu hướng thời đại kỹ thuật số, mở rộng đáng kể ảnh hưởng của Bitcoin vượt xa khỏi phạm vi ứng dụng ban đầu.
Tính đến năm 2023, sự phát triển mạnh mẽ của Ordinals đã biến Bitcoin – một mạng lưới không hỗ trợ hợp đồng thông minh – trở thành một trong những nền tảng NFT hàng đầu, thậm chí vượt qua cả Solana vốn hỗ trợ hợp đồng thông minh. Đặc biệt, trong tháng 11, doanh số NFT Bitcoin (Ordinals) đã tăng đột biến 500%, vượt xa Ethereum và Solana trong cùng kỳ. Mặc dù Ordinals mới ra đời chưa đầy một năm, nhưng các tài sản được triển khai trên Bitcoin lại được hưởng lợi từ tính bất biến và lâu dài của mạng lưới, qua đó giá trị đã được nâng cao rõ rệt.
Khối lượng giao dịch NFT trên các chuỗi khác nhau (2023)
Nguồn: The Block, CryptoSlam
Giá NFT OnChain Monkey tăng gấp đôi sau khi được đặt lên Bitcoin
Nguồn: Metagood
Khi NFT Bitcoin ngày càng phổ biến và được chấp nhận rộng rãi, hiện tượng OnChain Monkey – một NFT trước đó nằm trên Ethereum – khi được phát hành trên Bitcoin thì giá trị tăng gấp đôi. Điều này cho thấy sự tò mò ngày càng lớn của người dùng đối với hệ sinh thái Bitcoin, cũng như sự quan tâm ngày càng tăng đối với các trường hợp sử dụng như DeFi, game,... Xu hướng này có thể mang lại chuyển biến quan trọng cho sự phát triển tương lai của Bitcoin. Dù Bitcoin còn hạn chế về tốc độ giao dịch, khả năng tương thích hợp đồng thông minh và khả năng mở rộng, nhưng đổi mới vẫn không ngừng diễn ra, đặc biệt ở cấp độ giao thức.
● Nhiều dự án sơ kỳ trong hệ sinh thái không thể phát hành token có tính năng và quyền quản trị giống như token trên Ethereum (ví dụ: BRC-20 so với ERC-20).
● Các dự án này phải phụ thuộc vào vốn cổ phần và không thể tận dụng hiệu quả token riêng để khởi động cộng đồng.
● Các giải pháp bao gồm phát hành token thay thế có hợp đồng thông minh SIP-10 trên Stacks hoặc các tiêu chuẩn token mới nổi khác.
● Những cầu nối hai chiều như MultiBit đang dần xuất hiện để chuyển đổi giữa token BRC-20 và ERC-20. Tuy nhiên, những giải pháp này vẫn chưa phải là giải pháp cuối cùng.
Sự đổi mới liên tục là yếu tố then chốt để vượt qua những thách thức này. Khi L2 tiếp tục tiến bộ, mục tiêu giảm chi phí giao dịch đồng thời đảm bảo kế thừa 100% tính dứt khoát của Bitcoin. Đồng thời, đổi mới đang dần thấm sâu vào mạng L1 Bitcoin. Dù gặp phải những thách thức, các nhà phát triển và người yêu thích vẫn tích cực khám phá nhiều trường hợp sử dụng khác nhau.
Hầu hết đổi mới mà chúng ta thấy hôm nay vẫn đang được thực hiện qua L1 Bitcoin
Nguồn: ALEX
Trung hạn: Đột phá của L2 Bitcoin và các trường hợp sử dụng mới nổi
Dự kiến hệ sinh thái Bitcoin sẽ chứng kiến bước đột phá lớn trong trung hạn, chủ yếu nhờ vào sự tiến bộ của công nghệ L2 (như bản nâng cấp Nakamoto SIP-021 của Stacks) và sự ra mắt của sBTC. Những phát triển này không chỉ mang tính tiến hóa mà còn mang tính cách mạng, đặc biệt trong lĩnh vực DeFi Bitcoin và các ứng dụng khác.
Stacks và các hợp đồng thông minh Bitcoin khác đang không ngừng phát triển
Nguồn: Stacks
Bản nâng cấp Nakamoto có thể giảm thời gian khối từ hơn 10 phút xuống còn 5 giây, cải thiện đáng kể tốc độ đồng thời tăng cường bảo mật. Điều này rất quan trọng để mang đến trải nghiệm giao dịch mượt mà kiểu “Ethereum”, điều thiết yếu để thu hút nhà phát triển mới và thúc đẩy vòng lặp “thông qua và đổi mới”.
● Việc triển khai khối nhanh và sBTC sẽ cho phép Stacks cung cấp các ứng dụng định giá BTC hiệu suất cao, ví dụ như thị trường NFT, thúc đẩy giao dịch hiệu quả cho Ordinals và các bộ sưu tập NFT L2 độc đáo.
● Lĩnh vực DeFi Bitcoin dự kiến sẽ trải qua sự mở rộng quy mô lớn, chẳng hạn như chức năng cho vay thông qua sBTC. Nhóm Zest Protocol đã bắt đầu xây dựng các chức năng này trên Stacks.
● ALEX đang sẵn sàng cho mọi chức năng DeFi, gần đây khối lượng giao dịch của họ đã vượt 500 triệu USD và đã xây dựng nền tảng cho thị trường trao đổi định giá bằng sBTC cho các token phụ khác. Các ứng dụng khác nhau này có thể tự động tạo thu nhập trên Stacks trong khi được khám phá.
Chìa khóa để giải phóng vốn hóa Bitcoin là tạo ra một hiệu ứng cánh quạt (flywheel) về việc áp dụng người dùng tương tự như Ethereum. Khi hạ tầng ngày càng hoàn thiện, hệ sinh thái Bitcoin sẽ xuất hiện vô số trường hợp sử dụng mới, bao trùm nhiều khía cạnh của Bitcoin và cuối cùng thu hút người dùng cuối. Hệ sinh thái Bitcoin không chỉ sở hữu TVL tiềm năng lớn nhất trong ngành mà còn hướng tới đối tượng mục tiêu rộng lớn hơn — phục vụ người dùng đại chúng. Một vài phát triển then chốt dưới đây đã đặt nền móng vững chắc cho thành công của hệ sinh thái:
● Trust Machines đang xây dựng các ứng dụng Bitcoin nhằm mở rộng nền kinh tế Bitcoin bằng cách đề xuất các trường hợp sử dụng mới để tối đa hóa giá trị mạng.
● Để đón làn sóng nhà phát triển dự kiến, Hiro đang tăng cường các công cụ dành cho nhà phát triển trong hệ sinh thái Bitcoin.
● Các ví như Xverse, Leather và Ryder đang nỗ lực mang đến trải nghiệm liền mạch để đạt được việc áp dụng quy mô lớn, tương thích với các loại tài sản trên mọi lớp của Bitcoin.
● Sau cơn sốt Ordinals, một số sàn giao dịch tập trung lớn đã nhanh chóng ra mắt thị trường Ordinal, bao gồm Binance, Magic Eden và OKX. Đồng thời, các thị trường khác như Ordzaar, Gamma cũng nhanh chóng xuất hiện. On-chain Monkey gần đây cũng ra mắt thị trường riêng tên là Osura.
● Những phát triển đáng chú ý khác bao gồm Ordz Games ra mắt trò chơi đầu tiên trong lịch sử dựa trên Bitcoin và giới thiệu token BRC-20 $OG.
● Dự án tương tự Friend.tech là New Bitcoin City, xây dựng trên mạng L2 NOS của Bitcoin, do Trustless Computer ra mắt, tính đến tháng 10 năm 2023, TVL tổng cộng đã vượt quá 1,38 triệu USD.
● StackingDAO đã giới thiệu chức năng stack thanh khoản cho Stacks vào tháng 12 năm 2023, ra mắt STX thanh khoản (stSTX).
● Ngoài ra, Darewise thuộc Animoca Brands đang xây dựng metaverse dựa trên Ordinals, cho thấy phạm vi khả năng ngày càng mở rộng bên trong hệ sinh thái Bitcoin.
Ảnh chụp nhanh hệ sinh thái ứng dụng Bitcoin tháng 3 năm 2024
Cuối cùng, sự mở rộng của hệ sinh thái Bitcoin được thúc đẩy bởi công nghệ L2 không chỉ có ý nghĩa trong việc giới thiệu chức năng mới và thu hút thêm người dùng, mà còn nằm ở việc tích hợp sâu hơn Bitcoin vào nền kinh tế blockchain toàn cầu. Những dự án tiên phong như ALEX đang mở đường, khi họ ra mắt stablecoin sinh lãi không cần cho phép dựa trên Bitcoin, cũng như các cầu nối xuyên chuỗi như XLink, kết nối Bitcoin với Ethereum và các hệ sinh thái khác. Những biện pháp này rất quan trọng để xây dựng một hệ sinh thái Bitcoin liên kết và hiệu quả hơn, tạo nền tảng vững chắc cho đổi mới tài chính và dịch vụ liên tục trong ngành.
Thêm nữa, các giải pháp mở rộng đang được phát triển thêm của Stacks dự kiến sẽ tăng cường đáng kể khả năng tương tác ở cấp độ L2 giữa hệ sinh thái Bitcoin và các mạng blockchain khác. Cùng với bản nâng cấp Nakamoto sắp ra mắt, Stacks dự định giới thiệu các subnet hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình và môi trường thực thi khác nhau, bao gồm subnet EVM subnet và Rust VM. Đồng thời, mục tiêu tích hợp hỗ trợ WASM trực tiếp vào L2 Stacks cũng đang được tiến hành, dự kiến chức năng này sẽ được kích hoạt cùng lúc với bản nâng cấp Nakamoto. Vào tháng 12 năm 2023, một nhóm làm việc trong hệ sinh thái Stacks đã công bố chi tiết về phương án tích hợp máy ảo ClarityWASM mới. Việc tích hợp này sẽ cho phép nhiều ngôn ngữ khác như Rust và Solidity chạy trực tiếp trên L2 Stacks.
Stacks đạt khả năng mở rộng thông qua các subnet và máy ảo khác nhau
Nguồn: Sách trắng Stacks
Tầm nhìn dài hạn: Mở đường cho việc áp dụng của tổ chức
Triển vọng dài hạn của Bitcoin củng cố thêm vị thế dẫn đầu của nó như một tài sản kỹ thuật số cấp tổ chức và việc áp dụng DeFi. Ngành công nghiệp đang kỳ vọng mạnh mẽ vào việc phê duyệt quỹ ETF giao ngay Bitcoin đầu tiên, được xem là bước ngoặt có thể thay đổi căn bản cách thức các nhà đầu tư tổ chức tham gia thị trường Bitcoin. Dự kiến việc phê duyệt này sẽ gây ra một sự thay đổi phạm trù lớn, khiến các nhà đầu tư tổ chức tập trung hơn vào các sản phẩm và dịch vụ tài chính lấy Bitcoin làm trung tâm. Với tư cách là một hạng mục tài sản đã trải qua kiểm tra nghiêm ngặt và chứng minh được sự bền bỉ, Bitcoin đang đứng ở ngưỡng cửa của việc áp dụng rộng rãi từ phía tổ chức.
Một khi ETF giao ngay Bitcoin được phê duyệt, nhu cầu đối với các sản phẩm giao dịch và sinh lãi gốc Bitcoin (Bitcoin-native) dự kiến sẽ tăng mạnh, chủ yếu do tính an toàn và hiệu quả về thuế của chúng. Khi sự quan tâm đến các sản phẩm này ngày càng tăng, chúng ta có thể thấy sự phát triển của nhiều loại sản phẩm tài chính Bitcoin được quản lý. Khi các ngân hàng truyền thống nhận ra sự thay đổi này, họ có thể bắt đầu tích hợp Bitcoin và các sản phẩm mới nổi vào blockchain riêng tư của mình, từ đó có thể phục vụ khách hàng tổ chức ở quy mô lớn.
Việc tích hợp tổ chức vào hệ sinh thái DeFi Bitcoin mang lại nhiều hơn cả việc đổ vốn. Bước đi này tượng trưng cho một hiệu ứng cộng hưởng độc đáo, kết hợp lợi thế của hệ thống tài chính truyền thống với đổi mới cách mạng của tài chính phi tập trung. Dựa trên tính an toàn và minh bạch của Bitcoin, sự tích hợp này được kỳ vọng sẽ định hình lại cảnh quan tài chính tổ chức và làm mờ ranh giới giữa tài chính truyền thống và hệ thống tài chính hiện đại.
Từ biến đổi văn hóa đến đổi mới công nghệ, rồi đến việc áp dụng của tổ chức, những động lực phát triển liên tiếp này dự kiến sẽ tăng mạnh đáng kể giá trị thị trường và TVL trong hệ sinh thái Bitcoin. Khi khám phá bản đồ tài chính phi tập trung trong tương lai này, điều rõ ràng là Bitcoin không chỉ là một tài sản kỹ thuật số, mà còn là nền tảng cho một khuôn mẫu tài chính mới, không cần trung gian tin cậy.
Kết luận và suy ngẫm
Từ một tài sản im lặng tiến hóa thành công nghệ nền tảng cho tài chính phi tập trung, hành trình của Bitcoin được thúc đẩy bởi vốn hóa thị trường hơn 850 tỷ USD, nhờ vào sự ổn định và an toàn của mạng lưới. Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần lưu ý rằng một thách thức then chốt là chức năng mạng lưới Bitcoin vẫn chưa được khai thác đầy đủ, thường bắt nguồn từ việc không phân biệt được Bitcoin như một mạng lưới và như một tài sản kỹ thuật số (BTC). Để đánh thức các nguồn vốn ngủ đông và khai thác tối đa tiềm năng của Bitcoin, chúng ta phải tận dụng chức năng mạng lưới của nó, biến Bitcoin từ một công cụ đơn thuần để lưu trữ giá trị thành cơ sở hạ tầng cốt lõi của hệ thống kinh tế Bitcoin.
Sự chuyển đổi này thể hiện ở kiến trúc “lớp sinh thái” được phát triển nhằm giải quyết vấn đề mở rộng của Bitcoin, được xây dựng trên mạng cốt lõi (L1) của Bitcoin. Kiến trúc này chịu ảnh hưởng từ sự linh hoạt và khả năng mở rộng của Ethereum, và được thúc đẩy bởi một cuộc cách mạng văn hóa và phát triển khi Ordinals ra đời. Dù các nâng cấp L1 then chốt như SegWit và Taproot đã giải quyết một phần vấn đề, nhưng phí giao dịch ngày càng tăng làm nổi bật nhu cầu bức thiết đối với các giải pháp L2 hiệu quả hơn (ví dụ như Stacks).
Khi chúng ta dần tiến gần đến sự kiện giảm một nửa Bitcoin vào năm 2024, và toàn bộ thị trường đang kỳ vọng vào việc phê duyệt ETF giao ngay Bitcoin, hệ sinh thái Bitcoin đang ngày càng trở nên mở rộng hơn và an toàn hơn. Sự tiến hóa này dự kiến sẽ thúc đẩy việc áp dụng mạnh mẽ từ phía tổ chức, giúp Bitcoin dẫn đầu trong khuôn mẫu tài chính mới, thực hiện sự tích hợp liền mạch giữa hệ thống tài chính truyền thống và phi tập trung. Đặc biệt trong bối cảnh ảnh hưởng văn hóa của Ordinals và các trường hợp sử dụng ngày càng mở rộng trong DeFi và game, tiềm năng của hợp đồng thông minh Bitcoin dự kiến sẽ thu hút thêm nhiều sự chú ý và dòng vốn.
Ở giai đoạn trung kỳ phát triển, sự đột phá của công nghệ L2 Bitcoin, đặc biệt là bản nâng cấp “Nakamoto” của Stacks và sự ra mắt của sBTC, có khả năng sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo tài chính phi tập trung (DeFi). Những phát triển này dự kiến sẽ tạo ra trải nghiệm người dùng mượt mà và hiệu quả hơn, đồng thời mở ra những khả năng mới cho thị trường NFT và ứng dụng DeFi dựa trên Bitcoin.
Về dài hạn, Bitcoin dự kiến sẽ trở thành nhân tố then chốt trong việc áp dụng tài sản kỹ thuật số và tài chính phi tập trung (DeFi) của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt trong trường hợp quỹ ETF giao ngay Bitcoin đầu tiên có thể được phê duyệt. Tiến triển này có thể thúc đẩy dòng chảy lớn của các nhà đầu tư tổ chức vào các sản phẩm và dịch vụ tài chính dựa trên Bitcoin, làm sâu sắc thêm sự tích hợp giữa tài chính truyền thống và hệ thống tài chính phi tập trung. Sự hòa hợp này sẽ không chỉ dừng lại ở việc đổ vốn, mà còn kết hợp ưu điểm của cả hai lĩnh vực, mở ra một kỷ nguyên tài chính hoàn toàn mới cho các nhà đầu tư tổ chức.
Nhìn chung, những tiến triển trên sẽ tăng mạnh đáng kể giá trị thị trường của Bitcoin và TVL trong hệ sinh thái, mở màn cho kỷ nguyên mới của tài chính phi tập trung. Các công nghệ đổi mới như Ordinals, bản nâng cấp Nakamoto và sBTC từ Stacks, cùng với khả năng phê duyệt ETF giao ngay Bitcoin thu hút sự tham gia của nhà đầu tư cấp tổ chức, không chỉ giúp Bitcoin củng cố vị thế thị trường mà còn chủ động định hình lại bức tranh tài chính tương lai. Bitcoin đang ngày càng trở thành nền tảng xây dựng hệ thống tài chính mới, không cần tin cậy, dẫn dắt làn sóng đổi mới tài chính mới.
Phụ lục
Tài nguyên bổ sung
- Hal Press của North Rock Digital, Luận điểm về Stacks và bản cập nhật Luận điểm Stacks tháng 12 năm 2023
- Catrina Wang của Portal Venture, Luận điểm về Bitcoin
- Paul Veradittakit của Pantera Capital, Luận điểm về Stacks
- Báo cáo Lightning tháng 10 năm 2023 của River
- Tiện ích Bitcoin Q3 2023 của Sora Venture
- Báo cáo Tình trạng Stacks Q2 2023 của Messari
Cộng đồng xây dựng Bitcoin
- Bitcoin Builders HK Nhóm Telegram
- Bitcoin Builders BKK Nhóm Telegram
- Hiệp hội Xây dựng Bitcoin (BBA)
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@TheSpartanGroup
