SBF: Lương tâm của một tỷ phú tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
SBF: Lương tâm của một tỷ phú tiền mã hóa
Anh ấy phủ nhận việc theo đuổi tiền bạc là để tự làm giàu, mà cho rằng tài sản ròng của mình là công cụ nhằm thực hiện "sứ mệnh cao cả hơn" — làm nhiều điều tốt nhất có thể cho thế giới.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Claire Zillman
Dịch: TechFlow
Bài viết này là một phần trong báo cáo đặc biệt của tạp chí Fortune về thời điểm then chốt của tiền mã hóa.
Rất ít tỷ phú công khai thừa nhận mình theo đuổi tiền bạc, nhưng Sam Bankman-Fried (gọi tắt là SBF) lại là một ngoại lệ.
Tuy nhiên, SBF khẳng định ông theo đuổi tiền bạc không phải để làm giàu cho bản thân. Ở tuổi 29, ông là người sáng lập và CEO của sàn giao dịch phái sinh tiền mã hóa FTX tại Hồng Kông, nổi tiếng với phong cách ăn mặc xuề xòa. Trong một cuộc phỏng vấn vào một ngày thứ Ba tháng Bảy, ông vừa nói chuyện vừa nghịch cây bút và cuộn băng keo trong suốt. Mái tóc xoăn dài quá mức che khuất nút thắt nhỏ trên búi tóc, người mặc chiếc áo thun FTX màu xám quen thuộc trên các bức ảnh trực tuyến. Thức uống yêu thích của ông là nước khoáng La Croix tinh khiết, ít nhất mỗi buổi chiều lúc 13 giờ hàng ngày đều phải uống một chai. Ông sống chung căn hộ với bạn bè, nhưng thường xuyên ngủ trên một chiếc ghế bành hạt đậu cạnh bàn làm việc. Ông thừa nhận tình trạng lưng của mình không tốt.
Ông phủ nhận việc theo đuổi tiền bạc để làm giàu cá nhân, cho rằng tài sản ròng của mình là công cụ để thực hiện "sứ mệnh lớn hơn" — mà theo lời ông là “làm được nhiều điều tốt đẹp nhất cho thế giới”.
SBF đến từ California là môn đồ của chủ nghĩa vị tha hiệu quả (effective altruism), một nguyên lý triết học khuyến khích con người tối đa hóa tác động xã hội tích cực của họ. Ông bắt đầu theo đuổi chủ nghĩa vị tha hiệu quả từ những năm đầu đại học, một phần vì sự phản cảm đối với nông nghiệp công nghiệp. Lúc đó ông đã là người ăn chay trong suốt mười năm.
Trên thực tế, một số người theo chủ nghĩa vị tha hiệu quả chọn gây quỹ cho các tổ chức phi lợi nhuận hoặc nghiên cứu quan trọng làm sự nghiệp. Nhưng SBF, khi ấy đang học vật lý tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), lại cho rằng tiềm năng kiếm tiền của bản thân sẽ giúp ích cho nhân loại nhiều hơn bất kỳ công việc từ thiện nào.
Mối quan hệ kỹ thuật của SBF khiến ông đủ điều kiện đảm nhiệm một số công việc lương cao. Ông cũng nói với chúng tôi: “Tôi biết khả năng phát tờ rơi của mình, tôi khá tệ ở việc đó (chú thích: ý ông muốn nói là mình không thể làm những hoạt động gây quỹ đường phố như phát tờ rơi). Vì vậy sau khi ra trường, tôi đã đến Phố Wall, mục tiêu của tôi là quyên góp toàn bộ số tiền kiếm được ở Phố Wall.”
Vậy thì ông đã kiếm được bao nhiêu tiền? Theo lời ông, ước tính hợp lý là 15 tỷ USD, tăng gấp bảy lần trong vòng một năm qua.
Phần lớn tài sản của SBF đến từ FTX có trụ sở tại Antigua. FTX nổi tiếng với việc cung cấp các sản phẩm phái sinh phức tạp (như hợp đồng tương lai, quyền chọn và token đòn bẩy) cho phép người dùng thu được lợi nhuận hoặc thua lỗ khổng lồ từ biến động giá tiền mã hóa, bao gồm cả các phái sinh ngắn hạn cho phép nhà giao dịch kiếm lời ngay cả khi thị trường sụp đổ. FTX còn cung cấp cổ phiếu token hóa theo dõi giá thực tế của Tesla và công ty công nghệ sinh học BioNTech của Đức, tiền kỹ thuật số, thậm chí cả những sản phẩm kỳ lạ hơn — ví dụ như các hợp đồng trước IPO (Pre-IPO contract) cho phép người dùng đặt cược vào định giá của các công ty trong quá trình niêm yết, và các sản phẩm cho phép người dùng đặt cược vào thị trường dự đoán kết quả của một sự kiện (ví dụ như kết quả bầu cử tổng thống Mỹ).
Các sản phẩm như phái sinh tiền mã hóa và cổ phiếu token hóa do FTX cung cấp nằm trong vùng xám pháp lý của Hoa Kỳ. Để tránh vấn đề bất định này, FTX đã áp dụng biện pháp đặt trụ sở ở nước ngoài và ngăn các nhà đầu tư Mỹ giao dịch các sản phẩm liên quan. FTX thực sự có một nền tảng riêng tại Mỹ dành riêng cho việc mua bán tiền mã hóa thật sự.
Hiện tại SBF đã quyên góp 35 triệu USD. Số tiền này chỉ chiếm một phần nhỏ tài sản ròng của ông, nhưng vẫn là một khoản lớn. Khoản tiền được sử dụng cho nhiều mục đích, bao gồm tổ chức nghiên cứu OpenAI chuyên đảm bảo trí tuệ nhân tạo có lợi cho nhân loại, cùng nhiều tổ chức phúc lợi động vật. Trong số đó có cả khoản đóng góp cho chiến dịch tranh cử tổng thống của Biden — SBF đã quyên góp 5 triệu USD cho siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ Biden, trở thành nhà tài trợ doanh nhân lớn thứ hai cho Tổng thống (chỉ sau Michael Bloomberg).
Đã khoảng mười năm kể từ khi SBF theo đuổi chủ nghĩa vị tha hiệu quả kiểu “kiếm tiền rồi quyên góp”. Về mặt thu nhập, mọi thứ tốt hơn ông mong đợi. Nhưng ngành công nghiệp tiền mã hóa – nơi mang lại sự giàu có cho ông – hiện đang xuất hiện những vấn đề mới, lộ rõ mặt trái xấu xí. Bản chất lên xuống thất thường của tài sản kỹ thuật số, những ảnh hưởng tai hại tiềm tàng từ việc đặt cược đòn bẩy cao, và dấu chân carbon bị kiểm tra gắt gao đang thu hút sự chú ý ngày càng nhiều từ các cơ quan quản lý, đồng thời đặt ra một câu hỏi: Liệu những khuyết điểm của ngành tiền mã hóa có làm mất đi những lợi ích mà SBF khai thác từ ngành này?
SBF thừa nhận ông hiện đang suy ngẫm về vấn đề này: “Nếu hành động tốt của bạn mang lại lợi ích cho một lĩnh vực, nhưng lại bị coi là gây hại ở những lĩnh vực khác, thì thật sự rất khó tiếp tục.”
Từ MIT đến Hồng Kông
Công việc đầu tiên của SBF sau khi tốt nghiệp MIT là làm trader tại Jane Street Capital. Đây là một công ty giao dịch định lượng, nơi đồng nghiệp phản ứng với chủ nghĩa vị tha hiệu quả của ông bằng thái độ “vừa hơi bối rối, vừa có chút ủng hộ”. SBF nói ông rất thích công việc ở đó, nhưng rời đi vào năm 2017, và nhanh chóng phát hiện ra một cơ hội kiếm tiền lớn hơn — tiền mã hóa.
SBF sáng lập Alameda Research, một công ty giao dịch tiền mã hóa mà ông vẫn điều hành cho đến nay. Ông sớm phát hiện ra cơ hội chênh lệch giá tại Hàn Quốc và Nhật Bản. Bitcoin được giao dịch tại các quốc gia này với giá gấp nhiều lần so với ở Mỹ, điều này có nghĩa là các trader có thể mua Bitcoin với giá thấp tại Mỹ rồi bán ra tại thị trường các nước khác để thu lợi.
Chính những cơ hội chênh lệch giá này là thành quả mà SBF bốn năm trước đã dùng để thuyết phục Nishad Singh (hiện là giám đốc kỹ thuật của FTX) rời Facebook gia nhập Alameda Research. SBF và Nishad Singh từng học chung một trường trung học tại Vịnh Bay (Bay Area), và cũng tham gia cùng một nhóm người theo chủ nghĩa vị tha hiệu quả. Theo Nishad Singh, việc tận dụng chênh lệch giá giữa Hàn Quốc và Nhật Bản “khá khó khăn” trong thao tác, nhưng những thị trường này đã phát tín hiệu về sự kém hiệu quả trong tiền mã hóa, cho thấy có thể tồn tại “nhiều quả ngọt dễ hái”.
Hành trình ban đầu của Alameda Research cũng bộc lộ sự vụng về, bất tiện của các sàn giao dịch tiền mã hóa hiện có thời điểm đó. Vì vậy, SBF quyết định tự tạo một sàn giao dịch riêng. (Việc đồng thời vận hành FTX và Alameda Research giao dịch thông qua FTX không được luật Mỹ cho phép; ông chỉ có được sự tự do này khi chuyển đến Hồng Kông vào năm 2018).
Dù gia nhập muộn, FTX hiện đã trở thành một trong những sàn giao dịch phái sinh tiền mã hóa hàng đầu thế giới. Theo dữ liệu của Coingecko cập nhật đến thứ Tư, FTX xếp hạng trong top 15 sàn giao dịch giao ngay, đứng sau Binance, Huobi Global, Coinbase, với khối lượng giao dịch 24 giờ đạt 1 tỷ USD. Về mảng phái sinh, sàn xếp thứ sáu với khối lượng giao dịch 870.000 USD.
Tốc độ phản hồi nhanh chóng của SBF và đội ngũ đối với nhu cầu người dùng là một đặc điểm nổi bật của FTX, chính điều này khiến Matt Huang (đồng sáng lập và đối tác quản lý tại công ty đầu tư mạo hiểm Paradigm) tin tưởng và quyết định đầu tư vào FTX. Matt Huang nói: “Chỉ cần Sam nhìn thấy ai đó than phiền hay yêu cầu thêm chức năng nào đó trên Twitter, ông ấy thường lập tức bổ sung chức năng đó vào nền tảng.”
SBF cho rằng FTX “thể hiện tầm nhìn về trải nghiệm tài chính tổng hợp” — người dùng không cần dùng “các nền tảng khác nhau để giao dịch tiền mã hóa và cổ phiếu”. Ông cho rằng các sản phẩm như cổ phiếu token hóa là sáng tạo, bởi chúng cho phép giao dịch 24/7, trái ngược với lịch giao dịch truyền thống từ 9h30 sáng đến 4h chiều — theo ông đây là một lịch biểu đã lỗi thời, nhưng các nhà phê bình nhanh chóng chỉ ra những rủi ro.
Lee Reiners, giám đốc điều hành Trung tâm Thị trường Tài chính Toàn cầu tại Trường Luật Duke, nói: “Sòng bạc thì mở cửa 24 giờ một ngày.” Những thiệt hại về mặt tiện lợi đối với nhà đầu tư cổ phiếu truyền thống lại khiến họ “tiếp cận được cơ sở hạ tầng nhằm đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, tránh xảy ra bất kỳ sự kiện tai họa nào.”
“Các môi giới chứng khoán tại Mỹ chịu sự ràng buộc của Công ty Bảo vệ Nhà đầu tư Chứng khoán, tồn tại một sự bảo đảm công cộng,” Lee Reiners nói. “Nhưng trong thế giới cổ phiếu token hóa, không tồn tại sự bảo đảm tương tự.”
Sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới Binance bắt đầu phát hành cổ phiếu token từ tháng Tư, nhưng đến tháng Bảy đã tuyên bố “kết thúc hỗ trợ các sản phẩm này”. Cùng ngày, Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng Tương lai Hồng Kông cho biết họ cho rằng Binance và các cổ phiếu chứng khoán khác chưa đăng ký hoặc xin giấy phép cho các “hoạt động điều tiết” tại Hồng Kông.
SBF cho biết sự việc này không ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm của FTX. “Chúng tôi rất hào hứng với sản phẩm này,” ông nói, “rõ ràng, chúng tôi mong muốn hợp tác với các cơ quan quản lý.” Ông cũng nói rằng các cổ phiếu biểu tượng của công ty đều có giấy phép.
Gần đây, SBF đã phản hồi (ít nhất là một phần) đối với một lời chỉ trích khác về FTX. Người ta chỉ trích rằng sàn cung cấp mức đòn bẩy cao tới 101 lần, dẫn đến biến động giá tiền mã hóa mạnh mẽ. Vào Chủ nhật tuần trước, ông tuyên bố trên Twitter rằng FTX sẽ giới hạn đòn bẩy ở mức 20 lần, từ đó thu hẹp đáng kể quy mô cược của nhà đầu tư. Ông viết: “Mặc dù chúng tôi cho rằng nhiều lập luận chống lại đòn bẩy cao là chưa đúng trọng tâm, nhưng chúng tôi cũng không cho rằng đây là thành phần quan trọng của hệ sinh thái tiền mã hóa. Và nó thực sự không phải là một thành phần lành mạnh trong hệ sinh thái tiền mã hóa trong một số trường hợp.”
Tuy nhiên, những nghi ngờ về FTX không hề làm khách hàng và nhà đầu tư rút lui. Trên thực tế, FTX cho biết họ có hơn 1 triệu người dùng, tổng giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày vượt quá 10 tỷ USD. Vòng gọi vốn mới nhất của họ, vòng Series B với 900 triệu USD, kết thúc vào ngày 20 tháng Bảy, thu hút hơn 60 nhà đầu tư, định giá công ty hiện tại là 18 tỷ USD. FTX cho biết doanh thu năm 2021 của họ đã tăng hơn 10 lần, và tăng gấp 75 lần kể từ giữa năm 2020.
Tiền mã hóa đang bị kiểm tra
Tiến trình tiền mã hóa tiến vào dòng chảy chính đã dẫn đến việc kiểm tra kỹ lưỡng hơn đối với tài sản kỹ thuật số. Biến động giá trong năm nay làm nổi bật tính chất đầu cơ của chúng. Các đợt trấn áp quản lý đối với khai thác tiền mã hóa, đặc biệt là tại Trung Quốc, làm nổi bật dấu chân carbon khổng lồ của ngành. Các vụ tấn công phần mềm tống tiền nhắm vào các tập đoàn lớn cho thấy rõ cách tội phạm sử dụng tiền mã hóa để thực hiện kế hoạch phạm tội của họ.
SBF thừa nhận những vấn đề này chỉ gần đây mới bắt đầu làm ông lo lắng. Trước đây, chúng hoàn toàn không ảnh hưởng đến mục tiêu hai bước của ông: Bước một, kiếm tiền. Bước hai, quyên góp. “Theo góc nhìn đó, việc nâng cao danh tiếng của tiền mã hóa trước đây chưa từng được ai thực hiện.” Nhưng ông nói, “Tôi ngày càng nhận ra cách suy nghĩ đó không hoàn toàn đúng.”
Ông cho rằng sự thức tỉnh này bắt nguồn từ sự trưởng thành của FTX. “Tám tháng trước, tôi chưa từng phát biểu nhân danh ngành tiền mã hóa. Nhưng trong năm qua, chúng tôi làm tốt đến mức những gì tôi nói và làm đã ảnh hưởng đến cách mọi người nhìn nhận ngành này, thay đổi hiện trạng của ngành.”
Ông cho biết, để giải quyết chi phí môi trường của tiền mã hóa, FTX sẽ mua các khoản bù trừ carbon và sử dụng chúng cho nghiên cứu phát triển khai thác tiền mã hóa xanh. “Thừa nhận sự tồn tại của một vấn đề là điều đúng đắn, nhưng giải quyết nó cũng không khó, chúng ta nên giải quyết nó.”
Ông nói với các phóng viên rằng quản lý là “yếu tố quan trọng” để cải thiện danh tiếng của ngành tiền mã hóa. Ông nói FTX có thể “cố gắng xin giấy phép khi có thể, duy trì tính tuân thủ, và phản ứng tốt nhất với các phát ngôn và gợi ý từ cơ quan quản lý”.
Và một thực tế khác là, bất kỳ biện pháp nào nhằm cải thiện hoặc kiểm soát tốt hơn lĩnh vực giao dịch tiền mã hóa đều có thể làm giảm lợi nhuận mà SBF thu được từ đó. Nhưng ông nói mình sẵn sàng đánh đổi ở vấn đề này: “Kiếm tiền lớn bằng cách làm kẻ xấu thực ra không phải là một kế hoạch tốt, ngay cả khi bạn dùng số tiền đó để cố gắng làm điều tốt.” “Tôi ngày càng tin rằng, chiến lược đó cuối cùng sẽ thất bại; khi kiếm tiền, con người vẫn cần tuân thủ quy tắc và làm người tốt.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@FortuneMagazine
