Bitmain – công ty đang vướng vào nhiều tranh cãi – đã tìm được chỗ dựa vững chắc nhất tại Mỹ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bitmain – công ty đang vướng vào nhiều tranh cãi – đã tìm được chỗ dựa vững chắc nhất tại Mỹ
Bitmain đã nhiều năm liên tục vướng vào các tranh cãi về tính bảo mật của máy đào tiền điện tử, thế nhưng điều này không ngăn cản công ty hợp tác thương mại với các thành viên cốt lõi trong gia đình Tổng thống Hoa Kỳ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Ryan Weeks, Bloomberg
Dịch và biên tập: Luffy, Foresight News
Bitmain – công ty Trung Quốc bí ẩn từng bị Hoa Kỳ coi là mối đe dọa an ninh quốc gia và vướng vào các tranh cãi liên quan đến bảo mật thiết bị khai thác tiền mã hóa (miner) và khả năng điều khiển từ xa – hiện đang thống trị tuyệt đối ngành sản xuất thiết bị khai thác Bitcoin toàn cầu. Dù từng bị Nhà Trắng áp lệnh cấm và Cơ quan An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) tiến hành điều tra, công ty này bất ngờ thiết lập một liên minh kinh doanh trọng yếu với Eric Trump – con trai thứ của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Một bên là ông lớn khai thác tiền mã hóa Trung Quốc bị nghi ngờ gây nguy hiểm cho lưới điện và các căn cứ quân sự; bên kia là công ty Bitcoin thuộc sở hữu gia đình Tổng thống Mỹ. Hai bên cùng xây dựng một “mỏ khai thác siêu cấp” tại bang Texas, mở ra một hợp tác mang tính bước ngoặt. Bài viết dưới đây tái hiện liên minh đầy tính chính trị và tiền mã hóa này, làm rõ cách Bitmain đã lật ngược thế cờ từ “danh sách cấm” của Hoa Kỳ để trở thành một trong những đối tác kinh doanh then chốt nhất của gia đình Trump. Dưới đây là bản dịch toàn văn:
Đế chế thiết bị khai thác: Bitmain – Bí ẩn và Độc quyền
Từ các trung tâm dữ liệu chuyên biệt ở vùng quê Texas cho tới các nhà máy chế biến gỗ cải tạo tại Borneo, hàng loạt thiết bị hình hộp giày – phát ra tiếng gầm rít chói tai, đôi khi còn khiến hàng xóm phàn nàn – mọc lên khắp nơi. Mỗi thiết bị chứa hàng trăm mạch tích hợp chuyên dụng (ASIC), được sản xuất với chi phí cao tại các nhà máy tiên tiến ở Đài Loan. Những chip này được hàn cố định trên ba bảng mạch khai thác kín, thực hiện các phép tính “bạo lực”, tất cả đều do bảng điều khiển phát tín hiệu điều khiển. Tùy theo mẫu mã cụ thể, thiết bị sử dụng quạt làm mát tích hợp hoặc hệ thống làm mát bằng chất lỏng nhằm ngăn chặn quá nhiệt cho các linh kiện – bất kể chúng được lắp đặt ở đâu, đều tiêu tốn một lượng điện năng khổng lồ.
Các thiết bị này chỉ có một mục đích duy nhất: giải thuật toán nền tảng Bitcoin – SHA-256. SHA-256 là một hàm “một chiều”, nghĩa là cách duy nhất để giải bài toán toán học do nó tạo ra là thử nghiệm liên tục. Các thợ đào Bitcoin sống nhờ hoạt động này: một khi tính toán đúng, họ có quyền xác thực giao dịch của người khác và nhận phần thưởng là Bitcoin. Do đó, lợi nhuận của họ phụ thuộc trực tiếp vào số lần tính toán mỗi giây mà những thiết bị mang tên “Antminer” có thể thực hiện – hiện tại là hàng nghìn tỷ lần/giây. Một chiếc Antminer cấu hình cao nhất có giá lên tới 17.400 USD. Các công ty khai thác quy mô lớn sở hữu tới 500.000 thiết bị như vậy, với chi phí đầu tư ban đầu lên tới hàng tỷ USD – tuy nhiên khoản chi này vẫn được coi là không đáng kể so với lợi nhuận tiềm năng, ít nhất là khi giá tiền mã hóa ở mức cao. Một số người dùng ví việc sở hữu những thiết bị này giống như sở hữu một dãy máy in vé số, ngoại trừ xác suất trúng giải cao hơn rất nhiều.
Antminer là sản phẩm chủ lực của Công ty TNHH Công nghệ Bitmain. Không chỉ thống lĩnh ngành sản xuất thiết bị khai thác Bitcoin, trong phần lớn lịch sử phát triển, Bitmain gần như chính là toàn bộ ngành này, với thị phần vượt quá 80%. Rất hiếm có công ty nào đạt được mức độ kiểm soát tuyệt đối như vậy trên phạm vi toàn cầu: Alphabet Inc. trong lĩnh vực tìm kiếm là một ví dụ; trước đó vài thập kỷ, có thể là De Beers – chiếm hơn 3/4 sản lượng kim cương toàn cầu vào thời kỳ đỉnh cao; thậm chí hàng trăm năm trước, là các tổ chức như Công ty Đông Ấn Hà Lan – độc quyền thương mại gia vị đường dài. Nhưng khác với những tập đoàn độc quyền trong lịch sử, nhiều khía cạnh của Bitmain vẫn còn là một ẩn số.
Antminer của Bitmain tại một mỏ khai thác ở Trung Quốc năm 2017
Công ty chưa niêm yết cổ phiếu, trang web chính thức cũng không tiết lộ trụ sở toàn cầu, danh tính Giám đốc điều hành (CEO) hay thành viên Hội đồng quản trị. Người gắn bó chặt chẽ nhất với công ty là đồng sáng lập Jian Kuan, người hầu như không bao giờ xuất hiện trước công chúng và cũng không còn đảm nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng quản trị, nhưng giới quan sát không rõ ông rời chức khi nào, ai kế nhiệm, hay thậm chí liệu có người kế nhiệm hay không. Cho đến vài tháng gần đây, người phát ngôn của Bitmain vẫn kiên quyết từ chối làm rõ ngay cả những thông tin cơ bản nhất về cấu trúc và quản trị công ty, bao gồm cả danh tính cổ đông lớn. Do công ty bán nhiều mẫu thiết bị khai thác với các mức giá khác nhau, ước tính doanh thu hàng năm của Bitmain dao động rất lớn. Một giám đốc điều hành cấp cao từng hợp tác chặt chẽ với Bitmain – yêu cầu giấu tên – dẫn lại nghiên cứu nội bộ ước tính doanh thu hàng năm của công ty nằm trong khoảng 2–3 tỷ USD. Tuy nhiên, ngay cả con số này cũng chỉ là một phỏng đoán có cơ sở.
Tuy nhiên, có hai điều rõ ràng: Thứ nhất, trụ sở Bitmain đặt tại Trung Quốc; thứ hai, công ty đã thiết lập liên minh với một người con của Tổng thống Donald Trump. Eric Trump – con trai thứ của ông Trump – là đồng sáng lập kiêm Giám đốc Chiến lược của American Bitcoin Corp., công ty có trụ sở tại Miami. Công ty này đã niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán New York vào tháng 9 năm ngoái, và cổ phần ông Eric nắm giữ lúc đó được định giá khoảng 548 triệu USD. (Sau đó, giá cổ phiếu giảm mạnh do toàn bộ thị trường tài sản mã hóa sụt giảm.) Anh trai ông Eric – Donald Trump Jr. – cũng là nhà đầu tư, nhưng quy mô cổ phần không được tiết lộ. American Bitcoin cho biết, công ty dự định mua hàng nghìn thiết bị Antminer của Bitmain, nhằm trở thành công ty khai thác Bitcoin lớn nhất toàn cầu, và đã hợp tác với công ty Trung Quốc này để phát triển một trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại bang Texas.
Hợp tác này là một bước ngoặt đáng kinh ngạc đối với Bitmain. Chỉ mới đây thôi, công ty còn phải đối mặt với những thách thức mang tính sinh tử: các cuộc điều tra ngày càng gia tăng từ phía Hoa Kỳ, đặt câu hỏi về việc thiết bị của Bitmain có thực sự cấu thành mối đe dọa an ninh quốc gia hay không. Tháng 5/2024, Nhà Trắng ra lệnh tháo dỡ hàng nghìn thiết bị Antminer của Bitmain tại một mỏ khai thác gần căn cứ tên lửa hạt nhân không quân Hoa Kỳ. Năm ngoái, một báo cáo của Ủy ban Tình báo Đặc biệt Thượng viện cảnh báo rằng việc xuất hiện thiết bị khai thác của Bitmain gần một số căn cứ quân sự “đặt ra rủi ro không thể chấp nhận được”. Tháng 11, Bloomberg đưa tin, theo một quan chức Hoa Kỳ và những nguồn tin khác, Bitmain là trọng tâm của một cuộc điều tra do Cơ quan An ninh Nội địa Hoa Kỳ tiến hành nhằm xác định liệu thiết bị Antminer có thể bị điều khiển từ xa để phá hoại lưới điện hoặc sử dụng vào mục đích gián điệp hay không. Các nguồn tin cho biết, cuộc điều tra mang tên “Chiến dịch Mặt trời Đỏ” (Operation Red Sun) bắt đầu dưới thời Chính phủ Biden và kéo dài ít nhất đến đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, với cả Hội đồng An ninh Quốc gia của hai chính phủ đều từng thảo luận về vấn đề này.
Bitmain không trả lời các câu hỏi chi tiết về các rủi ro an ninh tiềm tàng, nhưng trong một tuyên bố tháng 12, công ty khẳng định tuân thủ mọi luật pháp hiện hành, đồng thời gọi các báo cáo về việc công ty đang bị điều tra là “hoàn toàn sai lệch và là tin giả”. Người phát ngôn của American Bitcoin thì cho biết, công ty “tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia, ổn định lưới điện và an toàn vận hành”, đồng thời “tin tưởng rằng, miễn là phần cứng thiết bị khai thác được triển khai theo các tiêu chuẩn an ninh công nghiệp hiện đại, chúng sẽ không gây đe dọa nào đối với lưới điện Hoa Kỳ hay an ninh quốc gia”.
Irene Gao của Bitmain, chụp năm 2025
Hiện trạng tiến triển của “Chiến dịch Mặt trời Đỏ” vẫn chưa rõ ràng. Cơ quan An ninh Nội địa trả lời tạp chí Bloomberg Businessweek rằng “không thể bình luận về các cuộc điều tra đang diễn ra”. Tuy nhiên, hợp tác giữa Bitmain và American Bitcoin vẫn tiếp tục, và nỗ lực mở rộng quy mô tại Hoa Kỳ của Bitmain cũng chưa hề dừng lại. Trong vài tháng gần đây, công ty đã mở cửa một chút với dư luận. Vì mục đích bài viết này, Bitmain đã sắp xếp cho bà Irene Gao – Giám đốc Bán hàng Toàn cầu – tham gia phỏng vấn. Bà Gao khen ngợi chính sách thân thiện với tiền mã hóa của ông Trump, nói rằng “đối với đa số khách hàng của chúng tôi, đây là một điều tuyệt vời”. Nhưng khi được hỏi về những thông tin đơn giản như tên các nhà quản lý cốt lõi ngoài CEO Yang Cunyong, bà lại từ chối trả lời. “Chúng tôi chỉ không muốn tiết lộ bất kỳ thông tin nào về công ty theo cách này,” bà Gao nói.
Bóng ma an ninh: Các cuộc điều tra và bao vây của Hoa Kỳ
Ngoài những nhà đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận nhanh chóng, ngành tiền mã hóa từ khi ra đời đã thu hút hai nhóm người: các kỹ sư công nghệ và những tín đồ cuồng nhiệt. Nhóm đầu tiên chủ yếu quan tâm đến các thách thức tính toán và toán học trong việc tạo ra và giao dịch tài sản kỹ thuật số; nhóm sau lại say mê tiềm năng thay đổi toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu của những công cụ này.
Hai nhà sáng lập Trung Quốc của Bitmain thuộc đúng hai nhóm này. Jian Kuan là một nhà thiết kế chip, trước đây từng sáng lập một công ty khởi nghiệp phát triển hộp giải mã truyền hình (set-top box). Wu Jihan từng là nhà phân tích đầu tư, sau đó trở thành một tín đồ tiền mã hóa cuồng nhiệt; đáng chú ý, chính ông là người đã dịch bản trắng gốc Bitcoin sang tiếng Trung. Hợp tác của hai người bắt đầu từ một bữa tối tại Bắc Kinh năm 2013. Ông Jian từng kể lại rằng, ngay sáng hôm sau, ông đã lên Wikipedia tìm hiểu về tiền mã hóa và lập tức quyết định cùng ông Wu khởi nghiệp. Nhiều người từng tiếp xúc với hai ông – vì lo ngại trả thù nên yêu cầu giấu tên – cho biết cả hai có một số điểm chung: đều khá kém giao tiếp xã hội, phần lớn sự nghiệp đều cực kỳ kín tiếng, hiếm khi xuất hiện trước công chúng hoặc trả lời phỏng vấn; các nguồn tin cho biết, cả hai đều dễ nổi nóng dưới áp lực, và ông Jian – với giọng nói trầm khàn – từng bị chứng kiến la mắng nhân viên trong văn phòng đến mức cả tòa nhà đều nghe thấy.
Khi Jian Kuan và Wu Jihan thành lập Bitmain vào năm 2013, hoạt động khai thác Bitcoin chưa được chi phối bởi các trung tâm dữ liệu khổng lồ do các công ty niêm yết vận hành như ngày nay. Đó là một thế giới dành riêng cho những người đam mê săn lùng thiết bị tiên tiến nhất. Năm đó, Bitcoin lần đầu vượt mốc 1.000 USD, loại tiền mã hóa này vẫn còn trong giai đoạn sơ khai, phần lớn các đồng tiền chưa được khai thác. Lúc ấy, thiết bị khai thác tốt hơn vẫn có thể mang lại bước nhảy vọt về tổng công suất khai thác toàn mạng – một chỉ số đo lường khả năng xử lý giao dịch. Miễn là thợ đào nhanh chóng sở hữu thiết bị tiên tiến nhất, họ chắc chắn sẽ thu được lợi nhuận.
Nhân viên Bitmain năm 2017
Bitmain tung ra thiết bị khai thác đầu tiên – Antminer S1 – vào tháng 11/2013. Theo tiêu chuẩn ngày nay, nó rất sơ sài, thậm chí không có vỏ ngoài, các bảng mạch và dây dẫn đều để trần. Nhưng với tư cách là một trong những thiết bị khai thác đầu tiên dựa trên chip ASIC, nó cũng là thiết bị mạnh nhất thời điểm đó, tạo ra bước nhảy vọt vượt bậc so với đối thủ và thúc đẩy ngành công nghiệp chuyển sang sử dụng phần cứng chuyên dụng. Các thế hệ Antminer tiếp theo tiến bộ hơn nữa, mỗi lần nâng cấp gần như định nghĩa lại toàn bộ thị trường: nếu thợ đào không mua phiên bản mới nhất, họ sẽ hoàn toàn không thể cạnh tranh.
Giá Bitcoin tăng hơn 250% năm 2017, tiếp tục đẩy mạnh nhu cầu với Antminer. Một vòng gọi vốn tư nhân giữa năm sau giúp Bitmain đạt mức định giá 12 tỷ USD. Sự tăng trưởng này thu hút sự chú ý rộng rãi, và đến tháng 8/2018, một vòng gọi vốn mới thậm chí đã được gửi đến bàn làm việc của Jeffrey Epstein. Các thư từ giữa Epstein và các cố vấn của ông – được Bộ Tư pháp Hoa Kỳ công bố tháng 1 năm nay – cho thấy nhà tài chính tai tiếng này rất mong muốn đầu tư tối đa 3 triệu USD vào công ty mẹ của Bitmain, nhưng vẫn còn một số lo ngại về cấu trúc giao dịch. Tài liệu không cho biết khoản đầu tư này cuối cùng có được thực hiện hay không.
Ngay sau cuộc trao đổi này, Bitmain nộp hồ sơ xin niêm yết tại Hồng Kông, tiết lộ doanh thu 2,5 tỷ USD – tăng mạnh so với mức 137 triệu USD hai năm trước. Bản cáo bạch cho thấy ông Jian lúc đó nắm giữ khoảng 36% cổ phần, trong khi ông Wu nắm khoảng 20%, khiến cả hai đều có tài sản ròng lên tới hàng tỷ USD. Các cổ đông khác bao gồm Quỹ Đầu tư Hồng杉 (Sequoia Capital China), IDG Capital và Coatue. Tuy nhiên, việc đặt cược tài sản vào sự tăng giá của tiền mã hóa cũng đồng nghĩa với việc phải đối mặt với thảm họa khi giá giảm. Khi thị trường sụt giảm mạnh trở lại, kế hoạch niêm yết cuối cùng đã bị hủy bỏ. Toàn ngành bước vào “mùa đông tiền mã hóa” – một giai đoạn dài giá trì trệ. Đồng thời, mối quan hệ hợp tác giữa Jian Kuan và Wu Jihan cũng bắt đầu rạn nứt. Các nguồn tin giấu tên cho biết, bất đồng bắt nguồn từ tranh cãi chiến lược: ông Jian muốn Bitmain tiến vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi chip để phục vụ các ứng dụng như huấn luyện công nghệ nhận diện khuôn mặt; trong khi ông Wu – một tín đồ trung thành của tiền mã hóa – phản đối việc lệch khỏi sứ mệnh ban đầu của công ty.
Cuối năm 2019, ông Wu cố gắng giành quyền kiểm soát toàn bộ công ty, và ông Jian bị cách chức Giám đốc đại diện pháp nhân và Chủ tịch Hội đồng quản trị của Bitmain. Ngay sau đó, ông Jian khởi kiện tại Quần đảo Cayman – nơi công ty mẹ của Bitmain được đăng ký. Một cuộc đấu đá quyền lực kéo dài sau đó, và đạt đỉnh điểm một cách kịch tính: xảy ra xô xát thể chất tại một cơ quan chính phủ ở Bắc Kinh. Nhà báo từng làm việc cho tờ báo trước đây Hazel Hu tận mắt chứng kiến sự việc này vào năm 2020. Bà kể lại rằng, khi ông Jian đang chờ tại Cục Quản lý Thị trường Quận Hải Điện để nhận giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dạng giấy của Bitmain, những người ủng hộ ông đã xảy ra tranh cãi với những người ủng hộ ông Wu có mặt tại đó, và hai bên giằng co giành lấy giấy tờ. Cảnh sát nhanh chóng có mặt từ đồn công an gần đó để can thiệp, ngăn chặn cuộc xô xát lan xuống tầng dưới và ra tận phố.
Năm sau, ông Wu thừa nhận thất bại và từ chức CEO và Chủ tịch Hội đồng quản trị của Bitmain. (Cuộc tranh chấp cuối cùng được hòa giải; hiện ông Wu là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Bitdeer Group – một nhà sản xuất thiết bị khai thác – và một nền tảng đầu tư tiền mã hóa.) Dù gặp bất ổn nội bộ, Bitmain vẫn tiếp tục mở rộng, đặc biệt là sau khi giá Bitcoin tăng trở lại vào năm 2020. Khi bài toán toán học giữa các công ty khai thác và lợi nhuận ngày càng phức tạp, Antminer trở thành thiết bị không thể thiếu. “Chúng là thiết bị hiệu quả nhất hiện nay,” ông Vishnu Mackenchery – Giám đốc Cấp cao phụ trách Phát triển Doanh nghiệp tại Compass Mining (Hoa Kỳ) – nhận định.
Antminer đang được lắp ráp tại nhà máy ở Thâm Quyến
Lúc đó, doanh số của Bitmain tập trung chủ yếu vào thị trường nội địa. Dữ liệu từ Trung tâm Tài chính Thay thế Cambridge cho thấy, năm 2019, Trung Quốc chiếm khoảng ba phần tư tổng công suất khai thác Bitcoin toàn cầu. Nhưng năm 2021, chính phủ Trung Quốc đã ra lệnh siết chặt hoạt động khai thác tiền mã hóa vì lý do tiêu thụ năng lượng cao và phát thải carbon. Kết quả là các thợ đào ồ ạt di cư ra nước ngoài, tìm đến những khu vực có điện rẻ và môi trường pháp lý thân thiện – những điều kiện này đặc biệt nổi bật tại một số bang của Hoa Kỳ. Là nhà sản xuất thiết bị khai thác chứ không phải công ty khai thác, Bitmain không bị đóng cửa, tiếp tục hoạt động tại Bắc Kinh và thiết lập các trung tâm phân phối khắp Đông Nam Á. Từ thời điểm đó, tương lai của công ty sẽ do Hoa Kỳ quyết định.
Sau khi chính sách Trung Quốc thay đổi, Bitmain gia tăng mạnh mẽ việc bán thiết bị cho các thợ đào Hoa Kỳ và mở rộng một hoạt động phụ trợ: quản lý hoạt động khai thác cho khách hàng Hoa Kỳ. Để xây dựng một “gương mặt công khai” cho công ty tại Hoa Kỳ, Bitmain đã điều bà Irene Gao sang Mỹ. Bà Gao gia nhập Bitmain ngay sau khi tốt nghiệp đại học năm 2016, và những năm đầu ở Mỹ, bà thường xuyên kéo vali đi khắp các thành phố để giới thiệu sản phẩm cho khách hàng. Cũng như nhiều thông tin khác của Bitmain, doanh số và thị phần trong giai đoạn này vẫn chưa được minh bạch, nhưng các chuyên gia lâu năm trong ngành khẳng định, không thể nghi ngờ rằng công ty đang ngày càng trở thành người dẫn đầu.
Tuy nhiên, công ty nhanh chóng chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, Nhà Trắng áp thuế 25% đối với nhiều sản phẩm điện tử Trung Quốc, và Bitmain bắt đầu chuyển sản phẩm qua Thái Lan, Malaysia và Indonesia – một phương pháp phổ biến của các nhà sản xuất Trung Quốc, nhưng cơ quan hải quan Hoa Kỳ cho rằng điều này vi phạm quy định. Tổng thống Biden về cơ bản duy trì các mức thuế này, và năm 2022, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) kiểm tra một lô thiết bị Antminer gửi tới công ty khai thác Sphere 3D Corp. tại Connecticut. Khi tháo rời một thiết bị, nhân viên phát hiện nhãn nhỏ “Sản xuất tại Trung Quốc” trên các linh kiện bên trong. Bà Patricia Trompeter – cựu CEO của Sphere 3D – cho biết, lô hàng gồm 4.000 thiết bị đã bị tạm giữ trong ba tháng. Lo ngại về những lần chậm trễ tiếp theo, một số thợ đào bắt đầu phân tán rủi ro bằng cách chuyển đơn hàng sang các đối thủ đã thiết lập nhà máy sản xuất tại Hoa Kỳ – điều mà Bitmain lúc đó chưa làm.
Những nghi vấn nghiêm trọng nhất đối với Bitmain còn chết người hơn nhiều so với việc né tránh thuế: liệu thiết bị khai thác của công ty có thể bị thay đổi để phục vụ mục đích ngoài khai thác hay không. Năm 2017, nghi vấn này đã lan truyền trong giới tiền mã hóa, khi một phương tiện truyền thông ngành đưa tin rằng Antminer chứa mã lệnh nội bộ cho phép Bitmain tắt thiết bị từ xa. Công ty nhanh chóng xác nhận sự tồn tại của đoạn mã này, nhưng khẳng định mục đích sử dụng là hợp lý – tức là vô hiệu hóa thiết bị khi bị đánh cắp, tương tự như Apple cho phép người dùng khóa iPhone bị mất. Bitmain sau đó tuyên bố đã loại bỏ chức năng này, nhưng hai năm sau, một blogger công nghệ lại phát hiện đoạn mã tương tự; công ty lập tức phát hành bản vá bảo mật.
Theo một nguồn tin giấu tên, am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ mật, dưới thời Chính phủ Biden, các quan chức Hoa Kỳ đã ủy quyền thực hiện một nghiên cứu nhằm đánh giá liệu thiết bị khai thác của Bitmain và các thiết bị khác do Trung Quốc sản xuất có thể cấu thành mối đe dọa an ninh quốc gia hay không. Nguồn tin này cho biết, cuộc điều tra tập trung vào hai hướng khác nhau: Thứ nhất, thiết bị có thể bị sử dụng cho hoạt động gián điệp hay không. Các chuyên gia phần cứng tiền mã hóa cho rằng, do thiết kế kỹ thuật chuyên biệt cao độ, khả năng này dù không hoàn toàn loại trừ, thì cũng cực kỳ thấp; thứ hai – và là điểm được chính phủ Hoa Kỳ quan tâm hơn – là tác động của việc tắt thiết bị từ xa đối với lưới điện Hoa Kỳ.
Khi một đơn vị tiêu thụ điện lớn (ví dụ như nhà máy thép) ngừng hoạt động, thông thường đây là một quá trình có kế hoạch và diễn ra dần dần, với mức tiêu thụ điện giảm trong hai ngày hoặc lâu hơn. Công suất tiêu thụ của một mỏ khai thác Bitcoin có thể tương đương như vậy, nhưng có thể bị cắt hoàn toàn trong vài giây. Nguồn tin này cho biết, các quan chức Hoa Kỳ lo ngại rằng sự kiện “rung lắc” này có thể gây mất cân bằng đột ngột giữa sản lượng phát điện và tiêu thụ điện, làm tổn hại đến sự ổn định cung cấp điện. Cảnh tượng tồi tệ nhất là: các bên Trung Quốc ra lệnh tắt hàng nghìn thiết bị Antminer từ xa, trong khi những thiết bị này được đặt gần các căn cứ quân sự hoặc các cơ sở hạ tầng then chốt khác phụ thuộc vào cùng một nguồn cung cấp điện. “Bất kỳ ai cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho lưới điện nếu xâm nhập thành công vào toàn bộ trung tâm dữ liệu – dù là trung tâm AI, tiền mã hóa hay điện toán đám mây,” Giáo sư Michael Bedford Taylor thuộc Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính, Đại học Washington, nhận định, song ông cũng lưu ý rằng bản thân Bitmain rất khó có động cơ để thực hiện điều này.
Vào mùa xuân năm 2024, Chính phủ Biden công khai bày tỏ lo ngại về an ninh đối với một mỏ khai thác. Mỏ này nằm gần Cheyenne, Wyoming, có diện tích 12 acre, và một công ty có liên hệ với Trung Quốc đã lắp đặt tại đây tới 15.000 thiết bị khai thác, phần lớn đến từ Bitmain. Các nhà đầu tư dự án hy vọng nó sẽ trở thành một trong những mỏ khai thác lớn nhất Hoa Kỳ, đồng thời được hưởng lợi từ chi phí đất thấp và nguồn điện dồi dào của Wyoming. Điều đáng chú ý là mỏ này chỉ cách Căn cứ Không quân Warren – một trong ba căn cứ của Không quân Hoa Kỳ triển khai tên lửa hạt nhân trên mặt đất – khoảng một dặm.
Ngày 13/5/2024, ông Biden ban hành sắc lệnh hành pháp buộc công ty vận hành mỏ – MineOne Partners LLC – phải đóng cửa dự án. Văn bản nêu rõ Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS) đã “nhận diện được các rủi ro an ninh quốc gia”. Mặc dù không đề cập rõ ràng đến lo ngại về lưới điện, nhưng sắc lệnh chỉ ra rằng rủi ro bao gồm “sự hiện diện của các thiết bị chuyên dụng có nguồn gốc nước ngoài có thể tạo điều kiện cho giám sát và hoạt động gián điệp”. Số thiết bị này nhanh chóng được chất lên xe tải và vận chuyển đi.
Liên minh chính trị: Bắt tay gia đình Trump để lật ngược thế cờ
Đây là một thất bại lớn và công khai, khi chính phủ Hoa Kỳ một cách rõ ràng gắn thiết bị của Bitmain với khả năng bị sử dụng cho mục đích ác ý. Thế nhưng chỉ vài tháng sau, công ty đã bắt đầu triển khai một dự án có thể hoàn toàn thay đổi cục diện của mình.
Mỏ khai thác Bitmain tại Trung Quốc năm 2017
Theo ông Michael Ho – doanh nhân Canada gốc Hoa, đối tác kinh doanh trong lĩnh vực tiền mã hóa của Eric Trump – loạt cuộc họp dẫn đến việc con trai Tổng thống thành lập công ty khai thác Bitcoin bắt đầu vào cuối năm 2024. Cũng như đồng sáng lập Bitmain Wu Jihan, ông Ho là một tín đồ cuồng nhiệt, thích khoe rằng ông đã khai thác được đồng Bitcoin đầu tiên trong đời khi còn chưa đủ tuổi uống rượu theo quy định. Khi gặp ông Eric, ông Ho và đối tác Asher Genoot đang điều hành Hut 8 Corp. – một công ty khai thác có trụ sở tại Miami và là khách hàng quan trọng của thiết bị Antminer của Bitmain.
Ông Ho nhớ lại, hai người ban đầu “quen biết nhau thông qua rất nhiều bạn chung trong giới Florida”. Ông nói, sau một vài cuộc gặp tại Miami và các khu vực lân cận – bao gồm một buổi thảo luận tại Câu lạc bộ Golf Quốc gia Trump Jupiter – mối quan hệ của hai bên nhanh chóng trở nên thân thiết. Ông Eric Trump – người từng giữ vị trí điều hành cấp cao trong lĩnh vực bất động sản gia đình – ngày càng tham gia sâu hơn vào lĩnh vực tiền mã hóa. Sau khi cha ông từng gọi Bitcoin là trò lừa đảo, ông Donald Trump trong các chiến dịch tranh cử đã chuyển sang ôm lấy ngành này, cam kết tại một hội nghị ở Nashville sẽ biến Hoa Kỳ thành “siêu cường Bitcoin”. Tháng 9/2024, gia đình Trump thành lập một doanh nghiệp mang tên World Liberty Financial, với tầm nhìn hoành tráng nhưng khá mơ hồ: “mang đến cho mọi người những công cụ và cơ hội vốn bị hạn chế trong thời gian dài”.
Ban đầu, World Liberty Financial dường như thất bại, khi các nhà đầu cơ hầu như phớt lờ đồng tiền mã hóa đầu tiên của công ty. Những đồng tiền này không trao cho người nắm giữ quyền chia sẻ lợi nhuận của công ty, cũng không thể chuyển nhượng sau khi mua – trái ngược hoàn toàn với mục tiêu đầu tư truyền thống. Tuy nhiên, sau khi ông Trump tái đắc cử, tình hình nhanh chóng thay đổi: giá các tài sản kỹ thuật số bùng nổ, và các doanh nhân mong muốn tiếp cận gia đình Tổng thống để khai thác các nguồn lực đã đổ tiền vào nhiều doanh nghiệp thuộc sở hữu của ông. Báo Wall Street Journal đưa tin tháng 2 năm nay rằng Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan – một thành viên quan trọng của hoàng tộc Abu Dhabi – đã đồng ý đầu tư 500 triệu USD vào World Liberty Financial ngay trước lễ nhậm chức của Tổng thống.
Tháng 9 năm ngoái, ông Eric Trump – đồng sáng lập kiêm Giám đốc Chiến lược của American Bitcoin – và ông Michael Ho – Giám đốc Điều hành – trả lời phỏng vấn Bloomberg Television tại New York
Ông Ho cho biết, thuyết phục ông Eric tham gia ngành khai thác không khó. “Chúng tôi trao đổi trực tiếp và hiểu nhau hơn, rồi nhanh chóng tìm được tiếng nói chung,” ông từng nói với Bloomberg News năm ngoái. Đến tháng 3/2025, hai người công bố với công chúng kế hoạch cấu trúc phức tạp của mình. Chỉ một tháng trước đó, ông Eric và ông Donald Trump Jr. vừa mới cùng thành lập American Data Centers. Hiện tại, Hut 8 sẽ mua lại 80% cổ phần của công ty này bằng thiết bị khai thác thay vì tiền mặt hay cổ phiếu. Sau khi mua toàn bộ thiết bị Antminer của Bitmain từ Hut 8, American Data Centers đổi tên thành American Bitcoin. Bản trình bày dành cho nhà đầu tư tuyên bố mục tiêu của doanh nghiệp mới là “trở thành công ty khai thác Bitcoin chuyên nghiệp lớn nhất và hiệu quả nhất toàn cầu, đồng thời xây dựng một kho dự trữ Bitcoin chiến lược mạnh mẽ”.
Chỉ trong vài tháng sau đó, American Bitcoin quyết định niêm yết, nhưng không thông qua IPO truyền thống đòi hỏi công khai thông tin và kiểm tra nghiêm ngặt, mà thông qua sáp nhập với một doanh nghiệp nhỏ – Gryphon Digital Mining Inc. Đây là phương thức thường được các công ty tiền mã hóa lựa chọn và được các cơ quan quản lý chấp thuận. Ông Michael Ho đảm nhiệm chức CEO, ông Genoot là Chủ tịch Hội đồng quản trị điều hành. Ông Eric phụ trách chiến lược kinh doanh, nhưng do còn rất nhiều lợi ích kinh doanh khác, thời gian ông dành cho công ty được dự kiến là khá hạn chế. Người phát ngôn của American Bitcoin khẳng định ông Eric là “thành viên cốt lõi trong đội ngũ lãnh đạo công ty”.
Tất cả những điều này cuối cùng dẫn đến một tình thế khó xử. Với tư cách là ứng cử viên, ông Donald Trump từng cam kết đảm bảo Bitcoin “được khai thác, đúc và sản xuất tại Hoa Kỳ”, trong khi American Bitcoin lại phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị Antminer – một sản phẩm Trung Quốc. Và chỉ một năm trước, Chính phủ Biden còn xác định những thiết bị khai thác này là mối đe dọa tiềm tàng đối với an ninh quốc gia, còn giờ đây chúng lại đang mang lại lợi nhuận cho hai người con của Tổng thống tiếp theo. Có lẽ nhận ra những mâu thuẫn này, cũng như bầu không khí dư luận chung “ưu tiên nước Mỹ”, Bitmain nhanh chóng công bố điều chỉnh một phần kế hoạch kinh doanh. Bà Irene Gao cho biết, công ty sẽ thiết lập trụ sở mới và dây chuyền lắp ráp tại Texas hoặc Florida, đồng thời tuyển dụng 250 nhân viên địa phương.
Bảng mạch của Bitmain
Trong khi các kế hoạch này đang được triển khai, ông Michael Ho làm nhẹ đi những lo ngại về an ninh liên quan đến sản phẩm của Bitmain. “Sự thật đã được chứng minh đầy đủ rằng những chip ASIC này chỉ được lập trình cho một mục đích duy nhất: thực hiện tính toán dựa trên thuật toán SHA-256,” ông phát biểu trên Bloomberg Television tháng 9. Ông mô tả việc lựa chọn thiết bị Antminer của Bitmain là lựa chọn công nghệ tiên tiến nhất: “Bitmain vẫn là nhà sản xuất có tính cạnh tranh và hiệu quả nhất.”
Ngay cả khi sở hữu thiết bị mạnh nhất, việc khai thác Bitcoin hiện nay cũng khó kiếm lời hơn bao giờ hết. Trong sáu tháng qua, giá Bitcoin đã giảm hơn 40% xuống còn khoảng 74.000 USD mỗi đồng, và khoảng 95% tổng nguồn cung cố định đã được khai thác. Giá cổ phiếu American Bitcoin đã giảm gần 90% so với mức cao nhất hồi tháng 9 năm ngoái, với giá trị vốn hóa thị trường khoảng 960 triệu USD. Ngày 26/2, công ty công bố khoản lỗ quý IV là 59 triệu USD. Dẫu vậy, mối liên hệ của ông Eric với công ty vẫn mang lại cho ông khoản thu nhập hậu hĩnh. Các tài liệu kê khai cho thấy không có dấu hiệu nào cho thấy ông đã đầu tư một khoản tiền lớn vào công ty ngay từ khi thành lập, nhưng theo giá cổ phiếu hiện tại, giá trị cổ phần ông nắm giữ ước tính khoảng 75 triệu USD. Nếu Bitcoin phục hồi – dù do thay đổi chính sách của chính phủ hay các yếu tố thị trường khác – giá trị cổ phần của ông Eric và anh trai ông – Donald Trump Jr. – rất có thể sẽ tăng mạnh.
Bitmain đang hợp tác với khách hàng để giải quyết các cáo buộc về lỗ hổng an ninh. Vài tháng sau khi Chính phủ Biden ra lệnh tháo dỡ thiết bị Antminer của Bitmain gần căn cứ tên lửa hạt nhân tại Wyoming, công ty khai thác Hoa Kỳ CleanSpark Inc. đã tiếp quản địa điểm này. Công ty nhanh chóng lắp đặt lại các thiết bị khai thác mua từ công ty con của Bitmain tại Hoa Kỳ, với hợp đồng quy định rõ ràng rằng toàn bộ thiết bị phải “có quốc gia sản xuất không phải Trung Quốc hoặc bất kỳ quốc gia nào bị Hoa Kỳ trừng phạt”. CleanSpark khẳng định trong tuyên bố rằng công ty “đặt an ninh quốc gia lên hàng đầu” và “hoạt động hoàn toàn hợp pháp”, đồng thời bổ sung rằng thỏa thuận vận hành tại Wyoming của công ty “chỉ được hoàn tất sau khi nhận được sự phê duyệt của Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS)”.
Đồng thời, American Bitcoin đang mở rộng hợp tác với Bitmain. Trong hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) tháng 9, công ty tiết lộ sẽ mua thêm hơn 16.000 thiết bị Antminer. Điều khoản rất đặc biệt: công ty không cần thanh toán bằng tiền mặt, mà thay vào đó là “ký quỹ” Bitcoin, với giá không được tiết lộ – đây là một cấu trúc tương tự như quyền chọn, có thể thực hiện bất kỳ lúc nào trong vòng hai năm. Một số chuyên gia trong ngành cho rằng, thỏa thuận này – đặc biệt là thời hạn thực hiện kéo dài – mang tính ưu đãi rất cao đối với American Bitcoin.
Một dự án hợp tác khác giữa hai công ty đang hình thành tại khu vực Panhandle của bang Texas: một trung tâm dữ liệu có diện tích tương đương năm sân bóng đá, rất có thể là một trong những mỏ khai thác Bitcoin lớn nhất toàn cầu. Dự án mang tên Vega – do Bitmain và American Bitcoin cùng thiết kế – đã bắt đầu vận hành từ tháng 6. Theo ông Michael Ho, mỏ khai thác được trang bị các thiết bị Antminer mới nhất sử dụng hệ thống làm mát bằng chất lỏng.
Bitmain coi American Bitcoin nhiều hơn là một khách hàng đơn thuần, mà là một đối tác. Năm ngoái, bà Irene Gao và ông Genoot cùng xuất hiện tại hội nghị tiền mã hóa Bitcoin Asia tại Hồng Kông. Hai người ngồi trên sân khấu, phía sau là màn hình lớn hiển thị dự án Vega – với chi phí xây dựng ước tính 500 triệu USD. Bà Gao tuyên bố rằng thiết bị khai thác mới nhất của Bitmain – Antminer S23 Hydro – đã nhận được đơn đặt hàng trước trị giá hơn 1 tỷ USD. Thiết bị màu xám thực dụng này có giá 17.400 USD mỗi chiếc. “Tất cả những thiết bị này sẽ được sản xuất tại Hoa Kỳ,” bà nói.
Ngày hôm sau, bà Irene Gao đã trả lời phỏng vấn tạp chí Businessweek tại một căn hộ cao cấp tại Khách sạn Grand Hyatt Hong Kong bên bờ biển. Bà nhấn mạnh rằng việc bán Antminer và các dự án hợp tác như Vega chỉ là khởi đầu cho mối quan hệ hợp tác giữa Bitmain và American Bitcoin. “Chúng tôi có thể hợp tác một cách rất linh hoạt với họ, tùy chỉnh hoàn toàn theo nhu cầu của họ,” bà nói, “Chúng tôi triển khai thiết bị khai thác vào cơ sở hạ tầng của họ, có thể bán theo gói cho khách hàng của chúng tôi, hoặc bán cho các công ty liên kết của họ.” Tuy nhiên, bà liên tục từ chối trả lời các câu hỏi cụ thể hơn về mối quan hệ giữa hai công ty.
Chủ đề bà Irene Gao muốn thảo luận nhất là niềm lạc quan của bà về tương lai của Bitcoin, đặc biệt là tương lai của Bitmain. Bà cho biết, niềm tin này một phần bắt nguồn từ sự phát triển của các hội nghị như thế này. “Bạn sẽ thấy rất nhiều người có ảnh hưởng,” bà nói, không chỉ là những người đam mê tiền mã hóa, mà còn có đại diện từ ngành tài chính truyền thống. Trong số đó có một diễn giả đặc biệt quan trọng sẽ lên sân khấu ngày hôm sau: ông Eric Trump. Ông sẽ làm nóng không khí bằng một dự báo đầy cảm hứng: giá Bitcoin sẽ vượt mốc 1 triệu USD – cao gấp khoảng 14 lần mức hiện tại. “Đây là một tín hiệu tốt,” bà Gao nói khi nhắc đến số lượng người tham dự, “một cảnh tượng bừng sức sống.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Bloomberg
