Sự bùng nổ tiền mã hóa sẽ thay đổi hoàn toàn tài chính
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sự bùng nổ tiền mã hóa sẽ thay đổi hoàn toàn tài chính
Quan điểm cho rằng tiền mã hóa chưa tạo ra bất kỳ đổi mới đáng chú ý nào đã trở thành dĩ vãng từ lâu.
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: The Economist
Biên dịch: Liam
Trong mắt những người bảo thủ ở Phố Wall, các "trường hợp sử dụng" của tiền mã hóa thường bị bàn tán với giọng điệu chế giễu. Những tay lão luyện đã từng trải qua tất cả điều này rồi. Tài sản kỹ thuật số đến rồi đi, thường tạo ra cơn sốt khiến các nhà đầu tư mê memecoin và NFT phấn khích. Ngoài việc được dùng để đầu cơ và phạm tội tài chính, các ứng dụng khác của chúng liên tục bộc lộ khiếm khuyết và hạn chế.
Tuy nhiên, làn sóng hưng phấn mới nhất lại khác biệt. Ngày 18 tháng 7, Tổng thống Donald Trump ký Đạo luật Stablecoin (GENIUS Act), mang lại sự rõ ràng về mặt quy định – điều mà giới trong ngành đã mong đợi từ lâu – cho stablecoin (các token mã hóa được hỗ trợ bởi tài sản truyền thống, thường là đô la Mỹ). Ngành công nghiệp đang trên đà phát triển mạnh mẽ; giờ đây, giới Phố Wall đang đổ xô tham gia. "Token hóa" cũng đang trỗi dậy: khối lượng giao dịch tài sản trên chuỗi tăng nhanh chóng, bao gồm cổ phiếu, quỹ thị trường tiền tệ, thậm chí cả vốn cổ phần tư nhân và nợ.
Cũng như mọi cuộc cách mạng, những người cách mạng thì hân hoan, còn phe bảo thủ thì lo lắng. Vlad Tenev, Giám đốc điều hành của sàn môi giới tài sản kỹ thuật số Robinhood, nói rằng công nghệ mới này có thể "đặt nền móng để tiền mã hóa trở thành trụ cột của hệ thống tài chính toàn cầu". Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde lại có góc nhìn khác. Bà lo ngại rằng sự xuất hiện của stablecoin chẳng khác nào "tư nhân hóa tiền tệ".
Cả hai bên đều nhận thức được quy mô biến đổi đang diễn ra. Hiện tại, thị trường chính thống có thể đối mặt với một sự thay đổi mang tính phá vỡ sâu rộng hơn nhiều so với các vụ đầu cơ tiền mã hóa ban đầu. Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác từng hứa hẹn trở thành "vàng kỹ thuật số", còn token chỉ đơn thuần là lớp vỏ bọc hoặc phương tiện đại diện cho các tài sản khác. Điều này nghe có vẻ không hấp dẫn, nhưng một số đổi mới mang tính cách mạng nhất trong tài chính hiện đại thực tế lại chính là những thay đổi trong cách đóng gói, chia nhỏ và tổ chức lại tài sản — ví dụ điển hình là quỹ ETF, đồng đô la Mỹ ở châu Âu (eurodollar) và nợ được chứng khoán hóa.
Hiện tại, giá trị stablecoin đang lưu hành là 263 tỷ USD, tăng khoảng 60% so với một năm trước. Ngân hàng Standard Chartered dự báo thị trường sẽ đạt giá trị 2 nghìn tỷ USD trong ba năm tới. Tháng trước, ngân hàng lớn nhất nước Mỹ – JPMorgan Chase – đã công bố kế hoạch ra mắt một sản phẩm stablecoin mang tên JPMD (JPMorgan Deposit Token), dù CEO Jamie Dimon vốn nổi tiếng hoài nghi về tiền mã hóa. Giá trị thị trường của tài sản được token hóa hiện chỉ vào khoảng 25 tỷ USD, nhưng đã tăng hơn gấp đôi trong vòng một năm qua. Ngày 30 tháng 6, Robinhood đã ra mắt hơn 200 token mới dành cho nhà đầu tư châu Âu, cho phép họ giao dịch cổ phiếu và ETF của Mỹ ngoài giờ giao dịch thông thường.
Stablecoin giúp giảm chi phí giao dịch và thực hiện nhanh chóng, vì quyền sở hữu được ghi nhận tức thì trên sổ cái kỹ thuật số, từ đó loại bỏ các trung gian vận hành kênh thanh toán truyền thống. Điều này đặc biệt có giá trị với các giao dịch xuyên biên giới – hiện vẫn tốn kém và chậm chạp. Dù hiện tại stablecoin chiếm chưa đến 1% tổng giao dịch tài chính toàn cầu, GENIUS Act sẽ thúc đẩy chúng phát triển. Đạo luật xác nhận stablecoin không phải là chứng khoán, và yêu cầu chúng phải được đảm bảo hoàn toàn bằng các tài sản an toàn, thanh khoản cao. Theo báo cáo, các gã khổng lồ bán lẻ như Amazon và Walmart đang cân nhắc phát hành stablecoin riêng. Với người tiêu dùng, những stablecoin này có thể giống như thẻ quà tặng, cung cấp số dư để chi tiêu tại các nhà bán lẻ, với mức phí thấp hơn. Điều này sẽ đe dọa các công ty như Mastercard và Visa, vốn thu được lợi nhuận khoảng 2% trên doanh số bán hàng tại Mỹ.
Tài sản được token hóa là bản sao kỹ thuật số của một tài sản khác, dù là quỹ, cổ phiếu công ty hay rổ hàng hóa. Cũng như stablecoin, chúng có thể làm cho giao dịch tài chính nhanh và dễ dàng hơn, đặc biệt với các tài sản thanh khoản kém. Một số sản phẩm chỉ là chiêu trò. Tại sao phải token hóa cổ phiếu? Việc này có thể cho phép giao dịch 24/7 vì không cần sàn niêm yết phải mở cửa, nhưng lợi thế thực tế đáng ngờ. Hơn nữa, với nhiều nhà đầu tư cá nhân, chi phí giao dịch cận biên đã rất thấp hoặc thậm chí bằng không.
Nỗ lực token hóa
Tuy nhiên, nhiều sản phẩm không hề hào nhoáng. Lấy ví dụ quỹ thị trường tiền tệ, đầu tư vào trái phiếu kho bạc. Phiên bản được token hóa có thể đồng thời đóng vai trò phương tiện thanh toán. Những token này, giống như stablecoin, được đảm bảo bằng tài sản an toàn và có thể chuyển đổi liền mạch trên blockchain. Chúng cũng là khoản đầu tư tốt hơn lãi suất ngân hàng. Lãi suất trung bình của tài khoản tiết kiệm Mỹ dưới 0,6%; trong khi nhiều quỹ thị trường tiền tệ mang lại lợi suất lên tới 4%. Quỹ thị trường tiền tệ được token hóa lớn nhất thuộc sở hữu của BlackRock hiện có giá trị vượt quá 2 tỷ USD. "Tôi dự đoán một ngày nào đó, các quỹ được token hóa sẽ trở nên quen thuộc với nhà đầu tư như ETF," CEO Larry Fink của công ty viết trong một bức thư gần đây gửi nhà đầu tư.
Điều này sẽ gây ảnh hưởng phá vỡ đến các tổ chức tài chính hiện tại. Các ngân hàng có thể đang cố gắng tham gia vào lĩnh vực đóng gói kỹ thuật số mới, nhưng một phần lý do họ làm vậy là vì nhận ra mối đe dọa từ token. Sự kết hợp giữa stablecoin và quỹ thị trường tiền tệ được token hóa cuối cùng có thể làm giảm sức hấp dẫn của tiền gửi ngân hàng. Hiệp hội Ngân hàng Mỹ chỉ ra rằng nếu các ngân hàng mất khoảng 10% trong số 19 nghìn tỷ USD tiền gửi bán lẻ (nguồn tài trợ rẻ nhất), chi phí tài trợ trung bình của họ sẽ tăng từ 2,03% lên 2,27%. Mặc dù tổng lượng tiền gửi, bao gồm cả tài khoản doanh nghiệp, sẽ không giảm, nhưng biên lợi nhuận của ngân hàng sẽ bị co hẹp.
Những tài sản mới này cũng có thể gây xáo trộn sâu rộng đến toàn bộ hệ thống tài chính. Ví dụ, người nắm giữ các token cổ phiếu mới của Robinhood thực tế không sở hữu cổ phiếu cơ sở. Về mặt kỹ thuật, họ sở hữu một sản phẩm phái sinh theo dõi giá trị tài sản (kể cả cổ tức mà công ty trả), chứ không phải cổ phiếu thật sự. Do đó, họ không thể có quyền biểu quyết thường đi kèm với quyền sở hữu cổ phiếu. Nếu nhà phát hành token phá sản, người nắm giữ sẽ rơi vào tình thế khó khăn, phải tranh giành quyền sở hữu tài sản cơ sở với các chủ nợ khác của công ty sụp đổ. Tình huống tương tự đã xảy ra với Linqto, một công ty khởi nghiệp fintech tuyên bố phá sản vào đầu tháng này. Công ty từng phát hành cổ phiếu của các công ty tư nhân thông qua các công cụ mục đích đặc biệt (SPV). Hiện tại, người mua không rõ liệu họ có thực sự sở hữu tài sản mà họ nghĩ mình đang có hay không.
Đây là một trong những cơ hội lớn nhất của việc token hóa, nhưng đồng thời cũng đặt ra khó khăn lớn nhất cho cơ quan quản lý. Việc ghép nối tài sản tư nhân không thanh khoản với các token dễ giao dịch đã mở ra một thị trường khép kín cho hàng triệu nhà đầu tư cá nhân, những người đang nắm giữ hàng nghìn tỷ USD tiền nhàn rỗi. Họ có thể mua cổ phần của những công ty tư nhân thú vị nhất – thứ trước đây nằm ngoài tầm với. Điều này đặt ra câu hỏi. Các cơ quan như Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) có ảnh hưởng lớn đến các công ty đại chúng hơn nhiều so với các công ty tư nhân – chính điều này khiến các công ty đại chúng phù hợp hơn với nhà đầu tư cá nhân. Các token đại diện cho cổ phần tư nhân sẽ biến cổ phần tư nhân từng kín đáo thành tài sản có thể giao dịch dễ dàng như ETF. Tuy nhiên, các nhà phát hành ETF cam kết cung cấp thanh khoản trong ngày bằng cách giao dịch tài sản cơ sở, trong khi các nhà cung cấp token thì không làm vậy. Ở quy mô đủ lớn, về thực chất, token sẽ biến các công ty tư nhân thành công ty đại chúng mà không cần bất kỳ yêu cầu công bố thông tin nào như thông lệ.
Ngay cả các cơ quan quản lý ủng hộ tiền mã hóa cũng muốn vạch ra ranh giới. Ủy viên SEC Hester Peirce, được mệnh danh là "mẹ tiền mã hóa" vì thái độ thân thiện với tiền điện tử, nhấn mạnh trong một tuyên bố ngày 9 tháng 7 rằng token không nên được dùng để né tránh luật chứng khoán. "Các chứng khoán được token hóa vẫn là chứng khoán," bà viết. Do đó, bất kể chứng khoán có được đóng gói theo kiểu mã hóa mới hay không, các công ty phát hành chứng khoán đều phải tuân thủ các quy định về công bố thông tin. Dù điều này hợp lý về mặt lý thuyết, nhưng lượng lớn tài sản mới với cấu trúc mới đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý sẽ mãi mãi ở thế đuổi theo trong thực tiễn.
Vì vậy, tồn tại một nghịch lý. Nếu stablecoin thực sự hữu ích, chúng cũng sẽ thực sự mang tính phá vỡ. Càng hấp dẫn với các công ty môi giới, khách hàng, nhà đầu tư, thương gia và các công ty tài chính khác, tài sản được token hóa càng làm thay đổi ngành tài chính – vừa đáng mừng, vừa đáng lo. Bất kể sự cân bằng giữa hai mặt này ra sao, một điều đã rõ: quan điểm cho rằng tiền mã hóa chưa tạo ra bất kỳ đổi mới đáng chú ý nào đã trở thành dĩ vãng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
