Từ vấp ngã đến thức tỉnh: 15 nguyên tắc sinh tồn mà một cựu binh tiền mã hóa rút ra từ bài học đắt giá

Tác giả: Based Money Lich King

Biên dịch: TechFlow

Trong chu kỳ thị trường trước, dù là thị trường gấu hay bò, tôi đều phạm phải rất nhiều sai lầm do thiếu kinh nghiệm. Tuy nhiên, những sai lầm này đối với tôi lại là bài học quý giá. Tôi đã phải trả khoản "học phí thị trường" đắt đỏ, nhưng cũng nhờ đó tránh được vô số cạm bẫy có thể khiến tôi mất sạch lợi nhuận. Tôi đã tổng kết những bài học này thành một bộ quy tắc và nghiêm túc tuân thủ. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ những quy tắc đó với các bạn. Mục đích của các quy tắc này không phải để giúp bạn trở nên giàu có – đó là việc của riêng bạn. Ý nghĩa thực sự của chúng là giúp bạn sống sót trong thị trường rủi ro cao này. Hãy nhớ rằng, ngay cả trong thị trường tăng trưởng, rủi ro vẫn tồn tại, và bạn vẫn có thể bị "thổi bay" (liquidated) chỉ vì một sai lầm trong giao dịch.

Tất nhiên, những quy tắc dưới đây không tuyệt đối, nhưng chúng có thể giúp bạn giảm thiểu rủi ro trong thị trường đầy bất định này.

Quy tắc 1: Đừng bao giờ là người tham gia đầu tiên vào sự kiện blockchain đang được kỳ vọng cao

Nếu một sự kiện blockchain thu hút sự chú ý lớn, những người tham gia đầu tiên thường sẽ bị trừng phạt. Ví dụ như các nhà đầu tư sớm của Sushiswap đã chịu tổn thất, dự án Otherside deeds cũng vậy, và còn rất nhiều ví dụ tương tự. Những người mua Sushi quá sớm cuối cùng đã trả giá rất đắt. Chiến lược đúng đắn là kiên nhẫn chờ đợi, cho đến khi tâm lý thị trường ổn định, nỗi sợ bán tháo (FUD) hoặc sự thổi phồng thái quá (hype) lắng xuống, rồi mới đánh giá xem rủi ro và lợi nhuận có đáng để tham gia hay không. Nếu toàn bộ cộng đồng tiền mã hóa (Crypto Twitter, CT) đang bàn tán sôi nổi về một điều gì đó, thì việc tham gia sớm gần như luôn dẫn đến thất bại.

Quy tắc 2: Đừng bao giờ sử dụng vội vã hợp đồng vĩnh viễn (Perps)

Hợp đồng vĩnh viễn là công cụ dành cho "cá voi khổng lồ" (giga whales), chứ không phải cho nhà đầu tư nhỏ lẻ bình thường. Phần lớn chúng ta không phải GCR, Hsaka, Andrew Kang hay Nexus. Bạn không nên giao dịch hợp đồng vĩnh viễn. Công cụ này thường chỉ được cá voi dùng để bổ sung vị thế hoặc đặt cược nhỏ với đòn bẩy thấp. Đòn bẩy từ 10 lần trở lên giống như dâng mình vào tay quỷ dữ – đừng bao giờ thử. Hợp đồng vĩnh viễn là cách nhanh nhất để tài khoản bạn về 0, không có ngoại lệ.

Quy tắc 3: Luôn giả định người khác có ác ý

Bạn đang ở vùng "miền Tây hoang dã" của lĩnh vực tài chính. Ở đây không có bạn bè thực sự, kể cả khi ai đó tỏ ra thân thiện với bạn. Có vô số câu chuyện bị lừa trong thị trường, nhiều người bị phản bội, tấn công thậm chí lừa đảo bởi chính những người họ tin tưởng. Bạn nên coi những người này có thể là kẻ xa lạ độc ác, thậm chí là kẻ lừa đảo tiềm năng. Đừng dễ dàng tin tưởng ai cả, hãy giả định mọi người đều sẵn sàng bán tháo tài sản của bạn trên thị trường.

Quy tắc 4: Đừng sùng bái các nhà sáng lập

Trong thị trường này, các nhà sáng lập là nhóm người cần cảnh giác nhất. Họ thường khiến nhà đầu tư và holder token chịu thiệt hại. Ví dụ như Do Kwon, Dani Sesta, Andre Cronje từng làm nhiều nhà đầu tư thất vọng không biết bao nhiêu lần, chưa kể Chef Nomi, đội ngũ Starknet, người sáng lập Celsius... Đừng xem các nhà sáng lập như anh hùng, hãy giả định họ sẽ lừa bạn, bởi vì rất có thể họ sẽ làm vậy.

Quy tắc 5: Nếu thấy hành vi khả nghi của đội ngũ, hãy "tạo FUD" và "giả vờ quan tâm"

Quy tắc này là phần bổ sung cho quy tắc 4. Nếu bạn phát hiện hành vi đáng ngờ từ một nhà sáng lập hay đội ngũ nào đó, bạn nên chủ động "tạo FUD" và "giả vờ quan tâm" (concern troll) cho tài sản của mình. Bằng cách chất vấn hành vi của dự án, thúc đẩy thêm nhiều người cùng tham gia chất vấn, cho đến khi đội ngũ từ bỏ hành vi khả nghi. Những người mù quáng ủng hộ đội ngũ có thể sẽ mất tất cả, còn bạn thì cần bảo vệ lợi ích của chính mình.

Quy tắc 6: Tuyệt đối không khóa token của bạn

Việc khóa token trong vài tháng là một trong những sai lầm lớn nhất mà tôi từng mắc phải. Hãy ghi nhớ kỹ: đừng bao giờ làm điều đó! Token bị khóa có thể đối mặt với rủi ro bị tấn công qua hợp đồng thông minh. Hơn nữa, khi đội ngũ biết nhà đầu tư đã khóa token, họ thường có xu hướng hành xử thiếu đạo đức. Ví dụ điển hình là sự kiện Opening Ceremony của TempleDAO. Đừng khóa token để tránh rơi vào thế bị động.

Quy tắc 7: Tránh xa Sisyphus

Sisyphus từng thực hiện vụ rug pull trị giá tới 60 triệu USD và đến nay vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Nếu có thể, hãy tránh xa anh ta và các dự án mà anh ta tham gia với tư cách "nhà đầu tư thiên thần". Trong giới này, Sisyphus là một trong những kẻ bán tháo tai tiếng nhất. Hành vi của anh ta giống như "kẻ cướp" và "kẻ phá hoại" trên blockchain. Hãy luôn cảnh giác và tự chịu trách nhiệm với tài sản của mình.

Quy tắc 8: Đừng mua tài sản tăng mạnh theo đường parabol

Đừng đuổi theo những tài sản có giá tăng vọt theo dạng parabol. Dù đôi khi có thể thành công, nhưng xác suất thất bại cao hơn rất nhiều so với thành công. Thay vì mạo hiểm, hãy kiên nhẫn chờ thị trường điều chỉnh.

Quy tắc 9: Chú ý vốn hóa thị trường, chứ không phải giá đơn vị

Nhiều người sa vào ảo tưởng về giá đơn vị, đặc biệt như cộng đồng XRP cho rằng XRP có thể đạt 10.000 USD, hay Shib lên tới 0,01 USD. Trên thực tế, những mục tiêu này là không thể xảy ra. Chúng ta nên dùng vốn hóa thị trường khả thi làm cơ sở đánh giá, chứ không chỉ nhìn vào giá. Tuy nhiên, nếu người khác muốn tin vào những mục tiêu giá phi thực tế, cứ để họ tin.

Quy tắc 10: Nhớ chốt lời

Nếu bạn đang gặp khó khăn tài chính trong cuộc sống, việc bán một phần tài sản để giải quyết vấn đề là hoàn toàn hợp lý. Thị trường này sẽ luôn tồn tại, cơ hội cũng sẽ tiếp tục xuất hiện. Nhiều người vì theo đuổi con số mục tiêu trong đầu (ví dụ 50.000, 100.000, 200.000) mà cuối cùng chứng kiến lợi nhuận tan biến. Nếu con số đó có thể thay đổi cuộc đời bạn, hãy mạnh dạn chốt lời. Như Foo từng nói, mục tiêu là kiếm được lợi nhuận tương đương hai năm lương. Cảm giác an toàn tài chính này sẽ giúp bạn trở thành nhà giao dịch tốt hơn, đồng thời sống thoải mái hơn. Về lâu dài, sự điều chỉnh tâm lý này mang lại lợi ích to lớn cho bạn.

Quy tắc 11: Đừng tùy tiện kết nối với ứng dụng lạ

Trước khi dùng bất kỳ ứng dụng mới nào, hãy hết sức cẩn thận vì có thể dẫn đến mất tài sản. Khuyên dùng một ví có số dư nhỏ để thử trước, đảm bảo an toàn rồi mới dùng ví chính.

Quy tắc 12: Đừng tin vào khái niệm "siêu chu kỳ"

"Siêu chu kỳ" là quan điểm cho rằng thị trường sẽ liên tục tăng trưởng. Liệu lần này có thực sự là siêu chu kỳ? Tôi không chắc. Nhưng nếu không phải, tôi không muốn mắc sai lầm thêm lần nào nữa vì tin vào khái niệm này.

Quy tắc 13: Đừng từ bỏ trong thị trường gấu

Khi chúng ta lại bước vào thị trường gấu, hy vọng bạn đã tuân thủ quy tắc 10 và chốt lời đúng lúc. Thị trường gấu không đáng sợ, đừng vì thế mà từ bỏ. Thực tế, lợi nhuận lớn nhất thường xuất hiện khi thị trường gấu kết thúc. Tôi là một ví dụ sống. Trong thị trường gấu, bạn nên tập trung nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng giao dịch, chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.

Quy tắc 14: Đừng mua token liên quan chủ đề "huyền bí học"

Việc mua các token này có thể mang lại hậu quả khó lường. Nếu bạn là người duy vật, không tin vào những điều này, thì ít nhất cũng nên biết rằng các nhà sáng lập loại token này thường đạo đức đáng ngờ, động cơ xấu. Hãy lựa chọn cẩn trọng các mục tiêu đầu tư của bạn.

Quy tắc 15: Toàn tâm toàn ý kiên trì với niềm tin của bạn

Đây là quy tắc quan trọng nhất, cũng là cách duy nhất để giữ vững lập trường và khiêm tốn. Dù chúng ta có thể không thể làm được hoàn toàn, nhưng nỗ lực thực hành bản thân nó đã là một sự trưởng thành.