Thị trường chứng khoán toàn cầu hướng tới giao dịch 7×24 giờ, nhưng ai sẽ giữ lại nút tạm dừng cứu mạng?

Tác giả: Byron Gilliam

Biên dịch: TechFlow

Lời dẫn từ TechFlow: Khi các sở giao dịch toàn cầu đang hướng tới giao dịch 7x24 giờ không ngừng nghỉ, chúng ta có thể đã quên một thực tế: Morgan Stanley sống sót qua năm 2008 chính là nhờ vào việc thị trường đóng cửa vào cuối tuần. Đêm và cuối tuần giống như "phanh khẩn cấp" của hệ thống tài chính, cho thị trường đang hoảng loạn một khoảng thở — nhưng cổ phiếu token hóa và blockchain đang tháo dỡ rào chắn này.

Trước kỳ nghỉ cuối tuần dài Ngày Columbus năm 2008, Morgan Stanley dường như sẽ trở thành quân domino tiếp theo đổ xuống trong cuộc khủng hoảng tài chính.

Ngân hàng này bắt đầu tuần đó với 130 tỷ USD tiền mặt trên sổ sách, ban lãnh đạo cho rằng đủ để vượt qua cơn bão.

Nhưng các quỹ phòng hộ từng hạ gục Bear Stearns, Lehman Brothers và Merrill Lynch giờ cũng bắt đầu rút vốn khỏi Morgan Stanley — rút 65 tỷ USD chỉ trong một ngày.

Đây là một cuộc rút tiền hàng loạt, và cách duy nhất có vẻ như có thể ngăn chặn nó là có một nhà đầu tư lớn bơm vốn chủ sở hữu.

"Nếu chúng tôi không thực hiện được giao dịch này, mọi thứ sẽ kết thúc," CEO John Mack sau đó nói, "Chúng tôi không thể tiếp tục hoạt động."

May mắn thay, Mack đã đàm phán xong một thỏa thuận.

Hai tuần trước, Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ (MUFG) của Nhật Bản — ngân hàng lớn thứ hai toàn cầu, sở hữu 1 nghìn tỷ USD tiền gửi khách hàng — đã đồng ý mua 21% cổ phần của Morgan Stanley với giá 9 tỷ USD.

Thật không may, giao dịch vẫn chưa hoàn tất.

Thị trường ngày càng nghi ngờ rằng nó sẽ không bao giờ hoàn tất. Giao dịch định giá Morgan Stanley ở mức 25,25 USD mỗi cổ phiếu, nhưng các nhà đầu tư dường như không chấp nhận: giá đóng cửa vào ngày công bố chỉ là 14,22 USD.

Chín ngày sau, giá giảm xuống dưới 10 USD.

Đây là một vấn đề lớn.

Giá cổ phiếu càng giảm, giao dịch càng khó hoàn tất. Càng khó hoàn tất, giá cổ phiếu càng giảm.

Tệ hơn nữa: giá cổ phiếu càng giảm, khách hàng rút vốn càng nhiều. Càng nhiều... bạn biết rồi đó, vòng lặp chết.

Morgan Stanley phó mặc cho giá cổ phiếu muốn làm gì thì làm, trong khi giá cổ phiếu giảm xuống từng ngày.

"Chúng tôi chỉ cần cầm cự đến cuối tuần," Charles Smith, Giám đốc Phát triển Kinh doanh của Morgan Stanley, sau đó nói.

Cuối tuần là cầu dao ngắt mạch

Cuối tuần là một cầu dao ngắt mạch — một khoảng thời gian hai ngày, cho phép Morgan Stanley hoàn tất giao dịch với MUFG mà không phải lo lắng về giá cổ phiếu.

Thứ Bảy, MUFG cho biết vẫn cam kết đầu tư, nhưng cần đàm phán lại. Đến Chủ Nhật, thỏa thuận mới được đạt thành, MUFG chủ yếu nhận cổ phiếu ưu đãi thay vì cổ phiếu phổ thông.

Chỉ còn lại vấn đề thanh toán.

Việc công bố giao dịch đàm phán lại không thể ngăn chặn vòng xoáy tử thần chắc chắn sẽ khởi động lại ngay khi giao dịch được nối lại vào sáng thứ Hai. Để khôi phục niềm tin vào Morgan Stanley, giao dịch phải được hoàn tất.

"Chúng tôi biết rằng, nếu số tiền này không được giao," Chủ tịch MUFG Nobuyuki Hirano nhớ lại, "thị trường sẽ bán tháo cổ phiếu Morgan Stanley, có thể giảm về 0."

MUFG đã sẵn sàng giao tiền, nhưng có một vấn đề: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nghỉ lễ Ngày Columbus, còn thị trường chứng khoán thì không.

Morgan Stanley cần nhận tiền trước khi giao dịch được nối lại vào sáng thứ Hai, nhưng hệ thống thanh toán Fedwire xử lý các khoản chuyển khoản khổng lồ này chỉ mở cửa lại vào thứ Ba.

Trong chế độ hoảng loạn của thị trường, thứ Ba có thể là quá muộn, 9 tỷ USD sẽ không còn tác dụng. Morgan Stanley khi đó có thể đã mất khoản tiền rút vốn gấp nhiều lần con số này.

Vì vậy chỉ có một cách: MUFG phải viết séc.

Phó Chủ tịch Morgan Stanley Rob Kindler đã đưa ra đề xuất này vào Chủ Nhật, và MUFG đồng ý. 7 giờ 30 sáng thứ Hai, Kindler đang chờ trong phòng họp của công ty luật Wachtell Lipton để nhận một tấm séc giấy.

"Trông ông ấy thật tệ," Aaron Sorkin viết trong "Too Big to Fail", "Ông ấy đã ít nhất một ngày không ngủ."

Kindler nghĩ rằng séc sẽ được người đưa thư mang đến, nên đã không buồn cạo râu, cũng không thay bộ quần kaki và dép xỏ ngón mà ông đang mặc khi hủy kỳ nghỉ ở Cape Cod.

Nhưng kết quả, tấm séc được một đội ngũ giám đốc MUFG mặc vest chỉnh tề mang đến. Và còn có cả một đoàn làm phim.

Kindler vội mượn một chiếc áo vest từ một luật sư, nhưng vai của vị luật sư ấy không rộng bằng Kindler. Mặt sau của chiếc áo bị rách.

"Tôi đảm bảo với các bạn, tôi là Phó Chủ tịch của Morgan Stanley," Kindler, người trông vô cùng mệt mỏi, nói với những vị cứu tinh Nhật Bản của mình.

Bất chấp ngoại hình của ông, MUFG vẫn trao séc — đủ thời gian để Morgan Stanley công bố với toàn thế giới trước khi giao dịch cổ phiếu được nối lại.

Giá cổ phiếu trong ngày tăng cao nhất 70%.

Cuộc rút tiền hàng loạt đã kết thúc, nhờ vào cầu dao ngắt mạch cuối tuần — mà nó có thể sẽ sớm không còn tồn tại.

Nút tạm dừng cứu mạng

Nếu S&P 500 giảm 7%, giao dịch sẽ bị tạm dừng ít nhất 15 phút. Nếu giảm 20%, tạm dừng đến ngày hôm sau.

Những cầu dao ngắt mạch toàn thị trường này được thiết lập sau vụ sụp đổ Thứ Hai Đen Tối năm 1987, nhằm mục đích ngăn chặn trước khi việc bán tháo hoảng loạn trở nên tự củng cố.

Các sở giao dịch cũng có quyền tùy ý tạm dừng giao dịch của từng cổ phiếu riêng lẻ, vì các tin tức quan trọng sắp công bố hoặc chỉ là mất cân bằng lệnh — bất cứ điều gì mà nhà đầu tư có thể cần thêm thời gian để suy nghĩ.

Các công ty công bố báo cáo tài chính trước giờ giao dịch hoặc sau giờ giao dịch cũng vì lý do tương tự. Berkshire Hathaway thậm chí còn công bố vào tối thứ Sáu, để các nhà đầu tư có cả cuối tuần để tiêu hóa.

Đây cũng là thời điểm mà các cơ quan quản lý thường cố gắng ngăn chặn việc rút tiền ngân hàng hàng loạt nhất. Ngân hàng Continental Illinois, Ngân hàng Barings và Bear Stearns đều được cứu vào cuối tuần.

Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang hầu như luôn đóng cửa các ngân hàng thất bại sau khi đóng cửa vào thứ Sáu, để có đủ thời gian tái cấu trúc dưới quyền sở hữu mới mà không ảnh hưởng đến việc người gửi tiền rút tiền.

Đêm và cuối tuần là những cầu dao ngắt mạch tự nhiên của toàn bộ hệ thống tài chính.

Nhưng có lẽ sẽ không kéo dài lâu nữa.

Hôm qua, Sở Giao dịch Chứng khoán London trở thành sở giao dịch lớn mới nhất tuyên bố kế hoạch chuyển sang giao dịch 24 giờ năm ngày mỗi tuần. NYSE, Nasdaq và CBOE cũng đang lên kế hoạch cho điều tương tự.

Giao dịch 7x24 giờ còn xa nữa không?

Các sở giao dịch đang mở rộng thời gian giao dịch để chống lại mối đe dọa cạnh tranh từ cổ phiếu token hóa, thứ được giao dịch trên blockchain không bao giờ đóng cửa.

Nasdaq nói rằng điều này cũng sẽ "mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư, mở rộng cơ hội tích lũy tài sản và định nghĩa lại cách thị trường hoạt động".

Tôi chắc chắn điều này là thật. Nhưng cái giá phải trả là gì?

Morgan Stanley giờ là một ngân hàng 340 tỷ USD — thuê 83.000 người — bởi vì thị trường đã tạm dừng đủ lâu để có người cứu nó.

MUFG đến nay vẫn nắm giữ 24% cổ phần.