Hiểu thị trường như một trò chơi ghép hình: Lộ rõ logic nội tại giữa thanh khoản, chênh lệch giá và biến động thị trường
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hiểu thị trường như một trò chơi ghép hình: Lộ rõ logic nội tại giữa thanh khoản, chênh lệch giá và biến động thị trường
Tính biến động cao thường tiếp nối bởi tính biến động cao, tính biến động thấp thường tiếp nối bởi tính biến động thấp.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TradeStream | Cải thiện giao dịch của bạn
Biên dịch: TechFlow
Giao dịch: Nếu chúng ta chọn hành động tại những nơi đa số mọi người đều sẵn sàng giao dịch dựa trên trực giác thông thường… thì điều đó có thể đồng nghĩa với việc chúng ta không nắm giữ thông tin giá trị nào hơn người khác cả.
Một ẩn dụ về hành vi thị trường: Trò chơi xếp hình
Tôi thích dùng trò chơi xếp hình để mô tả hành vi thị trường. Hãy tưởng tượng toàn bộ thị trường giống như một người đang cố gắng hoàn thành bức tranh ghép, trong khi khối lượng giao dịch chính là các mảnh ghép. Thị trường sẽ nỗ lực lắp ráp tất cả các mảnh lại với nhau. Bằng cách phân tích sự phân bố khối lượng giao dịch, chúng ta có thể nhận diện rõ ràng hơn nơi nào đang thiếu "mảnh ghép". Khi thị trường phát hiện ra một khu vực có nhiều mảnh ghép (tức là nơi tích lũy nhiều khối lượng và thời gian), nó sẽ cố gắng phân bổ các mảnh này sang những khu vực thiếu mảnh ghép (nơi có khối lượng và thời gian thấp hơn).
Thị trường chọn hướng đi như thế nào?
Đôi khi thị trường thiếu "mảnh ghép" ở cả hai phía, vậy làm sao để xác định được nó sẽ lấp đầy phía nào trước?
Điều này khiến tôi nhớ đến một lý thuyết trong cuốn sách Hành vi nguyên tử về hành vi con người. Trong trường hợp như vậy, chúng ta cần tập trung vào hai yếu tố then chốt:
Sự hấp dẫn: Con người thường mong muốn hành động mang lại phần thưởng, và thị trường cũng vậy vì nó phản ánh quy luật hành vi của con người. Như đã thảo luận trước đó, chúng ta có xu hướng tránh các kịch bản giao dịch quá đông đúc, và chiến lược hấp dẫn hơn thường là giao dịch ngược lại với đa số những người tham gia lệch vị trí, đặc biệt là khi chúng ta có cơ sở cấu trúc rõ ràng.
Giảm thiểu trở ngại: Theo “nguyên tắc nỗ lực tối thiểu”, những việc càng tốn nhiều công sức thì khả năng xảy ra càng thấp. Nếu trở ngại quá lớn, việc đạt được mục tiêu cũng sẽ khó khăn hơn.
Ẩn dụ thứ hai về hành vi thị trường: Vấn đề xe điện
Hãy hình dung thị trường như một đoàn tàu, và đoàn tàu này giống như một “kẻ săn mồi” khao khát “tiêu diệt”. Khi chúng ta hành động tại vùng giá trị công bằng, cả hai bên thị trường đều đông đúc người tham gia, do đó rất khó dự đoán nó sẽ “săn” nhiều người hơn ở phía nào. Tuy nhiên, một khi thị trường đã chọn một bên, bên còn lại sẽ trở thành lựa chọn duy nhất, và lúc đó quyết định của chúng ta cũng trở nên đơn giản hơn nhiều.
Liquidity (tính thanh khoản) là gì?
Tính thanh khoản ám chỉ việc liệu thị trường có đủ đối tác để thực hiện giao dịch hay không. Khi chúng ta giao dịch, chúng ta hoặc tiêu thụ thanh khoản hoặc cung cấp thanh khoản. Nếu giá ổn định trong một khu vực nhất định (vùng cân bằng) hoặc không thể biến động trơn tru, là do người mua chưa tiêu thụ đủ thanh khoản; ngược lại, nếu giá có thể biến động trơn tru, điều đó cho thấy người mua đã thành công trong việc tiêu thụ đủ thanh khoản.
Loại lệnh: Lệnh giới hạn và lệnh thị trường
Lệnh giới hạn là "bổ sung thanh khoản", trong khi lệnh thị trường là công cụ hoàn tất giao dịch và tiêu thụ thanh khoản đó. Dòng chảy bị động (lệnh giới hạn) thường có ảnh hưởng mạnh hơn, bởi vì lệnh giới hạn thường quyết định cấu trúc thị trường, còn lệnh thị trường hung hãn sẽ bị hấp thụ tại các điểm then chốt.
Tại sao lệnh giới hạn lại có ảnh hưởng mạnh hơn? Bởi vì khi bạn thực hiện lệnh thị trường, bạn phải vượt qua khoảng chênh lệch giá (Spread), điều này đồng nghĩa với việc ngay sau khi đặt lệnh, bạn đã ở trong trạng thái lỗ chưa thực hiện.
Khoảng chênh lệch giá (Spread) là gì?
Spread là khoảng cách giữa giá mua (giá chào mua) và giá bán (giá chào bán) của một tài sản. Các nhà tạo lập thị trường (market maker) cung cấp thanh khoản thông qua spread – tức là, giá mua ngay lập tức một tài sản thường cao hơn một chút so với giá thị trường, trong khi giá bán ngay lập tức thì thường thấp hơn một chút.
Giả sử một tài sản hiện đang có giá 10,00, và dấu sao đại diện cho mỗi hợp đồng. Nếu chúng ta muốn mua ngay lập tức, trên thị trường sẽ không có báo giá ở mức 10,00, bởi nếu có thì nhà tạo lập thị trường sẽ không thể kiếm lời. Do đó, họ sẽ đặt thanh khoản quảng cáo cao hơn một chút, ví dụ như đặt bốn hợp đồng tại mức 10,01 để thu lợi từ khoản chênh lệch nhỏ này.
Nếu chúng ta quyết định mua ba hợp đồng, chúng ta sẽ khớp lệnh tại 10,01. Nhưng nếu muốn mua nhiều hơn, ví dụ 15 hợp đồng thì sao? Chúng ta sẽ phải vượt qua spread, tiếp tục tìm kiếm đủ đơn đặt hàng để hoàn tất giao dịch. Vì vậy, giá cuối cùng sẽ bị đẩy lên tới 10,03, vì chỉ tại mức giá này mới có đủ hợp đồng để đáp ứng nhu cầu.
Thông qua ví dụ này, chúng ta có thể hiểu tại sao lệnh giới hạn thường có ảnh hưởng mạnh hơn. Những nhà giao dịch nhỏ lẻ hầu như không ảnh hưởng đáng kể đến giá, vì họ không gặp phải trượt giá (slippage) nghiêm trọng. Nhưng nếu ai đó muốn mua 500 hợp đồng mà xung quanh không có đủ thanh khoản, họ sẽ buộc phải vượt qua khoảng chênh lệch lớn, gây ra biến động giá đáng kể.
Nếu nhà giao dịch chọn đặt lệnh tại khu vực có thanh khoản dồi dào, họ có thể tránh được tình trạng trượt giá nghiêm trọng. Vậy thanh khoản thường tập trung ở đâu? Câu trả lời là phía trên các đỉnh dao động (swing high) và phía dưới các đáy dao động (swing low). Điều này xảy ra vì phần lớn các nhà giao dịch sử dụng phân tích kỹ thuật thường có hành vi tương tự khi cắt lỗ – những vị trí này thường là nơi tập trung các lệnh dừng lỗ, và giá cũng dễ đảo chiều tại những điểm này.
Vì vậy, lệnh dừng lỗ của họ chính là điểm vào lệnh của bạn? Đúng vậy.
Tóm tắt
-
Người mua hoặc người bán thiếu kiên nhẫn thúc đẩy giá bằng lệnh thị trường (phía chủ động), tiêu thụ thanh khoản.
-
Người mua hoặc người bán kiên nhẫn hơn ngăn cản biến động giá bằng lệnh giới hạn (phía bị động).
Chúng ta có thể dùng một ẩn dụ: lệnh thị trường giống như chiếc búa, còn lệnh giới hạn giống như sàn nhà hoặc trần nhà. Để phá vỡ sàn hay trần, cần có đủ lực từ chiếc búa.
Khi sàn nhà bị phá vỡ sẽ xảy ra điều gì? Giá sẽ di chuyển nhanh chóng đến sàn tiếp theo.
Một khi giá chạm tới sàn tiếp theo, việc di chuyển lên trên sẽ dễ dàng hơn, vì trần đã bị phá vỡ, tạo thành một "khoảng trống", giúp giá biến động dễ dàng hơn trong khu vực thanh khoản khan hiếm.
Cascade thanh khoản là một cách kiếm tiền rất hiệu quả, bởi lúc này chúng ta đang giao dịch với nhóm đối tượng buộc phải giao dịch dù không nhạy cảm về giá (ví dụ như các trader bị thanh lý). Nhưng chúng ta cần xác định rõ mình đang giao dịch cái gì.
Nếu bạn giao dịch premium thanh khoản, hiệu ứng này thường rất ngắn, kéo dài tối đa 10-15 giây. Trong môi trường cascade, tình hình sẽ thay đổi. Lúc này, bạn cần đánh giá xem thanh khoản đã phục hồi hoàn toàn từ biến động ban đầu hay chưa.
Hiệu ứng dây chuyền của sự thay đổi động lượng tuy không đáng tin cậy bằng premium thanh khoản, nhưng lại có tính bền vững cao hơn (hầu hết mọi người tưởng rằng mình đang giao dịch premium thanh khoản, thực tế lại đang giao dịch hiệu ứng động lượng).
Phương pháp đầu tiên (premium thanh khoản) phù hợp hơn để thực hiện PNL attribution (phân tích nguyên nhân sinh lời), cũng là cách thức hoạt động lý tưởng hơn. Phương pháp thứ hai (hiệu ứng động lượng) có thể bắt được phần cốt lõi của biến động mạnh, nhưng đi kèm với độ biến động lớn hơn và kiểm soát rủi ro lỏng lẻo hơn.
Nói chung, cascade thanh khoản dẫn đến mất cân bằng cung cầu, vì một lượng lớn nhà giao dịch không nhạy cảm về giá đổ xô vào, khiến sổ lệnh không thể chịu nổi quá nhiều giao dịch chủ động như vậy. Nhưng một khi thị trường trở lại ổn định, giá sẽ dễ dàng quay lại những vùng chưa tích lũy đủ khối lượng do biến động quá nhanh.
Dù sao thì, thị trường là một cơ chế đấu giá hai chiều, nó thường kiểm tra những vùng có khối lượng thấp vì hai lý do:
-
Con đường này ít trở ngại hơn;
-
Thị trường theo đuổi hiệu quả, nó kiểm tra các vùng này để xem có ai sẵn sàng giao dịch ở các mức giá đó hay không.
Kết quả là, thị trường sẽ xuất hiện kiểu "phản đà cơ học", bởi sổ lệnh cần thời gian để tái cân bằng. Lúc này, chỉ cần một khối lượng nhỏ cũng có thể đẩy giá biến động. Một khi thị trường ổn định, xu hướng giá sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào động lượng, đi kèm độ biến động cao hơn, nhưng cũng có tiềm năng sinh lời lớn hơn.
Hãy nhớ rằng, biến động cao thường nối tiếp biến động cao, biến động thấp thường nối tiếp biến động thấp – đây được gọi là hiện tượng tụ tập biến động (volatility clustering). Vì vậy, hãy tận dụng cơ hội và điều chỉnh chiến lược quản lý rủi ro của bạn theo từng trạng thái thay đổi của thị trường.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@tradestream_xyz
