OKG Research: Khó khăn và đột phá - Hiện trạng L2 Ethereum và sự trỗi dậy của các L1 mới
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
OKG Research: Khó khăn và đột phá - Hiện trạng L2 Ethereum và sự trỗi dậy của các L1 mới
Về dài hạn, xu hướng tích hợp đa chuỗi sẽ thúc đẩy tiến bộ công nghệ và mở rộng ứng dụng trong ngành blockchain, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của một hệ sinh thái mở và hợp tác.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Samuel QIN, OKG Research
"Ethereum làm sao rồi?" – chủ đề này gần đây thường xuyên được nhắc đến tại các sự kiện trong ngành, và trên thị trường cũng không thiếu những ý kiến bán khống. Từ chỗ là cái nôi cho các ứng dụng đổi mới trong lĩnh vực tiền mã hóa, Ethereum dường như đang dần tách rời khỏi các điểm nóng của ngành và giá trị vốn có trước đây. Từng bùng nổ rực rỡ trong mùa DeFi, nhưng vấn đề mở rộng quy mô của Ethereum luôn tồn tại song hành; chi phí giao dịch cao và tắc nghẽn ngày càng rõ rệt, đặt ra nhu cầu cấp thiết về khả năng mở rộng cho blockchain.
*OKG Research, Nguồn dữ liệu: Tiêu thụ gas Ethereum từ 200101～241024 từ https://www.oklink.com/data/
Kể từ khi hai hướng mở rộng chính OP và ZK dựa trên Ethereum lần lượt xuất hiện, tận dụng chuỗi chính Ethereum để đảm bảo an toàn cho bản thân, xét theo dữ liệu công khai của một số lượng lớn Layer2 hiện nay thì TPS đã cải thiện đáng kể, đồng thời phí giao dịch L2 giảm mạnh.
*OKG Research, Nguồn dữ liệu: https://l2beat.com/scaling/activity
*OKG Research, Nguồn biểu đồ: https://www.growthepie.xyz/fundamentals/transaction-costs
Tuy nhiên, hai tuyến đường mở rộng chính này trong quá trình phát triển chưa thực sự thúc đẩy sự tăng trưởng quy mô lớn về người dùng Ethereum. Xét theo số lượng người dùng hoạt động hàng ngày, từ năm 2021 đến 2024 xu hướng tương đối ổn định. Ngược lại, việc dựa vào L2 còn làm gia tăng thêm sự phân tán thanh khoản, khiến hệ sinh thái người dùng Ethereum tiếp tục bị chia cắt. Một số L2 nhất định, nhờ vào lợi thế ở các lĩnh vực chuyên biệt, đã thu hút được nhiều người dùng hơn, cạnh tranh với chuỗi chính ngày càng trở nên rõ ràng.
OKG Research, Nguồn dữ liệu: https://tokenterminal.com/ Người dùng hoạt động từ 240101~241031
Sự cạnh tranh này cũng làm trầm trọng thêm sự tách biệt về lợi ích giữa L2 và mạng chính. Trước khi triển khai EIP-4844, L2 phải gửi dữ liệu giao dịch dưới dạng call data lên chuỗi chính để lưu trữ vĩnh viễn, điều này yêu cầu phải trả phí gas cao cho Ethereum – khoản phí này chiếm khoảng 70-80% tổng chi phí mà L2 phải trả. Sau khi EIP-4844 ra mắt, dữ liệu giao dịch chỉ cần đặt trong blob đi kèm khối và sẽ tự động xóa sau một thời gian hoàn thành xác minh, giảm mạnh chi phí lưu trữ.
*OKG Research, Biểu đồ từ https://hackmd.io/@luozhu/SyleCcpti
Từ biểu đồ "Chi phí thuê trả cho L1" cũng có thể thấy rõ rằng phí mà L2 phải trả cho Ethereum đang có xu hướng giảm rõ rệt. Đồng thời, do L2 đảm nhận vai trò thực thi giao dịch, phần lợi nhuận MEV (giá trị trích xuất tối đa) không thể chuyển ngược lại cho chuỗi chính, do đó quyền lợi của những người đặt cược (staker) theo cơ chế PoS trên chuỗi chính rõ ràng bị suy yếu do phí giảm.
*OKG Research, Nguồn dữ liệu: http://growthepie.xyz Rent Paid to L1
Bên cạnh đó, xét về tính cuối cùng của giao dịch (transaction finality), khả năng tương tác giữa các loại L2 khác nhau rất yếu, việc tương tác thường phải thông qua chuỗi chính Ethereum, khiến chi phí ma sát khi người dùng chuyển đổi giữa các chuỗi vẫn ở mức cao, trải nghiệm người dùng cũng bị hạn chế tương đối.
Dường như điều này đã đánh mất tầm nhìn ban đầu về việc sử dụng L2 để đạt được sự mở rộng thống nhất cho Ethereum, thay vào đó lại làm trầm trọng thêm sự phân mảnh giữa các L2. Dù hiệu suất mở rộng và chi phí giao dịch đã được cải thiện rõ rệt, nhưng thanh khoản của mạng L2 bị chia nhỏ ra nhiều mạng con, chi phí ma sát khi người dùng chuyển vốn giữa các L2 khá cao. Các L2 khác nhau cần sao chép nguyên mẫu câu chuyện và ứng dụng hiện có của Ethereum, thiếu những lĩnh vực mới thực sự có khả năng "vượt ranh giới" (breakthrough), điều này hạn chế khả năng thu hút nhóm người dùng hoàn toàn mới thông qua các ứng dụng đặc sắc.
Trong khi đó, các blockchain công cộng lớp 1 (L1) mới có thể tránh được tình trạng này ngay từ thiết kế kiến trúc kỹ thuật. So với các giải pháp L2 hiện tại, các blockchain L1 mới thông qua cơ chế đồng thuận hoàn toàn mới, thiết kế mô-đun hóa và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, có thể giải quyết tốt hơn các điểm nghẽn hiệu suất mà blockchain hiện nay đang đối mặt, ví dụ như Aptos, Sui, v.v.
Các blockchain lớp 1 này thông qua thuật toán đồng thuận độc đáo và mạng nút hiệu suất cao nâng cao không chỉ khả năng mở rộng mà còn giảm đáng kể chi phí tương tác trên chuỗi. Đồng thời, nhờ khả năng tương thích liên chuỗi cao độ, họ cố gắng thu hút người dùng từ các hệ sinh thái blockchain khác nhau, hỗ trợ nhiều trường hợp ứng dụng hơn. Đặc biệt trong việc hỗ trợ các ứng dụng tiêu dùng, họ tìm cách tích hợp vào nhiều kịch bản ứng dụng tiêu dùng đa dạng hơn chứ không chỉ tập trung vào các kịch bản tài chính. Những đặc điểm mới này sẽ góp phần thúc đẩy sự phổ biến của công nghệ blockchain và thu hút sự tham gia của nhiều ngành hơn.
Tuy nhiên, các L1 mới cần nhanh chóng xây dựng cộng đồng nhà phát triển và cơ sở người dùng của riêng mình, điều này thường đòi hỏi chi phí lớn cho quảng bá thị trường và các biện pháp khuyến khích, làm tăng chi phí ban đầu. Họ cũng chịu áp lực trong việc xây dựng hệ sinh thái nhà phát triển và cộng đồng người dùng, cần cân bằng giữa hiệu suất trên chuỗi, mức độ phi tập trung và mức độ an toàn, chẳng hạn như sập mạng, ngừng sản xuất khối cũng là những thử nghiệm kỹ thuật cần đối mặt trong các bài kiểm tra tải.
Cùng với sự phát triển cạnh tranh giữa L2 và các blockchain L1 mới, hệ sinh thái blockchain đang phình to nhanh chóng. Người dùng ngày càng cần một "cổng tổng hợp" để nhanh chóng truy cập vào mạng Web3. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, các chuỗi khác nhau sử dụng kiến trúc kỹ thuật khác nhau, do đó cần nền tảng kỹ thuật mạnh mẽ để cung cấp dịch vụ phân tích và kết nối cho từng chuỗi riêng biệt.
Trong tương lai, di chuyển liên chuỗi và tổng hợp sẽ trở thành điều bình thường trong ngành blockchain, người dùng cũng sẽ có thể nhận được trải nghiệm tương tác và bảo mật giao dịch tốt hơn giữa nhiều lựa chọn hơn.
Là một thế giới trên chuỗi được xây dựng từ dữ liệu, trình duyệt đa chuỗi là công cụ quan trọng giúp các bên tham gia ngành hiểu sâu sắc thế giới trên chuỗi. Trong đó cần bao gồm các đối tượng tham gia từ nhiều chiều khác nhau như các dự án, nhà phát triển, người dùng cá nhân (C-end). Tuy nhiên, hình thức kiếm tiền của trình duyệt hệ sinh thái nói chung khá hạn chế, phần nào phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ quỹ hệ sinh thái, và vị thế hệ sinh thái cũng quyết định rằng các trình duyệt hệ sinh thái thông thường mang hình thức đơn chuỗi. Trình duyệt hệ sinh thái có thể giúp người dùng khám phá sâu theo chiều dọc, nhưng khi số lượng blockchain tăng lên, thiếu nền tảng tổng hợp dữ liệu đa chuỗi theo chiều ngang rõ ràng là không thể đáp ứng nhu cầu người dùng hiện tại.
Nhìn lại các trình duyệt đa chuỗi hiện nay, cách hiển thị vẫn thiên về hiển thị riêng lẻ, người dùng không thể thông qua tìm kiếm địa chỉ đơn giản để định vị thông minh chính xác trên chuỗi công cộng nào, dẫn đến dữ liệu trên chuỗi bị phân cách, không thể tổng hợp thông tin liên quan trên một nền tảng thống nhất. Chi phí ma sát khi chuyển đổi cũng yêu cầu người dùng phải đồng thời quản lý thông tin tài khoản phân bố trên các nền tảng khác nhau, không thể tổng hợp chính xác các thông tin rời rạc trên chuỗi.
Đồng thời, cần kiến trúc kỹ thuật mô-đun hóa cao độ tùy chỉnh cho các hệ sinh thái blockchain chính (chuỗi tương thích EVM, hệ sinh thái Cosmos, UTXO, v.v.); kết hợp nhu cầu người dùng và điểm nóng thị trường, việc tùy chỉnh kết nối các chuỗi dị cấu (heterogeneous chains) cũng là điều người dùng rất cần. Tuy nhiên, cần xem xét chi phí kỹ thuật khi kết nối chuỗi, dữ liệu trên các chuỗi khác nhau cũng có mối quan hệ chính - phụ nhất định.
Các trình duyệt đa chuỗi tổng hợp đại diện bởi OKX Web3 Explorer đang cố gắng tổng hợp thông tin đa chuỗi, kết hợp định vị phát triển cùng hệ sinh thái ngành, mở cửa tiếp cận bình đẳng với mọi loại blockchain, cho phép người dùng truy cập dữ liệu đa dạng từ hơn 50 chuỗi công cộng thông qua cùng một tài khoản và cổng duy nhất, giảm đáng kể gánh nặng tổng hợp thông tin đa chuỗi cho người dùng.
Cổng tổng hợp cũng là con đường tốt nhất để tiếp cận rộng rãi người dùng hoạt động. Bằng cách cung cấp thông tin cơ bản về từng chuỗi cho người dùng, nó có thể kích thích phần nào sự tò mò của người dùng, thúc đẩy họ thử chuyển đổi giữa các hệ sinh thái blockchain đa dạng, từ đó thúc đẩy sự hòa nhập về thanh khoản và ứng dụng giữa các hệ sinh thái khác nhau.
Xét về dài hạn, xu hướng tích hợp đa chuỗi sẽ thúc đẩy tiến bộ công nghệ và mở rộng ứng dụng trong ngành blockchain, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của một hệ sinh thái mở và hợp tác. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người dùng khám phá Web3 mà còn đặt nền móng vững chắc cho một thế giới trên chuỗi cởi mở và bao dung hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@OKGResearch
