Phổ biến khoa học thường thức: VC kiếm tiền bằng cách đầu tư vào dự án như thế nào?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phổ biến khoa học thường thức: VC kiếm tiền bằng cách đầu tư vào dự án như thế nào?
Đầu tư là một nghệ thuật.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Route 2 FI
Biên dịch: TechFlow
Làm thế nào để trở thành một nhà đầu tư mạo hiểm? Làm sao để tạo ra quỹ đầu tư mạo hiểm của riêng mình? Và làm cách nào để trở thành một nhà đầu tư mạo hiểm thành công?
Điều kiện cần thiết là gì nếu bạn muốn có cơ hội đầu tư vào các giao thức và đi đầu trên thị trường?
Đây chính là những điều tôi muốn khám phá hôm nay.
Đầu tư mạo hiểm: Bạn cũng muốn đầu tư vào các startup chứ, người bạn?
Mở đầu
Thỉnh thoảng, bạn sẽ cảm thấy không hài lòng với lợi nhuận trên thị trường – khi thị trường sụt giảm, khoản đầu tư của bạn bị ảnh hưởng theo.
Nhiều lúc khác, bạn thấy mọi người đều đang kiếm lời, nhưng so với những đội ngũ lớn, hiệu suất cá nhân của bạn vẫn kém hơn. Vậy thì, những đội lớn này rốt cuộc là ai?
Trong thị trường có nhiều đối tượng tham gia khác nhau như market maker, quỹ phòng hộ (hedge fund), thanh khoản và các quỹ đầu tư mạo hiểm (VCs). Ba nhóm đầu hoạt động khá tương tự nhau: họ chủ yếu giao dịch các token đã có sẵn trên thị trường. Nhưng các quỹ đầu tư mạo hiểm thì khác – họ đầu tư trước cả khi token được niêm yết.
Các VC hỗ trợ những đội ngũ mà bạn yêu thích ngay từ giai đoạn đầu phát triển, thậm chí khi đội ngũ đó còn đang xây dựng MVP (sản phẩm khả dụng tối thiểu). Những nhà đầu tư này tin tưởng sâu sắc rằng đội ngũ nhất định sẽ thành công, do đó sẵn sàng bỏ ra số vốn lớn trước khi sản phẩm ra mắt.
Nếu dự án thành công, khoản đầu tư có thể tăng trưởng mạnh mẽ; nhưng nếu thất bại, họ cũng phải chịu tổn thất nghiêm trọng.
Tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận trong đầu tư mạo hiểm rất cao. Tuy nhiên, nó không chỉ đơn thuần là đổ tiền vào – mà còn bao gồm việc hỗ trợ đội ngũ và hợp tác trực tiếp để đảm bảo thành công dài hạn cho dự án.
Vậy làm thế nào để trở thành một nhà đầu tư mạo hiểm? Làm sao để thành lập một quỹ đầu tư mạo hiểm? Làm cách nào để trở thành một VC thành công? Để có cơ hội đầu tư vào các giao thức và đi đầu thị trường, ta cần những điều kiện gì?
Để thành lập một quỹ đầu tư mạo hiểm, trước tiên cần hiểu rõ cấu trúc cơ bản của nó, đặc biệt là các vai trò then chốt
Mỗi quỹ VC thường gồm ba vai trò chính: Nhà đầu tư hữu hạn (Limited Partners - LPs), Cộng sự chung (General Partners - GPs) và Người sáng lập:
-
LPs là những người sở hữu lượng vốn lớn và mong muốn gia tăng tài sản thông qua đầu tư mạo hiểm.
-
GPs là những người có kinh nghiệm dày dặn, hướng tới việc gia tăng vốn cho LPs thông qua các thương vụ thành công và nhận phí từ đó.
-
Người sáng lập là những người phát triển sản phẩm/dịch vụ đổi mới và muốn đưa chúng ra thị trường, họ cần vốn để khởi động dự án. Nếu tôi phải minh họa cấu trúc VC bằng một hình ảnh, có lẽ tôi sẽ chọn hình sau:
Sự ủy quyền từ LPs đến GPs rất rõ ràng: họ chỉ cần đóng góp vốn và chờ đợi lợi nhuận. Nhiệm vụ chính của LPs là lựa chọn đúng người để quản lý số tiền này, với mục tiêu đạt được mức sinh lời đáng kể.
Thông thường, LPs không tham gia trực tiếp vào quá trình đầu tư vào startup vì việc thẩm định (due diligence) do GPs đảm nhiệm. Tuy nhiên, LPs có thể tận dụng mạng lưới quan hệ của mình để giới thiệu cơ hội đầu tư tiềm năng cho GPs, để GPs đánh giá giá trị đầu tư.
GPs thường báo cáo định kỳ hàng tháng, hàng quý hoặc hàng năm cho LPs về tình hình quỹ VC, bao gồm thay đổi chiến lược đầu tư, tâm lý thị trường, các khoản đầu tư đã thực hiện, lợi nhuận chưa thực hiện hoặc đã thực hiện.
GPs cố gắng duy trì tính minh bạch vì ai cũng biết đầu tư mạo hiểm là lĩnh vực rủi ro cao – thường thì chỉ 1 trong 100 startup mới trở thành kỳ lân (unicorn), tức là công ty đạt định giá 1 tỷ USD.
Mô hình vận hành điển hình của một quỹ VC là "2/20". Điều này nghĩa là GPs thu 2% mỗi năm từ tổng vốn đầu tư của LPs để chi trả chi phí vận hành (phụ cấp, xây dựng quan hệ, ký kết thỏa thuận, pháp lý...).
Ngoài ra, GPs còn nhận thêm 20% lợi nhuận từ mỗi thương vụ thành công – gọi là “carry”. Nghĩa là nếu tổng lợi nhuận đầu tư là 1 triệu USD, 800.000 USD thuộc về LPs, 200.000 USD là phần thưởng thành công dành cho GPs.
Cần lưu ý rằng đa số các quỹ VC không xuất sắc và tỷ suất sinh lời cũng không cao. Vậy tại sao LPs vẫn sẵn sàng đầu tư?
VC thường đầu tư vào các tài sản phi thanh khoản, không tương quan với các loại tài sản khác, giúp phòng ngừa rủi ro cho một phần nhỏ tài sản được quản lý (AUM). Các tổ chức lớn và cá nhân giàu có thường phân bổ 5-10% danh mục cho các khoản đầu tư dạng này.
Tuy nhiên, một GP phù hợp có thể mang lại lợi nhuận đáng kể. Trong vòng 3-5 năm, LPs có thể thu về lợi nhuận gấp 3-10 lần – điều mà các loại tài sản khác khó đạt được.
Vậy làm sao để nổi bật, khiến LPs chọn bạn thay vì các nhà quản lý quỹ khác?
Thuyết phục là một nghệ thuật, được cải thiện qua từng lần thực hành
Dù bạn muốn đầu tư vào các startup khác, nhưng ban đầu bạn cũng cần gây quỹ – nếu không, bạn sẽ chẳng thể bắt đầu đầu tư.
Việc gây quỹ cho quỹ của bạn là một quá trình đặc biệt, giúp bạn trải nghiệm cảm giác thuyết phục người khác – bởi vì sau này cũng sẽ có người khác thuyết phục bạn.
Quá trình này tương tự gây quỹ truyền thống, nhưng cũng có vài điểm khác biệt. Trước hết, nếu bạn là một quỹ tập trung vào lĩnh vực mã hóa, bạn chỉ nên đầu tư vào các công ty mã hóa (nếu không thì quỹ đó mất đi ý nghĩa).
LPs có thể đến từ nhiều nền tảng khác nhau. Khi gây quỹ cho một quỹ mã hóa, bạn không nhất thiết phải tìm LPs cũng đến từ lĩnh vực mã hóa.
Chìa khóa nằm ở chỗ bạn phải chứng minh được khả năng mang lại lợi nhuận hấp dẫn cho họ. Ví dụ, tôi có một người bạn là GP của một quỹ mã hóa, LPs của anh ấy đến từ các lĩnh vực như thương mại điện tử, bất động sản, khai thác dầu mỏ...
Chiến lược này được gọi là “chiến lược đầu tư cho quỹ”. Thực tế, đây chỉ là một loạt tham số được tối ưu hóa, giúp bạn đầu tư có định hướng hơn.
Một số tham số bao gồm:
-
Giai đoạn đầu tư. Thường có 6 giai đoạn: Pre-seed, Seed, Series A, Series B, Series C và Series D. Ngoài ra, các startup đôi khi huy động vốn qua “vòng riêng tư” (private round), nhằm che giấu giai đoạn cụ thể của họ. Nên tập trung vào các giai đoạn Pre-seed, Seed và Private – nơi tiềm năng lợi nhuận cao nhất nhưng cũng đi kèm rủi ro lớn. Đây sẽ là yếu tố then chốt kiểm tra sự thành bại của bạn.
-
Giá trị gia tăng (Value-add). Có lẽ đây là yếu tố quan trọng nhất. Các nhà đầu tư thường mong muốn nhận được “vốn thông minh” (smart money), chứ không phải kiểu “đầu tư xong rồi bỏ mặc”. Vì vậy, bạn cần cung cấp thêm giá trị ngoài tiền bạc. Ví dụ, a16z hỗ trợ gần như toàn diện từ nghiên cứu, marketing, phát triển sản phẩm đến tuyển dụng. Hãy xác định rõ bạn (và đội ngũ của bạn) có thể mang lại gì ngoài vốn, và tập trung phát triển thế mạnh đó.
Dễ hiểu rằng, đa số các VC ngoài việc cung cấp vốn thì không mang lại giá trị nào khác – và chính điều này giúp ta phân biệt giữa một VC xuất sắc và một VC bình thường. Sự khác biệt này thể hiện rõ nhất trong cả thị trường tăng (bull market) lẫn giảm (bear market).
Trong thị trường tăng, cả dự án và vốn đều dồi dào. Mọi người (đặc biệt là nhà đầu tư bán lẻ) đều đổ xô đầu tư, thậm chí những token tệ nhất cũng có thể tăng gấp 10 lần. Các quỹ VC thậm chí phải tranh giành suất đầu tư vào những dự án chất lượng thấp, vì nhu cầu thị trường đối với token rất cao. Trong hoàn cảnh này, việc quản lý rủi ro và lợi nhuận trở nên khó khăn vì mọi thứ dường như đều đang tăng trưởng.
Tuy nhiên, trong thị trường giảm, dù có rất nhiều nhà phát triển đang tích cực xây dựng (vì thị trường giảm tạo môi trường yên tĩnh, lý tưởng để phát triển), nhưng nguồn vốn lại khan hiếm vì hầu như không có gì tăng trưởng.
Đây chính là lúc các VC xuất sắc thể hiện giá trị của mình – họ phải dựa vào nhiều chỉ số như đội ngũ dự án, mô hình token bền vững, giải pháp kỹ thuật, tầm nhìn tổng thể và chiến lược thị trường. Việc này đòi hỏi nhiều kỹ năng, kinh nghiệm, và đôi khi thậm chí cần cả trực giác!
Vì vậy, nếu bạn định xây dựng một quỹ VC từ con số 0, tốt nhất nên khởi động vào thời điểm thị trường giảm hoặc cuối chu kỳ tăng – khi cạnh tranh ít hơn và cơ hội lựa chọn phong phú hơn.
Con người là yếu tố then chốt – bạn nên thuê ai?
Thật vậy, đội ngũ luôn là yếu tố quan trọng nhất, giống như trong mọi lĩnh vực khác. Vốn con người là vốn quan trọng nhất. Vậy làm sao để xây dựng một đội ngũ xuất sắc? Bạn nên thuê ai? Câu trả lời thật ra rất đơn giản, và có phần “sách giáo khoa”: hãy thuê những người thông minh hơn bạn, xây dựng một đội ngũ vượt trội hơn thị trường.
Thông thường, đội ngũ VC có quy mô nhỏ – việc quản lý 50 triệu USD hay nhiều hơn nữa không cần quá 10 người. Bởi quy trình thực tế khá đơn giản: tìm kiếm (hoặc được tìm đến) startup → chọn ra những cái tên tốt nhất → đầu tư → hỗ trợ startup phát triển → bán cổ phần/token → thu lợi nhuận.
Tuy nhiên, để làm tốt từng bước cần rất nhiều kinh nghiệm và kiến thức. Rõ ràng, bạn không thể tự làm tất cả, vì vậy đội ngũ lý tưởng của bạn nên có cấu trúc như sau:
Trợ lý đảm nhiệm phần lớn công việc giao tiếp giữa quỹ VC và các startup. Họ thường phụ trách sàng lọc sơ bộ các startup và đưa ra phản hồi, duy trì liên lạc với startup trong suốt các giai đoạn đầu tư.
Họ tìm kiếm dự án từ nhiều kênh tiềm năng: Twitter, các nhóm alpha, sự kiện địa phương, hội nghị, ngày demo và hackathon. Trợ lý cũng xây dựng mối quan hệ hợp tác dòng giao dịch giữa các quỹ VC – các đối tác này chia sẻ thông tin giao dịch từ mạng lưới riêng, thúc đẩy hợp tác giữa các quỹ.
Nhà nghiên cứu chuyên về mọi mặt liên quan đến nghiên cứu: kinh tế học token, mô hình kinh doanh, giải pháp kỹ thuật và phân tích thị trường.
Họ còn có nhiệm vụ quan sát thị trường ở góc độ vĩ mô, dự đoán xu hướng và định hướng phát triển. Ví dụ, nhà nghiên cứu có thể khảo sát một dự án tiềm năng để đưa vào danh mục đầu tư.
Điều này rất tốt – ví dụ, bạn có thể dự đoán xu hướng thị trường trong 6-12 tháng tới, và công ty nào có khả năng tạo ra giá trị trong khoảng thời gian đó. Từ đó, bạn có cái nhìn toàn diện hơn về thị trường, thay vì chỉ tập trung vào một giao thức cụ thể.
Cố vấn cung cấp chuyên môn và định hướng chiến lược cho quỹ VC và các công ty trong danh mục, thường làm việc theo hình thức bán thời gian.
Nhiệm vụ của họ bao gồm tìm kiếm cơ hội đầu tư tiềm năng, thực hiện thẩm định, và đưa ra lời khuyên chiến lược cho các công ty danh mục. Cố vấn cũng chia sẻ mạng lưới quan hệ để giúp startup kết nối với các nguồn lực then chốt và đối tác tiềm năng.
Chuyên gia quan hệ nhà đầu tư (IR) của quỹ VC thường chịu trách nhiệm thu hút và duy trì mối quan hệ với LPs. Họ làm việc chặt chẽ với các cộng sự, xây dựng và triển khai chiến lược gây quỹ, tạo tài liệu cho nhà đầu tư, quản lý truyền thông. Họ cũng xử lý các yêu cầu truyền thông, chuẩn bị buổi họp nhà đầu tư và theo dõi tâm lý LPs.
Từng thành phần trong đội ngũ đều rất quan trọng, và nhiệm vụ trọng tâm của GP là đảm bảo cả đội phối hợp ăn ý và đạt kết quả, đồng thời giám sát chiến lược và hiệu suất tổng thể của quỹ.
Tổ chức dòng giao dịch và chiến lược
Đầu tư là một nhiệm vụ khó khăn – chúng ta có nên theo xu hướng? Có thể, nhưng như vậy quá đơn giản. Để đạt hiệu suất tốt hơn, việc xây dựng một chiến lược phát triển bền vững là lựa chọn tốt hơn, giúp bạn tiến bộ theo thời gian.
Vậy, làm thế nào để đảm bảo sự phát triển đúng đắn theo thời gian?
-
Tạo bảng ghi chép chi tiết cho từng startup. Theo thời gian, tổng hợp danh sách đối thủ cạnh tranh, bao gồm hiệu suất và định giá của họ. Khi bạn sở hữu cơ sở dữ liệu hơn 300 startup, việc tóm tắt ngắn gọn từng dự án sẽ giúp bạn rút ra được càng nhiều nhận định sâu sắc.
-
Tăng cường hợp tác với trợ lý, tìm ra chiến lược tìm kiếm dự án hiệu quả nhất. Khi bạn đủ nổi tiếng, thường không cần chủ động – các startup sẽ tự tìm đến. Nhưng trong giai đoạn phát triển, bạn cần tích cực tham gia các sự kiện như hackathon, ngày demo, nhóm khởi nghiệp sớm để duy trì hiện diện.
-
Không chỉ tấn công chính xác mà còn phải linh hoạt. Nếu ngay từ đầu trao đổi đã thấy startup không đáng để theo đuổi, đừng lãng phí thời gian. Nếu gặp một startup cực kỳ xuất sắc và họ sắp đóng vòng gọi vốn, hãy linh hoạt chiếm lấy cơ hội đầu tư tốt nhất.
-
Nâng cao ảnh hưởng trực tuyến. Đăng bài viết trên mạng, đặc biệt về các chủ đề liên quan đến lĩnh vực quỹ của bạn quan tâm. Ví dụ, Paradigm đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu về MEV, và cuối cùng đầu tư vào Flashbots (một tổ chức nghiên cứu phát triển nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ MEV).
Khi đầu tư, cần chú ý điều gì?
Khi quyết định đầu tư hay lựa chọn dự án phù hợp, có rất nhiều chỉ số để tham khảo. Nhưng khi đứng trước một giao thức, có một số tham số then chốt cần lưu ý.
-
Kinh tế học token (Tokenomics). Nghiên cứu tỷ lệ lạm phát token, lượng phát hành và phần thưởng cho người staking. Mấu chốt là tránh áp lực bán và đảm bảo token có cơ chế mạnh để khuyến khích người dùng tiếp tục mua.
-
Phân tích kỹ thuật/cơ bản. Đây có thể là lĩnh vực khó nghiên cứu nhất. Nếu dự án quá phức tạp, hãy nhờ chuyên gia giúp xác định điểm cần chú ý. Phân tích bộ sưu tập NFT tương đối dễ, nhưng hiểu cách một blockchain L1 độc lập hoặc SDK dành cho nhà phát triển hoạt động thì phức tạp hơn nhiều.
-
Đối thủ cạnh tranh. Xem xét các đối thủ của giao thức bạn định đầu tư. Hiệu suất họ ra sao? Thị phần bao nhiêu? Khác biệt gì so với các dự án khác? Có ưu thế hay điểm yếu hơn? So sánh giúp bạn hiểu sâu hơn về dự án đang nghiên cứu.
-
Hệ sinh thái. Hầu hết các giao thức thường chỉ hoạt động trên một hệ sinh thái như Ethereum, Solana, một số Layer 2 hoặc Cosmos. Điều quan trọng là đánh giá xem giao thức có phù hợp với hệ sinh thái đó không. Ví dụ, có người phát triển một giao thức nông nghiệp trên Optimism, nhưng vì Optimism không tập trung vào DeFi, nên việc này thiếu cơ sở. Bạn cần chú ý các trường hợp như vậy để đảm bảo giao thức đạt được sự phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF).
-
Nghiên cứu nhà đầu tư. Nếu một dự án đang gọi vốn vòng hai hoặc ba, nghĩa là đã có nhà đầu tư trước đó. Bạn có thể nghiên cứu các nhà đầu tư này – họ thường được xếp hạng, hạng càng cao càng tốt. Ví dụ, Multicoin được coi là nhà đầu tư cấp một hàng đầu, một trong những VC tốt nhất trong lĩnh vực mã hóa, trong khi Outlier Ventures xếp khoảng cấp bốn. Bạn có thể xem bảng danh sách một số quỹ để tham khảo.
-
Đội ngũ. Đảm bảo thành viên đội ngũ có kinh nghiệm và tầm nhìn phù hợp để xây dựng thành công dự án. Họ có hiểu rõ điều mình đang nói? Có thông minh? Có nắm vững đề xuất dự án? Bạn có cảm thấy thoải mái khi làm việc cùng họ?
Còn nhiều tham số quan trọng khác cần xem xét như phân tích cảm xúc, dữ liệu on-chain, phân tích đối tác, sự khác biệt giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp. Lời khuyên ở đây là: trừ khi có bằng chứng rõ ràng chứng minh khoản đầu tư tốt, nếu không hãy thiên về nghi ngờ. Do đó, hãy tìm kiếm các tham số và chỉ số chứng minh giá trị đầu tư. Nếu không tìm thấy, rất có thể đây là một khoản đầu tư tồi.
Kết luận
Bắt đầu một quỹ đầu tư mạo hiểm riêng có thể rất khó khăn, vì xây dựng vận hành và quy trình luôn đầy thử thách. Nó giống như chuyển từ một thành phố sang thành phố khác – khởi đầu khó khăn, nhưng rồi mọi thứ sẽ dần tốt lên.
Mục tiêu là đạt được tỷ suất sinh lời cho quỹ. Ví dụ, nếu bạn có 100 triệu USD vốn đầu tư, trung bình mỗi khoản đầu tư 1 triệu USD chiếm 10% giao thức, thì bạn chỉ cần một kỳ lân duy nhất – cổ phần của bạn sẽ có giá trị 100 triệu USD, và bạn có thể hoàn trả vốn cho nhà đầu tư.
Hãy nhớ rằng, đầu tư là một nghệ thuật, thuyết phục là một nghệ thuật, giao tiếp là một nghệ thuật, nghiên cứu cũng là một nghệ thuật. Hãy luyện tập không ngừng, cho đến khi bạn và quỹ của bạn trở thành một trong những “nghệ sĩ” nổi tiếng nhất trong ngành.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Route2FI
