20 lý do vì sao Ethereum thất bại
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
20 lý do vì sao Ethereum thất bại
Liệu có khả năng xuất hiện một blockchain công cộng mới nào có thể hoạt động tốt cả về tính phi tập trung và TPS, vượt xa Ethereum về mặt quy mô không?
Chuyên sâu báo cáo Web3Twitter của khách mời:@pcfli,@zhendong2020,@OdysseysEth
Nội dung AMA
Zhen Dong:
Chào mừng mọi người đến với buổi trao đổi AMA hàng tuần của E2M Research. Mỗi tuần chúng tôi sẽ chọn một chủ đề sâu sắc trong lĩnh vực đầu tư tiền mã hóa để thảo luận. Chủ đề lần này là "20 lý do Ethereum thất bại". Trước đây, khi thảo luận về phương pháp vượt qua hiện tượng bong bóng thông tin, Odyssey đã đề xuất một cách tiếp cận: nếu bạn cực kỳ ủng hộ hoặc phản đối một điều gì đó, hãy thử phản bác quan điểm của chính mình tốt hơn cả những người phản đối. Nếu bạn hiểu rõ tất cả các lập luận phản bác mà vẫn giữ vững quan điểm, thì bạn sẽ nắm bắt được quan điểm hiện tại một cách sâu sắc hơn. Về Ethereum, dù là Peicai hay Odyssey đều khá lạc quan, hoặc cho rằng đây là một mục tiêu đầu tư tiềm năng. Vì vậy hôm nay chúng ta sẽ cùng thảo luận: những đánh giá tiêu cực phổ biến và các vấn đề tồn tại của Ethereum, nhằm tìm hiểu sâu sắc hơn.
Còn về con số 20 lý do, thực ra lấy cảm hứng từ một bài viết của Wang Chuan: "20 lý do Tesla phá sản". Năm 2018, bài viết này dùng giọng mỉa mai liệt kê 20 nguyên nhân, nhưng như mọi người đều biết sau đó giá cổ phiếu Tesla tăng rất mạnh. Rất nhiều lý do từng bị coi là dấu hiệu phá sản hóa ra lại không còn quan trọng, thậm chí là không đứng vững. Tôi cũng hy vọng rằng, vì chúng ta thực sự lạc quan về Ethereum, liệu có thể ở thời điểm hiện tại nghiêm túc suy ngẫm về những lý do khiến nó có thể thất bại hay không.
Trên đây là nguồn gốc chính của chủ đề "20 lý do Ethereum thất bại". Tôi sẽ nêu lên một số lý do tiêu cực, đánh giá xấu và tin tức tiêu cực phổ biến trên thị trường về Ethereum; chúng ta sẽ cùng thảo luận về những đánh giá này — có thể đồng tình, phản bác, hay chỉ đơn giản là suy ngẫm, hình thức hoàn toàn tự do.
Khi nói đến tin xấu về Ethereum, điều đầu tiên mọi người nghĩ đến chắc chắn là TPS (giao dịch mỗi giây) thấp. Ethereum đã cải thiện một chút vào năm 2017, rút ngắn thời gian tạo khối xuống khoảng 15 giây, xử lý được một lượng nhất định giao dịch. Nhưng sau DeFi summer 2020, TPS của Ethereum không còn đủ đáp ứng nhu cầu đầu cơ sôi nổi. Mùa DeFi khiến chuỗi trở nên tắc nghẽn nghiêm trọng, nếu không trả phí gas cao thì giao dịch không thể được xử lý kịp thời. Trong khi đó, các blockchain mới như Solana, Avalanche, Polygon, hay kể cả BSC đều đạt được TPS cao hơn. Các bạn nghĩ sao về việc TPS thấp khiến Ethereum khó trở thành một mạng lưới phổ biến cho giao dịch hay hoạt động thương mại?
Odyssey:
Tôi suy nghĩ như sau: theo tôi, so sánh TPS giữa Solana và Ethereum không phải là điều quan trọng nhất. Trước tiên cần so sánh mức độ phi tập trung, rồi mới đến TPS. Tôi từng chế giễu các blockchain khác có TPS cao, nhưng nếu dùng một cơ sở dữ liệu riêng tư thì TPS chẳng phải còn cao hơn sao? Dù là Solana hay BSC, đều vì mức độ tập trung cao mà gặp nhiều sự cố. Theo tôi, các chuỗi do các nút tập trung vận hành, dù có TPS cao đến đâu cuối cùng cũng vô nghĩa, bởi họ không thể chạy các ứng dụng không cần cho phép, chắc chắn sẽ gặp vấn đề pháp lý và bị sụp đổ. Thứ hai, nhìn từ một góc độ khác: vấn đề này là có thể cải thiện hay không thể cải thiện? iPhone đời đầu phần mềm ít, màn hình dễ vỡ, sóng yếu... Nhưng phần lớn các vấn đề này đều được cải thiện qua các phiên bản nâng cấp. Tương tự, Ethereum với Layer2, phân mảnh (sharding)... có thể nâng TPS lên 15-20 lần hiện tại — tức là có thể cải thiện được. Hơn nữa, hiện tại không nên xem đây là điểm yếu, mà nên xem là đặc điểm, thuộc tính. Mọi người cần xây dựng trước hết trên nền tảng phi tập trung, rồi mới so sánh TPS. Trên đây là suy nghĩ chính của tôi.
Zhen Dong:
Liệu có khả năng kẻ đi sau tận dụng kinh nghiệm của người đi trước, tạo ra một blockchain mới? Có thể không phải BSC hay Solana, mà một blockchain mới học hỏi bài học từ Solana, ETH, BTC... tổng hợp thuật toán tốt hơn, vừa duy trì được mức độ phi tập trung, vừa nâng TPS lên 1-2 bậc so với Ethereum. Vì một blockchain mới triển khai sẽ đơn giản hơn nhiều so với việc cải tổ một con tàu lớn như Ethereum. Người đi sau không có gánh nặng lịch sử, có thể thiết kế kiến trúc mới.
Liệu có thể có một blockchain mới nào đó, đạt được sự cân bằng tốt giữa phi tập trung và TPS, vượt xa Ethereum về quy mô?
Odyssey:
Tôi chia làm hai phần. Thứ nhất, về mặt kỹ thuật hoàn toàn có thể xảy ra, nếu nó xuất hiện và hoạt động tốt, có thể khiến tôi thay đổi quan điểm. Thứ hai, không thể chỉ nhìn kỹ thuật. Ethereum giống như một nền tảng, chứ không phải một công cụ. So sánh với Windows và Mac OS cách đây 20 năm: dù Windows lúc đó kỹ thuật cũ kỹ, thậm chí tệ hơn, nhưng với tư cách là một nền tảng, nó tạo ra hiệu ứng thị trường hai bên gần như hiệu ứng mạng. Đa số người dùng đều dùng Windows, các nhà phát triển viết game, ứng dụng đều nhắm tới Windows, ngược lại vì nhà phát triển đổ dồn về Windows nên người dùng cũng đổ dồn về đó. Do đó, dù kỹ thuật không mới nhất hay tốt nhất, nhưng vì đã hình thành hiệu ứng mạng nên người ta không còn quan tâm đến bản thân kỹ thuật nữa. Kỹ thuật đương nhiên có ảnh hưởng, nhưng trừ khi kỹ thuật mang lại lợi thế vượt trội 1-2 bậc trở lên, nếu chỉ giỏi hơn 200% so với bá chủ cũ thì tôi cho là vô dụng.
peicaili:
Tôi cơ bản đồng ý với câu trả lời của Odyssey. Nếu Ethereum muốn thành công, chắc chắn không thể giữ TPS hiện tại, nếu không giải quyết được thì có thể dẫn đến thất bại toàn bộ dự án. Thứ hai, các giải pháp hiện tại như Layer2 và phân mảnh chưa thực sự trưởng thành, phân mảnh tạm gác lại, nói sau. Cộng đồng Ethereum, Quỹ Ethereum đang chú ý nhiều đến Layer2. Layer2 hiện nay thường nói đến zkRollup và Optimistic Rollup, mọi người hiện nay thiên về zkRollup. Tôi cho rằng zkRollup vẫn chưa thật sự trưởng thành về mặt kỹ thuật, nhưng đã có các blockchain dựa trên zkRollup, mọi người cho rằng vấn đề sẽ sớm được giải quyết. Hiện tại nhu cầu giao dịch trên chuỗi Ethereum cũng không quá lớn, phí gas đã giảm xuống mức chấp nhận được. Theo tôi, vấn đề này rất quan trọng, nhưng vẫn còn thời gian để các nhà phát triển giải quyết. Nếu TPS của một blockchain mới phải đánh đổi bằng việc hy sinh phi tập trung, tôi không cho rằng chỉ nhờ TPS cao là có thể thách thức vị thế của Ethereum. Nhưng cũng không thể trì hoãn mãi, cần theo dõi nửa năm đến một năm tới xem giải pháp Layer2 có trưởng thành không, nếu trưởng thành thì ít nhất giải quyết được một phần. Hiện tại phí gas trên Layer2 cũng khá thấp, các ứng dụng xuất sắc như GMX hoạt động ổn. Do đó, về dài hạn TPS rất quan trọng, nhưng ngắn hạn sẽ không gây ảnh hưởng chết người đến Ethereum, cũng khó trở thành lý do khiến Ethereum bị thay thế bởi kẻ thách thức mới.
Zhen Dong:
Vấn đề TPS mở rộng ra hai hướng. Hướng thứ nhất: khi hoạt động trên chuỗi sôi nổi, người dùng phải trả phí cao hơn để tranh giành ưu tiên xử lý giao dịch. Lúc này các giao dịch giá trị cao như chuyển khoản lớn hay swap sẽ trả phí cao hơn. Khi đó không chỉ tắc nghẽn, mà toàn bộ chi phí giao dịch cũng tăng lên.
Nếu Ethereum ngày càng mở rộng hiệu ứng mạng, ngày càng nhiều người muốn đặt ứng dụng lên Ethereum, khiến phí tăng cao, liệu có gây áp lực hay bóp nghẹt việc sử dụng Ethereum không? Điều này có vẻ trở thành nghịch lý: khi người dùng và ứng dụng nhiều lên, mạng trở nên sôi động, nhưng phí cũng tăng cao, khiến người dùng ngại dùng, bất lợi cho sự phát triển tiếp theo. Cảm giác này không giống lắm với hiệu ứng mạng—hiểu theo tôi, hiệu ứng mạng là chi phí biên giảm dần, viết xong chương trình phục vụ thêm người dùng thì chi phí càng thấp. Nhưng với mạng Ethereum, phí cao khiến chi phí biên không giảm, liệu phí cao có ảnh hưởng đến hiệu ứng mạng của nó không?
Odyssey:
Đây là một câu hỏi khá khó, có thể xem xét vài ví dụ.
Chúng ta từng trải qua định luật Andy-Bill trong thời đại Internet, đặt tên theo Bill Gates và Andy Grove. Intel và Microsoft: cứ mỗi lần Intel nâng cao hiệu suất phần cứng, thì Windows và các ứng dụng trên đó lại ngốn sạch tài nguyên phần cứng mới, khiến phần mềm trở nên ì ạch.
Có thể nhìn sâu hơn vào nghịch lý Jevons: khi tiến bộ kỹ thuật nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tổng lượng tiêu thụ tài nguyên lại tăng mạnh. Ví dụ: hiệu suất điện của máy tính tăng, nhưng tổng điện năng tiêu thụ của máy tính lại tăng mạnh. Ở đây có hai lớp logic: lớp thứ nhất, nếu tổng lượng là cố định, tiêu thụ càng nhiều sẽ bị cản trở, kéo nhu cầu tụt lại, biến thành dao động ngắn hạn; lớp thứ hai là dao động chu kỳ tăng: hiệu suất tăng khiến chi phí sử dụng giảm, kích thích nhu cầu nhiều hơn, nhu cầu nhiều hơn tạo ra giá trị nhiều hơn, mạng lại tắc nghẽn. Nếu mạng có khả năng mở rộng, giải quyết vấn đề này sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn, do đó có thêm phương án kỹ thuật, thêm nguồn lực đầu tư giải quyết, hiệu suất tài nguyên tăng lại thu hút thêm người dùng, lại tắc, rồi lại giải quyết—đây là một đường cong liên tục đi lên. Một ví dụ tương đối gần là khi thành phố lớn đón thêm dân, tắc đường xảy ra, nhưng liệu đô thị có kết thúc phát triển không? Không, người ta xây xe buýt, tàu điện ngầm, khu vực đô thị cũng vì thế mở rộng, trở nên phồn vinh. Vì vậy tôi cho rằng so với thành phố vật lý, Ethereum có tiềm năng kỹ thuật lớn hơn để giải quyết vấn đề mở rộng, sẽ không bị mắc kẹt trong vòng lặp đóng kín. Tôi cho rằng vấn đề này sẽ lặp lại, nhưng luôn có thể được giải quyết bằng kỹ thuật cập nhật liên tục.
Zhen Dong:
Bạn cho rằng khi số lượng ứng dụng trên Ethereum tăng lên, sẽ thúc đẩy mở rộng mạng, thúc đẩy thêm phương án kỹ thuật và nguồn lực giải quyết vấn đề. Liệu có khả năng giải pháp xuất hiện quá chậm, phương án trưởng thành không biết khi nào mới có, và chưa biết Ethereum có thành công trước khi các phương án này trưởng thành hay không. Điều này có xảy ra không? Chắc chắn xảy ra với Ethereum? Hay có thể xảy ra ở nơi khác, không phải Ethereum?
Odyssey:
Trước tiên tôi có hai cách suy nghĩ. Thứ nhất, nếu điều đó không xảy ra trên Ethereum, Ethereum gặp chướng ngại không thể vượt qua, nhưng các phương án khác có thể dễ dàng vượt qua, lúc đó tôi sẽ thay đổi quan điểm và lập trường. Thứ hai, đây là vấn đề xác suất, theo chủ quan tôi, các phương án giải quyết tuyệt đối không phân bố đều. Hành tinh này, đa số trí tuệ tuyệt đối ưu tiên giải quyết các vấn đề có giá trị cao hơn. Giả sử ở điểm này, bạn thấy rằng giải quyết tắc nghẽn của một thành phố 20 triệu dân, mỗi người sẵn sàng trả 10 USD, vấn đề này cực kỳ đáng tiền. Trong khi đó, cố gắng xây lâu đài trên không giữa sa mạc chỉ có một người, mơ tưởng nó có thể mở rộng lên 100 triệu người, công nghệ giải quyết vấn đề như vậy rất khó xuất hiện. Vì nếu dễ thì đã xuất hiện từ lâu, nó cần nguồn lực khổng lồ đầu tư, thử sai, trải qua quá trình tính toán phức tạp trong thế giới thực, mới tạo ra công nghệ cực kỳ mạnh mẽ. Tôi cho rằng công nghệ như vậy có khả năng cao hơn xuất hiện ở những vấn đề được nhiều người cùng cố gắng giải quyết.
Không loại trừ khả năng đột nhiên xuất hiện một thiên tài sáng lập một blockchain, dễ dàng vượt qua rào cản mà Ethereum mất 5-10 năm vẫn không vượt nổi. Trường hợp này tôi sẽ thay đổi quan điểm, nhưng khả năng quá thấp. Chủ yếu là giải quyết vấn đề của nền tảng khác thu được lợi nhuận quá thấp, dù có giải pháp thì cả thế giới cũng sẽ không chú ý trong thời gian dài. Mọi người chỉ nghĩ cách cải tiến trên Windows, chứ không ai nghĩ đến việc tạo hệ điều hành mới từ số 0. Vì phía sau là vấn đề di cư của hàng triệu nhà phát triển và người dùng, chi phí di cư cực kỳ cao, mọi người sẵn sàng thử nghiệm liên tục trên nền tảng cũ. Vì vậy, dù có phương án mới chiến thắng, cũng sẽ cho chúng tôi thời gian rất dài để thay đổi lập trường.
Zhen Dong:
Vừa rồi đề cập đến việc phí Ethereum cao cần thời gian để giải quyết, hiện tại Ethereum có hiệu ứng mạng tốt nhất, động lực giải quyết vấn đề trên Ethereum mạnh hơn. Tôi cho rằng hệ sinh thái Ethereum thiếu một ứng dụng killer. Ứng dụng killer này là thứ dành cho thị trường đại chúng, thứ mà phần lớn người bình thường chưa từng tiếp xúc blockchain hay khái niệm Bitcoin có thể tiếp cận. Nếu tương lai xuất hiện ứng dụng killer, giả sử nó xuất hiện trên Ethereum, dần dần giải quyết vấn đề lớn, có doanh thu, người dùng, tăng trưởng mạnh, mà Ethereum vẫn chưa giải quyết được mở rộng, TPS, chi phí... liệu có giống như Axie Infinity, số lượng người dùng tăng vọt, Ethereum không xử lý được giao dịch, nên tự phát triển sidechain để đưa một phần giá trị rời khỏi Ethereum. Nếu xảy ra trước khi Ethereum mở rộng, liệu có ảnh hưởng đến giá trị Ethereum, giá trị bị ứng dụng killer chiếm đoạt riêng, không bị Ethereum thu thập?
Odyssey:
Tôi sẽ nghĩ theo hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất, khi TPS còn thấp, mới xuất hiện một ứng dụng nào đó "thống trị thiên hạ", TPS với nó là không đủ. Tình huống này còn rất sơ khai, việc ứng dụng rời đi hay ở lại hoàn toàn không quan trọng. Vì vậy tôi sẵn sàng nghĩ đến giai đoạn thứ hai: khi TPS Ethereum trở nên cực kỳ cao, liệu Ethereum có không thu thập được giá trị, mà bị ứng dụng chiếm đoạt. Ví dụ, giả sử mọi người mở điện thoại đều chỉ dùng WeChat, không dùng phần mềm nào khác. Nếu xảy ra điều này, về mặt nào đó WeChat đạt được vị thế độc quyền mới.
Theo tôi, tình huống này xảy ra trên Ethereum còn khó hơn trên Internet. Vì đặc điểm blockchain là giao thức có thể fork dễ dàng: tưởng tượng WeChat bị fork dễ dàng, danh bạ liên lạc toàn bộ chuyển sang, rồi cạnh tranh với WeChat cũ, WeChat còn độc quyền được không? Khó khăn tăng lên bao nhiêu cấp độ. Vì vậy, các giao thức càng ở trạng thái cạnh tranh hoàn toàn, nền tảng càng dễ đạt được trạng thái độc quyền mạnh mẽ. Đây có điều kiện lớn: TPS đủ cao để chứa đựng đủ nhiều giao thức cạnh tranh.
Vì vậy tôi cho rằng ở giai đoạn thứ hai, TPS đủ cao, các giao thức trên Ethereum đạt trạng thái cạnh tranh hoàn toàn, Ethereum với tư cách là nền tảng hoặc mắt xích hệ sinh thái, có thể dễ dàng độc quyền toàn bộ giá trị sinh ra từ các giao thức; nếu TPS quá thấp, ứng dụng khó đạt mức killer, dù ứng dụng killer ở lại hay rời đi, cũng không quan trọng.
Zhen Dong:
Hỏi một chút: khả năng ứng dụng killer ra đời trong điều kiện TPS thấp có tồn tại không?
Odyssey:
Khả năng này đương nhiên tồn tại, nhưng tôi thường tôn trọng thực tế. Hiện tại TPS thấp như vậy, trạng thái Ethereum tồn tại lâu như vậy, nhưng ứng dụng killer theo định nghĩa của bạn vẫn chưa xuất hiện? Vì vậy tôi cho rằng khả năng này nên rất thấp.
Zhen Dong:
Theo các phương án mở rộng hiện tại của Ethereum, hiện tại mọi giải pháp Layer2 đều có token nội bộ riêng, khác với mạng Lightning của BTC, mọi phí đều trả bằng BTC. Nếu tương lai giải quyết bằng cách Layer2, liệu các giao thức Layer2 có khả năng thu thập giá trị mạnh hơn Ethereum không?
Odyssey:
Tôi nghĩ có hai khả năng. Khả năng thứ nhất: Layer2 cuối cùng độc chiếm, khả năng thu thập giá trị ngang ngửa với Ethereum.
Khả năng thứ hai: liệu cuối cùng chỉ có một phương án? Tôi không nghĩ vậy. Sau khi hệ thống iOS ra đời, ai giải quyết vấn đề liên lạc: iMessage, WhatsApp, Telegram hay WeChat? Sở thích nhu cầu của mọi người khác nhau, vì vậy cuối cùng sẽ xuất hiện nhiều phương án cạnh tranh và tồn tại song song, mỗi cái có ưu nhược điểm riêng.
Từ góc độ này, giống như cấu trúc quyền lực giữa các mắt xích thượng nguồn và hạ nguồn, ví dụ như nhà cung cấp, nhà phân phối nằm trong cảnh cạnh tranh, thì bạn tự nhiên ở vị thế độc quyền, không lay chuyển. Và một điểm quan trọng khác là Ethereum hoàn chỉnh Turing, tương lai hoàn toàn có thể xuất hiện các giải pháp khác. Trong trường hợp này, các giải pháp đó bản thân có thể bị thách thức, nhưng bản thân Ethereum lại khó bị thách thức hơn. Lấy ví dụ iOS, dù WeChat bị thách thức, nhưng đối với hệ điều hành iOS lại càng có lợi hơn.
Trên đây là suy nghĩ của tôi.
Zhen Dong:
Tôi xin đặt một câu hỏi chất vấn, vừa rồi nói Ethereum giống hệ thống iOS, các phương án Layer2 giống WeChat, nhưng tôi hiểu các phương án Layer2 bản thân cũng giống mạng lưới hay hệ điều hành, ví dụ Ethereum giống ngôn ngữ C, Layer2 là ngôn ngữ dễ dùng hơn được xây trên C, sau khi nâng TPS có thể tạo ra ứng dụng killer tốt hơn, như vậy liệu Layer2 có thể thu thập giá trị từ ứng dụng killer tốt hơn Ethereum không?
Odyssey:
Tôi cho rằng có thể so sánh Layer2 với hệ điều hành, lại có thể nảy sinh ẩn dụ mới, coi Microsoft như hệ điều hành, nó xây dựng ở tầng thấp hơn trên các quốc gia như Mỹ, lúc này sẽ xảy ra tình huống khó xử: có thể Microsoft thu thập nhiều giá trị, kiếm được nhiều tiền, dù là Office hay bán Windows, nhưng cũng phải nộp nhiều thuế cho Mỹ, và bản thân quốc gia Mỹ này không chỉ kiếm tiền từ Microsoft, còn kiếm từ Apple, thu thuế từ Apple, trong khi bản thân Apple cũng thu "thuế" từ người khác, nhưng bản thân nó phải nộp thuế cho tầng dưới sâu hơn, độc quyền lớn hơn. Vì vậy tôi cho rằng dù Layer2 có thể trở thành hệ điều hành chạy nhiều ứng dụng, nhưng Ethereum bản thân lại trở thành thứ mạnh mẽ hơn, sâu hơn, ví dụ tôi không cần ẩn dụ sáng tạo, tôi dùng ẩn dụ quốc gia.
Zhen Dong:
Nhưng trong ẩn dụ quốc gia thì bạn gần như không thể sở hữu cổ phần quốc gia để hưởng lợi, nhưng sở hữu hệ điều hành thì có thể hưởng lợi, nên ẩn dụ này dường như không phù hợp lắm.
Odyssey:
Tôi mượn khái niệm quốc gia vì phía sau nó có một thứ chung trừu tượng gọi là "thuế". Vì hôm nay chúng ta nói thuế Apple, hay EIP-1559, hay thuế Alibaba, bề ngoài cách kiếm tiền khác nhau, nhưng phía sau bản chất đều là phải "nộp thuế", bạn có thể xem đó là dòng tiền, một dạng giá trị thanh toán, tức là tôi chuyển giá trị thanh toán cho mắt xích này. Sâu hơn, chính là tôi buộc phải thanh toán thứ này cho bạn, lại là một cấu trúc quyền lực. Vì vậy các ẩn dụ này phía sau đều trừu tượng hóa thành điều này.
Zhen Dong:
Dựa trên điều này tôi xin hỏi một câu hơi láu cá: có thể xuất hiện cấu trúc như thế này không, Layer2 xây trên kiến trúc Ethereum, nhưng Layer2 thu thập được giá trị nhiều hơn Ethereum?
Odyssey:
Layer2 hoàn toàn có thể làm được, nhưng nếu giá trị thu thập được nằm trong thị trường cạnh tranh hoàn toàn, bạn không biết ai sẽ thu được, cũng không biết ai ngày mai sẽ sụp đổ bị công nghệ mới thay thế, ngược lại một nền tảng vận hành thấp tầng hơn, khó thay thế lại càng khó bị thay thế. Và tính không thể thay thế này không thể chỉ nhìn "kỹ thuật", còn phải chú ý đến bản thân tính khan hiếm. Ví dụ Windows xây trên phần cứng, ổ cứng, RAM máy tính, nhưng mỗi ổ cứng, RAM máy tính đều không có tính khan hiếm, không có tính khan hiếm thì không có tính không thể thay thế, chỉ là xây dựng về mặt kỹ thuật, chứ không phải xây dựng cấu trúc quyền lực.
Chúng ta không thể nói Ethereum xây trên một ngôn ngữ lập trình nào đó, về mặt kỹ thuật có thể nói vậy, nhưng bản thân ngôn ngữ lập trình không có tính khan hiếm, nên không thể thu thập giá trị. Để thu thập giá trị, không chỉ cần có tính không thể thay thế trong mắt xích, mà còn phải có bản thân tính khan hiếm, giống như không thể sở hữu cổ phần quốc gia. Trở lại câu hỏi vừa rồi về Layer2, ví dụ một nhà hàng doanh số hàng năm quy mô nghìn tỷ USD, nhưng hàng năm có一大批倒闭, lại có大批 mở mới, bạn không biết nhà hàng nào sẽ thắng. Trừ khi bạn có tầm nhìn nhất định, hiểu được chain Layer2 nào có thể thu thập giá trị rất tốt, đồng thời định giá hợp lý, lúc đó mới xem xét chuyển đổi. Trừ khi tôi phát hiện có mục tiêu Layer2 nào đó phù hợp hơn về mọi mặt, nhưng xác suất xuất hiện và độ khó tăng lên không ít.
Zhen Dong:
Lớp底层 của Ethereum sinh ra Apple và Microsoft là các Layer2, nhưng đất đai Apple và Microsoft bám rễ không chỉ là nước Mỹ, mà là toàn thế giới. Có thể Microsoft là doanh nghiệp đa quốc gia, Layer2 là doanh nghiệp đa quốc gia, đất đai bám rễ không chỉ là Mỹ, mà còn ở Trung Quốc, châu Âu, Úc... Như vậy bạn thấy rằng có thể Layer2 có khả năng thu thập giá trị tốt hơn, tốt hơn cả đầu tư trực tiếp vào Mỹ. Nếu dùng ẩn dụ này, liệu Layer2 có thể trở thành con khủng long khổng lồ, ngành khủng long không phải ngành nhà hàng, không phải ngành hàng không, mà là ngành có thể sinh ra Microsoft và Apple. Trong trường hợp này, ngược lại mạng Ethereum trở nên cạnh tranh hoàn toàn, Layer2 trở thành thứ có cấu trúc quyền lực mạnh hơn.
Odyssey:
Tôi hiểu ý bạn, vì nhiều người thảo luận nếu tương lai là thời đại đa chuỗi, các cầu nối chéo (cross-chain bridge) sẽ rất tiềm năng. Tôi không nghĩ vậy, vì nền tảng của nó không tồn tại.
Tiền đề của thời đại đa chuỗi là gì? Chỉ có ứng dụng cần kiểm duyệt mới có ý nghĩa tồn tại trên đó, nếu không dùng cơ sở dữ liệu riêng tư hiệu quả hơn nhiều, ứng dụng trên đó hoàn toàn vô nghĩa,随时 bị监管端掉. Hôm nay tạm tính các chuỗi phi tập trung, chỉ có Bitcoin và Ethereum. Các chuỗi khác theo tôi đều không phi tập trung, nên tiền đề thời đại đa chuỗi không tồn tại. Trên thế giới này chỉ có một ẩn dụ thực sự ý nghĩa là quốc gia, Layer2 cũng không thể vượt qua, đây là điểm thứ nhất. Thứ hai, liệu tương lai có xuất hiện không? Hôm nay ta thấy ngôn ngữ hợp đồng thông minh Solidity chiếm hơn 90%. Dùng ẩn dụ nhà phát triển Microsoft, dù có xuất hiện hệ thống Mac OS, đa số nhà phát triển và người dùng đều ở trên Ethereum, nó sẽ trở thành cấu trúc "người thắng tất cả". Người đi sau khi hiệu ứng mạng đã hình thành thì rất khó vượt qua, nên tôi không cho rằng sẽ có đa chuỗi. Những gì vừa nói về Layer2 vượt Ethereum và các chuỗi khác không tạo thành lợi thế. Thậm chí khả năng các chuỗi khác bị đào thải trong tương lai cũng khá lớn.
Zhen Dong:
Bạn đề cập nhiều chuỗi không đạt được mức độ phi tập trung, hoặc thua trong lợi thế người đi trước. Cũng đề cập hiện tại các chuỗi đáp ứng phi tập trung là Bitcoin và Ethereum. Nếu quốc gia thứ hai là BTC, vì nhiều người đang phát triển hợp đồng thông minh dựa trên mạng Lightning. Nếu tương lai không phải là làng toàn cầu, mà chỉ có Liên Xô và Mỹ? Cấu trúc này là Liên Xô và Mỹ cạnh tranh?
Odyssey:
Tôi suy nghĩ từ góc độ này, cần chú ý Ethereum bản chất là hoàn chỉnh Turing, còn Bitcoin từ góc độ an ninh đạt được điều khó hơn là không hoàn chỉnh Turing. Dù Bitcoin khó hơn, kỹ thuật cao cấp hơn, nhưng hoàn chỉnh Turing có nghĩa là mọi thứ máy Turing có thể làm đều có thể thực hiện. Tôi không cho rằng Bitcoin giống một quốc gia, nó giống con dao quân Nhật sắc bén, có thể giải quyết rất tốt một việc hoặc một khía cạnh nào đó, nhưng về nguyên lý không thể thực hiện mọi khả năng mà máy Turing có, vì vậy tôi không cho rằng Bitcoin và Ethereum ở vị thế ngang nhau.
peicaili:
Tôi cho rằng mở rộng Layer2 là mở rộng theo chiều ngang, không thể nâng cao tốt khả năng thu thập giá trị của ETH bản thân. Vì TPS quyết định lượng giao dịch tối đa có thể chịu tải, nếu hoạt động kinh tế Layer2 phát triển mạnh, lại phải đưa lượng lớn giao dịch lên ETH thực hiện, sẽ đối mặt vấn đề giới hạn số lượng. Còn lại mọi người tranh giành TPS hữu hạn, đẩy phí gas lên rất cao, như vậy có khiến chi phí an ninh Layer2 quá cao không?
Hơn nữa, Layer2 với tư cách tổng thể, khi cạnh tranh nhau đẩy gas lên rất cao, cơ bản trên chuỗi ETH không còn người dùng cá nhân. Tương tự một sợi dây điện thoại, cá nhân và Microsoft đều dùng để gọi, chi phí Microsoft sẵn sàng trả cao hơn nhiều, và có thể dùng dung lượng truyền thông hữu hạn tạo ra giá trị. Có nghĩa là không mấy ai dùng得起 chuỗi ETH, trên đó toàn chạy Layer2, ép ETH chỉ còn làm ăn B2B, hiệu ứng mạng sẽ giảm sút nghiêm trọng. Nếu hoạt động Layer2 rất sôi động, ETH không phân mảnh, vấn đề này khách quan tồn tại, trong tình huống này địa vị độc quyền của ETH có bị thách thức không?
Tổng thể mà nói, tôi cho rằng chỉ dựa vào Layer2 là không đủ, nhất định phải phân mảnh. Sau khi phân mảnh TPS tăng lên khoảng bao nhiêu, mới đảm bảo phí thấp và chịu tải nhiều Layer2. Cuối cùng có nhiều Layer2 như vậy không? Hay chỉ một Layer2 cực kỳ phát triển, ứng dụng rất nhiều, mọi người cũng ngại mở rộng sang chuỗi khác.
Cuối cùng vẫn là cấu trúc quyền lực như ban đầu chúng ta tưởng tượng, một Layer2 độc chiếm, ngược lại khả năng ETH thu thập giá trị lại bị thách thức.
Odyssey:
Trước tiên tôi nghĩ đến hai điểm. Thứ nhất, tôi bày tỏ sự đồng tình: nếu trên Ethereum toàn là khách hàng B2B, hiệu ứng mạng sẽ suy yếu rất nhiều. Nhưng nếu là B2B,市值 Ethereum đã tăng gấp 100 lần so với hiện tại. Điểm thứ hai: Layer2 độc chiếm, liệu có tự tách ra làm một chuỗi riêng? Chắc chắn sẽ có chuỗi làm vậy. Thứ ba, tôi quan tâm liệu có thành công không. Tôi cho rằng rất khó, dù đã là Layer2 thành công, muốn từ số 0 vận hành nhiều ứng dụng phi tập trung chống kiểm duyệt, cần an ninh rất sâu. Lúc này chuỗi mới có hai khả năng: thứ nhất là tập trung, bị cơ quan quản lý dập tắt ngay; thứ hai cố gắng phi tập trung, nhưng ban đầu năng lực tính toán hoặc市值 v.v. chưa đủ, giá trị mang theo quá cao, cũng dễ bị tấn công sụp đổ. Vì vậy khi đã ở môi trường đó, cố gắng xây an ninh mạnh từ số 0, tách khỏi mạng chính Ethereum, độ khó cực kỳ cao. Ethereum đi qua nhiều năm đã tốn rất nhiều giá xây dựng phi tập trung tầng đáy nhất, phi tập trung tầng đáy nhất là khó nhất. Một ẩn dụ thú vị: hiến pháp Mỹ hay cấu trúc quyền lực đạt được cân bằng quyền lực cực kỳ khó. Không chỉ cần tinh thần công dân, còn cần ràng buộc, tức là thực thi hiến pháp, tin tưởng hiến pháp, cấu trúc cân bằng quyền lực lẫn nhau. Vì vậy các quốc gia như Mỹ Latinh sao chép chế độ bán tổng thống, từng cái một đều thất bại tan tác. Tóm lại, nếu Layer2 toàn phục vụ B2B thì hiệu ứng mạng bị giảm, nhưng thực tế市值 đã tăng hơn 100 lần; chắc chắn sẽ có chuỗi làm Layer1 v.v., nhưng tôi cho rằng an ninh không đạt được, sụp rồi hoặc thử xong lại quay về.
peicaili:
Tôi hiểu suy nghĩ của bạn, mặc dù nhìn có vẻ ảnh hưởng đến khả năng thu thập giá trị của ETH, nhưng ít nhất trong tình trạng hiện tại, khả năng thu thập giá trị của ETH vẫn không bị thách thức, cũng như bạn nói có thể còn tăng 100 lần nữa.
Zhen Dong:
Đề cập đến tính phi tập trung của Ethereum, Ethereum, Bitcoin hay toàn bộ blockchain, liệu có thể thực sự đối đầu với quản lý, quyền lực quốc gia, để đảm bảo tính phi tập trung triệt để. Hiện nay nhiều người khi so sánh với Bitcoin, chỉ trích vấn đề tập trung của Ethereum. Thứ nhất là chỉ số nắm giữ coin không phân tán bằng Bitcoin, nhiều cá voi, sàn giao dịch tập trung, bên lưu ký, nút nắm giữ lượng lớn Ethereum; thứ hai là vấn đề stake của Ethereum, sau khi chuyển sang merge sang PoS, 30% stake phụ thuộc vào Lido, nhiều nút khác stake trong phạm vi quyền lực chính phủ Mỹ. Nếu chính phủ Mỹ chuyển sang giám sát nghiêm khắc với Ethereum, an ninh mạng Ethereum có bị ảnh hưởng lớn không; thứ ba là mới đây Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt Tornado Cash. Nếu cơ quan quản lý yêu cầu Ethereum thực hiện kiểm duyệt, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến mức độ phi tập trung của Ethereum; ngoài ra Chủ tịch SEC不止一次表示 chỉ có BTC là hàng hóa, cơ chế PoS của Ethereum giống chứng khoán, liệu có thể đưa vào giám sát chứng khoán, tạo ra quy trình giám sát nghiêm ngặt với hoạt động Ethereum.
Liệu Ethereum có thể đảm bảo tính độc lập tương đối trong quá trình tiến hóa tương hỗ với quản lý, và không ảnh hưởng đến sự phát triển sôi động của hệ sinh thái trên đó không?
Odyssey:
Tôi thừa nhận đây đều là những vấn đề rất quan trọng và lớn, nhưng tôi cho rằng có thể cải thiện, bao gồm việc nắm giữ coin, sự tập trung của validator, đều có thể thay đổi thông qua các đề xuất tiếp theo. Có thể giữa chừng xảy ra chút挫折, nhưng không vấn đề gì.
Tôi quan tâm hơn đến điểm thứ ba: chính phủ trừng phạt và kiểm duyệt. Kiểm duyệt trong thời gian dài đều hiệu quả, có thể ảnh hưởng đến bản thân Ethereum. Hiện nay nhà phát triển tuy nhiều, nhưng đối mặt vấn đề quan trọng. Trong điều kiện nào mới thật sự chống được kiểm duyệt? Khả năng là khi bản thân nhà phát triển ẩn danh, cũng có thể ngược lại vì kiểm duyệt mà xuất hiện nhà phát triển ẩn danh tạo ra thứ mới. Tiền đề xuất hiện nhà phát triển ẩn danh là tương lai sẽ có cơ sở hạ tầng phồn vinh hơn. Trong trường hợp này, bản thân Ethereum nên chống kiểm duyệt tốt hơn, cũng có thể xuất hiện thêm ứng dụng, sinh ra thêm khả năng tổ hợp, các giao thức khác nhau gọi lẫn nhau.
Đây đều là những vấn đề quan trọng, đồng thời đều có thể giải quyết và cải thiện.
Zhen Dong:
Bạn cho rằng ngắn hạn chính phủ có thể thông qua phương pháp frontend tìm vài nhà phát triển dự án lớn, thực hiện kiểm duyệt, tương lai sẽ xuất hiện nhà phát triển ẩn danh. Nhưng tôi hiểu tầng底层 cơ sở hạ tầng Internet có rất nhiều giao thức, bao gồm cả tìm IP, không biết có thể đạt 100% ẩn danh không? Điểm thứ hai, nếu xuất hiện nhà phát triển ẩn danh, liệu có làm gia tăng hơn nữa việc chính phủ đàn áp blockchain, liên quan đến việc rửa tiền hoặc ngành đen mà chính phủ Mỹ hay các nước không thích, càng làm trầm trọng thêm đàn áp của chính phủ? Thứ ba, tôi lo ngại một điểm: Vitalik luôn ở đây như lá cờ đầu, một ngày nào đó nếu thấy trên Ethereum xử lý lượng lớn thứ chính phủ không thích, bắt giữ Vitalik, liệu có ảnh hưởng lớn đến Ethereum không?
Odyssey:
Thứ nhất, về mặt kỹ thuật tầng底层 nhất có thể hoàn toàn ẩn danh không? Trước tiên tôi không phải chuyên gia kỹ thuật, tôi cho rằng điều này nên làm được, có một vài ví dụ. Thứ hai, liệu có làm gia tăng đàn áp của chính phủ không, chắc chắn rồi. Nhưng ngược lại, nếu nó không có giá trị, thì sẽ không gây ra bất kỳ đàn áp nào. Bất kỳ thứ gì có giá trị, ví dụ như Toutiao (ByteDance) trỗi dậy, đều bị các công ty khác tung sản phẩm cạnh tranh để đàn áp. Tại sao mọi người đàn áp nó? Vì nó cực kỳ có giá trị, có sức sát thương, mới khiến đối thủ chú ý. Đàn áp không có nghĩa là bị đè bẹp, mà là cho thấy nó quá quan trọng.
Vấn đề thứ ba: Vitalik là một con người thật, một lãnh đạo ở đây, mọi người trong lòng thực ra đã có câu trả lời nhất định. Nếu anh ấy bị bắt hoặc biến mất, thậm chí dùng sức mạnh cá nhân khiến Ethereum lùi bước, bạn nghĩ anh ấy có thành công không? Tôi cho rằng khi anh ấy còn ở, nhiều hơn là điểm cộng, dù biến mất, cũng không có nghĩa cả thời đại dừng lại.
peicaili:
Ở tầng ứng dụng bị kiểm duyệt thì còn đỡ, tôi cho rằng khó khăn hơn là kiểm duyệt trực tiếp đến tầng giao thức, ví dụ yêu cầu Lido ngừng dịch vụ, ảnh hưởng đến ETH lớn đến mức nào, tôi cho rằng ở tầng ứng dụng ít nhất không ảnh hưởng đến an ninh Ethereum.
Odyssey:
Vừa rồi nói đến kiểm duyệt ở tầng như Lido, tôi cho rằng vấn đề này có thể cải thiện, thậm chí có thể dù gây ảnh hưởng lớn đến Ethereum, tôi cho rằng cách cực đoan nhất có thể là fork để tránh.
peicaili:
PoS khi thị trường tăng nóng chuyển sang thị trường giảm giá, liệu có dễ rơi vào vòng xoáy tử thần không. Khi giá giảm, mọi người rút coin khỏi node, ảnh hưởng an ninh node. Vì PoW tương đối, máy đào và giá coin tách biệt. Máy đào sau khi sản xuất ra, dù bán ở giá cao, người mua về vẫn phải đào, về lý thuyết máy đào có thể luôn bật, không ảnh hưởng lớn đến an ninh mạng. Khi PoS giá giảm, mọi người có rút coin khỏi node để bán không, nếu nhiều quá lại thấy an ninh mạng không đủ, khiến giá tiếp tục giảm? Đây cũng là nghi vấn của tôi về PoS, liệu có dẫn đến thất bại của Ethereum không?
Odyssey:
Tôi suy nghĩ như sau: vừa nói giá giảm rồi bán coin, ảnh hưởng an ninh cấu trúc, đây là một vấn đề. Nhưng tôi cũng cho rằng có thể cải thiện. Nếu tôi phát hiện an ninh bị ảnh hưởng, có thể đề xuất EIP. Ví dụ sau nâng cấp Thượng Hải, mọi người có thể rút coin bất cứ lúc nào. Sửa thành sau khi đạt hạn mức nhất định, rút coin phải mất chi phí nhất định, gửi coin có thưởng thêm. Cơ chế khuyến khích như vậy có thể dễ dàng giải quyết vấn đề này. Vì vậy tôi không cho rằng đây là vấn đề lớn.
Zhen Dong:
Vừa rồi đề cập PoW, BTC花钱请矿工维护网络安全，付了一些成本。以太坊也像给节点服务商付前维护自己的网络安全，本质上是博弈的关系。只要在网络里的这些服务商能够诚恳诚实地提供相应的服务，网络就是安全的；如果作恶的话，极端情况下可能会有一些 fork 发生。
另一个角度是 pow 也并非完全安全，涉及到 pow 和 POS 的比对。我记得比特大陆 s17 系列刚刚发布的时候，市场上有大量的 s9 矿机，占全网的算力超过 50%。在熊市刚刚开始的阶段，算力增长比较慢的，币价的增长是比较快的。很长的一段时间，整个市场上矿机的市值是比较低的，只有大概一二十亿美金。当时比特币的市值已上千亿的规模，所以不见得 pow 比 POS 要好很多。
作为网络提供商的这些人，整体只要不作恶，网络就是安全的。他们作恶的成本看起来比较低，但不代表着开始做恶的时候，网络上其他人不会去维护。比如前一段时间 curve 就是一个人在市场上根据流动性来影响币的抉择或者成本。这个事情发生的时候，认同项目的人还是会站出来拿自己手里的以太坊投票。这一点其实是比较看好去中心化这种系统的反脆弱性的。
Zhen Dong:
自从 2020 年 DeFi Sommer 之后，整个以太坊的日活用户大约是 50 万个活跃地址。2021、2022 年一直没有突破，在 30 万到 50 万之间波动。但 BSC ở đỉnh cao từng đạt 100 đến 200 万个 địa chỉ hoạt động.
Toàn bộ số lượng người dùng Ethereum khoảng 20 triệu địa chỉ độc lập, trong một hai năm gần đây tăng trưởng rất chậm, số liệu người dùng hàng ngày cũng tăng trưởng rất chậm, liệu có lo lắng Ethereum không thể đột phá瓶颈 về tăng trưởng người dùng không? Chúng ta luôn nói tiền mã hóa có thể đang ở làn keo lăn, trong thị trường ngách, chỉ có một số ít thanh niên hoặc ngành nghề đặc biệt mới làm, liệu có tồn tại lâu dài trong thị trường ngách, làn keo lăn, không thể tiến vào giai đoạn cuồng phong xoáy, tiến vào thị trường đại chúng? Liệu có thể lâu dài không xuất hiện ứng dụng killer? Thời gian này có thể rất dài, dài đến 20 năm, 30 năm, 50 năm không?
Odyssey:
Thứ nhất, người dùng hoạt động hàng ngày bản thân không có ý nghĩa trực tiếp, người dùng rác đến chuỗi nhận airdrop rồi đi. Ví dụ OPPO từng có lượng người dùng rất cao, nhưng một sớm sụp đổ; ví dụ Qutoutiao khiến người nông thôn lướt xem quảng cáo được tiền, lượng người dùng hoạt động hàng ngày đốt rất cao, mô hình này không thể duy trì. Cần hiểu lượng người dùng hoạt động này đến từ đâu. Thứ hai, thị phần toàn cầu của Apple lâu dài ở mức khoảng 20%, tại Mỹ cao hơn khoảng 50%. Nó có hai đặc điểm, trước tiên là thị phần tổng thể rất thấp, thứ hai là từng thu về 106% lợi nhuận toàn ngành, vì một số công ty thua lỗ. Nhìn vị thế độc quyền của nó, tôi cho rằng ví dụ Apple có thể giúp hiểu tốt hơn.
Thứ ba, tôi cho rằng thực tế hơn, liệu có thể lâu dài giữ lượng người dùng hoạt động thấp. Chúng ta suy nghĩ vì sao Apple thị phần chỉ 20%, chỉ cần iPhone giảm giá một nửa, thị phần lập tức tăng lên, nhưng điều này chưa chắc có lợi cho lợi nhuận và mô hình kinh doanh tổng thể. Nó không theo đuổi lượng người dùng cao, mà theo đuổi củng cố vị thế độc quyền và dần tăng cường độc quyền, thị phần tự nhiên tăng theo. Tôi cho rằng lượng địa chỉ ví tương tác lâu dài của Ethereum thấp, liên quan đến TPS, khi TPS tăng sẽ xuất hiện thêm ứng dụng, lượng người dùng hoạt động sẽ tăng. Và rất có thể sắp tới thị phần Ethereum toàn cục vẫn khá thấp, vị thế độc quyền của nó giống Apple rất giống, tỷ lệ thấp nhưng vị thế độc quyền không thể tranh cãi, có thể liên tục tăng lợi thế này.
peicaili:
Hiện tại các ứng dụng trên Ethereum cơ bản đều là tài chính, ngoài NFT. Nhưng phần lớn hoạt động thế giới vẫn thiên về tiêu dùng, tài chính chỉ là phần nhỏ trong hoạt động kinh tế. Nhưng tôi cũng cho rằng vì ETH là nền tảng mở, có tính tổ hợp ca
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@E2mResearch
