Nhà nghiên cứu Delphi Digital: Văn hóa là một dạng meme, NFT cũng vậy
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Nhà nghiên cứu Delphi Digital: Văn hóa là một dạng meme, NFT cũng vậy
NFT là cầu nối giữa giá trị văn hóa và giá trị tiền tệ. Với tư cách là đại diện kỹ thuật số và vật chất của một hệ thống các giá trị và niềm tin, chúng có thể thúc đẩy những câu chuyện văn hóa mạnh mẽ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tiêu đề gốc: Right-Click Save #2: Văn hóa là một meme. NFT cũng vậy.
Tác giả gốc: 0xPrismatic, Delphi Digital Research
Biên dịch: Alex, TechFlow
Đánh giá NFT nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế lại là một trong những việc thách thức nhất — nó bao gồm nhiều yếu tố vô hình như văn hóa và thẩm mỹ. Để làm tốt điều này cần kết hợp kiến thức chuyên sâu theo chiều dọc, kinh nghiệm và trực giác sắc bén. Cá nhân tôi cho rằng trong metaverse tương lai (mọi thứ đều là NFT), việc định giá NFT sẽ trở thành một nghề nghiệp có ảnh hưởng. Họ sẽ là phiên bản kỹ thuật số của các chuyên gia định giá bất động sản hay nghệ thuật ngày nay. Tôi rất khâm phục những nhóm như Upshot, đang nỗ lực giải quyết bài toán định giá bằng phương pháp độc đáo, dù theo quan điểm của tôi, cách tiếp cận hoàn toàn dựa trên dữ liệu là chưa đủ.
Chúng ta biết rằng mọi chỉ số định giá đều là một meme. Giá trị tiền tệ không phải vật lý học: do đó, nó không thể được định lượng một cách chắc chắn và khách quan như nhiệt độ không khí hôm nay (32 độ C, Singapore thì oi bức) hay tốc độ chiếc xe hơi. Là con người, chúng ta trao giá trị cho những thứ mà ta cho là quan trọng, hoặc cho rằng người khác thấy quan trọng. Nếu đủ nhiều người tin vào điều đó, nó sẽ trở thành hiện thực.
Hãy nghĩ về:
Mô hình Stock-to-Flow của Bitcoin? Meme
Tỷ lệ P/E cổ phiếu? Meme
Vàng? Meme
Thú vị thay, meme cũng chính là phương tiện truyền bá văn hóa của chúng ta. NFT đại diện cho văn hóa kỹ thuật số. Theo suy luận này, tôi tin rằng NFT là cây cầu giữa văn hóa và giá trị tiền tệ.
Khi suy nghĩ về NFT, yếu tố quan trọng nhất là văn hóa. Cộng đồng chúng ta cùng quyết định điều gì mang giá trị văn hóa, điều gì thì không, bằng cách bỏ phiếu suốt 24/7 qua ví Metamask và Twitter. Nhưng rốt cuộc văn hóa là gì? Tôi không phải nhà xã hội học, nên xin nói một cách rất đơn giản:
Văn hóa là tập hợp rộng lớn các trải nghiệm, nhận thức và niềm tin chung của một xã hội. Văn hóa mạnh mẽ vì nó mang đến cho chúng ta cảm giác mục đích và bản sắc tập thể. Một số nhà xã hội học chia văn hóa thành văn hóa vật chất và phi vật chất. Văn hóa vật chất là những đồ vật hữu hình được tạo ra và định hình bởi văn hóa phi vật chất (như niềm tin và giá trị).
Theo cách này, chúng ta có thể xem NFT như sự đại diện kỹ thuật số và vật chất hóa của một hệ thống giá trị và niềm tin, từ đó thúc đẩy những câu chuyện văn hóa mạnh mẽ. Những câu chuyện đó thu hút những người cộng hưởng với nó.
Một vài ví dụ đơn giản về các câu chuyện văn hóa được đại diện bởi NFT (theo quan điểm cá nhân tôi):
CryptoPunks: Người chấp nhận sớm giàu có và am hiểu
XCOPY art: Văn hóa tiền mã hóa ngầm, nguyên bản (OG)
Art Blocks Curated: Những người yêu nghệ thuật đương đại tinh tế
Bốn yếu tố chính tác động đến văn hóa:
1) Giá trị thương hiệu
2) Giá trị lịch sử
3) Giá trị bắt chước
4) Giá trị phô trương
Đây không phải là tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa. Tuy nhiên, đây là những yếu tố quan trọng, có thể thúc đẩy những câu chuyện cơ bản mạnh mẽ, đáng để suy ngẫm kỹ lưỡng.
1. Giá trị thương hiệu
NFT đại diện cho thương hiệu nào? Thông thường, nó gắn liền mật thiết với thương hiệu của người sáng tạo — nghệ sĩ hoặc tổ chức. Vì vậy, hãy bắt đầu từ vấn đề này và rút ra kết luận.
Giá trị văn hóa của tác phẩm nghệ thuật từ các nghệ sĩ nổi tiếng (ví dụ như Damien Hirst, Tyler Hobbs) cao hơn nhiều so với tác phẩm của nghệ sĩ mới — vì thương hiệu của nghệ sĩ được chuyển giao sang tác phẩm. Do đó, giá của họ tự nhiên cao hơn rất nhiều.
Thương hiệu của một nghệ sĩ vĩ đại mạnh đến mức ngay cả khi chỉ "liên quan nhẹ" đến tác phẩm, cũng đủ làm tăng giá trị đáng kể. Damien Hirst nổi tiếng với "phương pháp không can thiệp", ông có một đội trợ lý studio vẽ/thực hiện tác phẩm theo triết lý nghệ thuật của ông. Ông chỉ thêm vài chấm hoặc chữ ký ở cuối. Tác phẩm có chữ ký được coi là "Hirst" và có giá cao gấp nhiều lần so với tác phẩm không có chữ ký. Trong thế giới web3, tương đương với bất kỳ hợp đồng thông minh NFT nào được "triển khai bởi Hirst" trong tương lai sẽ tự động đại diện cho thương hiệu của ông và lập tức được săn đón.
"Tiền tệ" của Damien Hirst — một bộ sưu tập 10.000 NFT, hiện mỗi cái trị giá 20.000 USD. Tiết lộ trước: Ông không tự tay vẽ hết các chấm đó.
Bài học rút ra là các nghệ sĩ kỹ thuật số đương đại nếu tiếp tục tạo ra những tác phẩm tuyệt vời và thêm một chút thủ thuật biểu diễn, sẽ phát triển thương hiệu cá nhân một cách tự nhiên. Điều này ngược lại sẽ khiến toàn bộ tác phẩm của họ có giá trị văn hóa cao hơn và nhu cầu tăng lên. Việc sưu tầm tác phẩm của một nghệ sĩ tài năng đang lên, và nắm giữ dài hạn khi giá trị văn hóa tích lũy, có thể là một chiến lược đầu tư tuyệt vời. Hãy hỏi những người đã mua và sưu tầm XCOPY và Hackatao từ năm 2017 — hôm nay chúng trị giá hàng triệu đô. Chúng ta đều đang tìm kiếm Picasso của kỷ nguyên nghệ thuật tiền mã hóa, nhưng điều đó chỉ có thể xác định được sau sự kiện.
Một mặt, các thương hiệu và tổ chức thương mại lớn (như Disney, McDonald's, Budweiser) đã bắt đầu tham gia NFT. Điều này dễ đánh giá vì NFT phụ thuộc vào thương hiệu sẵn có. Disney là điều thú vị và mơ mộng, McDonald là nhanh/giá rẻ, điều này cũng phản ánh trong NFT của họ.
Có ai biết về McRib NFT không?
Mặt khác, giá trị thương hiệu có thể được xây dựng từ con số 0 và phát triển tự nhiên. Điều này đặc biệt phổ biến trong các dự án bản địa tiền mã hóa. Trong trường hợp này, thương hiệu mới nổi gắn bó chặt chẽ với cộng đồng và những gì họ đại diện.
Sáu tháng trước, bốn người ẩn danh đã sáng lập Bored Ape Yacht Club. Hôm nay, nó đã phát triển thành biểu tượng web3 của văn hóa đường phố, và được so sánh với Supreme — thương hiệu trị giá hàng tỷ đô la với 27 năm lịch sử. Họ có những sản phẩm giới hạn chỉ dành cho hội viên, được săn đón và tự hào mặc. Thực tế, tin lớn tuần này là họ vừa hé lộ hợp tác với Adidas.
Con khỉ buồn chán trên bìa tạp chí kỹ thuật số của Rolling Stone
Áo hoodie BAYC, để bạn dễ dàng nhận ra những anh em khỉ khác ngoài metaverse
2. Giá trị lịch sử
Trong bối cảnh NFT, lịch sử có hai thành phần:
1. Dấu thời gian: NFT được đúc/tạo ra cách đây bao lâu?
Hôm nay, rõ ràng thị trường định giá cao hơn cho các NFT có block tuổi lớn. Một phần là do hiệu ứng Lindy, một phần do tính khan hiếm. NFT năm 2017 được coi là có giá trị hơn vì lúc đó NFT còn quá ít. Có những "nhà khảo cổ học" NFT (như Adam McBride) mày mò trong hàng ngàn hợp đồng thông minh từ nhiều năm trước để tìm kiếm các dự án bị lãng quên. Đây là một công việc ổn, ít nhất bạn sẽ không nhét cát vào quần như các nhà khảo cổ thật sự.
Một ví dụ điển hình là dự án CryptoArte, một bộ sưu tập 9.895 tác phẩm nghệ thuật sinh tạo trên blockchain Ethereum. Nó được đúc lần đầu vào năm 2018 và đến 2021 mới hoàn tất. NFT CryptoArte được đúc năm 2018 hiện có giá sàn khoảng 3E, so với giá đúc gần đây năm 2021 (0.14E) và sau khi điều chỉnh độ hiếm tương đối, giá cao gấp 20 lần.
CryptoArte #9252: Mỗi ô vuông đại diện cho một block trên blockchain Ethereum, từ block 5329152 đến 532972.
2. NFT có phải là sản phẩm đầu tiên trong loại hình này, hay đại diện cho một sự kiện mang tính lịch sử?
Tiền mã hóa là một ngành non trẻ, tăng trưởng nhanh, chỉ mới hơn mười năm lịch sử. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu. Rất nhiều thứ đóng góp vào sự phát triển của tiền mã hóa hôm nay và sắp tới, trong 5, 10, 20 năm nữa sẽ được coi là những hiện vật lịch sử quý giá và khan hiếm. Giống như hiện vật bảo tàng, chúng được các nhà sưu tập giàu có và tinh tường săn đón. Nhà sưu tập nổi tiếng Vincent Van Dough đã nói rất đúng khi chia sẻ về một lần mua hàng trên Twitter:
Ví dụ 1:
Liều gây phật lòng nhiều nhà sưu tập, tôi xin nói Autoglyphs trông khá sơ sài. Nếu bạn nói với bạn bè bình thường rằng họ phải trả sáu con số để sở hữu JPEG này, họ sẽ nghĩ bạn điên. Giá trị cao của chúng (225E/1 triệu USD tại thời điểm viết bài) hoàn toàn đến từ việc chúng được coi là NFT nghệ thuật đầu tiên được tạo hoàn toàn trên chuỗi, do đó là kho báu quý giá của các nhà sưu tập lịch sử tiền mã hóa giàu có.
Autoglyph #403
Ví dụ 2:
Kabosu là một chú chó Shiba Inu, tình cờ trở thành meme nổi tiếng nhất thế giới — Doge. Câu chuyện khá hấp dẫn, đáng để đọc. Cô ấy đại diện cho 10 năm văn hóa meme — vô lý, phi logic và hài hước. NFT gốc do chủ Nhật Bản của cô ấy đúc hiện trị giá hàng trăm triệu đô. Nó được PleasrDAO mua lại và chia nhỏ thành token $DOG, để hàng ngàn người có thể sở hữu một phần biểu tượng văn hóa này.
3. Giá trị bắt chước
Ham muốn bắt chước là một phần bản năng cơ bản của con người. Mong muốn của chúng ta không phải nội tại, mà đến từ việc nhìn thấy mong muốn của người khác. Điều đó làm nảy sinh ham muốn của chính chúng ta. Bạn tôi đều có Rolex, nên tôi cũng muốn có một cái. Như Arthur Hayes nói, quá trình này có tính phản chiếu. Khi đã sở hữu thứ gì đó, nỗi bất an của chúng ta khiến ta tuyên bố với thế giới nó tuyệt vời thế nào, dẫn đến lời tiên tri tự ứng nghiệm.
Rất nhiều quảng cáo truyền thống khai thác bản năng này (tiếc là chúng ta không thể tắt nó), nên thường dùng người nổi tiếng hay người có ảnh hưởng để bán sản phẩm. Ví dụ thành công nhất là hợp tác huyền thoại giữa Michael Jordan và Nike. Air Jordans trị giá hàng tỷ đô đã được bán cho các fan MJ.
Từ đầu năm nay, ngày càng nhiều người nổi tiếng mainstream tham gia NFT và công khai dùng NFT làm ảnh đại diện mạng xã hội. Các rapper dường như thích CryptoPunks (Jay-Z, Snoop Dogg), trong khi các ngôi sao thể thao chọn lựa táo bạo hơn (Stephen Curry -> Bored Ape, Shaq -> Creatures). Mỗi lần "ngôi sao quảng bá" lại có một đợt mua NFT ồ ạt, có thể đến từ cả nhà đầu cơ lẫn người hâm mộ.
Xem ai sở hữu NFT chính (ENS với địa chỉ ví có thể nhận diện giúp ta suy luận dễ hơn), và liệu họ có một cộng đồng người tôn sùng lớn phía sau hay không, thường rất đáng suy ngẫm. Học theo người khác.
Ảnh trái: Bored Ape. Ảnh phải: Stephen Curry, huyền thoại NBA. Nguồn: Hypebeast
4. Giá trị phô trương
Tôi đang cân nhắc xem có nên đưa nó vào mục "văn hóa" hay không, nhưng tôi nghĩ nó xứng đáng có chỗ đứng ở đây.
Tuần này, một người bạn thân làm ngân hàng và từng học cùng tôi gửi ảnh chụp CryptoPunk #3583 đeo kính râm đen và nói: "400 nghìn mua cái này... tôi không hiểu nổi". Tôi giải thích rằng đây là cách phô trương kỹ thuật số mới, sở hữu nó cho thấy bạn là người thành đạt. Hơn nữa, các tỷ phú Trung Quốc đang mua chúng. Anh ấy lập tức hiểu ra.
Phô trương là cách chúng ta, như con người, gửi tín hiệu xã hội — giống như bộ lông sặc sỡ của chim công hay tiếng kêu giao phối của mèo. Đó là lý do tại sao chúng ta chi 50 đô cho một chiếc Rolex chỉ để nheo mắt nhìn mặt đồng hồ, trong khi có thể dùng đồng hồ Casio 50 đô để xem giờ dễ dàng hơn. Ngoài metaverse, sở hữu một chiếc Rolex đồng nghĩa với việc nói với thế giới rằng bạn đã thành công (ở mức độ nào đó), và bạn có dư dả năng lượng, tài sản để tiêu dùng.
Arthur Hayes (lại gặp rồi) định nghĩa hàng hóa phô trương là:
1) Về bản chất không có giá trị
2) Kém hiếm
3) Trao quyền thành viên vào một câu lạc bộ độc quyền
Khi bước vào thời kỳ hậu đại dịch, NFT có tiềm năng trở thành biểu tượng phô trương tối thượng, trong một thế giới nơi phần lớn cuộc sống chúng ta diễn ra trực tuyến ngày càng nhiều. Nếu tôi đeo Rolex đi khắp nơi trong một tháng, có thể chỉ khoảng một trăm người "may mắn" được thấy tác phẩm thời gian này. Điều đó không hiệu quả lắm.
Giả sử tôi sở hữu một CryptoPunk. Giờ đây tôi có thể phô trương với 1000 người, bao gồm bạn bè xa và người thân lâu ngày không gặp, những người thấy ảnh đại diện của tôi dù chưa từng nói chuyện trực tiếp. Giờ tôi thậm chí có thể phô trương trong lúc ngủ. Đây là cách chấp nhận xã hội, không gây khó chịu để thể hiện mình giàu đến đâu, rằng tôi có khả năng chi 500.000 đô cho một hình ảnh pixel hóa (mỗi pixel khoảng 1000 đô). Đây là cách phô trương tốt hơn vì bất kỳ ai cũng có thể tra giá punk trực tuyến và lập tức biết giá trị của chúng, trong khi tìm giá một chiếc Rolex cụ thể lại khó hơn nhiều.
Ngày nay, CryptoPunks, Bored Apes và Fidenzas có giá trị phô trương cao nhất trong thế giới NFT. Dựa trên số lượng sở hữu, chủ nhân ngụ ý tài sản ròng ít nhất 7-8 con số. Thường thì không chỉ là tiền — sở hữu Fidenzas, bạn cũng đang thể hiện gu thẩm mỹ tốt và khả năng thưởng ngoạn nghệ thuật.
Tổng kết
Các câu chuyện văn hóa cực kỳ mạnh mẽ. Tôi đưa ra một cách tiếp cận có định hướng hơn để suy nghĩ về văn hóa, nhằm giúp chúng ta nhận diện tốt hơn các NFT có giá trị văn hóa cao hoặc đang tăng giá trị văn hóa.
Tóm lại:
Giá trị văn hóa = Giá trị thương hiệu + Ý nghĩa lịch sử + Ham muốn bắt chước + Giá trị phô trương (+ các yếu tố khác).
Nhưng hãy nhớ, cuối cùng thì mọi định giá cũng chỉ là một meme.
Tóm tắt dành cho nhà đầu tư/nhà sưu tập/người sáng tạo tinh tường
Chỉ số giá trị thương hiệu
1) Số lượng và chất lượng người theo dõi trên Twitter của tài khoản thương hiệu chính
2) Sự công nhận từ các chuyên gia và tinh hoa trong lĩnh vực (ví dụ: được nhắc trên Twitter)
3) Sức mạnh thương hiệu gốc (nếu là thương hiệu mainstream)
4) Tổng số đối tác thương hiệu
5) Được báo chí nhắc đến
6) Google Trends: Mức độ quan tâm theo thời gian
Chỉ số giá trị lịch sử
1) Thời gian tồn tại kể từ ngày đúc
2) Có phải là tiên phong hoặc liên quan đến sự kiện/lộ trình quan trọng?
Chỉ số giá trị bắt chước
1) Có bao nhiêu người nổi tiếng/người có ảnh hưởng là chủ sở hữu hoạt động của NFT? Ảnh hưởng của họ ước tính lớn đến đâu?
2) Chúng ta có kỳ vọng người nổi tiếng khác sẽ mua trong tương lai gần?
3) Số lượng chủ sở hữu duy nhất (“người thật” càng nhiều, ảnh hưởng của ham muốn bắt chước càng lớn)
Chỉ số giá trị phô trương
1) Sản phẩm có khan hiếm không?
2) Sở hữu sản phẩm có cho phép tôi tham gia cộng đồng độc quyền không?
3) Sản phẩm có vô dụng về mặt khác không? (ví dụ như Ether Rock)
Lời cuối
Đã có rất nhiều tranh luận về việc nhấn chuột phải lưu NFT có đạo đức hay không. Một số người đặt câu hỏi, nếu NFT dễ "đánh cắp" như vậy, làm sao nó giữ được giá trị, và chúng ta nên ngăn chặn điều này. Quan điểm của tôi là điều này thực ra có lợi cho NFT — càng nhiều người có thể xem, thưởng thức và lấy cảm hứng từ tác phẩm nghệ thuật, thì giá trị văn hóa mà nó tạo ra cho chủ sở hữu chứng minh bằng mật mã càng lớn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Delphi Digital
