Bloomberg: Ngay cả trong metaverse, không phải mọi danh tính đều bình đẳng
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bloomberg: Ngay cả trong metaverse, không phải mọi danh tính đều bình đẳng
Sự phức tạp của thế giới thực bắt đầu thấm vào metaverse, nơi danh tính là sự phản ánh và yếu tố quyết định vốn xã hội.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Misyrlena Egkolfopoulou, Akayla Gardner
Dịch: Yangz
Sự phức tạp của thế giới thực đang bắt đầu thấm vào sân khấu ảo mang tên vũ trụ ảo (Metaverse), nơi danh tính vừa phản ánh vốn xã hội, vừa là yếu tố quyết định vốn xã hội.
Sự chênh lệch giá cả giữa các nhân vật kỹ thuật số dựa trên chủng tộc, giới tính và màu da đang thể hiện rõ trong bộ sưu tập NFT nổi tiếng CryptoPunks, điều này mâu thuẫn với những lý tưởng utopia và bình đẳng mà thế giới gắn liền với mã hóa, tài chính phi tập trung, blockchain và token không đồng nhất thường ca ngợi.
Theo những người tham gia và quan sát lĩnh vực này, một phần nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch giá cả là do nhóm nhà đầu tư chuộng những tài sản địa vị này thiếu đa dạng. Đây là một cộng đồng chủ yếu gồm nam giới và người da trắng. Các Punk nữ và những Punk có màu da tối hơn thường được bán với giá thấp hơn so với các nhân vật mang đặc điểm nam tính hoặc da sáng.
Các nhà đầu tư CryptoPunk cho rằng sự khác biệt về giá không phải do thành kiến cá nhân hay phân biệt chủng tộc, mà là hệ quả tự nhiên từ việc hiện tại những người sẵn sàng và có khả năng chi trả mức giá cao nhất cho hàng hóa kỹ thuật số lại không đấu giá cho những nhân vật không giống họ.
“Nếu bạn quan sát lĩnh vực blockchain, bạn sẽ thấy nó cơ bản nghiêng về người da trắng và nam giới,” Tony Herrera, một nhà hoạt động nhập cư tại California sở hữu 60 CryptoPunks nói. “Nếu một Punk có màu tối và một Punk khác có màu sáng, thì Punk màu sáng sẽ được ưa chuộng hơn.”
Tony Herrera
Để hiểu vai trò của danh tính trong thế giới ảo, ta có thể xem xét trường hợp của Richerd Chan. Kỹ sư và doanh nhân người Canada gốc Vancouver này muốn củng cố danh tiếng là một tiên phong trong lĩnh vực tiền mã hóa, nên đã mua một nhân vật đại diện kỹ thuật số.
Tệp JPEG này được cho là đã tốn hơn 80.000 USD, tương đương 45 ETH theo giá trị tiền mã hóa, trở thành khoản chi lớn nhất mà Richerd Chan từng bỏ ra. Chan đã dành hai tuần để tìm kiếm hình ảnh đại diện hoàn hảo cho nhân vật mạng của mình. Vào ngày 31 tháng 3, anh nhấn nút mua bức ảnh pixel này — một nhân vật nam da màu trung bình, đeo kính 3D và đang hút thuốc.
Chan, 37 tuổi, nói: “Đây là một cách biểu đạt bản thân rất tự nhiên. Kính 3D khiến nó nổi bật, còn việc hút thuốc dù tôi không làm ngoài đời thật nhưng lại tạo cảm giác rất tiên phong.” Là người châu Á, Chan cho biết anh đánh giá cao màu da sẫm hơn một chút trên hình ảnh. “Tôi cảm thấy đồng cảm với nó.”
Chan không đùa khi nói vậy. Tháng 10, anh từ chối lời đề nghị 9,5 triệu USD từ một người sưu tầm trực tuyến khác cho nhân vật này. Chan nói rằng đây là một đề xuất kỳ lạ, nhưng danh tính kỹ thuật số của anh là không bán được.
Theo ghi nhận, riêng năm nay Chan đã chi 143 ETH (hiện trị giá hơn 600.000 USD) để mua bốn nhân vật pixel, tất cả đều đến từ bộ sưu tập CryptoPunks. Với anh, sở hữu một CryptoPunk tượng trưng cho danh hiệu “OG” trong lĩnh vực mã hóa, hay nói cách khác là chứng tỏ bạn có khả năng chi trả mức giá cao để gia nhập một câu lạc bộ ngày càng độc đáo.
Trong thế giới kỹ thuật số này, giá trị vốn xã hội được mã hóa bởi các pixel là hàm số của nhiều loại thuộc tính khác nhau. Ở tầng cao nhất của các nhân vật NFT đắt đỏ, giá cả thay đổi tùy theo phụ kiện, kiểu tóc, trang phục và cả màu da. Nói cách khác, không phải mọi Punk đều bình đẳng.
Các nhà đầu tư cho biết, tính độc đáo và khan hiếm là yếu tố then chốt thúc đẩy giá của CryptoPunks và các NFT tương tự trên thị trường tự do. Ví dụ, trong tổng số 10.000 CryptoPunks tồn tại, chỉ có 9 nhân vật “người ngoài hành tinh”. Gần đây, Sotheby's đã bán một trong số đó với giá gần 12 triệu USD. Ngoài ra, 24 con khỉ và 88 xác sống trong bộ sưu tập cũng có giá cao hơn các Punk thông thường do chúng hiếm hơn.
Xét theo giới tính, có 6.039 Punk nam và 3.840 Punk nữ, đồng thời số lượng Punk nữ đang lưu hành ít hơn. Theo dữ liệu từ DeGenData, kể từ tháng 8, đã có 2.124 Punk nam được bán với mức giá trung vị thấp nhất là 99 ETH. Cùng kỳ, 1.165 Punk nữ được bán ra, mức giá trung vị thấp nhất là 95 ETH.
Hơn nữa, dữ liệu cho thấy kể từ tháng 8 khi NFT bùng nổ vào dòng chính, mức giá bán thấp trung bình hàng tuần của các CryptoPunk da trung bình và da sẫm luôn thấp hơn các Punk da sáng. Và tình trạng này cũng xảy ra tương tự với Punk nữ so với Punk nam.
Thống kê giá Punk nam
Kể từ tháng 8, mức giá bán thấp trung bình hàng tuần của các CryptoPunk nam da sẫm luôn thấp hơn các Punk nam da sáng cùng loại.
Nguồn: DeGenData; dữ liệu dựa trên mức giá thấp nhất, chưa được điều chỉnh theo bất kỳ đặc điểm nào có thể tạo thêm giá trị
Meebits cũng có xu hướng định giá tương tự (Meebits là các NFT nhân vật tương tự như nhân vật Lego 3D). Theo danh sách Meebits, phần lớn các nhân vật giá rẻ được rao bán trên thị trường tài sản kỹ thuật số OpenSea được thiết kế trông giống người da đen. Tháng 5 năm nay, Herrera đã đăng Twitter bày tỏ sự không hài lòng khi thấy các Meebits giá thấp nhất đều có màu da đen. Anh kêu gọi người hâm mộ cùng mua chung các NFT da màu để nâng giá. Herrera nói rằng anh không còn tin rằng xu hướng này xuất phát từ thành kiến chủng tộc, mà chỉ đơn giản là do số lượng người mua chúng còn quá ít.
“Bạn có thể mua bất cứ thứ gì bạn muốn, miễn là bạn có ngân sách cho nó,” Herrera nói. “Người da màu sẽ trở thành phiên bản giới hạn.”
Herrera từng sở hữu hơn 100 CryptoPunks. Anh bắt đầu mua chúng khi các NFT này còn chưa tới 10 USD. Năm 2017, khi CryptoPunks mới được tạo ra, những người hâm mộ mã hóa tinh ý có thể nhận miễn phí. Đến tháng 1 năm nay, một số Punk được mua với mức giá mà giờ đây được coi là hợp lý, tức vài nghìn USD.
Hiện nay, để bước chân vào góc nhỏ này của thế giới tiền mã hóa, cần vốn hàng nghìn USD, trong một số trường hợp thậm chí lên tới hàng triệu USD. Trong làn sóng quan tâm từ các công ty như Visa và Christie's, giá CryptoPunks đã tăng vọt. Tính đến ngày 1 tháng 12, các chủ sở hữu CryptoPunks đã niêm yết NFT để bán với giá dao động từ gần 400.000 USD đến 24 tỷ USD. Giao dịch có giá trị cao nhất được ghi nhận vượt mức 7 triệu USD.
John Watkinson, đồng sáng lập công ty đứng sau CryptoPunks là Larva Labs, cho biết ông mong muốn tạo ra một loạt nhân vật đa dạng để thu hút nhiều nhà sưu tầm. “Chúng tôi cảm thấy thất vọng trước sự chênh lệch giá giữa các CryptoPunks về chủng tộc và giới tính,” Watkinson nói. “Tiếc là vì thị trường hoàn toàn phi tập trung, nên chúng tôi không có công cụ nào để tác động trực tiếp.”
Natalia Karayaneva, người sáng lập công ty bất động sản Propy Inc., đã mua một CryptoPunk nữ để tóc Mohawk vào tháng 3 theo lời khuyên của vị hôn phu. Gần đây, Karayaneva đã bán Punk này với giá khoảng 150.000 USD, gấp ba lần giá mua ban đầu.
Karayaneva nói: “Trong cộng đồng tiền mã hóa, không có nhiều phụ nữ ở vị trí cấp cao đủ khả năng chi trả (cho các Crytopunks đắt tiền như vậy),” cô nhận xét về việc các giao dịch Punk nữ thường thấp hơn Punk nam.
Động lực về giới tính
Trong vài tháng qua, giá các CryptoPunk nữ thường bị chiết khấu so với các Punk nam.
Ngoài yếu tố khan hiếm, một số thuộc tính giúp các Punk leo lên đỉnh bảng giá. Mũ trùm đầu, kính 3D, kính VR, băng đô, mũ cao và mũ nhỏ là những đặc điểm khiến nhà đầu tư sẵn sàng chi mạnh tay. Thông thường, đa số Punk có từ hai đến ba thuộc tính, và nhìn chung, nhân vật càng sở hữu nhiều đặc điểm thì giá càng cao. Trong bộ sưu tập cố định 10.000 cái, chỉ có duy nhất một CryptoPunk sở hữu bảy thuộc tính: điếu thuốc, bông tai, nốt ruồi, răng thưa, kính râm cổ điển, mũ cao và râu rậm. Nó được coi rộng rãi là CryptoPunk có giá trị nhất.
Số lượng thuộc tính phong phú có nghĩa là các nhà đầu tư có thể sáng tạo với nhân vật Metaverse của mình, bao gồm việc chọn những đặc điểm hoàn toàn khác biệt với danh tính "thật" của họ.
Theo nhà đầu tư NFT Nick Kneuper, mức giá cao của mỗi CryptoPunk khiến phần lớn người mua phải lựa chọn, và thường thiên về chọn một nhân vật mà họ cảm thấy đại diện tốt nhất cho mình. Chính Kneuper cũng hối tiếc khi đã bán đi ba CryptoPunks của mình vào tháng 8. Hơn nữa, Kneuper nói rằng ngay cả những người có khả năng sở hữu nhiều Punk cũng có thể không muốn chọn một nhân vật khác biệt về biểu hiện chủng tộc so với bản thân.
“Một số người có thể lo ngại rằng nếu họ là người da trắng nhưng lại dùng một Punk da đen làm ảnh đại diện, họ sẽ bị cáo buộc là 'đeo mặt nạ đen' trong môi trường kỹ thuật số,” Kneuper nói.
Thống kê giá Punk nữ
Kể từ tháng 8, mức giá bán thấp trung bình hàng tuần của các CryptoPunk nữ da sẫm luôn thấp hơn các Punk nữ da sáng cùng loại.
Mike Novogratz, một nhà đầu tư lâu năm và tỷ phú trong thị trường tiền mã hóa, đã đăng tweet bày tỏ sự “lo lắng” khi thấy thành kiến chủng tộc ngoài đời thực đang xâm nhập vào vũ trụ ảo, và như vậy là ông đã bước vào cuộc tranh luận đặc biệt này. Ngày 9 tháng 11, tweet của Novogratz đã gây ra một loạt phản hồi về những điều được và không được chấp nhận trong vũ trụ ảo.
Tweet này được đăng vài ngày sau khi công ty tiền mã hóa Galaxy Digital Holdings Ltd. do Novogratz đứng đầu đã mua Punk 8466 — một Punk nam da đen đeo bịt mắt, băng đô và râu. Theo dữ liệu từ Larva Labs, Punk này đã được bán vào ngày 30 tháng 10 với giá 98,50 ETH (421.543 USD). Người phát ngôn của Galaxy Digital từ chối bình luận về quyết định mua Punk da đen của công ty.
Các nhà đầu tư NFT da màu đang tham gia đối thoại bằng hành động mua sắm. Web Smith, người sáng lập công ty truyền thông 2PM Inc., nói: “Khi ngày càng có nhiều nhà đầu tư da màu xuất hiện trong lĩnh vực này, tôi nghĩ điều này đang diễn ra và những động lực này sẽ thay đổi. Bạn sẽ thấy nhiều cá nhân giàu có đại diện cho sự đa dạng rộng lớn hơn của nước Mỹ bước vào thị trường này, và sáu tháng nữa, chúng ta sẽ không còn cuộc trò chuyện như thế này nữa.”
Ameer Suhayb Carter
Một trong những người đó là Ameer Suhayb Carter, một nhà thiết kế trải nghiệm người dùng, người đã sáng lập một nhóm đa số là người da đen mang tên Crypto Cookout. Câu lạc bộ 450 thành viên này đã hợp tác mua hai CryptoPunks thông qua mô hình sở hữu một phần, và mỗi thành viên Crypto Cookout đều là đồng sở hữu của hai Punk này.
“Chúng tôi không thực sự cố ý tạo ra thị trường mất cân bằng này,” Carter nói. “Chỉ là vì chúng tôi đã thấy rằng những thứ liên quan đến người da đen hoặc nhận dạng là người da đen có thể vẫn chưa được coi là ngầu, và chúng tôi cần hành động để thay đổi điều đó cho đến khi nó trở nên ngầu.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
