Vitalik giải thích chi tiết hướng đi mới của Quỹ Ethereum: thu gọn quy mô, tập trung và thực hiện những việc khó nhất
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vitalik giải thích chi tiết hướng đi mới của Quỹ Ethereum: thu gọn quy mô, tập trung và thực hiện những việc khó nhất
Vitalik cho rằng, trong thời đại AI và công nghệ đang gia tốc, Ethereum không nên theo đuổi con đường tầm thường là “nhanh hơn một chút, phi tập trung hơn một chút” so với người khác, mà thay vào đó nên gây ấn tượng mạnh mẽ trên các khía cạnh của CROPS.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Vitalik Buterin
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu của TechFlow: Quỹ Ethereum (EF) chỉ nắm giữ 0,16% tổng lượng ETH, trong khi các quỹ trung ương của nhiều blockchain khác thường nắm giữ từ 10–50%. Với nguồn lực hạn chế, EF đang đối mặt với một lựa chọn khó khăn: từ bỏ chiến lược “toàn diện”, tập trung vào những việc thiết yếu nhưng ít người làm—những việc then chốt nhằm đảm bảo tính chống kiểm duyệt, riêng tư và an toàn cho Ethereum—ngay cả khi điều đó có nghĩa là để những nhân tài xuất sắc rời EF để tìm kiếm nguồn tài trợ bên ngoài. Vitalik cho rằng, trong thời đại AI và công nghệ tăng tốc, Ethereum không nên theo đuổi con đường tầm thường “nhanh hơn một chút, phi tập trung hơn một chút”, mà phải gây ấn tượng mạnh mẽ trên các chiều kích CROPS (Chống kiểm duyệt, Mở, Riêng tư, An toàn).
Dưới đây là một số quan điểm cá nhân của tôi về định hướng tương lai của Quỹ Ethereum (@ethereumfndn).
Trước hết, xin nhấn mạnh đây là quan điểm cá nhân. Hội đồng quản trị không chỉ gồm mình tôi, và tôi cũng không có quyền lực đặc biệt nào so với các thành viên khác trong hội đồng. @aerugoettinea đang thực hiện phần lớn công việc triển khai chuyển đổi này. Cá nhân tôi chủ yếu tập trung vào các vấn đề kỹ thuật. Hội đồng đang mở rộng quy mô, và quyền lực của tôi trong tổ chức sẽ tiếp tục giảm đi—thành thật mà nói, đây chính xác là điều tôi mong muốn.
Năm 2025 đã mang lại nhiều cải tiến quan trọng cho EF và năng lực thực thi của quỹ. Nhiều vấn đề đã được giải quyết, và đến nay EF vẫn hưởng lợi từ sự gia tăng hiệu quả và mức độ tập trung cao hơn vào các mục tiêu cụ thể. Sau khi những vấn đề đó được xử lý, vấn đề còn sót lại lớn nhất mà tôi nhận thấy vào đầu năm nay lại là một điều khiến tôi bận tâm từ lâu: Tôi thường xuyên nghe người ta nói: “Vitalik nói Ethereum cần phi tập trung, cần riêng tư, cần trở thành một công nghệ nơi trú ẩn—những lời ấy nghe rất hay, nhưng sao hành động của EF lại không phản ánh điều đó?”
Bây giờ, bạn có thể nghe thấy những giọng điệu khác nhau. Bạn thậm chí có thể hoàn toàn không cảm nhận được bất kỳ cảm giác khủng hoảng nào, mà ngược lại lại nghe người ta nói rằng chúng ta cuối cùng đã nghiêm túc hơn với việc thực thi và mở rộng kinh doanh, và nhiệm vụ chính của chúng ta là duy trì hướng đi này và làm tốt hơn, nhanh hơn. Vì vậy, giữa bạn và tôi có thể thực sự tồn tại một sự khác biệt—đó là ở chỗ tôi coi trọng loại phê bình nào nhất, và những người phê bình nào có thể khiến tôi cảm thấy đau đớn qua lời phê bình của họ.
Hãy tạm chuyển sang một lĩnh vực khác để minh họa.
Về Google, bạn có thể tin rằng đây là một câu chuyện thành công, đã mang lại nhiều lợi ích cho nhân loại trong việc tổ chức thông tin toàn cầu. Bạn cũng có thể tin rằng công ty này khởi đầu với một lý tưởng cao đẹp, nhưng rồi dần dần bị thấm nhiễm bởi thái độ doanh nghiệp phổ biến, và từng bước hoàn toàn từ bỏ khẩu hiệu “không làm điều ác”.
Quan điểm cá nhân của tôi về Google nằm đâu đó giữa hai cực đó. Tuy nhiên, nếu bạn đưa tôi trở lại khoảng năm 2008 và trao cho tôi một nút bấm để Google lệch khỏi hướng “giáo điều” một hoặc hai độ lệch chuẩn—ví dụ như trao cho Richard Stallman quyền phủ quyết vĩnh viễn đối với một số chính sách then chốt—tôi sẽ nhấn nút ngay lập tức.
Tại sao? Bởi vì lựa chọn của một công ty không phải là lựa chọn của cả thế giới, thậm chí cũng không phải là lựa chọn của một quốc gia. Lúc bấy giờ và hiện nay, Google tồn tại trong bối cảnh ngành công nghệ, một ngành đang ngày càng xa rời gốc rễ lý tưởng ban đầu “không làm điều ác”, để chuyển sang tham vọng kinh tế thuần túy, tầm nhìn cực đoan về việc đẩy nhanh siêu trí tuệ nhân tạo, bị thâm nhập bởi những kẻ bệnh hoạn xã hội, và khuất phục hèn hạ (hoặc tệ hơn là chủ động tham gia) trước áp lực từ chính phủ trong các lĩnh vực kiểm soát ý thức hệ, giám sát và chiến tranh. Do đó, việc một công ty làm điều khác biệt, tự định vị mình như “người không hợp lý” theo cách George Bernard Shaw từng nói—chống lại xu thế thời đại—sẽ tốt hơn cho tự do, cân bằng quyền lực và ổn định xã hội nói chung, hơn là để tất cả các tập đoàn lớn đều khuất phục trước xu hướng chủ lưu. Đây là một phần trong quan niệm đa nguyên của tôi.
Cách suy luận này không chỉ là của riêng tôi, mà cũng khá gần với tư tưởng của Aya và những người khác trong Mandate.
Vậy tất cả điều này liên hệ như thế nào đến vai trò của EF?
EF không phải là “trung tâm của Ethereum”, mà là “một nút có mục tiêu rõ ràng, tồn tại song song cùng các nút khác”. Chúng ta luôn khẳng định EF nên là cái sau, nhưng nhiều người trong hệ sinh thái Ethereum (thậm chí cả trong nội bộ EF) lại mong muốn EF trở thành cái trước. Hiện nay, chúng ta đang hành động để đảm bảo EF sẽ thực sự là cái sau.
Điều này đặc biệt quan trọng vì EF là một tổ chức có giới hạn—về nguồn lực, về năng lực tổ chức. EF chỉ nắm giữ khoảng 0,16% tổng lượng ETH (ít hơn nhiều người nắm giữ ETH cá nhân), trong khi ở các blockchain khác, “quỹ trung ương” nắm giữ từ 10–50% là chuyện bình thường. Về mặt tài chính, EF ban đầu được thiết kế để hoàn thành một phạm vi công việc giới hạn được nêu rõ trong tài liệu bán token và các tài liệu tiền khai thác khác (xây dựng phần mềm chuỗi; hoàn tất các giai đoạn Frontier, Homestead, Metropolis và Serenity), và toàn bộ khối công việc này đã được hoàn tất vào năm 2022; EF không được thiết kế để trở thành một cơ quan quản trị vĩnh cửu.
Vì vậy, hiện nay EF chọn sử dụng nguồn lực còn lại để theo đuổi tính bền vững thay vì tính bao quát (đúng vậy, điều này có nghĩa là chúng ta bán ít ETH hơn). EF tập trung vào những hoạt động then chốt đối với sự thành công của Ethereum như một hệ thống chống kiểm duyệt/chống chiếm đoạt, mở, riêng tư và an toàn—những hoạt động vốn sẽ không xảy ra nếu không có EF. Điều này đòi hỏi những lựa chọn khó khăn, và trong một số trường hợp, ngay cả những hoạt động chúng ta đánh giá cao và những con người chúng ta vô cùng kính trọng cũng sẽ rời EF. Việc những người có năng lực kỹ thuật xuất sắc, được cộng đồng tôn trọng và thậm chí chia sẻ sứ mệnh cũng như các giá trị CROPS rời EF thực tế là điều cần thiết—nếu chúng ta muốn những nhiệm vụ quan trọng có thể thu hút được nguồn tài trợ bên ngoài. Điều này cũng có nghĩa là EF phải thể hiện rõ lập trường về mặt văn hóa.
Tất cả những điều trên đều nhằm phối hợp với các phần còn lại của Ethereum. Chúng ta nhận thức rõ rằng nhiều thành phần khác trong thế giới Ethereum cũng rất coi trọng các giá trị CROPS và các giá trị liên quan. Nhưng “coi trọng cao độ” không giống với “lựa chọn tập trung và dấn thân toàn tâm toàn ý vào một lĩnh vực cụ thể” (để so sánh trong một lĩnh vực khác: Tôi cho rằng giảm thiểu hành vi ngược đãi động vật là rất quan trọng, tôi cũng thích ăn chay, nhưng bản thân tôi không phải là người ăn chay tuyệt đối).
EF vẫn đang trong giai đoạn chuyển đổi, và chúng tôi dự kiến hình thái mới dài hạn của quỹ sẽ ổn định trong vài tháng tới. Nguyên tắc định hướng cho hình thái mới này là gì? Một lần nữa, tôi chỉ là một cá nhân, nhưng tôi có thể đưa ra câu trả lời của mình từ góc độ kỹ thuật (cùng với một số khía cạnh phi kỹ thuật không kém phần quan trọng).
Lõi cốt là: Ethereum phải gây ấn tượng mạnh mẽ. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà trí tuệ nhân tạo và nhiều công nghệ khác đang tăng tốc mạnh mẽ. “Duy trì trạng thái EVM hiện tại, mỗi năm tiến hành một hoặc hai lần hard fork nhằm tối ưu hóa nhu cầu ngắn hạn của người dùng” là điều quá nhàm chán.
Với một số người, “gây ấn tượng mạnh mẽ” có nghĩa là: độ trễ 250 mili-giây và thông lượng 1 triệu giao dịch mỗi giây (TPS). Tôi cho rằng Ethereum đi theo con đường đó là một sai lầm. Cố gắng đạt tốc độ tối đa và khả năng mở rộng tối đa, chỉ phi tập trung hơn một chút so với các blockchain khác—đó là con đường dẫn đến sự tầm thường, và nếu thử đi theo con đường ấy, chúng ta sẽ thất bại.
Tôi cho rằng Ethereum nên mở rộng. Nhưng tôi cho rằng Ethereum nên nỗ lực mạnh mẽ nhất để gây ấn tượng sâu sắc trên một chiều kích khác: chiều kích CROPS. Điều đó có nghĩa là:
Một Ethereum có thể chứng minh được là không chứa lỗi. Đây là một mục tiêu từng bị các nhà nghiên cứu an ninh mạng coi là phi lý và bất khả thi—khoảng sáu tháng trước đây. Giờ đây, nhờ vào xác minh hình thức được hỗ trợ bởi AI, mục tiêu này đã gần như khả thi. Vì vậy, chúng ta nên trở thành người tiên phong trong lĩnh vực này.
Khả năng đạt được sự đồng thuận trên chuỗi. Ethereum hiện tại là, và dưới mô hình đồng thuận được tinh giản, sẽ tiếp tục là chuỗi duy nhất đồng thời sở hữu cả (i) các thuộc tính kiểu BFT truyền thống—đảm bảo an toàn ở mức dung sai lỗi cao nhất trong môi trường bất đồng bộ, lẫn (ii) các thuộc tính kiểu PoW của Bitcoin—đảm bảo an toàn trước các cuộc tấn công của kẻ xấu chiếm 49% sức mạnh khai thác trong môi trường đồng bộ. Theo hiểu biết của tôi, gần như không có blockchain nào khác hiện có hoặc lên kế hoạch đạt được cả hai thuộc tính này; Bitcoin chỉ theo đuổi (ii), trong khi hầu hết các blockchain khác chỉ theo đuổi (i). Một số người có thể nhớ rằng tôi từng kiên quyết đấu tranh vì điều này, “không hợp lý” một cách cố chấp để khẳng định Ethereum không thể phụ thuộc vào sự đồng thuận xã hội và hard fork để cứu Ethereum khỏi tình trạng 34% nút ngừng hoạt động. Điều đó chấp nhận được với các blockchain như Hyperledger, BNB, Solana, Tempo… Nhưng không thể chấp nhận được với Bitcoin, Ethereum hay Zcash.
Tối thiểu hóa trung gian. Các giao thức như ví hợp đồng thông minh, Railgun… bắt buộc phải gửi giao dịch thông qua trung gian để đưa lên chuỗi—điều này thực sự rất đáng ngại và là một điểm yếu dai dẳng. Vì vậy, chúng ta đang nỗ lực trên FOCIL và EIP-8141 (cũng như EIP-7701 và nhiều năm nghiên cứu trước đó), nhằm hiện thực hóa việc tối thiểu hóa trung gian trong việc gửi giao dịch một cách thực sự tổng quát—bằng cách sử dụng bộ nhớ đệm công khai (public mempool) và các thuộc tính bao hàm mạnh—không chỉ bao phủ các thuật toán như secp256r1, mà còn bao phủ cả các giao thức riêng tư, v.v. Kohaku đang thúc đẩy tối thiểu hóa trung gian ở tầng người dùng, kéo Ethereum ra khỏi hiện trạng phản địa đàng hiện nay—nơi ví của chúng ta thậm chí còn không xác minh chuỗi, và gửi dữ liệu riêng tư của mình đến hàng chục máy chủ bên thứ ba—hướng tới một tương lai CROPS tươi sáng hơn.
Một số mục tiêu này có vẻ “không hợp lý”—có lẽ chỉ cần đạt được 50% cũng “được rồi”—ví dụ như vẫn phụ thuộc vào trung gian nhưng làm cho việc chuyển đổi trở nên dễ dàng hơn? Nhưng chỉ đi được nửa chặng đường sẽ không khiến Ethereum gây ấn tượng sâu sắc trên phương diện CROPS. Vì vậy, chúng ta phấn đấu đạt 100%.
May mắn thay, tất cả các mục tiêu này đều tương thích với việc đạt thông lượng cao (TPS)—đây là trọng tâm chính của nghiên cứu (đặc biệt là trong mở rộng trạng thái). Các lớp 2 (L2) được thiết kế tốt cũng sẽ hỗ trợ, nhất là các L2 được tối ưu hóa cho ứng dụng cụ thể (ví dụ: xử lý khối lượng giao dịch lớn, bảo mật riêng tư…). Những mục tiêu này thậm chí còn tương thích với việc giảm đáng kể thời gian slot—nhờ công trình của Raul về mã hóa sửa lỗi (erasure coding) trong mạng ngang hàng (P2P), cùng nhiều tối ưu hóa khác.
Sản phẩm “giá trị tài chính cao nhất” của chuỗi khối Ethereum là tài sản ETH. Ethereum đang bảo vệ 25 tỷ USD giá trị ETH. Các đặc tính của Ethereum mà tôi vừa nêu trên đều rất có lợi cho tài sản ETH. Gần 90% tài sản ròng của tôi là ETH, phần còn lại chủ yếu là khoảng 40 triệu USD tiền pháp định trên chuỗi, và từng đô la trong số đó đã được phân bổ cho một dự án công nghệ sinh học, phần mềm hoặc phần cứng mã nguồn mở. Nói cách khác, một số khía cạnh—thậm chí là những khía cạnh thiết yếu—để hỗ trợ tài sản ETH vượt ra ngoài phạm vi của EF. Đây chính là lúc chúng ta cần những “anh hùng khác” (trong số đó có người nắm giữ ETH nhiều hơn cả EF) bước vào và hỗ trợ. Gần đây, EF đang suy nghĩ về cách thức xây dựng mối quan hệ với các tổ chức tương tự và cung cấp cho họ sự hỗ trợ ban đầu cần thiết.
EF sẽ là một con thuyền nhỏ hơn so với những năm trước—một con thuyền có lập trường rõ ràng hơn—trong một số trường hợp, thậm chí có lập trường rõ ràng theo những cách có thể khiến người ta khó hiểu—nhưng lại là một con thuyền bền bỉ hơn, một con thuyền phù hợp để đảm bảo Ethereum mang lại những giá trị thực sự có ý nghĩa cho thế giới. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn tất cả những người—bên trong và bên ngoài EF—đã giúp hiện thực hóa mục tiêu này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
