Thị trường mua lại trị giá 13 nghìn tỷ đô la Mỹ đang âm thầm bị cách mạng hóa bởi công nghệ blockchain
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Thị trường mua lại trị giá 13 nghìn tỷ đô la Mỹ đang âm thầm bị cách mạng hóa bởi công nghệ blockchain
Một cuộc cách mạng blockchain đang diễn ra trong các lĩnh vực then chốt nằm ngoài tầm nhìn của đại chúng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Anna Irrera, Bloomberg
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Trong hơn một thập kỷ qua, JPMorgan Chase đã đầu tư hàng trăm triệu đô la Mỹ vào nghiên cứu và phát triển hệ thống blockchain — một công nghệ đổi mới từng được kỳ vọng sẽ cách mạng hóa toàn bộ thị trường tài chính, nhưng lại chậm chạp trong việc tạo ra sự thay đổi thực chất cho ngành. Tuy nhiên, giờ đây, tại một lĩnh vực then chốt, các ngân hàng và công nghệ blockchain cuối cùng cũng đạt được bước đột phá mang tính thực tiễn: thị trường giao dịch mua lại (repo).
Thị trường repo trị giá gần 13.000 tỷ đô la Mỹ không phải là phân khúc “hào nhoáng” nhất trên Phố Wall, song lại là mạch máu tài chính thiết yếu duy trì dòng tiền toàn cầu. Nói một cách đơn giản, thỏa thuận repo là hình thức các tổ chức vay vốn ngắn hạn bằng cách cầm cố trái phiếu kho bạc Mỹ; phần lớn các giao dịch này chỉ diễn ra trong một đêm. Thị trường này cung cấp nguồn vốn ngắn hạn nền tảng cho toàn bộ hệ thống tài chính — hỗ trợ hoạt động giao dịch, thanh toán bù trừ và làm thị trường.
Hiện nay, JPMorgan Chase và các đối thủ trên Phố Wall nhận thấy rằng công nghệ blockchain – nền tảng cốt lõi của tiền điện tử – đặc biệt phù hợp với nghiệp vụ repo. Công nghệ này cho phép thực hiện các giao dịch chính xác và có thể tùy chỉnh cao, giúp luồng tiền và tài sản đảm bảo chuyển dịch nhanh hơn, linh hoạt hơn trong việc điều phối; từ đó giúp các nhà giao dịch khai thác hiệu quả nguồn vốn nhàn rỗi, nâng cao hiệu suất sử dụng vốn đồng thời phòng ngừa rủi ro thị trường.
Ông Eddie Wen, Trưởng bộ phận Thị trường Kỹ thuật số Toàn cầu của JPMorgan Chase, nhận định: “Việc áp dụng giải pháp blockchain vào nghiệp vụ repo là hoàn toàn hợp lý.” Là một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới về khối lượng giao dịch repo, ông Eddie bổ sung thêm rằng khách hàng đang sử dụng sản phẩm này mỗi ngày.
Sáu năm trước, JPMorgan Chase chính thức ra mắt sản phẩm huy động vốn dựa trên blockchain. Đến nay, nền tảng này đã xử lý tổng cộng khoảng 3.000 tỷ đô la Mỹ giao dịch repo. Hiện nay, khối lượng huy động vốn repo hàng ngày từ khách hàng trên nền tảng đạt vài trăm triệu đô la Mỹ, còn khối lượng giao dịch nội bộ giữa các bộ phận trong JPMorgan Chase đạt trung bình khoảng 5 tỷ đô la Mỹ mỗi ngày.
Đối với một “ông lớn” như JPMorgan Chase – nơi khối lượng giao dịch repo truyền thống hàng ngày lên tới hàng nghìn tỷ đô la Mỹ – quy mô nói trên tuy vẫn còn nhỏ so với tổng thể, song đánh dấu bước đi then chốt khi một đầu tàu ngành chính thức chấp nhận và ứng dụng công nghệ blockchain.
Toàn ngành đổ xô vào repo được mã hóa thành tài sản kỹ thuật số (tokenized repo)
Ngoài JPMorgan Chase, các tổ chức như HSBC, nhà làm thị trường DRW Holdings, Virtu Financial, nhà cung cấp hạ tầng tài chính Broadridge và sàn giao dịch Tradeweb cũng đang gia tăng mạnh mẽ đầu tư vào lĩnh vực repo tokenized. Hiện nay, khối lượng giao dịch repo tokenized hàng ngày trên các nền tảng blockchain lớn đã đạt hàng trăm tỷ đô la Mỹ. Mặc dù mức độ tham gia và tần suất giao dịch của từng tổ chức khác nhau, nhưng việc tham gia thị trường này đã trở thành sự đồng thuận chung của toàn ngành.
Khách quan mà nói, thị trường sẽ không thể chuyển đổi hoàn toàn chỉ trong một sớm một chiều; quy mô giao dịch repo trên blockchain vẫn còn khoảng cách rất lớn so với thị trường truyền thống. Để mở rộng quy mô ứng dụng, cần thêm nhiều ngân hàng, nhà môi giới và nhà cung cấp hạ tầng tài chính áp dụng các hệ thống tương thích. Đồng thời, ngành cũng đang đối mặt với các quy định mới bắt buộc thanh toán bù trừ tập trung đối với giao dịch repo, do đó trong ngắn hạn đa số tổ chức vẫn cần ưu tiên tích hợp các quy trình nghiệp vụ hiện hành.
Tuy nhiên, ngay cả ở giai đoạn sơ khai, đà tăng trưởng của lĩnh vực này đã rõ ràng. Hầu hết các ứng dụng blockchain khác trong thị trường vốn vẫn chỉ dừng ở giai đoạn thử nghiệm hoặc kiểm tra khái niệm, trong khi quy mô triển khai blockchain trong thị trường repo đã vượt xa hầu hết các tình huống tài chính chủ lưu. Vì vậy, repo tokenized đang trở thành một trong những ứng dụng blockchain thực tế và có tiềm năng tác động sâu rộng nhất trong tài chính truyền thống.
Bà Elisabeth Kirby, Trưởng bộ phận Cơ cấu Thị trường của Tradeweb – sàn vừa ra mắt nền tảng repo trên blockchain vào cuối năm ngoái – khẳng định thẳng thắn: “Đây không phải là một dự án kiểm chứng nguyên lý (proof-of-concept), cũng không phải là một thử nghiệm tạm hoãn để quan sát, mà là một phân khúc tăng trưởng thực chất.”
Tại sao bùng nổ ngay lúc này?
Trong năm qua, giao dịch repo tokenized rõ ràng đã tăng tốc, nhờ sự hội tụ của nhiều yếu tố thuận lợi. Các mạng lưới blockchain đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thực tế trong nghiệp vụ; cơ quan quản lý cũng nâng cao đáng kể mức độ chấp nhận việc chuyển dịch nghiệp vụ repo lên blockchain – điều này đặc biệt quan trọng xét đến vai trò then chốt của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong các giai đoạn bất ổn thị trường. Môi trường chính sách thân thiện hơn với tài sản kỹ thuật số dưới thời chính quyền Tổng thống Trump cũng góp phần thúc đẩy các tổ chức Phố Wall đẩy mạnh đầu tư.
Đồng thời, ngày càng nhiều khách hàng thực sự cảm nhận được những lợi thế của blockchain, dẫn đến sự thay đổi triệt để trong nhận thức ngành: blockchain giờ đây không còn bị coi là công cụ chuyên biệt dành riêng cho cộng đồng tiền điện tử, mà đã trở thành một hạ tầng tài chính phổ quát – có khả năng tối ưu quy trình giao dịch và giảm chi phí vận hành.
Ông Yuval Rooz, Giám đốc Điều hành Công ty Tài sản Kỹ thuật số (Digital Asset Holdings), cho biết: “Thay đổi lớn nhất là ngành giờ đây không còn tranh luận về việc công nghệ có khả thi hay không, mà tập trung vào tốc độ triển khai quy mô lớn sẽ nhanh đến mức nào.” Công ty này được JPMorgan Chase, Goldman Sachs, DRW, Citadel Securities và Virtu đầu tư, và mạng lưới Canton do họ xây dựng hiện là một trong những nền tảng blockchain chủ lực nhất dành cho tài chính truyền thống.
Vào tháng Hai năm nay, mạng Canton đã hoàn tất nhiều giao dịch repo xuyên biên giới, sử dụng trái phiếu kho bạc Anh được token hóa làm tài sản đảm bảo; đồng thời, công nghệ của Canton cũng hỗ trợ nền tảng repo sổ cái phân tán (distributed ledger) của Broadridge, phục vụ các tổ chức như UBS, HSBC và Société Générale.
Công ty mẹ của Bloomberg News – Bloomberg L.P. – gần đây cũng hợp tác với nhà cung cấp dữ liệu Kaiko để tích hợp dữ liệu Bloomberg vào mạng Canton, nhằm hỗ trợ giao dịch trái phiếu kho bạc Mỹ được token hóa và repo trên chuỗi.
Nguyên lý vận hành: Repo truyền thống so với repo tokenized
Mặc dù các nền tảng khác nhau có chút khác biệt về mô hình, song điểm khác biệt cốt lõi nằm ở cách thức luồng tiền và chứng khoán được chuyển dịch.
Thị trường repo truyền thống có giờ mở cửa, đặt lệnh và đóng cửa cố định, ngừng hoạt động vào ban đêm và cuối tuần; nghiệp vụ phụ thuộc nặng nề vào các trung gian để xử lý tài sản đảm bảo và thanh toán bù trừ, dẫn đến nhiều khâu trung gian và chi phí hoa hồng cao; mọi thay đổi đột xuất thường chỉ có thể được điều phối qua điện thoại. Giao dịch xuyên biên giới đặc biệt rườm rà do sự chênh lệch múi giờ và ngày lễ, khiến nguồn vốn nhàn rỗi thường bị chiếm dụng hàng giờ liền; đồng thời, các giao dịch dễ bị gián đoạn hoặc hủy bỏ do trễ hạn chót, thiếu tài sản đảm bảo hoặc lỗi hệ thống.
Cơ cấu loại tài sản đảm bảo trong giao dịch repo toàn cầu
Repo tokenized giải quyết trọn vẹn những vấn đề nêu trên. Người vay khởi tạo nhu cầu huy động vốn thông qua giao diện số; sau khi bên cho vay xác nhận, cả tiền mặt và tài sản đảm bảo đều được ánh xạ thành token trên chuỗi; hai bên xác nhận là giao dịch được ghi chép ngay lập tức lên blockchain, các điều khoản giao dịch được thực thi tự động theo thỏa thuận và toàn bộ quá trình đều có thể kiểm toán, truy xuất nguồn gốc. Lợi thế cốt lõi nhất là khả năng giao dịch liên tục 24/7, không bị giới hạn bởi giờ làm việc truyền thống.
Bà Sonali Das Theisen, Trưởng bộ phận Giao dịch Điện tử và Chiến lược Thị trường – Thu nhập Cố định, Ngoại hối và Hàng hóa của Bank of America, nhận xét: “Blockchain có thể hiệu quả giảm ma sát trong lưu chuyển vốn, và xu hướng ngành tiến theo hướng này là điều tất yếu.”
Lợi ích thực tế bằng tiền thật
Đối với các “ông lớn” trong thị trường repo, việc triển khai blockchain mang lại lợi ích tài chính thiết thực. Các ngân hàng như JPMorgan Chase không chỉ tiết kiệm được phí hoa hồng và thời gian giao dịch, mà còn giảm được yêu cầu dự trữ vốn bắt buộc dưới áp lực quản lý ngày càng nghiêm ngặt.
Phân tích mới nhất của Broadridge cho thấy, nếu một ngân hàng lớn chuyển 15% khối lượng nghiệp vụ repo lên blockchain, thì lượng dự trữ thanh khoản thường nhật có thể giảm 8–17%. Mức tiết kiệm cụ thể phụ thuộc vào quy mô tổ chức, khu vực hoạt động, cơ cấu tài sản và khẩu vị rủi ro, song nhìn chung có thể giải phóng đáng kể nguồn vốn nhàn rỗi.
Báo cáo nghiên cứu của Broadridge dẫn dữ liệu từ một ngân hàng châu Âu lớn (không nêu tên), cho biết ngân hàng này thường phải dự trữ khoảng 1,1 tỷ euro (tương đương 1,3 tỷ đô la Mỹ) để đáp ứng nhu cầu thanh khoản trong ngày; nếu giảm 15% lượng dự trữ này, ngân hàng có thể giải phóng khoảng 175 triệu euro để tái đầu tư vào các hoạt động khác hoặc giảm phụ thuộc vào tài trợ bên ngoài.
Ông Horacio Barakat, Giám đốc Đổi mới Số Toàn cầu của Broadridge, nhận định: “Quy mô tiết kiệm vốn rất đáng kể – ngay cả những cải tiến nhỏ cũng có thể giúp tiết kiệm hàng chục triệu đô la Mỹ mỗi năm.” Khối lượng giao dịch repo trung bình hàng ngày trên nền tảng của công ty này vào tháng Tư đạt 368 tỷ đô la Mỹ, quy mô hàng tháng gần 8.000 tỷ đô la Mỹ, tăng 268% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hệ sinh thái ngành cũng bắt đầu hướng tới sự thống nhất. Tổ chức thanh toán bù trừ cốt lõi của Phố Wall – DTCC – gần đây tuyên bố sẽ token hóa các tài sản thanh khoản cao đang được quản lý bởi mình, bao gồm trái phiếu kho bạc Mỹ, cổ phiếu trong chỉ số Russell 1000 và ETF. Động thái này sẽ mở rộng đáng kể danh mục tài sản đảm bảo đủ điều kiện cho repo tokenized, giúp các tổ chức có thể tận dụng trực tiếp tài sản đang được quản lý để kết nối với sổ cái blockchain, từ đó giảm mạnh rào cản tiếp cận.
Hỗ trợ giao dịch tài sản truyền thống 24/7
Các chuyên gia trong ngành cho biết, mô hình huy động vốn mới như repo tokenized là trụ cột then chốt để tài sản truyền thống tiến tới giao dịch liên tục 24/7. Nasdaq đã công bố kế hoạch giao dịch 24/7, trong khi NYSE cũng đang phát triển nền tảng giao dịch liên tục dành riêng cho tài sản được token hóa.
Ông Don Wilson, Nhà sáng lập DRW, nhận định: “Khi thị trường hướng tới giao dịch 24/7, việc vay vốn ngắn hạn bất kỳ lúc nào là điều tất yếu – và repo trên chuỗi chính là hạ tầng cốt lõi hỗ trợ biến đổi này.” Là nhà đầu tư sớm vào Digital Asset, DRW trong năm qua đã thực hiện nhiều giao dịch tokenized trên mạng Canton.
Ông Don Wilson, Nhà sáng lập DRW
Mọi công nghệ mới đều đối mặt với những thách thức tương tự, và việc ứng dụng blockchain quy mô lớn vào giao dịch repo cũng không ngoại lệ. Dù mạng Canton đã trở thành lựa chọn chủ lưu, ngành vẫn tồn tại nhiều hệ thống blockchain độc lập, không tương thích lẫn nhau. Các tổ chức buộc phải tích hợp với nhiều nền tảng khác nhau, đầu tư nhân lực lớn cho vận hành, khiến khối lượng giao dịch bị phân tán và cắt rời. Thứ hai, các hệ thống blockchain chưa trải qua đầy đủ chu kỳ thị trường hay kiểm tra căng thẳng cực đoan. Thị trường repo truyền thống đã chịu đựng nhiều cú sốc rủi ro kể từ năm 2008, trong khi hệ thống trên chuỗi chưa từng được kiểm chứng trong các tình huống thực tế như sự cố đột xuất giữa đêm khuya hay biến động thị trường cực đoan.
Ngoài ra, các nhà giao dịch tài sản quản lý (asset managers) vốn đã quen thuộc với quy trình hiện hữu – dù kém hiệu quả nhưng đã được kiểm chứng – trong đó các quy tắc, cơ chế dung sai và phương án ứng phó hậu sự cố đều đã trở thành chuẩn mực; còn giao dịch trên chuỗi tuân theo nguyên tắc “mã lệnh là luật”, không có chỗ cho sự linh hoạt hay điều chỉnh.
Bà Sandy Kaul, Giám đốc Đổi mới của Franklin Templeton – một trong những công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới – thẳng thắn thừa nhận: “Các nghiệp vụ truyền thống để lại rất nhiều khoảng đệm linh hoạt, trong khi trên chuỗi hoàn toàn không có dung sai nào cả – mọi thứ đều được viết cứng trong mã lệnh, không thể thương lượng để được gia hạn thêm vài phút.”
Dẫu vậy, giới chuyên môn đều cho rằng đây chỉ là những vấn đề thực tiễn cần giải quyết, chứ không phải lý do để quay lưng. “Chúng ta đang đứng trước một bước ngoặt then chốt – việc blockchain thâm nhập thị trường repo tài chính truyền thống đã chính thức bắt đầu.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Bloomberg
