Báo cáo Dự báo Xu hướng Bitget Wallet 2026: Khi Tài chính trên chuỗi bước vào đời sống thường ngày
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Báo cáo Dự báo Xu hướng Bitget Wallet 2026: Khi Tài chính trên chuỗi bước vào đời sống thường ngày
Báo cáo này xuất phát từ góc nhìn của ví kỹ thuật số, tổng kết những thay đổi then chốt trong hệ sinh thái trên chuỗi năm 2025—những thay đổi có liên hệ mật thiết với tài chính hàng ngày—và trên cơ sở đó, thảo luận về xu hướng phát triển của tài chính trên chuỗi trong năm 2026.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Bitget Wallet
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
- Trong 20 năm qua, công nghệ tài chính đã trải qua quá trình tiến hóa từ số hóa (1.0) → di động hóa (2.0), và hiện đang bước vào giai đoạn Công nghệ tài chính 3.0 dựa trên blockchain. Tài chính trên chuỗi sẽ tái cấu trúc hệ thống tài chính ở cấp độ cơ sở hạ tầng thanh toán và bù trừ, giúp luồng vốn trở nên rẻ hơn, nhanh hơn và có thể truy cập toàn cầu.
- Ví tiền đang chuyển mình từ một công cụ quản lý tài sản thuần túy thành cổng vào chính để người dùng xử lý đa dạng các giao dịch tài chính hàng ngày, dần trở thành ứng dụng tài chính phổ biến tích hợp giao dịch, thanh toán và quản lý tài sản, xuất hiện thường xuyên trong đời sống hằng ngày và luồng vốn, hình thành trải nghiệm tài chính trên chuỗi lấy người dùng làm trung tâm.
- Thanh toán bằng stablecoin: Stablecoin đã trở thành cơ sở hạ tầng quan trọng cho việc thanh toán giá trị toàn cầu, được tích hợp sâu vào mạng lưới thanh toán xuyên biên giới B2B2C, mạng lưới thanh toán nội địa và hệ thống tổ chức thẻ, trong khi ví tiền sẽ trở thành giao diện phía trước thống nhất và nút định tuyến cho khả năng thanh toán bằng stablecoin.
- AI: Khi các giao thức như x402 chín muồi, đại lý AI sẽ có khả năng tự chủ thực hiện thanh toán và giao dịch trong khuôn khổ được ủy quyền, thúc đẩy sự thay đổi mang tính bước ngoặt về tần suất và hình thái trao đổi giá trị; ví tiền sẽ trở thành lớp thực thi và kiểm soát rủi ro cho hành vi tài chính của các đại lý.
- Riêng tư: Riêng tư sẽ trở thành điều kiện tiên quyết mặc định cho thanh toán, quản lý tài sản và việc các tổ chức lên chuỗi; khả năng riêng tư sẽ được tích hợp dưới dạng chức năng cơ sở hạ tầng vào các ví tiền lớn, chứ không chỉ thông qua một loại tài sản riêng tư duy nhất.
- Tín dụng trên chuỗi (On-chain Credit): Tín dụng trên chuỗi sẽ dần thoát khỏi mô hình thế chấp vượt mức đơn lẻ, bắt đầu xây dựng hệ thống phân tầng xoay quanh hành vi dài hạn của người dùng, chiều kích thời gian và tính ổn định trong việc thực hiện nghĩa vụ; ví tiền sẽ cung cấp dữ liệu liên tục xuyên chuỗi và xuyên chu kỳ trong quá trình này.
- Tài sản thực trên chuỗi (RWA): RWA sẽ chuyển sang dạng công cụ tài chính có thể giao dịch và kết hợp được; RWA Perps và RWA × DeFi sẽ là các yếu tố tăng trưởng then chốt; ví tiền đang trở thành kênh quan trọng kết nối người dùng trên chuỗi với tài sản toàn cầu, cung cấp cho người dùng khả năng tiếp cận tài sản toàn cầu.
- Sàn giao dịch phái sinh vĩnh viễn phi tập trung (Perp DEXs): Perp DEX sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh lấy ổn định, hiệu quả và giữ chân người dùng làm trung tâm; giao dịch Perp gốc trong ví tiền sẽ trở thành tình huống sử dụng thường xuyên, đáng kể nâng cao mức độ gắn bó của người dùng.
- Thị trường dự báo (Prediction market): Trong bối cảnh các sự kiện thực tế lớn như World Cup và bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ tiếp tục thúc đẩy, thị trường dự báo sẽ bước vào giai đoạn mở rộng tăng tốc; đổi mới chức năng ở giao diện phía trước sẽ ưu tiên phát hiện sự kiện, đánh giá tín hiệu và đặt lệnh thuận tiện, thay vì tập trung vào hợp nhất thanh khoản.
- Meme: Sự chú ý dành cho một số giao dịch Meme có thể bị thị trường dự báo chiếm lĩnh; ví tiền sẽ tối ưu hóa các chức năng như phân tích mối quan hệ địa chỉ và phân tích cụm để giúp người dùng nhận diện hiệu quả hơn cảm xúc và xu hướng dòng tiền.
Sự chuyển đổi vai trò của ví tiền: Từ cổng vào chuỗi đến phương tiện tài chính hàng ngày
Trong một thời gian dài, ví tiền mã hóa chủ yếu được xem là cổng vào lưu lượng trên chuỗi và công cụ thao tác, với chức năng cốt lõi tập trung vào lưu trữ tài sản, kết nối ứng dụng phi tập trung (dApp), quản lý ủy quyền hợp đồng và thực hiện hoán đổi (Swap) — những thao tác cơ bản nhằm giải quyết vấn đề người dùng làm thế nào để bước vào môi trường chuỗi và hoàn tất các tương tác cơ bản, chứ chưa trực tiếp đảm nhiệm đầy đủ các tình huống sử dụng tài chính thực tế.
Nhận thức này bắt đầu thay đổi rõ rệt từ năm 2025. Cùng với việc quy mô stablecoin liên tục mở rộng và cơ sở hạ tầng giao dịch và thanh toán trên chuỗi dần trưởng thành, các tình huống sử dụng thực tế như thanh toán và sinh lời bắt đầu xuất hiện và được kiểm chứng lặp đi lặp lại trên chuỗi, khiến vai trò của tài sản mã hóa cũng thay đổi theo. Chúng không còn chỉ được nắm giữ thụ động hoặc giao dịch đầu cơ, mà ngày càng được sử dụng thường xuyên hơn cho thanh toán, quản lý sinh lời và chuyển tiền xuyên biên giới — những hành vi tài chính thực tế. Trong quá trình này, vị trí của ví tiền cũng được nâng cao, dần tiến hóa thành ứng dụng cốt lõi để thực hiện các hoạt động tài chính hàng ngày trên chuỗi.
Ngày nay, ví tiền mã hóa đang đảm nhận vai trò tương tự như một “giao diện tài chính hàng ngày trên chuỗi”:
- Giao diện chính để người dùng quản lý số dư stablecoin và luồng vốn;
- Công cụ thanh toán then chốt kết nối mạng lưới thanh toán thế giới thực với hệ thống trên chuỗi;
- Nền tảng thực thi giao dịch và quản lý rủi ro cho nhiều loại tài sản như Meme, RWA và thị trường dự báo.
Vai trò của ví tiền đang chuyển từ công cụ quản lý tài sản thuần túy thành cổng vào chính để người dùng xử lý đa dạng các giao dịch tài chính hàng ngày. Sự thay đổi này không bắt nguồn từ một đột phá sản phẩm nào đó, mà bắt nguồn từ việc kỳ vọng tổng thể của người dùng đối với ví tiền đang tiến hóa. Người dùng ban đầu sử dụng ví để tham gia airdrop, thử nghiệm các giao thức DeFi và thực hiện giao dịch cơ bản; sau đó, khả năng hoán đổi (Swap) và xuyên chuỗi trở thành tiêu chuẩn bắt buộc; rồi đến lượt quản lý sinh lời và danh mục tài sản dần trở thành nhu cầu quan trọng. Ví tiền không còn chỉ là công cụ để thực hiện các thao tác trên chuỗi, ngày càng nhiều người dùng bắt đầu phụ thuộc vào ví để xử lý các giao dịch tài chính hằng ngày, coi nó như một ứng dụng tài chính phổ biến bao quát giao dịch, thanh toán và quản lý tài sản, xuất hiện thường xuyên trong đời sống thường nhật và luồng vốn.
Sự thay đổi vai trò của ví tiền cũng gắn bó mật thiết với tiến trình tiến hóa của chính hệ thống tài chính. Nhìn ở góc độ vĩ mô hơn, cơ sở hạ tầng tài chính trong hai thập kỷ qua đã trải qua ba giai đoạn: Giai đoạn đầu là số hóa các dịch vụ tài chính, đưa các nghiệp vụ ngân hàng lên môi trường trực tuyến; sau đó là di động hóa, khi các ứng dụng tài chính mới cải thiện đáng kể trải nghiệm sử dụng nhưng cơ sở hạ tầng thanh toán và bù trừ nền tảng vẫn chưa có sự thay đổi căn bản; còn hiện nay, tài chính đang bước vào giai đoạn thứ ba, trong đó tài chính trên chuỗi dựa trên blockchain sẽ tái cấu trúc toàn bộ hệ thống tài chính ở cấp độ cơ sở hạ tầng nền tảng, giúp luồng vốn trở nên rẻ hơn, nhanh hơn và có thể truy cập toàn cầu.
So với hai giai đoạn trước, sự thay đổi của tài chính trên chuỗi bắt nguồn từ sự chuyển đổi trong cách tiếp cận tài chính và cấu trúc nền tảng. Trên mạng lưới mở, không cần phép, toàn cầu, người dùng có thể tiếp cận cùng một hệ thống tài chính với chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn; khả năng kết hợp (composability) của tài sản và hợp đồng thông minh cho phép các sản phẩm và ứng dụng tài chính được xây dựng và cải tiến trong chu kỳ ngắn hơn; trong hệ thống này, cả người dùng lẫn tổ chức đều sử dụng cùng quy tắc và cơ sở hạ tầng, tài chính không còn chỉ là dịch vụ do tổ chức dẫn dắt, mà dần tiến hóa thành một hệ sinh thái mở mà bất kỳ ai cũng có thể tham gia và xây dựng.
Khi cơ sở hạ tầng tài chính chuyển dịch lên chuỗi, phạm vi ứng dụng của ví tiền cũng không ngừng mở rộng: các chức năng vốn phân tán ở tài khoản ngân hàng, ứng dụng thanh toán, sàn giao dịch và công cụ mã hóa giờ đây đang được tích hợp vào cùng một ứng dụng ví tiền, tạo nên trải nghiệm tài chính hàng ngày trên chuỗi lấy người dùng làm trung tâm. Ngày càng nhiều người dùng bước vào môi trường chuỗi không chỉ vì mục đích đầu cơ hay sinh lời, mà còn mong muốn giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính tập trung truyền thống trong quản lý vốn, chuyển tiền xuyên biên giới và lưu trữ giá trị. Việc không ủy thác (non-custodial) đang trở thành điểm khởi đầu quan trọng của tài chính trên chuỗi, khi người dùng mong muốn kiểm soát trực tiếp tài sản của mình và tự do sử dụng chúng trên toàn cầu.
Trong bối cảnh này, ví tiền trở thành vị trí quan sát then chốt để hiểu rõ tình trạng sử dụng thực tế trên chuỗi. Những câu hỏi như: Vì sao người dùng bước vào chuỗi? Họ chủ yếu sử dụng loại tài sản nào? Hành vi nào có tính liên tục? Cảnh huống nào đang hình thành việc áp dụng thực tế? — thường không thể được trả lời đầy đủ chỉ dựa trên dữ liệu từ sàn giao dịch hoặc một giao thức duy nhất. Ví tiền vốn nằm ở vị trí giao cắt của mọi hành vi trên chuỗi, do đó có thể phản ánh trực tiếp hơn các hoạt động tài chính thực tế của người dùng trên chuỗi.
Dựa trên điều này, báo cáo này sẽ xuất phát từ góc nhìn của ví tiền, khái quát ngắn gọn những thay đổi then chốt liên quan đến tài chính hàng ngày trên chuỗi trong năm 2025, từ đó thảo luận về hướng tiến hóa của tài chính trên chuỗi trong năm 2026.
Dự báo năm 2026: Sự triển khai thực tế của tài chính hàng ngày trên chuỗi
1. Thanh toán bằng stablecoin
Năm 2025 là năm mang tính bước ngoặt khi thanh toán bằng stablecoin thực sự được hệ thống tài chính chủ lưu chấp nhận. Từ việc công ty Circle niêm yết đến việc Đạo luật Genius của Hoa Kỳ được thông qua, ranh giới pháp lý của stablecoin từng bước được làm rõ. Nếu năm 2024 vẫn còn trong giai đoạn thăm dò lẫn nhau giữa quy định và thị trường, thì năm 2025, ba nền kinh tế lớn nhất thế giới đã cùng nhau xây dựng hệ thống “lập pháp + cấp phép + thực thi”, đưa stablecoin từ vùng xám trước đây lên thành một lớp cơ sở hạ tầng tài chính tuân thủ và có thể áp dụng rộng rãi:
- Thị trường Bắc Mỹ: Tháng 7/2025, Đạo luật Genius của Hoa Kỳ chính thức được thông qua, trở thành mốc quan trọng trong năm. Đạo luật này xác lập khung giám sát liên bang và yêu cầu về nhà phát hành đối với stablecoin phục vụ thanh toán, thực sự phá vỡ rào cản vốn giữa ngân hàng truyền thống và nhà phát hành trên chuỗi.
- Thị trường châu Á: Ngày 1/8/2025, Hệ thống giám sát nhà phát hành stablecoin của Hồng Kông chính thức có hiệu lực. Quy định này không chỉ đưa hoạt động stablecoin vào hệ thống giám sát của Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (HKMA), mà còn trong giai đoạn triển khai cấp phép cho nhà phát hành, thu hút nhiều tổ chức như Standard Chartered Bank và JD.com tích cực triển khai stablecoin đồng đô la Hồng Kông; Nhật Bản khởi động chương trình thử nghiệm stablecoin đồng yên.
- Thị trường châu Âu: Khi Đạo luật MiCA bước vào năm thực thi đầy đủ đầu tiên, stablecoin đồng euro đã thoát khỏi tình trạng thiếu thanh khoản trong năm 2025 và bắt đầu niêm yết trên các sàn giao dịch chủ lưu. Các quốc gia thành viên EU như Đức đã ra mắt stablecoin dựa trên khung MiCA, còn Anh khởi động chương trình thử nghiệm stablecoin đồng bảng Anh.
Dưới tác động kép của việc thiết lập ba khung pháp lý tuân thủ và nhu cầu trên chuỗi bùng nổ, thị trường stablecoin đã chứng kiến sự điều chỉnh giá trị đáng kể. Về dữ liệu vĩ mô, khối lượng phát hành và mức độ hoạt động giao dịch trên chuỗi trong năm 2025 đều đạt mức cao kỷ lục:
- Tăng trưởng đột phá về quy mô: Tổng giá trị thị trường stablecoin tăng từ 205 tỷ USD đầu năm lên 308 tỷ USD cuối năm, tăng thêm ròng 103 tỷ USD, tăng hơn 50%.
- Nhảy vọt về khối lượng thanh toán trên chuỗi: Tổng giá trị giao dịch trên chuỗi đạt con số đáng kinh ngạc là 33 nghìn tỷ USD, stablecoin thực chất đã vượt qua một số đồng tiền pháp định quốc gia, trở thành mạng lưới thanh toán luồng giá trị toàn cầu.
Đáng chú ý hơn, năm 2025 chứng kiến một sự đảo ngược mang tính biểu tượng trong cấu trúc thị trường: Mặc dù USDT vẫn dẫn đầu về giá trị thị trường, nhưng khối lượng giao dịch trên chuỗi của USDC trong năm (18,3 nghìn tỷ USD) lần đầu tiên vượt qua USDT (13,3 nghìn tỷ USD). Sự thay đổi này chủ yếu nhờ tỷ lệ tái sử dụng vốn cao hơn của USDC trong các giao thức DeFi, cũng như xu hướng các tổ chức tại Mỹ và châu Âu ưa chuộng sử dụng USDC – có tính tuân thủ cao hơn – cho thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới với giá trị lớn sau khi Đạo luật Genius có hiệu lực.
Về mặt ứng dụng, đặc điểm nổi bật nhất trong năm 2025 là sự hội nhập với hệ thống tài chính truyền thống, khi các mạng lưới tài chính và thanh toán truyền thống bắt đầu tích hợp sâu stablecoin vào các khâu then chốt của kênh vốn:
- Môi giới chứng khoán và hệ thống tài khoản: Kênh nạp tiền hợp pháp mới. Interactive Brokers (IB) chính thức cho phép khách hàng bán lẻ sử dụng stablecoin để nạp tiền vào tài khoản môi giới cá nhân, nghĩa là stablecoin đã vượt ra ngoài vòng luẩn quẩn nội bộ, trực tiếp phục vụ khâu nạp tiền cho giao dịch chứng khoán truyền thống.
- Mạng lưới thanh toán: Tái cấu trúc cơ sở hạ tầng thanh toán. Thanh toán bằng stablecoin đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của các tổ chức thẻ và các ông lớn thanh toán. Sau khi mua lại công ty cơ sở hạ tầng stablecoin Bridge, Stripe ra mắt sản phẩm stablecoin; PayPal mở rộng PYUSD sang mạng Stellar, nhắm đúng vào các tình huống thanh toán nhỏ lẻ xuyên biên giới và trên chuỗi; Visa cũng công bố sẽ dần mở cửa chức năng thanh toán bằng USDC tại Hoa Kỳ.
- Thị trường mới nổi: Nhu cầu thực tế trong bối cảnh khủng hoảng tiền tệ. Các neobank thế hệ mới như BVNK và Mesh đóng vai trò cầu nối giữa tài sản trên chuỗi và tiêu dùng thực tế, thông qua việc cung cấp dịch vụ tài khoản IBAN giống ngân hàng, giúp người dùng tại các khu vực lạm phát cao như Argentina và Thổ Nhĩ Kỳ có giải pháp chuyển tiền xuyên biên giới hoàn toàn mới: “lưu trữ trên chuỗi, thanh toán toàn cầu”.
Hướng tới năm 2026, chúng tôi dự báo tỷ lệ áp dụng stablecoin trong thanh toán sẽ tiếp tục tăng và đạt đột phá trên ba phương diện sau:
- Nhu cầu thực tế về thanh toán xuyên biên giới sẽ bắt nguồn từ việc mô hình B2B2C được triển khai quy mô lớn ở cấp độ thương mại. Thị trường đang xác lập kiến trúc hỗn hợp chuẩn hóa, kết hợp mặt trước bằng tiền pháp định và mặt sau bằng stablecoin; các giải pháp này tích hợp sâu lớp thanh toán bằng stablecoin vào các mạng thanh toán tức thời nội địa như PIX (Brazil) hoặc SPEI (Mexico) thông qua giao diện API, hoàn tất việc điều phối vốn xuyên quốc gia một cách hiệu quả mà người dùng không hề nhận ra.
- Tài chính thanh toán (PayFi) sẽ tái định hình giá trị thời gian và logic luồng vốn. Stablecoin đang vượt xa vai trò đơn thuần là phương tiện lưu trữ giá trị, đồng thời tích hợp với các giao thức DeFi để trở thành nguồn vốn có thể lập trình và sinh lời. Điều này khiến vốn đang ở khâu trung gian thanh toán không bị đình trệ, mà tự động tạo ra lợi nhuận trên chuỗi, đạt được sự đồng tồn tại giữa hiệu quả thanh khoản và tỷ suất lợi nhuận tài sản.
- Stablecoin không phải đô la Mỹ sẽ bùng nổ cùng thị trường ngoại hối trên chuỗi. Với việc các stablecoin hợp pháp do ngân hàng trung ương của 9 quốc gia Khu vực Đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) chủ trì ra mắt vào nửa cuối năm 2026, stablecoin không phải đô la Mỹ có thể mở ra cục diện mới. Các tài sản này sẽ vượt ra khỏi vị trí chỉ là tài sản giao dịch, đảm nhận chức năng then chốt là “đường ray nội địa” (Local Rail) cho luồng vốn vào/ra địa phương, đồng thời cùng stablecoin đô la Mỹ xây dựng hệ thống thị trường tiền tệ trên chuỗi đa dạng và tương tác, đáp ứng nhu cầu thực tế về thanh toán thương mại đa tiền tệ toàn cầu.
Dưới tác động của các xu hướng trên, vai trò phân phối của ví tiền trong hệ sinh thái thanh toán bằng stablecoin sẽ ngày càng rõ ràng:
- Cổng vào thống nhất cho khả năng thanh toán: Khi stablecoin tuân thủ và mạng lưới thanh toán truyền thống tích hợp sâu, người dùng và thương gia sẽ không trực tiếp tương tác với các giao thức chuỗi nền tảng; ví tiền sẽ trở thành giao diện chính để chứa đựng và gọi thực thi khả năng thanh toán bằng stablecoin, che giấu độ phức tạp của chuỗi, hoàn tất chuyển tiền, tiêu dùng và thanh toán.
- Lớp giao diện giữa vốn trên chuỗi và mạng lưới thanh toán thực tế: Thông qua việc tích hợp tổ chức thẻ, hệ thống tài khoản ảo (Virtual Account), mạng lưới thanh toán nội địa (ví dụ: PIX, SPEI) và lớp thanh toán bằng stablecoin, ví tiền sẽ trở thành nút then chốt kết nối tài sản trên chuỗi với kênh vốn thực tế, đảm bảo tính khả dụng của stablecoin trong nền kinh tế thực.
- Lớp thực thi và điều phối thanh toán có thể lập trình: Trong bối cảnh PayFi và quản lý tài chính bằng stablecoin ngày càng chín muồi, ví tiền sẽ đảm nhận chức năng điều phối và quản lý vốn trong quá trình thanh toán, giúp vốn thanh toán vừa đáp ứng hiệu quả thanh toán, vừa tự động tạo ra lợi nhuận trên chuỗi.
- Trung tâm định tuyến và thanh toán đa tiền tệ: Khi stablecoin không phải đô la Mỹ và thị trường ngoại hối trên chuỗi phát triển, ví tiền sẽ trở thành lớp chuyển đổi và định tuyến thanh toán cho nhiều loại stablecoin, tự động hoàn tất lựa chọn tiền tệ, chuyển đổi tỷ giá và tối ưu hóa lộ trình thanh toán ở hậu trường, duy trì sự thống nhất và đơn giản hóa trải nghiệm người dùng.
2. AI và nền kinh tế đại lý
Nền kinh tế thông minh đang bước vào một giai đoạn mới với sự tham gia sâu rộng của các đại lý, khi việc trao đổi giá trị sẽ không còn hoàn toàn phụ thuộc vào hành động chủ động của con người, mà bắt đầu được thực hiện độc lập bởi các đại lý AI trong khuôn khổ ủy quyền và quy tắc đã định. Tuy nhiên, do Internet thiếu cơ chế truyền giá trị nguyên sinh, ít ma sát, nên hệ thống tài khoản truyền thống và mô hình thu phí theo đăng ký khó thích nghi với đặc điểm của đại lý: tần suất cao, theo nhu cầu và gọi dịch vụ xuyên nền tảng, lâu nay gây cản trở nghiêm trọng khả năng thực thi tự chủ của AI trong các tình huống thương mại thực tế.
Vấn đề này đã có tiến triển mang tính cấu trúc vào năm 2025. Giao thức x402, do Coinbase, Circle và các tổ chức khác thúc đẩy, lần đầu tiên nhúng thanh toán bằng stablecoin theo cách chuẩn hóa vào quy trình yêu cầu HTTP và gọi dịch vụ, xác lập hình thái cơ bản của lớp thanh toán dành riêng cho AI (AI-Native Payment Layer). Bằng cách tái kích hoạt mã trạng thái HTTP 402 (Yêu cầu thanh toán), x402 cho phép đại lý AI thực hiện thanh toán và thanh toán như gọi API, không cần hệ thống tài khoản bổ sung hay can thiệp thủ công, từ đó thay đổi căn bản quy trình thanh toán phải nằm ngoài máy móc trong nền kinh tế máy móc. Sự thay đổi này cũng thúc đẩy mô hình kinh doanh AI chuyển từ mô hình đăng ký hướng tới người dùng sang mô hình trả phí theo lượt gọi và theo ý định hướng tới đại lý, cho phép đại lý mua dữ liệu, sức mạnh tính toán hoặc giao diện dịch vụ một cách linh hoạt theo nhiệm vụ, khơi dậy lượng lớn tài nguyên dài đuôi trước đây khó định giá hiệu quả.
Khi x402 hoàn tất nâng cấp lên phiên bản V2 vào cuối năm 2025, những cải tiến về độ trễ, khả năng tái sử dụng phiên và khám phá tự động có thể đặt nền móng cho việc triển khai quy mô lớn hơn vào năm 2026, khiến năm 2026 có thể trở thành năm bước vào giai đoạn tăng tốc của Thương mại Đại lý (Agentic Commerce). AI đang dần chuyển từ hỗ trợ ra quyết định sang trở thành người tham gia kinh tế thực sự, đại diện cho cá nhân hoặc doanh nghiệp thực hiện các hành vi thương mại cụ thể; hành trình tiêu dùng có thể chuyển từ “tìm kiếm – so sánh – đặt hàng” sang “ủy quyền – xác minh – xác nhận”; còn ở phía doanh nghiệp, hàng loạt quy trình lặp đi lặp lại với tần suất cao như đối soát, mua hàng và phối hợp chuỗi cung ứng cũng bắt đầu có điều kiện để được hệ thống đại lý tiếp quản một cách có hệ thống.
Nguồn: Tài liệu phát triển x402
Xu hướng này đang nhận được sự hưởng ứng từ các lớp tiêu chuẩn rộng hơn. Giao thức Thương mại Phổ quát (Universal Commerce Protocol – UCP) do Google gần đây đề xuất đánh dấu việc các hệ thống công nghệ chủ lưu bắt đầu xây dựng quy chuẩn thống nhất cho “giao diện thương mại có thể hiểu được bởi đại lý”. UCP cố gắng thiết lập giao diện mở giữa việc khám phá hàng hóa, biểu đạt ý định giao dịch và quy trình thanh toán, giúp đại lý AI hoàn tất vòng khép kín từ ra quyết định đến giao dịch trên nhiều nền tảng. UCP chịu trách nhiệm biểu đạt ngữ nghĩa thương mại, trong khi x402 đảm nhận chức năng thanh toán giá trị, hai bên tạo thành mối quan hệ cộng tác phân tầng, cung cấp đường dẫn kỹ thuật rõ ràng hơn cho các giao dịch tự động giữa đại lý với đại lý và giữa đại lý với thương gia.
Nguồn: Twitter chính thức của Google
Khi một lượng lớn thực thể phi con người bắt đầu nắm giữ vốn và tham gia giao dịch, các vấn đề tin cậy và tuân thủ mới nảy sinh. Hệ thống KYC lấy con người làm trung tâm truyền thống khó có thể bao phủ trực tiếp các tình huống phức tạp của nền kinh tế đại lý; KYA (Know Your Agent) sẽ trở thành chủ đề then chốt được thảo luận và giải quyết trong năm 2026, và giao thức ERC-8004 có khả năng được áp dụng rộng rãi. Mà không hy sinh quyền riêng tư, KYA cần thiết lập danh tính có thể xác minh cho đại lý, liên kết mã hóa danh tính này với chủ thể ủy quyền, phạm vi quyền hạn và ranh giới trách nhiệm phía sau, đồng thời kết hợp kiểm toán mã và giám sát hành vi để thiết lập sự cân bằng mới giữa hiệu quả và rủi ro. Khung tin cậy này không chỉ đảm nhiệm chức năng tuân thủ, mà còn là điều kiện tiên quyết quan trọng để đại lý tham gia sâu hơn vào các hoạt động tài chính phức tạp.
Đồng thời, ví tiền sẽ dần tiến hóa từ công cụ chỉ phục vụ thao tác của con người thành lớp thực thi cho hành vi tài chính của đại lý AI, trở thành cổng vào mặc định cho đại lý tham gia hoạt động kinh tế dưới sự ủy quyền của người dùng:
- Cổng vào và trung tâm thanh toán thống nhất cho vốn: Thông qua việc tích hợp tài sản đa chuỗi, stablecoin và các giao thức thanh toán, ví tiền có thể cung cấp khả năng quản lý vốn và thanh toán nhất quán cho đại lý, giúp đại lý thực hiện nhiệm vụ mà không cần nhận thức sự khác biệt giữa các mạng nền tảng, từ đó hoàn tất thanh toán và chuyển giá trị xuyên chuỗi;
- Giao diện trực quan hóa hành vi đại lý và cảm nhận rủi ro: Ví tiền vốn nằm ở điểm giao nhau giữa tài sản người dùng và hành vi đại lý, do đó có thể tổng hợp và hiển thị các thao tác thực tế của đại lý, hiệu suất lịch sử và các chỉ số rủi ro then chốt, giúp người dùng hiểu rõ “đại lý đang làm gì, dựa trên quyết định nào, và chịu rủi ro nào”, từ đó thiết lập ranh giới nhận thức rõ ràng giữa sự tham gia tự động và kiểm soát rủi ro;
- Lớp thực thi KYA và đệm an toàn: Khi cơ chế KYA dần được triển khai, ví tiền có thể trở thành nút thực thi danh tính và quyền hạn của đại lý, thực hiện quản lý nhận dạng, ràng buộc quyền hạn và giám sát hành vi bất thường đối với các đại lý tham gia hệ sinh thái; khi hệ thống phát hiện thao tác vượt phạm vi ủy quyền hoặc luồng vốn bất thường, ví tiền có thể đưa vào các biện pháp kiểm soát rủi ro hoặc xác minh thủ công cần thiết mà không làm gián đoạn quy trình tự động tổng thể, từ đó đảm bảo an toàn cho tài sản người dùng.
3. Riêng tư
Năm 2025, riêng tư quay trở lại trung tâm cuộc thảo luận trên thị trường mã hóa, với tài sản riêng tư như ZEC nhiều lần tăng mạnh theo từng giai đoạn trong năm, khiến riêng tư trở thành chủ đề được nhắc đến thường xuyên. Trong một môi trường chuỗi vốn lấy tính minh bạch làm giả định mặc định, biểu hiện giá cả này thực chất giống như một kỳ vọng tiên đoán, phản ánh việc thị trường đang đánh giá lại tính cần thiết của riêng tư trong hệ thống tài chính mã hóa giai đoạn tiếp theo.
Nhìn từ góc độ dài hạn hơn, tài sản có thể mang tải sở thích riêng tư, nhưng lại khó giải quyết vấn đề nhất quán về riêng tư xuyên giao thức, xuyên ứng dụng và xuyên các cấp độ người dùng. Khi nhu cầu riêng tư chuyển từ “lựa chọn của một số ít người dùng” sang “điều kiện tiên quyết cho phần lớn tình huống”, khả năng bao phủ và mở rộng của con đường tài sản đơn lẻ bắt đầu bộc lộ hạn chế. Để đạt được việc áp dụng quy mô lớn trên chuỗi, riêng tư cần trở thành năng lực cơ sở hạ tầng, tồn tại dưới dạng khả năng dễ sử dụng, có thể kết hợp và mặc định sẵn, chứ không phụ thuộc vào các tài sản hoặc ứng dụng biệt lập để triển khai.
Đánh giá này đã nhận được phản hồi hệ thống từ hệ sinh thái Ethereum vào nửa cuối năm 2025. Quỹ Ethereum đã nâng riêng tư lên thành mục tiêu chiến lược dài hạn của toàn hệ sinh thái, nhấn mạnh rõ ràng rằng riêng tư cần trở thành “thuộc tính hạng nhất (first-class property)” của hệ sinh thái Ethereum. Theo mục tiêu này, Quỹ đồng thời thúc đẩy nhiều điều chỉnh về tổ chức và lộ trình, bao gồm thành lập nhóm chuyên trách riêng tư (Privacy Cluster) và nhóm nhiệm vụ riêng tư cho tổ chức, tái cấu trúc đội PSE, đồng thời công bố lộ trình công nghệ riêng tư cho vài năm tới, chia công việc riêng tư thành ba hướng: ghi riêng tư, đọc riêng tư và chứng minh riêng tư, tương ứng với các tình huống then chốt như giao dịch và tương tác hợp đồng, truy cập dữ liệu trên chuỗi và xác minh tính hợp lệ dữ liệu.
Nguồn: Trang web chính thức của Quỹ Ethereum
Hướng tới năm 2026, riêng tư cần chuyển từ nghiên cứu thực nghiệm sang triển khai hệ thống trong nhu cầu sử dụng thực tế:
- Đối với người dùng Web2: Riêng tư là kỳ vọng mặc định; chuyển khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán và hệ thống tài chính doanh nghiệp không yêu cầu người dùng chấp nhận việc tiết lộ hoàn toàn tài sản và lộ trình giao dịch, trong khi tính minh bạch cao độ của trạng thái trên chuỗi ngược lại tạo thành rào cản tâm lý và sử dụng;
- Đối với người dùng Web3 bản địa: Trong một số tình huống, người dùng mong muốn ẩn danh danh mục tài sản, chiến lược giao dịch, lập trường bỏ phiếu hoặc mối quan hệ giữa các địa chỉ, tránh vô tình tiết lộ hành vi;
- Đối với tổ chức và tình huống tài sản thực lên chuỗi: Riêng tư là điều kiện tiên quyết; nếu thiếu cơ chế tiết lộ tối thiểu và truy cập có kiểm soát, tài sản truyền thống, hợp đồng và dữ liệu định danh khó có thể di chuyển an toàn lên chuỗi.
Xung quanh việc triển khai riêng tư trên chuỗi, hệ sinh thái Ethereum hiện đang hình thành ba hướng công nghệ chính, chúng tôi dự báo mô hình địa chỉ ẩn và hồ bơi riêng tư sẽ có khả năng được các ứng dụng chủ lưu áp dụng rộng rãi đầu tiên:
- Địa chỉ ẩn (Stealth Address, tiêu biểu là ERC-5564): Bằng cách tạo địa chỉ dùng một lần cho người nhận, giảm tính liên kết giữa địa chỉ và danh tính, cung cấp bảo vệ riêng tư cơ bản cho các tình huống như thanh toán, airdrop và trả lương, mà không thay đổi hình thái tài sản và mô hình tài khoản hiện tại.
- Hồ bơi riêng tư dựa trên bằng chứng không tiết lộ (zk-SNARK Privacy Pool): Bằng cách gộp nhiều giao dịch vào một hồ bơi ẩn danh và sử dụng bằng chứng không tiết lộ (zero-knowledge proof) để xác minh, đạt được sự ẩn danh mạnh mẽ về nguồn vốn, đích đến và số tiền giao dịch, phù hợp với các tình huống tài chính và quản lý tài sản yêu cầu riêng tư cao.
- Chuỗi riêng tư (Privacy-native Chains): Đưa giả định riêng tư mặc định vào lớp giao thức, khiến giao dịch và trạng thái vốn tồn tại trong môi trường không thể liên kết, giảm thiểu tối đa các thao tác riêng tư rõ ràng về mặt trải nghiệm người dùng. Hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, gặp phải các vấn đề như phân mảnh hệ sinh thái, tương tác xuyên chuỗi phức tạp và chi phí tích hợp cao với tài sản chủ lưu và hệ thống DeFi.
Trong bối cảnh hiệu năng và chi phí dần tiệm cận nhau, riêng tư sẽ bắt đầu thể hiện tính gắn bó sử dụng mạnh và hiệu ứng mạng. Trong trạng thái công khai, việc di chuyển xuyên chuỗi gần như không phát sinh chi phí bổ sung; một khi bước vào môi trường riêng tư, việc di chuyển sẽ không tránh khỏi rủi ro liên quan đến danh tính, thời gian và hành vi, khiến người dùng có xu hướng ở lại tình huống riêng tư hiện có.
Trong tiến trình tiến hóa này, ví tiền sẽ trở thành một trong những điểm rơi thực tế nhất cho năng lực riêng tư:
- Riêng tư không phải là chức năng có thể đơn giản chồng thêm ở lớp ứng dụng, mà cần được tiếp nhận một cách hệ thống trong suốt toàn bộ quá trình người dùng mở ví, đọc dữ liệu trên chuỗi, ký giao dịch và tương tác danh tính;
- Cùng với việc thúc đẩy khả năng đọc riêng tư và ghi riêng tư, ví tiền sẽ dần đảm nhận ranh giới riêng tư đầu tiên cho hành vi người dùng trên chuỗi, khiến việc tra cứu tài sản, khởi tạo giao dịch và tương tác hợp đồng không còn tự động tiết lộ toàn bộ lộ trình hành vi;
- Cùng với việc khả năng chứng minh riêng tư chín muồi, ví tiền sẽ trở thành nút thực thi quan trọng cho việc lưu thông dữ liệu “tiết lộ tối thiểu”, giúp người dùng cân bằng giữa niềm tin và riêng tư trong các tình huống xác minh danh tính, chứng minh tài sản và tuân thủ quy định.
4. Tín dụng trên chuỗi
Trong thời gian dài, tín dụng trên chuỗi chủ yếu xoay quanh “tài sản thế chấp có đủ hay không”. Thiết kế này tuy đã cung cấp “tấm đệm an toàn” cần thiết cho các giao thức trong giai đoạn khởi động DeFi và thúc đẩy sự mở rộng nhanh chóng của thị trường cho vay, nhưng khi hoạt động trên chuỗi mở rộng từ giao dịch và đầu cơ đơn lẻ sang các tình huống thanh toán và quản lý tài sản, hạn chế của cách đánh giá này bắt đầu bộc lộ: Giá trị tín dụng thực tế và sự khác biệt rủi ro của người tham gia trên chuỗi khó được phân biệt hiệu quả.
Một lượng lớn hành vi cho vay trên chuỗi bản chất xoay quanh đòn bẩy, đầu cơ, vay vòng và quản lý vị thế, gần giống hơn với một cơ chế điều phối vốn hiệu quả, chứ không phải trao đổi giá trị thời gian dựa trên nhu cầu tài chính thực tế. DeFi thực tế vận hành một hệ thống thị trường có tính thanh khoản cao, nhấn mạnh vào việc ra vào nhanh và định giá rủi ro tức thì, phục vụ vốn có tính chiến lược, tần suất cao và chu kỳ ngắn, thiếu khả năng nhận diện và khuyến khích hành vi sử dụng dài hạn và ổn định. Điều này dẫn đến việc người dùng dài hạn và nhà đầu cơ ngắn hạn bị xử lý chung trong định giá rủi ro và quyền sử dụng, khiến các giao thức chỉ có thể tăng tỷ lệ thế chấp để bao phủ toàn bộ sự bất định, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và khiến hành vi thực tế trên chuỗi khó lắng đọng thành mức phí tín dụng có thể nhận diện.
Thị trường cho vay trên chuỗi đã đạt quy mô hàng tỷ USD, nhưng về cấu trúc chủ yếu dựa vào thế chấp; thiếu tín dụng là vấn đề hệ thống, chứ không phải do thiếu nhu cầu. Nguồn: Galaxy Research
Hướng tới năm 2026, tín dụng trên chuỗi có khả năng được triển khai đầu tiên dưới dạng năng lực được nhúng dần dần. Khi tài chính trên chuỗi mở rộng từ việc sử dụng mang tính đầu cơ sang thanh toán, tiêu dùng và quản lý tài sản, hệ thống tín dụng có khả năng nhận diện và phục vụ người dùng thực tế dài hạn sẽ dễ hình thành sự gắn bó và lưu giữ quy mô lớn hơn. Các thực tiễn đại diện như 3Jane và Yumi cho thấy, bước đầu tiên của hệ thống tín dụng thường nằm ở việc nhận diện và phân tầng người dùng, cần trích xuất các lộ trình hành vi ổn định, liên tục và có thể giải thích được từ tiếng ồn trên chuỗi để xây dựng mô hình tín dụng trên chuỗi:
- Chiều kích thời gian và tính ổn định hành vi: Tín dụng được xem là một trạng thái được cập nhật theo thời gian, khi giao thức liên tục quan sát các đặc điểm như khoảng dao động tài sản, tần suất tương tác, nhịp độ luân chuyển vốn, lịch sử thực hiện nghĩa vụ và sự kiện rủi ro, từ đó ánh xạ các đặc điểm này thành quyền hạn, hạn mức và ngưỡng kiểm soát rủi ro. Sự thay đổi tín dụng đồng bộ với hành vi, giúp đưa kiểm soát rủi ro vào sớm hơn trong chuỗi hành vi, giảm bớt sự bất định do cấp tín dụng một lần.
- Xây dựng lớp danh tiếng và danh tính: Trước tiên hoàn tất việc nhận diện và phân tầng người dùng, sau đó ánh xạ danh tiếng thành sự khác biệt về quyền hạn và trải nghiệm sản phẩm, ví dụ như chi phí ma sát thấp hơn, hạn mức thao tác cao hơn, ranh giới kiểm soát rủi ro rộng hơn hoặc cấu trúc phí ưu việt hơn. Lợi ích của việc ưu tiên xây dựng lớp danh tiếng là rủi ro phơi bày có thể kiểm soát được, hệ thống có thể hoàn tất phân tầng người dùng và khuyến khích dài hạn trong điều kiện rủi ro tài chính thấp, từ đó cung cấp nền tảng dữ liệu và kinh nghiệm kiểm soát rủi ro cho các sản phẩm tín dụng phức tạp hơn ở giai đoạn sau.
Trong tiến trình tiến hóa này, tầm quan trọng của lớp ví tiền sẽ bắt đầu nổi bật. Một giao thức duy nhất hoặc một chuỗi duy nhất chỉ có thể nắm bắt các mảnh hành vi cục bộ của người dùng, trong khi việc xây dựng hệ thống tín dụng phụ thuộc vào tính liên tục dữ liệu xuyên chuỗi, xuyên giao thức và xuyên chu kỳ. Ví tiền, với tư cách là cổng vào tổng hợp mọi tương tác trên chuỗi của người dùng, tự nhiên tập hợp phân bố tài sản đa chuỗi, lộ trình tương tác dài hạn và hành vi ủy quyền thanh toán, là vị trí gần nhất với “bức chân dung toàn diện” của người dùng trong hệ sinh thái hiện tại. Việc coi hành vi dài hạn của người dùng là tài sản cốt lõi và từ đó xây dựng hệ thống quyền hạn và trải nghiệm dịch vụ khác biệt sẽ trở thành nền tảng quan trọng để các ứng dụng xây dựng mối quan hệ người dùng dài hạn và rào cản cạnh tranh.
5. Tài sản thực trên chuỗi (RWA)
Sự phát triển của RWA trong năm 2025 đón làn gió chính sách thuận lợi, khi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) tổ chức liên tiếp 4 hội nghị bàn tròn về quy định mã hóa trong các tháng 4–6, trong đó hội nghị tháng Năm có chủ đề rõ ràng tập trung vào “tài sản lên chuỗi”, thảo luận về lộ trình phát triển thị trường mã hóa tài sản thực (RWA). Chủ tịch SEC Atkins trong bài phát biểu chủ đề đã đưa ra những góc nhìn mới về quy định mã hóa tài sản, xoay quanh “phát hành tài sản, lưu ký tài sản, giao dịch tài sản”, đồng thời khẳng định rõ: “Việc mã hóa chứng khoán có thể cách mạng hóa các mô hình truyền thống cũ và mang lại lợi ích cho nền kinh tế Hoa Kỳ.”
Cùng với việc Ondo Finance kết thúc quá trình thẩm tra của SEC vào cuối năm 2025, môi trường quy định thực chất được cải thiện. Ý tưởng “Miễn trừ đổi mới (Innovation Exemption)” do SEC đề xuất cho phép các chủ thể tuân thủ thử nghiệm mã hóa chứng khoán trong môi trường thử nghiệm (sandbox) được giám sát, nghĩa là trọng tâm quy định đang chuyển từ phòng ngừa rủi ro thuần túy sang việc chấp nhận thể chế và thử nghiệm có giới hạn. Điều này xác lập nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho việc phát hành tài sản và dọn sạch các rào cản pháp lý then chốt để các tổ chức tài chính truyền thống tham gia quy mô lớn.
Từ cuối năm 2024 đến cuối năm 2025, tất cả các phân khúc RWA đều tăng trưởng dương, đồng thời dòng vốn đã có sự chuyển dịch cấu trúc rõ rệt:
- Quy mô tài sản tăng gấp đôi: Tổng giá trị thị trường tăng từ 15,5 tỷ USD trong vòng một năm lên 37,7 tỷ USD, tăng trưởng tổng thể 2,4 lần.
- Cấu trúc vị thế chuyển từ tập trung đơn cực sang cân bằng đa dạng: Tỷ trọng tín dụng tư nhân giảm từ 63,2% năm 2024 xuống còn 52,8%, dòng vốn tăng mới phân tán sang các phân khúc khác.
- Tài sản thay thế trở thành động lực tăng trưởng mới: Quỹ đầu tư thay thế tổ chức (tăng khoảng 9 lần) và trái phiếu chính phủ ngoài Mỹ (tăng khoảng 8 lần) trở thành điểm sáng tăng trưởng trong năm, phản ánh sự chuyển dịch sở thích rủi ro của nhà đầu tư từ lợi nhuận ổn định đơn thuần sang tìm kiếm Alpha đa dạng.
- Hệ thống chống lạm phát toàn thời gian: Quy mô hàng hóa tăng khoảng 4 lần (tỷ trọng tăng lên 10,6%), cộng với việc vốn tư nhân bắt đầu được triển khai từ con số 0, thị trường RWA đang hình thành cấu trúc danh mục “cổ phiếu + trái phiếu + hàng hóa + tài sản thay thế”, đặt nền móng cho chiến lược toàn thời gian (all-weather) trên chuỗi.
Do nền tảng rwa.xyz có vấn đề điều chỉnh tiêu chí thống kê dữ liệu, số liệu trong bảng này do tác giả phân tách từ tiêu chí gốc
TCG (Trò chơi thẻ sưu tập – Trading Card Game), đại diện cho hình thái tài sản RWA dài đuôi, cũng thể hiện hiệu suất thị trường tương đối ấn tượng trong năm 2025. Lấy ví dụ thẻ hiếm (như 1st Edition Charizard), chúng dần thể hiện rõ mức phí thanh khoản trên chuỗi trong giao dịch. Loại tài sản này có mức độ tương quan thấp với thị trường chứng khoán và trái phiếu truyền thống, trong khi phần phí phi tài chính do yếu tố văn hóa và sưu tầm mang lại khiến chúng trở thành một lựa chọn tài sản thay thế có ý nghĩa trong hệ thống RWA, cung cấp sự bổ sung đa dạng hóa hiệu quả hơn cho danh mục đầu tư của nhà đầu tư.
Dự báo năm 2026, trên nền tảng khung pháp lý ngày càng vững chắc, trọng tâm thị trường sẽ chuyển từ “tài sản lên chuỗi” thuần túy sang “kinh doanh giao dịch” sâu sắc hơn, đặc biệt hợp đồng vĩnh viễn RWA và RWA×Defi sẽ trở thành điểm tăng trưởng cốt lõi:
(1) Tiến hóa hình thái giao dịch: Sự trỗi dậy của hợp đồng vĩnh viễn RWA và tài sản tổng hợp
Năm 2026, biến số then chốt của RWA đang chuyển từ “tài sản có lên chuỗi hay không” sang “làm thế nào để giao dịch”. Cùng với việc cơ sở hạ tầng oracle và sàn giao dịch phái sinh vĩnh viễn (Perps DEX) chín muồi, ranh giới của RWA đang được tái định hình bởi tài sản tổng hợp (Synthetics). Theo logic này, RWA không còn giới hạn ở tài sản vật lý hoặc tài sản được xác lập quyền sở hữu pháp lý, mà tiến hóa thành “bất kỳ luồng dữ liệu nào có giá thị trường công bằng đều có thể giao dịch”. Ngoài cổ phiếu và trái phiếu, định giá doanh nghiệp tư nhân, chỉ số kinh tế vĩ mô (như CPI, việc làm phi nông nghiệp) hay thậm chí dữ liệu thời tiết đều có thể được chuyển đổi thành tài sản giao dịch trên chuỗi thông qua cấu trúc tổng hợp, tránh được hạn chế về giao nhận vật lý — “Mọi thứ đều được vĩnh viễn hóa” đang trở thành hiện thực.
(2) Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn: Tính kết hợp của DeFi và chiến lược toàn thời gian
Năm 2026, trọng tâm cạnh tranh trong phân khúc RWA sẽ chuyển từ phát hành tài sản sang hiệu quả sử dụng vốn. Khi cơ sở hạ tầng nền tảng được kết nối, việc tích hợp tài sản RWA với các giao thức DeFi sẽ ngày càng sâu sắc, “sinh lời + phòng hộ” có khả năng trở thành mô hình mới. Lấy ví dụ giao thức Horizon do Aave ra mắt, nhà đầu tư có thể vừa nắm giữ RWA trái phiếu kho bạc để kiếm lợi nhuận ổn định, vừa sử dụng chúng làm tài sản thế chấp để thiết lập vị thế phòng hộ vĩ mô trên chuỗi. Mô hình này giảm thiểu việc vốn bị đình trệ, thực sự khai phóng tiềm năng của RWA, vừa giữ được “tấm đệm an toàn” của TradFi, vừa tận dụng đòn bẩy thanh khoản của DeFi, xây dựng danh mục đầu tư toàn thời gian thực sự.
(3) Mở rộng danh mục tài sản: Tài sản không phải đô la Mỹ và hệ thống thu nhập cố định lên chuỗi
Về mặt danh mục tài sản, hướng mở rộng của RWA sẽ không còn giới hạn trong hệ thống tài sản đô la Mỹ. Cùng với xu hướng suy yếu của đồng đô la Mỹ, việc tài sản không phải đô la Mỹ lên chuỗi có thể trở thành hướng đi quan trọng trong năm 2026, bao gồm cổ phiếu châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, cũng như tài sản liên quan đến các thị trường ngoại hối chính (ví dụ: các đồng tiền G10 ngoài USD). Đồng thời, quỹ thị trường tiền tệ và nhiều sản phẩm phái sinh thu nhập cố định hơn lên chuỗi sẽ làm phong phú thêm hồ chứa tài sản biến động thấp trên chuỗi, cung cấp thêm các chiều lựa chọn cho việc phân bổ tài sản và giao dịch ở đầu ví tiền.
Từ góc nhìn ví tiền, giá trị cốt lõi của RWA không nằm ở việc một tài sản đơn lẻ có thành công lên chuỗi hay không, mà ở khả năng được tích hợp một cách tự nhiên vào hành vi phân bổ tài sản và giao dịch hàng ngày của người dùng. Khi hình thái giao dịch chuyển từ RWA chủ yếu để nắm giữ sang RWA có thể giao dịch và kết hợp được, ví tiền đang trở thành kênh quan trọng kết nối người dùng với tài sản toàn cầu, cung cấp cho người dùng khả năng tiếp cận tài sản đa dạng vượt ra ngoài thị trường địa phương và hệ thống tiền tệ đơn lẻ, thúc đẩy tài chính trên chuỗi từ quản lý tài sản mã hóa tiến tới phân bổ tài sản liên thị trường mang tính tổng quát hơn.
6. Giao dịch hợp đồng vĩnh viễn
Năm 2025 là điểm chuyển ngoặt then chốt về sự thay đổi thanh khoản trong giao dịch hợp đồng vĩnh viễn phi tập trung trên chuỗi (Perp DEX), khi Perp DEX đạt được sự tăng trưởng bùng nổ cả về quy mô vốn và mức độ hoạt động giao dịch.
Về quy mô tuyệt đối, TVL (Tổng giá trị bị khóa) ngành công nghiệp thể hiện khả năng giữ vốn rất mạnh, duy trì ổn định trên mức 230 tỷ USD kể từ đỉnh tháng 10; về khối lượng giao dịch, kể từ nửa cuối năm 2025, khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của các giao thức chủ lưu đã vượt mốc 500 tỷ USD, và trong các tháng cao điểm 10 và 11 đã liên tiếp vượt mốc 1 nghìn tỷ USD ($1 Trillion), chứng minh độ sâu thanh khoản trên chuỗi đã đủ để đáp ứng nhu cầu vốn cấp tổ chức.
Về cấu trúc tương đối, tỷ lệ khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn của Perp DEX so với CEX tăng từ 6,34% đầu năm lên gần 20% vào đỉnh tháng 11, trong khi đối với Hyperliquid – nhà lãnh đạo hàng đầu – tỷ lệ khối lượng giao dịch phái sinh hàng tháng so với Binance tăng từ 8% lên gần 14% trong năm. Một loạt dữ liệu này cho thấy, cùng với việc cơ sở hạ tầng hoàn thiện và thói quen người dùng thay đổi, Perp DEX đã vượt qua giới hạn thanh khoản, đang dần thách thức sàn giao dịch tiền mã hóa phi tập trung (spot DEX) truyền thống, trở thành “bể lưu lượng cốt lõi thế hệ tiếp theo” để tiếp nhận vốn trên chuỗi.
Nguồn:Dune Analytics
Nguồn: The Block
Nguồn: The Block
Một đặc điểm nổi bật khác của phân khúc Perp DEX trong năm 2025 là sự tái cấu trúc nhanh chóng của cục diện cạnh tranh. Thị trường đã trải qua quá trình từ sự độc quyền tuyệt đối của Hyperliquid đầu năm sang cạnh tranh đa cực vào nửa cuối năm; theo dữ liệu của The Block, đến giữa năm 2025, tỷ lệ khối lượng giao dịch của Hyperliquid lần đầu tiên giảm xuống dưới 60%, trong khi các tân binh như Aster và Lighter bắt đầu giành thị phần trong các nhóm người dùng và tình huống giao dịch cụ thể thông qua các chương trình tích lũy điểm. Tuy nhiên, sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc tính thanh khoản đầu ngành bị lung lay thực chất, vì giao dịch hợp đồng vĩnh viễn vốn có hiệu ứng mạng và hiệu ứng quy mô mạnh, thanh khoản càng sâu, trượt giá càng thấp, càng dễ trở thành sân nhà lâu dài của nhà giao dịch. Từ kinh nghiệm lịch sử, dù ở lĩnh vực CEX hay DEX, phân khúc phái sinh thường thể hiện cấu trúc “kẻ mạnh càng mạnh”, do đó làm thế nào để nhóm thứ hai xây dựng được “vòng xoáy thanh khoản tự hoàn tất” vẫn là thách thức cốt lõi họ phải đối mặt.
Hướng tới năm 2026, thị trường còn khoảng 20–30 dự án Perp Dex đang chờ triển khai TGE. Các biện pháp như đào coin giao dịch, thưởng điểm và trợ cấp làm thị trường chủ yếu thể hiện việc giành giật người dùng hiện có, chứ không phải mở rộng thực chất quy mô thị trường. Trong bối cảnh nhu cầu phái sinh tổng thể có xu hướng ổn định, trọng tâm cạnh tranh của Perp DEX dự kiến sẽ dần chuyển từ giai đoạn mở rộng lưu lượng sang hiệu quả, ổn định và giữ chân người dùng. Hiệu quả ghép lệnh, tính ổn định của hệ thống trong các tình huống giá cực đoan, khả năng chịu tải vốn và độ sâu liên tục của các cặp giao dịch chủ lực sẽ trở thành các biến số then chốt quyết định vị trí dài hạn của giao thức.
Về mặt ứng dụng, việc tích hợp gốc với các Perp DEX hàng đầu như Hyperliquid đã chứng minh tính khả thi của giao dịch phái sinh trong ứng dụng (In-App Perps) trên cả phương diện người dùng thực tế và giao dịch thực tế; Perp DEX đang trở thành tình huống tăng trưởng quan trọng trong giao dịch nội bộ ví tiền, khi người dùng thực hiện đặt lệnh Perp, kiểm soát rủi ro và quản lý tài sản ngay trong ví tiền, đang trở thành lộ trình sử dụng tự nhiên hơn.
Lưu ý: Dữ liệu được lấy từ Dune, cập nhật đến ngày 31/12/2025; các ví tiền khác nhau có sự khác biệt cấu trúc về quy mô người dùng, tần suất giao dịch và sở thích tài sản, do đó khối lượng giao dịch tích lũy và số người dùng hoạt động hàng ngày chỉ phản ánh vị trí tương đối của chúng trong tình huống giao dịch hợp đồng vĩnh viễn nội bộ ứng dụng.
Ví tiền, với tư cách là giao diện phía trước gần nhất với tài sản và lộ trình ra quyết định của người dùng, sẽ đảm nhận vai trò phân phối và tiếp nhận quan trọng hơn trong hệ sinh thái Perp DEX. Trong bối cảnh hiệu ứng giàu có từ token mới giảm sút và giao dịch giá trị lớn dần quay lại các tài sản cốt lõi như BTC/ETH, giao dịch Perp trong ví tiền cũng cung cấp cho người dùng lý do sử dụng thường xuyên và liên tục hơn. Đối với ví tiền, giao dịch Perp không còn chỉ là chức năng bổ sung, mà là tình huống then chốt để kết nối thanh khoản trên chuỗi, nâng cao mức độ gắn bó và tần suất sử dụng của người dùng. Dự báo trong năm 2026, cùng với việc cơ sở hạ tầng ngày càng chín muồi và thói quen người dùng tiếp tục dịch chuyển, sự tích hợp sâu sắc giữa Perp DEX và ví tiền sẽ trở thành xu hướng cấu trúc dài hạn của thị trường phái sinh trên chuỗi.
7. Meme
Nhìn lại năm 2025, Meme vẫn là một trong những cổng vào chú ý quan trọng nhất trên chuỗi. Việc Trump phát hành token, các token của người nổi tiếng Web2, livestream Pump.fun và làn sóng Meme tiếng Trung lần lượt tạo nên nhiều chu kỳ hoạt động với cường độ khác nhau, và trong từng giai đoạn đều tạo ra một mức độ hiệu ứng giàu có nhất định. Trong các đợt tăng giá có cấu trúc này, một lượng lớn người dùng lần đầu tiên tải ví tiền, lần đầu tiên thực hiện giao dịch trên chuỗi, lần đầu tiên hiểu về Gas, trượt giá và tỷ lệ thất bại, khiến Meme trở thành điểm khởi đầu trực tiếp và có rào cản thấp nhất để người dùng bước vào thế giới chuỗi.
Từ dữ liệu người dùng và giao dịch nội bộ của Bitget Wallet, xu hướng này thể hiện rõ ràng hơn: Người dùng mới trong năm 2025 chiếm khoảng 65% tổng số người dùng giao dịch cả năm và đóng góp gần 61% tổng khối lượng giao dịch. Meme thực sự đảm nhận vai trò “khai sáng” trên chuỗi: “người dùng mới vào – giao dịch lần đầu – sử dụng thường xuyên”, và sự phục hồi theo từng giai đoạn của thị trường Meme thường trực tiếp tương ứng với sự gia tăng đồng bộ về tải ví tiền, tạo địa chỉ và hành vi hoán đổi (Swap).
Tuy nhiên, từ dữ liệu khối lượng giao dịch và số địa chỉ giao dịch của các nền tảng phát hành Meme chủ lực, việc lặp đi lặp lại các đợt nóng Meme không đồng nghĩa với việc thanh khoản tổng thể trên chuỗi được phục hồi liên tục; mùa Meme bao phủ toàn thị trường như đợt tiền mã hóa Trump đầu năm 2025 đang ngày càng khó tái tạo, và năm 2026 Meme có khả năng thể hiện xu hướng có cấu trúc: đợt đầu cơ theo từng chủ đề cụ thể và từng “cửa sổ câu chuyện” nhất định.
Nguồn:Dune Analytics
Nguồn:Dune Analytics
Một yếu tố bất định khác của thị trường Meme năm 2026 đến từ sự phân tán do “tài sản hóa chủ đề” theo hình thức mới. Pump.fun nhanh chóng chuyển chủ đề thành token, trong khi Polymarket chuyển chủ đề thành chủ đề và tỷ lệ cược; cả hai bản chất đều đang tranh giành cùng một loại sự chú ý và sở thích rủi ro. Khi thị trường dự báo có rào cản tham gia thấp hơn trong các sự kiện nóng, cách biểu đạt trực tiếp hơn và hình thái sản phẩm gần gũi hơn với sự hiểu biết đại chúng, Meme có thể tiếp tục mất đi sự chú ý và thanh khoản trên chuỗi trong một số tình huống.
Trong quá trình tiến hóa liên tục của Meme, ngày càng nhiều dự án không ngừng thử nghiệm thu hút người dùng mới từ bên ngoài thông qua nhiều kênh, chuyển Meme từ hình thái tài sản lấy sự đồng thuận nội bộ làm trung tâm sang đầu ra biểu tượng văn hóa có tính lan tỏa hơn và rõ ràng hơn, đồng thời cố gắng tạo ảnh hưởng ngược lại trong các sự kiện thế giới thực và chủ đề công cộng. Đồng thời, mặc dù các nền tảng phát hành (Launchpad) đã chứng minh ưu thế về phát hành công bằng và hiệu quả, nhưng vẫn còn cần hoàn thiện hơn nữa về cơ chế khuyến khích người sáng tạo, khả năng tiếp nhận giá trị dài hạn và việc thu hút người dùng ngoài lĩnh vực mã hóa một cách liên tục.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận, cách phát hành và tham gia trên chuỗi công bằng, không cần phép mà Meme đại diện vẫn sẽ là một trong những thí nghiệm hấp dẫn và đầy sức sống nhất trong thế giới mã hóa; kỳ vọng trong tương lai vẫn nằm ở sự nâng cấp về mặt giá trị: Là sẽ tiếp tục tồn tại ở mức độ đấu trường PVP ngắn hạn cao độ và mang tính zero-sum, hay có cơ hội một lần nữa tạo ra được các hiện tượng Meme mang tính biểu đạt văn hóa và thu hút sự tham gia của người sáng tạo, đồng thời lôi kéo được nhóm người dùng bên ngoài rộng lớn hơn.
Về mặt sản phẩm và công cụ, giao dịch Meme bản thân có thể khó xuất hiện đột phá mang tính cách mạng, mà sẽ bước vào giai đoạn lấy “trí tuệ hóa và tinh tế hóa” làm trung tâm. Các công cụ giao dịch đang giúp người dùng nâng cao nhận thức về môi trường chuỗi và đưa ra quyết định nhanh hơn, ổn định hơn thông qua việc trình bày dữ liệu chi tiết hơn, cảnh báo rủi ro trực quan hơn và cung cấp dịch vụ thông minh chủ động hơn. Các sản phẩm phân tích mối quan hệ địa chỉ và phân tích cụm sẽ ngày càng phổ biến, trở thành cấu hình cơ bản của ngày càng nhiều người dùng, giúp người dùng đại chúng có được phân tích hành vi trên chuỗi minh bạch và dễ hiểu hơn, sẽ trở thành hướng trọng điểm tiếp theo để tối ưu hóa liên tục chức năng ví tiền và công cụ giao dịch.
8. Thị trường dự báo
Năm 2025, thị trường dự báo đã hoàn thành bước nhảy vọt then chốt từ sản phẩm mã hóa ở vùng ngoại vi sang dạng sơ khai của ứng dụng tài chính chủ lưu, với quy mô giao dịch và mức độ tham gia tăng đáng kể. Hiện nay, khối lượng giao dịch hàng tháng của các thị trường dự báo chủ lực đã ổn định vượt mốc 10 tỷ USD, và tổng khối lượng giao dịch trong năm vượt 40 tỷ USD. Mặc dù quy mô tuyệt đối vẫn rõ ràng thấp hơn nhiều so với các thị trường tài chính trưởng thành như chứng khoán và hàng hóa tương lai, nhưng với tư cách là một hình thái tài sản mới độc lập, thị trường dự báo thể hiện độ dốc tăng trưởng nổi bật, đã bước vào giai đoạn mở rộng tăng tốc rõ ràng.
Cùng với việc nâng cao độ sâu giao dịch và cải thiện cấu trúc người tham gia, chức năng của thị trường đang có sự thay đổi thực chất. Trong ngày càng nhiều tình huống, giá cả phản ánh không còn chỉ là quan điểm hay cảm xúc, mà là một số người tham gia đã nắm giữ nhưng chưa công bố chính thức thông tin. Chính luồng vốn trở thành phương tiện giải phóng thông tin, khiến thị trường hình thành tín hiệu giá trước khi sự thật được tiết lộ.
Sự tiến hóa của cấu trúc hợp đồng càng củng cố xu hướng này, khi thị trường dự báo mở rộng từ phán đoán nhị phân đơn giản sang phân tích sự kiện chi tiết hơn và định giá tổ hợp, giá cả của chúng bắt đầu có ý nghĩa tài chính có thể tham khảo. Trong một số trường hợp, khi quy mô thị trường đủ lớn và các bên liên quan đặc biệt quan tâm đến sự thay đổi giá, thị trường dự báo thậm chí có thể tạo phản hồi lên hành vi của các bên tham gia sự kiện, khiến tín hiệu giá bản thân trở thành một trong những biến số ảnh hưởng đến quyết định thực tế.
Từ góc nhìn tổng quát hơn, thị trường dự báo có thể được hiểu là một cơ chế giao dịch sự chú ý có cấu trúc trưởng thành hơn:
- Giao dịch Meme về bản chất là cuộc đấu tranh về câu chuyện và cảm xúc, mối liên hệ giữa nó và các sự kiện thực tế thường gián tiếp và phi cấu trúc, thường phụ thuộc vào việc Dev hoặc cộng đồng diễn giải và ánh xạ chủ quan, thiếu cấu trúc sự kiện thống nhất và có thể tái sử dụng, dễ dẫn đến việc các tài sản cùng tên và cùng góc độ lưu hành song song, còn việc truyền bá và thảo luận thường giới hạn trong cộng đồng mã hóa.
- Thị trường dự báo thì lấy các sự kiện thực tế rõ ràng làm tài sản giao dịch, xoay quanh các điều kiện xảy ra và quy tắc thanh toán rõ ràng (ví dụ: có xảy ra hay không, khi nào xảy ra, xảy ra dưới hình thức nào), trực tiếp chuyển đổi các sự kiện có sự quan tâm công cộng trong thế giới thực (chính trị, kinh tế vĩ mô, động thái ngành, sự kiện người nổi tiếng, thể thao…) thành tài sản xác suất có thể giao dịch và xác minh được.
Theo nghĩa này, thị trường dự báo không chỉ có tính lan tỏa và giá trị thảo luận mạnh hơn, mà còn có hiệu ứng ngoại vi rõ ràng: Nghiên cứu vấn đề, thu thập thông tin và đánh giá xu hướng có thể được chuyển hóa thành lợi ích kinh tế thông qua cơ chế thị trường, trong khi tín hiệu kết quả sớm và rõ ràng hơn bản thân đã mang giá trị xã hội mạnh.
Nguồn:Dune Analytics
Độ chính xác dự báo của thị trường dự báo đang vượt xa hệ thống nhà phân tích phố Wall truyền thống, nguồn ảnh: Kalshi Research
Năm 2026 sẽ là năm tập trung cao độ các sự kiện. World Cup, bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ và một loạt sự kiện lớn khác có điểm kết quả rõ ràng sẽ liên tục cung cấp các tài sản giao dịch chất lượng cao và bền vững cho các hợp đồng dự báo. Trong bối cảnh quy mô giao dịch đã mở rộng, năng lực nền tảng đang dần chín muồi và lộ trình tuân thủ ngày càng rõ ràng, sự xuất
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BitgetWallet
