HuoBi Học viện Phát triển｜Báo cáo nghiên cứu chuyên sâu về thị trường hợp đồng cổ phiếu: Mặt trận tiếp theo trị giá hàng nghìn tỷ đô la cho các sản phẩm phái sinh trên chuỗi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
HuoBi Học viện Phát triển｜Báo cáo nghiên cứu chuyên sâu về thị trường hợp đồng cổ phiếu: Mặt trận tiếp theo trị giá hàng nghìn tỷ đô la cho các sản phẩm phái sinh trên chuỗi
Hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu đang ở giai đoạn đột phá then chốt từ số không lên số một.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tóm tắt
Hợp đồng cổ phiếu là một sản phẩm đổi mới kết nối thị trường tài chính truyền thống với hệ sinh thái phái sinh tiền mã hóa, đang tái định hình cục diện giao dịch trên chuỗi với tốc độ đáng kinh ngạc. Bài viết sẽ đi sâu phân tích bản chất sản phẩm, logic tăng trưởng, kiến trúc kỹ thuật và hệ sinh thái thị trường của lĩnh vực mới nổi này, đồng thời tiến hành phân tích hệ thống các thách thức pháp lý và triển vọng tương lai. Nghiên cứu cho thấy hợp đồng vĩnh viễn (perpetual) cổ phiếu không chỉ đơn thuần là một ý tưởng đổi mới mang tính khái niệm, mà còn là cơ hội cấu trúc được xây dựng dựa trên quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu toàn cầu vượt 160 nghìn tỷ USD, kết hợp với mô hình giao dịch hợp đồng vĩnh viễn đã trưởng thành. Hiện nay, các sàn giao dịch phái sinh phi tập trung (Perp DEX) hàng đầu như Hyperliquid, Aster và Lighter đã tiên phong xây dựng ma trận sản phẩm hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu đầy đủ, tạo nên lợi thế rõ rệt về độ sâu thanh khoản, trải nghiệm người dùng và phạm vi tài sản được hỗ trợ. Tuy nhiên, sự bất định về mặt pháp lý vẫn là yếu tố hạn chế lớn nhất đối với lĩnh vực này, và việc khám phá lộ trình tuân thủ pháp luật sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến tiềm năng phát triển dài hạn. Về xu hướng, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu có khả năng thúc đẩy thị trường phái sinh trên chuỗi tiến từ tài sản gốc tiền mã hóa sang xu hướng “tất cả tài sản đều được thiết kế dưới dạng hợp đồng vĩnh viễn”, trở thành động lực tăng trưởng tiềm năng tiếp theo đạt quy mô nghìn tỷ USD.
I. Bản chất sản phẩm: Sự hội tụ cấu trúc giữa tài sản truyền thống và phái sinh trên chuỗi
Bản chất của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu là một công cụ phái sinh tổng hợp được xây dựng trên chuỗi, có giá trị được neo theo biến động giá cổ phiếu truyền thống. Người dùng chỉ cần ký quỹ bằng stablecoin để nhận được vị thế mua hoặc bán đối với các cổ phiếu Mỹ như Apple, Tesla, NVIDIA… mà không cần nắm giữ cổ phiếu thực tế, cũng không được hưởng quyền chia cổ tức hay biểu quyết như cổ đông. Thiết kế sản phẩm này khéo léo kết hợp nền tảng tài sản của thị trường tài chính truyền thống với cơ chế hợp đồng vĩnh viễn đã trưởng thành trong thị trường tiền mã hóa, tạo ra một công cụ tài chính mới vừa bảo toàn đặc điểm rủi ro giá cổ phiếu, vừa sở hữu tính linh hoạt cao trong giao dịch trên chuỗi.
Về định vị sản phẩm, cần phân biệt rõ ràng bản chất khác biệt giữa hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu và cổ phiếu được mã hóa (RWA Stock Tokens). Cổ phiếu được mã hóa thường do tổ chức quản lý thực tế nắm giữ cổ phiếu tương ứng và phát hành trên chuỗi các mã thông báo đại diện cho cổ phần thật, do đó thuộc cùng hệ quy chiếu pháp lý và khuôn khổ quản lý với chứng khoán truyền thống. Trong khi đó, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu hoàn toàn không liên quan đến mối quan hệ cổ phần; nó chỉ theo dõi giá cổ phiếu thông qua oracle và xây dựng một thị trường giao dịch rủi ro giá thuần túy trên chuỗi dựa vào cơ chế phí tài chính, ký quỹ và thanh lý. Sự khác biệt này khiến hai loại sản phẩm này nằm ở hai lĩnh vực hoàn toàn riêng biệt: loại thứ nhất là giải pháp đưa tài sản lên chuỗi thông qua quản lý và lưu chuyển, còn loại thứ hai là đổi mới trong lĩnh vực công cụ phái sinh nhằm giao dịch rủi ro.
Sự trỗi dậy của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động đồng thời. Về phía nhu cầu, người dùng toàn cầu luôn tồn tại nhu cầu giao dịch cổ phiếu Mỹ bị kìm nén lâu dài — quy trình mở tài khoản tại các công ty môi giới truyền thống phức tạp, luồng vốn xuyên biên giới bị hạn chế và thời gian giao dịch cố định, trái ngược rõ rệt với thói quen giao dịch của người dùng tiền mã hóa: “7×24 giờ, thanh toán bằng stablecoin, đòn bẩy cao và linh hoạt”. Hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu cung cấp cho người dùng một con đường thay thế để tham gia trực tiếp vào biến động giá cổ phiếu Mỹ, bỏ qua hệ thống tài chính truyền thống. Về phía cung, kể từ năm 2025, công nghệ oracle đã trưởng thành, cơ sở hạ tầng blockchain hiệu năng cao được phổ cập rộng rãi, và cuộc cạnh tranh giữa các sàn Perp DEX ngày càng khốc liệt, tạo nền tảng kỹ thuật và động lực thị trường cho việc hiện thực hóa sản phẩm hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu. Quan trọng hơn, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu xuất hiện đúng tại điểm giao nhau giữa hai chủ đề lớn: “Tài sản thế giới thực (RWA)” và “Phái sinh trên chuỗi”, vừa có nền tảng vốn khổng lồ từ tài sản truyền thống, vừa sở hữu tiềm năng tăng trưởng cao đặc trưng của phái sinh tiền mã hóa — điều khiến nó tự nhiên trở thành tâm điểm chú ý của thị trường.
II. Cơ chế nền tảng: Ba thách thức kép về giá, thanh lý và đòn bẩy
Hoạt động ổn định của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu phụ thuộc vào một hệ thống cơ chế nền tảng được thiết kế tỉ mỉ, bao gồm nhiều chiều kích như phát hiện giá, tổng hợp tài sản, kiểm soát rủi ro và quản lý đòn bẩy. Trong đó, nguồn giá (oracle) là nền tảng cốt lõi của toàn bộ hệ thống. Do các giao thức trên chuỗi không thể truy cập trực tiếp dữ liệu thị trường thời gian thực từ Nasdaq hay NYSE, nên bắt buộc phải sử dụng oracle phi tập trung để truyền tải dữ liệu giá từ thị trường truyền thống tới blockchain một cách đáng tin cậy. Các giải pháp phổ biến hiện nay bao gồm Pyth Network, Switchboard, Chainlink và một số hệ thống oracle nội bộ do các giao thức tự phát triển. Pyth hợp tác trực tiếp với các nhà làm thị trường và sở giao dịch để thu thập báo giá sơ cấp, nhấn mạnh khả năng cập nhật tần suất cao và chống thao túng; Switchboard cung cấp giải pháp tổng hợp nguồn giá cực kỳ linh hoạt, cho phép giao thức chuyển đổi chiến lược cập nhật theo từng khung thời gian khác nhau; Chainlink dựa vào mạng lưới nút phi tập trung để cung cấp luồng dữ liệu giá ổn định, liên tục và có thể xác minh được. Một số giao thức hàng đầu như Hyperliquid áp dụng oracle nội bộ, thông qua tổng hợp đa nguồn giá, xây dựng chỉ số nội bộ và kiểm tra rủi ro ngoài chuỗi nhằm đạt được mức độ tự chủ cao hơn trong việc định giá.
Vấn đề cốt lõi mà oracle cần giải quyết vượt xa việc chỉ truyền dữ liệu. Thị trường cổ phiếu Mỹ có những đặc thù như giới hạn thời gian giao dịch (không vận hành 7×24 giờ), biến động trong phiên trước và sau giờ giao dịch chính, cơ chế tạm ngừng giao dịch… Điều này đòi hỏi oracle phải thông minh xử lý các trạng thái thị trường thay đổi. Các giải pháp phổ biến hiện nay sử dụng các cơ chế như đánh dấu thời điểm mở/đóng cửa thị trường, thuật toán TWAP làm mượt giá, lọc giá ngoại lệ… nhằm đảm bảo rằng trong thời gian thị trường Mỹ đóng cửa, giá trên chuỗi không bị lệch khỏi mốc tham chiếu thực tế, đồng thời tránh rủi ro thao túng giá do thanh khoản thấp. Ví dụ, sau khi thị trường Mỹ đóng cửa, oracle có thể tự động chuyển sang chế độ cập nhật tần suất thấp, hoặc dựa trên giá hiệu lực cuối cùng kết hợp với cung – cầu trên chuỗi để tạo ra giá tham chiếu nội bộ — vừa duy trì tính liên tục của giao dịch, vừa kiểm soát rủi ro đuôi (tail risk).
Về mặt tổng hợp tài sản, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu không đúc các mã thông báo đại diện cho cổ phần thực tế, mà sử dụng hợp đồng thông minh để tạo ra vị thế ảo liên kết với giá cổ phiếu cơ sở. Người dùng ký quỹ bằng stablecoin như USDC để mở vị thế mua hoặc bán, và khoản lãi/lỗ hoàn toàn được xác định bởi giá hợp đồng và quy tắc thanh toán. Giao thức sử dụng cơ chế phí tài chính để điều tiết cân bằng giữa vị thế mua và bán — khi vị thế nghiêng quá mạnh về một phía, phí tài chính sẽ khuyến khích người dùng mở vị thế ngược lại, giúp hệ thống duy trì mức độ phơi nhiễm rủi ro gần như trung tính. So với hợp đồng vĩnh viễn tiền mã hóa, phí tài chính của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu còn phải tính đến chi phí qua đêm của thị trường cổ phiếu Mỹ, nhịp độ giao dịch thực tế… dẫn đến đặc điểm chu kỳ phức tạp hơn.
Cơ chế thanh lý là khâu cốt lõi trong hệ thống kiểm soát rủi ro của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu, và thách thức lớn nhất nằm ở việc đồng thời đối phó với hai thị trường biến động không đồng bộ: thị trường cổ phiếu Mỹ chỉ hoạt động trong khung giờ nhất định, trong khi thị trường tiền mã hóa vận hành liên tục 7×24 giờ. Khi thị trường cổ phiếu Mỹ đóng cửa nhưng thị trường tiền mã hóa lại biến động mạnh, giá trị tài sản ký quỹ của người dùng có thể giảm nhanh chóng, dẫn đến rủi ro thanh lý vị thế hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu. Để giải quyết vấn đề này, các giao thức phổ biến đã triển khai động cơ đánh giá rủi ro đa tài sản và cơ chế điều chỉnh tham số động. Trong thời gian thị trường cổ phiếu Mỹ đóng cửa, hệ thống tự động nâng tỷ lệ ký quỹ duy trì, giảm trần đòn bẩy tối đa và hạ ngưỡng thanh lý sớm nhằm ứng phó với rủi ro “nhảy giá” (gap risk) do thiếu thông tin. Ngay khi thị trường cổ phiếu Mỹ mở cửa trở lại, các tham số kiểm soát rủi ro dần trở lại mức bình thường. Thiết kế này vừa duy trì tính liên tục của giao dịch trên chuỗi, vừa giảm thiểu rủi ro hệ thống phát sinh từ sự sai lệch giữa các thị trường nhờ kiểm soát rủi ro động.
Thiết kế đòn bẩy cũng phản ánh sự khác biệt giữa tài sản truyền thống và sản phẩm tiền mã hóa. Trong hợp đồng vĩnh viễn tài sản tiền mã hóa, một số nền tảng cung cấp đòn bẩy lên tới hàng trăm lần hoặc cao hơn, nhưng trong lĩnh vực hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu, các giao thức phổ biến đều kiểm soát trần đòn bẩy trong khoảng từ 5 đến 25 lần. Đằng sau điều này là nhiều cân nhắc: Thứ nhất, giá cổ phiếu chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố cơ bản như báo cáo tài chính công ty, sự kiện vĩ mô, chính sách ngành… nên cấu trúc biến động khác biệt so với tài sản tiền mã hóa; Thứ hai, thị trường cổ phiếu Mỹ tồn tại các tình huống đặc biệt như “nhảy giá” khi mở cửa, giao dịch sau giờ… khiến đòn bẩy cao dễ gây ra chuỗi thanh lý; Thứ ba, cơ quan quản lý luôn duy trì thái độ thận trọng đối với các công cụ phái sinh liên quan đến cổ phiếu, do đó hạn chế đòn bẩy giúp giảm rủi ro tuân thủ pháp luật. Ngay cả khi giao diện nền tảng hiển thị mức đòn bẩy tối đa là 20 lần, mức đòn bẩy thực tế thường được điều chỉnh động tùy theo trạng thái thị trường, thanh khoản của tài sản cơ sở và mức độ tập trung vị thế người dùng, tạo nên một hệ thống kiểm soát rủi ro “bề ngoài linh hoạt, bên trong nghiêm ngặt”.
III. Bối cảnh thị trường: Cuộc cạnh tranh khác biệt và tiến hóa hệ sinh thái giữa các sàn Perp DEX
Hiện nay, thị trường hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu đã hình thành cục diện cạnh tranh giữa các sàn Perp DEX hàng đầu như Hyperliquid, Aster, Lighter và ApeX, mỗi bên đều thể hiện sự phân hóa rõ rệt về kiến trúc kỹ thuật, thiết kế sản phẩm và chiến lược thanh khoản.
Hyperliquid tận dụng lợi thế từ cơ sở hạ tầng lớp chuỗi do chính mình phát triển và khung xây dựng HIP-3 dành cho bên thứ ba để nhanh chóng xâm nhập lĩnh vực hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu thông qua các dự án như Trade.xyz. Lợi thế cốt lõi của Hyperliquid nằm ở sổ lệnh sâu và thanh khoản cấp tổ chức — khối lượng giao dịch hàng ngày của hợp đồng tổng hợp chỉ số Nasdaq 100 (XYZ100) đạt mức 300 triệu USD, trong khi lượng hợp đồng chưa thanh lý (open interest) của các tài sản hàng hóa như bạc (SILVER) và vàng (GOLD) duy trì ổn định ở mức vài chục triệu USD. Hyperliquid áp dụng cơ chế định giá trung vị đa nguồn, tổng hợp giá từ oracle bên ngoài, giá EMA làm mượt nội bộ và giá thị trường từ sổ lệnh để tạo ra giá đánh dấu (mark price) ổn định phục vụ thanh lý và tính toán ký quỹ. Thiết kế “kết hợp chuyên nghiệp + định giá tổng hợp” hai kênh này giúp Hyperliquid đạt được sự cân bằng tốt giữa giao dịch tần suất cao và kiểm soát rủi ro.
Aster đổi mới bằng việc ra mắt kiến trúc song song gồm hai chế độ Simple và Pro nhằm phục vụ các nhóm người dùng có mức độ chấp nhận rủi ro khác nhau. Chế độ Simple sử dụng cơ chế thị trường AMM (Automated Market Maker), cho phép người dùng mở/vào vị thế chỉ với một cú nhấp chuột và không có trượt giá, phù hợp với các hoạt động giao dịch tần suất cao, khối lượng nhỏ và ngắn hạn, với trần đòn bẩy hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu là 25 lần. Chế độ Pro dựa trên sổ lệnh trên chuỗi, hỗ trợ các loại lệnh nâng cao như lệnh giới hạn, lệnh ẩn… nhằm cung cấp thanh khoản sâu hơn và thực thi chiến lược chi tiết hơn, với trần đòn bẩy hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu là 10 lần. Theo dữ liệu thực tế, khối lượng giao dịch hàng ngày của các hợp đồng cổ phiếu công nghệ như NVDA ở chế độ Pro duy trì ở mức vài triệu USD, trong khi lượng hợp đồng chưa thanh lý tăng ổn định, phản ánh sự tham gia liên tục của các nhà giao dịch chuyên nghiệp. Thông qua thiết kế “cửa ngõ lưu lượng + thị trường sâu” hai lớp này, Aster đã đạt được phân tầng hiệu quả trong cấu trúc người dùng và mở rộng hệ sinh thái.
Lighter lấy hệ thống khớp lệnh có thể chứng minh (provable matching system) dựa trên zk-rollup làm điểm bán hàng chủ lực, trong đó toàn bộ quá trình giao dịch và thanh lý đều có thể được xác minh trên chuỗi thông qua bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proof), nhấn mạnh tính minh bạch và công bằng. Hiện tại, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu của Lighter hỗ trợ 10 mã cổ phiếu Mỹ, với mức đòn bẩy đồng nhất là 10 lần, thể hiện định hướng kiểm soát rủi ro tương đối thận trọng. Cấu trúc thanh khoản cho thấy đặc điểm tập trung rõ rệt ở nhóm đầu ngành — khối lượng giao dịch hàng ngày của COIN (Coinbase) thường vượt mốc 10 triệu USD, trong khi các mã như NVDA dù khối lượng giao dịch ở mức trung bình nhưng lượng hợp đồng chưa thanh lý khá cao, phản ánh sự hiện diện bền vững của dòng vốn chiến lược trung-dài hạn. Lighter cũng thực hiện sự cân bằng tinh tế trong trải nghiệm người dùng: giao diện phía trước cực kỳ đơn giản, phù hợp để người mới làm quen nhanh chóng; trong khi nền tảng phía sau vẫn là sổ lệnh chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu thực thi của tổ chức.
Đáng chú ý, cửa ngõ lưu lượng cho hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu đang mở rộng từ trang web chính thống duy nhất sang hệ sinh thái đa dạng. Based.one tích hợp công cụ hợp đồng của Hyperliquid để cung cấp giao diện giao dịch thân thiện hơn với người tiêu dùng; Base.app tích hợp Lighter như một mô-đun giao dịch nội bộ, cho phép người dùng mở vị thế mà không cần rời ví; các siêu ứng dụng (super apps) như UXUY tiếp tục đơn giản hóa hành trình thao tác, đóng gói hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu thành một trải nghiệm gần giống với sản phẩm Web2. Sự phân công và cộng tác “giao thức nền tảng + cửa ngõ ứng dụng” này đang làm giảm rào cản tham gia của người dùng, thúc đẩy hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu tiến hóa từ một công cụ chuyên biệt dành cho nhóm nhỏ sang một sản phẩm giao dịch đại chúng.
IV. Thách thức pháp lý: Tìm kiếm sự cân bằng giữa đổi mới và tuân thủ
Thách thức lớn nhất mà hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu đang đối mặt đến từ khía cạnh pháp lý. Mặc dù hiện nay chưa có đạo luật chuyên biệt nào trên toàn cầu nhắm vào loại sản phẩm này, các cơ quan quản lý đã thể hiện sự quan tâm cao độ đối với các rủi ro tiềm ẩn. Vấn đề cốt lõi nằm ở việc xác định thuộc tính pháp lý: Hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu có cấu thành công cụ phái sinh chứng khoán chưa đăng ký hay không?
Theo thực tiễn quản lý, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) luôn áp dụng nguyên tắc “nội dung trọng hơn hình thức” đối với các công cụ phái sinh dựa trên giá chứng khoán. Miễn là bản chất kinh tế của sản phẩm gắn bó chặt chẽ với chứng khoán chịu quản lý, bất kể cách thức đóng gói kỹ thuật ra sao, sản phẩm đó đều có thể bị đưa vào phạm vi điều chỉnh của Luật Chứng khoán. Cơ quan Giám sát Thị trường Chứng khoán Châu Âu (ESMA) cũng trong khuôn khổ MiCA nhiều lần nhấn mạnh rằng các công cụ phái sinh trên chuỗi neo giá tài sản tài chính truyền thống vẫn phải tuân thủ các quy định tài chính hiện hành. Điều này hàm ý rằng, dù hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu không liên quan đến việc quản lý cổ phần thực tế, nhưng mối liên hệ mật thiết với giá cổ phiếu Mỹ có thể khiến nó bị phân loại là công cụ phái sinh chứng khoán hoặc hợp đồng chênh lệch (CFD), từ đó kích hoạt các yêu cầu tuân thủ như cấp phép, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư.
Hiện nay trọng tâm quản lý vẫn tập trung vào các sản phẩm như cổ phiếu được mã hóa — những sản phẩm phản ánh trực tiếp tài sản vật lý — nhưng đối với các sản phẩm “phơi nhiễm rủi ro tổng hợp” như hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu, thái độ quản lý vẫn đang trong giai đoạn quan sát. Các lộ trình quản lý tiềm năng trong tương lai có thể bao gồm: tăng cường trách nhiệm tuân thủ của các chủ thể vận hành phía trước (ví dụ: nhà cung cấp giao diện giao dịch, nhà dẫn dắt thanh khoản); yêu cầu công khai minh bạch nguồn chỉ số giá và dữ liệu oracle; hạn chế đòn bẩy cao, tăng cường KYC và kiểm soát vùng địa lý truy cập; hoặc đưa sản phẩm rõ ràng vào khuôn khổ quản lý phái sinh hiện hành.
Đối với các giao thức, các chiến lược giảm thiểu rủi ro tuân thủ bao gồm: phân biệt rõ ràng giữa “theo dõi giá” và “mã hóa cổ phần”, nhấn mạnh tính chất tổng hợp và khả năng phòng ngừa rủi ro của sản phẩm; sử dụng oracle phi tập trung đa nguồn nhằm tránh nghi ngờ về thao túng giá; thiết lập trần đòn bẩy và các tham số rủi ro hợp lý nhằm tránh đầu cơ quá mức; và tiết lộ đầy đủ các rủi ro sản phẩm cùng tuyên bố miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong thỏa thuận người dùng. Về dài hạn, sự phát triển tuân thủ của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu có thể cần khám phá các lộ trình như hợp tác với các tổ chức được cấp phép, cung cấp dịch vụ trong các khu vực pháp lý bị hạn chế hoặc thử nghiệm đổi mới dựa trên “hộp cát quản lý” (regulatory sandbox).
Ngoài rủi ro pháp lý, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu còn đối mặt với một loạt rủi ro thị trường và kỹ thuật. Sự cố oracle hoặc thao túng ác ý có thể dẫn đến thanh lý sai; sự sai lệch biến động giữa các thị trường có thể khuếch đại rủi ro đuôi; thanh khoản thấp có thể gây ra trượt giá cực đoan và khó khăn trong việc đóng vị thế; lỗi hợp đồng thông minh có thể bị khai thác gây thất thoát tài chính. Những rủi ro này đòi hỏi các giao thức phải xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro đa lớp, bao gồm nhưng không giới hạn ở: dự phòng đa oracle và phát hiện ngoại lệ, điều chỉnh ký quỹ động, quỹ bảo hiểm đệm, kiểm toán an toàn hợp đồng và chương trình thưởng tìm lỗ hổng (bug bounty).
V. Triển vọng tương lai: Từ đổi mới chuyên biệt đến cơ sở hạ tầng tài chính chủ lưu
Xét về quy mô thị trường, tiềm năng của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu là vô cùng rộng mở. Tổng giá trị vốn hóa của các công ty niêm yết toàn cầu hiện đã gần chạm mốc 160 nghìn tỷ USD, trong đó thị trường ngoài Mỹ chiếm hơn một nửa, tạo nên một “bể tài sản” khổng lồ khoảng 80 nghìn tỷ USD. Ngay cả khi chỉ một tỷ lệ rất nhỏ dòng vốn tham gia dưới dạng hợp đồng vĩnh viễn, quy mô tuyệt đối cũng dễ dàng đạt hàng trăm tỷ USD. Tham chiếu đặc điểm cấu trúc của thị trường tiền mã hóa, nơi khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn đã vượt gấp ba lần khối lượng giao dịch giao ngay, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu hoàn toàn có khả năng nhân bản xu hướng “phái sinh hóa” tương tự trong lĩnh vực tài sản truyền thống.
Về tiến trình phát triển sản phẩm, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu có thể chỉ là khởi đầu của làn sóng “tất cả tài sản đều được thiết kế dưới dạng hợp đồng vĩnh viễn”. Cùng với sự trưởng thành của cơ chế định giá, hệ thống thanh lý và cơ sở hạ tầng thanh khoản, các tài sản như hàng hóa (vàng, dầu thô), chỉ số chứng khoán (S&P, Nasdaq), ngoại hối (euro, yên Nhật) và thậm chí lãi suất vĩ mô đều có thể được đưa vào khuôn khổ hợp đồng vĩnh viễn. Các sàn Perp DEX sẽ dần tiến hóa từ nền tảng giao dịch tài sản gốc tiền mã hóa thành thị trường phái sinh tổng hợp bao phủ đa loại tài sản, trở thành giao diện then chốt kết nối hệ sinh thái tài chính truyền thống và hệ sinh thái trên chuỗi.
Môi trường pháp lý sẽ dần chuyển từ trạng thái mơ hồ sang rõ ràng. Dự kiến trong vòng 2–3 năm tới, các khu vực pháp lý trọng yếu sẽ ban hành các hướng dẫn phân loại và khuôn khổ quản lý dành riêng cho các công cụ phái sinh trên chuỗi, từ đó làm rõ ranh giới tuân thủ của hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu. Điều này có thể gây đau đớn ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ có lợi cho việc sàng lọc ngành và phát triển chuẩn mực. Những nền tảng có thể sớm xây dựng năng lực tuân thủ, thiết lập hệ thống quản lý rủi ro và duy trì đối thoại thường xuyên với cơ quan quản lý sẽ giành được lợi thế cạnh tranh trong khuôn khổ quy tắc mới.
Tóm lại, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu hiện đang ở giai đoạn đột phá then chốt từ “không” lên “có”. Đây vừa là lựa chọn tất yếu của các sàn Perp DEX trong hành trình tìm kiếm câu chuyện tăng trưởng mới, vừa là “vườn ươm” để thử nghiệm sự hội tụ giữa tài sản truyền thống và tài chính tiền mã hóa. Dù phía trước vẫn còn nhiều thách thức kỹ thuật và sự bất định về mặt pháp lý, nhưng nhu cầu thị trường khổng lồ và quy mô tài sản đằng sau nó đảm bảo đây chắc chắn là một lĩnh vực không thể bị bỏ qua. Trong tương lai, hợp đồng vĩnh viễn cổ phiếu không chỉ có khả năng trở thành danh mục trụ cột của thị trường phái sinh trên chuỗi, mà còn có tiềm năng tái cấu trúc cách thức nhà đầu tư cá nhân toàn cầu tham gia giao dịch cổ phiếu Mỹ nói riêng và tài sản toàn cầu nói chung — thực sự hiện thực hóa một thị trường tài chính không biên giới, hoạt động 24/7 và dân chủ hóa. Trong tiến trình này, những giao thức có khả năng cân bằng tốt giữa đổi mới, rủi ro và tuân thủ pháp luật sẽ có khả năng cao nhất trở thành người xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính của kỷ nguyên mới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@HTXAcademy
