Tác giả: Alex Krüger

Biên dịch: TechFlow

Cục Dự trữ Liên bang vừa cam kết mua 40 tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ mỗi tháng, thị trường đã bắt đầu hô vang “Nới lỏng định lượng (QE)!”

Mặc dù về mặt số liệu có vẻ như là một tín hiệu kích thích kinh tế, nhưng cơ chế đằng sau lại kể một câu chuyện khác. Động thái của Powell không nhằm mục đích kích thích kinh tế, mà để ngăn hệ thống tài chính bị trục trặc.

Dưới đây là phân tích sự khác biệt về cấu trúc giữa chương trình Mua vào Quản lý Dự trữ (Reserve Management Purchases - RMP) của Cục Dự trữ Liên bang với Nới lỏng Định lượng (QE), cũng như các tác động tiềm tàng.

Nới lỏng định lượng (QE) là gì?

Để định nghĩa nghiêm ngặt nới lỏng định lượng và phân biệt nó với các hoạt động thị trường mở tiêu chuẩn, cần thỏa mãn các điều kiện sau:

Ba điều kiện cơ học

1. Cơ chế (mua tài sản): Ngân hàng trung ương mua tài sản bằng cách tạo ra dự trữ mới, thường là trái phiếu chính phủ.

2. Quy mô (quy mô lớn): Khối lượng mua tương đối đáng kể so với tổng quy mô thị trường, nhằm bơm lượng thanh khoản lớn vào hệ thống chứ không phải điều chỉnh tinh vi.

3. Mục tiêu (số lượng ưu tiên hơn giá cả): Chính sách tiêu chuẩn điều chỉnh cung để đạt mục tiêu lãi suất (giá) cụ thể, trong khi nới lỏng định lượng cam kết mua một khối lượng tài sản nhất định (số lượng), bất kể lãi suất cuối cùng thay đổi thế nào.

Điều kiện chức năng

• Thanh khoản ròng dương (QE): Tốc độ mua tài sản phải vượt quá tốc độ tăng nợ không phải dự trữ (như tiền mặt và tài khoản thông thường của Bộ Tài chính). Mục tiêu là ép thanh khoản dư thừa vào hệ thống, chứ không chỉ cung cấp lượng thanh khoản cần thiết.

Mua vào Quản lý Dự trữ (RMP) là gì?

RMP thực chất là người kế nhiệm hiện đại của các Hoạt động Thị trường Mở Thường trực (Permanent Open Market Operations - POMO), vốn là quy trình vận hành tiêu chuẩn từ những năm 1920 đến 2007. Tuy nhiên, kể từ 2007, cấu trúc nợ của Fed đã thay đổi lớn, đòi hỏi phải điều chỉnh phạm vi hoạt động.

POMO (thời kỳ dự trữ khan hiếm)

Trước năm 2008, khoản nợ chính của Fed là tiền mặt lưu hành; các khoản nợ khác ít và dễ dự đoán. Dưới POMO, Fed mua chứng khoán chỉ để đáp ứng nhu cầu tiền mặt ngày càng tăng của công chúng. Các hoạt động này được hiệu chỉnh để trung lập về thanh khoản, quy mô nhỏ, không làm méo mó giá thị trường hay giảm lợi suất.

RMP (thời kỳ dự trữ dồi dào)

Ngày nay, tiền mặt chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng nợ của Fed, chủ yếu là các tài khoản lớn và biến động mạnh như tài khoản thông thường của Bộ Tài chính (TGA) và dự trữ ngân hàng. Trong RMP, Fed mua trái phiếu kho bạc ngắn hạn (T-Bills) để đệm các biến động này và "liên tục duy trì mức cung dự trữ dồi dào". Tương tự POMO, RMP được thiết kế để trung lập về thanh khoản.

Tại sao lại khởi động RMP vào thời điểm này: Tác động của TGA và mùa thuế

Lý do Powell triển khai Chương trình Mua vào Quản lý Dự trữ (RMP) là để giải quyết một vấn đề cụ thể của hệ thống tài chính – việc rút thanh khoản khỏi TGA (TGA Drain).

Nguyên lý hoạt động: Khi cá nhân và doanh nghiệp nộp thuế (đặc biệt tại các thời điểm đóng thuế chính vào tháng 12 và tháng 4), tiền mặt (dự trữ) chuyển từ tài khoản ngân hàng của họ sang tài khoản séc chính phủ của Fed (TGA), nằm ngoài hệ thống ngân hàng thương mại.

Tác động: Việc chuyển tiền này rút thanh khoản khỏi hệ thống ngân hàng. Nếu dự trữ giảm quá thấp, các ngân hàng sẽ ngừng cho nhau vay, có thể gây ra khủng hoảng thị trường repo (tương tự tình trạng tháng 9 năm 2019).

Giải pháp: Fed hiện đang khởi động RMP để bù đắp việc rút thanh khoản này. Họ tạo ra 40 tỷ USD dự trữ mới để thay thế lượng thanh khoản sắp bị khóa trong TGA.

Nếu không có RMP: Việc đóng thuế sẽ siết chặt môi trường tài chính (tiêu cực). Nếu có RMP: Tác động của việc đóng thuế bị trung hòa (trung tính).

RMP có thực sự là QE?

Về mặt kỹ thuật: Có. Nếu bạn là người theo chủ nghĩa tiền tệ nghiêm ngặt, RMP đáp ứng định nghĩa về QE. Nó thỏa mãn ba điều kiện cơ học: mua tài sản quy mô lớn (40 tỷ USD/tháng) bằng dự trữ mới, và mục tiêu là số lượng chứ không phải giá cả.

Về mặt chức năng: Không. Vai trò của RMP là ổn định, còn QE là kích thích. RMP không làm nới lỏng đáng kể môi trường tài chính, mà chỉ ngăn môi trường này tiếp tục siết chặt trong các sự kiện như bổ sung TGA. Vì kinh tế tự thân đã rút thanh khoản, RMP phải vận hành liên tục để duy trì trạng thái hiện tại.

Khi nào RMP sẽ chuyển thành QE thực sự?

RMP chuyển thành QE toàn diện cần một trong hai biến số sau thay đổi:

A. Thay đổi kỳ hạn: Nếu RMP bắt đầu mua trái phiếu kho bạc dài hạn hoặc chứng khoán đảm bảo bằng khoản vay mua nhà (MBS), nó sẽ trở thành QE. Bằng cách này, Fed loại bỏ rủi ro lãi suất (kỳ hạn) khỏi thị trường, kéo giảm lợi suất, buộc nhà đầu tư chuyển sang các tài sản rủi ro cao hơn, từ đó đẩy giá tài sản lên.

B. Thay đổi số lượng: Nếu nhu cầu tự nhiên đối với dự trữ chậm lại (ví dụ TGA ngừng tăng), nhưng Fed vẫn tiếp tục mua 40 tỷ USD mỗi tháng, RMP sẽ trở thành QE. Lúc này, Fed bơm thanh khoản vượt quá nhu cầu vào hệ thống tài chính, lượng thanh khoản này chắc chắn sẽ chảy vào thị trường tài sản tài chính.

Kết luận: Tác động lên thị trường

RMP nhằm ngăn tác động của việc rút thanh khoản mùa thuế lên giá tài sản. Mặc dù về mặt kỹ thuật là trung tính, nhưng việc tái triển khai này gửi một tín hiệu tâm lý tới thị trường: "Ô dù Fed" (Fed Put) đã được kích hoạt. Thông báo này mang tính tích cực ròng đối với tài sản rủi ro, tạo ra "làn gió thuận nhẹ nhàng". Bằng cam kết mua 40 tỷ USD mỗi tháng, Fed thực tế đã đặt một đáy cho thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Điều này loại bỏ rủi ro đuôi về khủng hoảng repo, củng cố niềm tin đòn bẩy của thị trường.

Cần lưu ý rằng RMP là bộ ổn định, không phải bộ kích thích. Vì RMP chỉ thay thế lượng thanh khoản bị rút bởi TGA, chứ không mở rộng cơ sở tiền ròng, nên nó không nên bị nhầm lẫn là nới lỏng hệ thống thực sự như QE.