Bài viết mới nhất của Vitalik: DeFi rủi ro thấp đối với Ethereum giống như tìm kiếm đối với Google
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bài viết mới nhất của Vitalik: DeFi rủi ro thấp đối với Ethereum giống như tìm kiếm đối với Google
So với lĩnh vực tìm kiếm và quảng cáo của Google, việc tập trung nhiều hơn vào DeFi có rủi ro thấp sẽ giúp chúng ta duy trì hệ sinh thái về mặt kinh tế tốt hơn, đồng thời giữ được sự nhất quán về văn hóa và giá trị.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Vitalik
Dịch: CryptoLeo, Odaily Star Daily
Trong thời gian dài, cộng đồng Ethereum đã đối mặt với một mâu thuẫn quan trọng: giữa "những ứng dụng có thể tạo ra đủ giá trị kinh tế để duy trì toàn bộ hệ sinh thái, dù là duy trì giá trị ETH hay hỗ trợ giá trị cho từng dự án riêng lẻ" và "những ứng dụng đáp ứng được lý do ban đầu khiến mọi người tham gia Ethereum".
Trong lịch sử, hai nhóm này từng rất tách biệt: nhóm đầu tiên gồm NFT, Memecoins và một dạng DeFi được hỗ trợ bởi các lực lượng tạm thời hoặc đệ quy: mọi người đi vay để nhận phần thưởng từ giao thức, hoặc hình thành một lập luận vòng tròn: "ETH có giá trị vì mọi người dùng chuỗi Ethereum để mua bán và giao dịch đòn bẩy ETH". Trong khi đó, cũng tồn tại các ứng dụng phi tài chính và bán tài chính (ví dụ như Lens, Farcaster, ENS, Polymarket, Seer, các giao thức bảo mật), chúng rất hấp dẫn nhưng tỷ lệ sử dụng cực thấp, hoặc số tiền mà người dùng chi tiêu (hoặc các hình thức hoạt động kinh tế khác) quá ít để có thể duy trì nền kinh tế trị giá 500 tỷ đô la Mỹ của ETH.
Sự tách biệt này đã gây ra nhiều xung đột trong cộng đồng, trong khi phần lớn động lực trong cộng đồng bắt nguồn từ hy vọng lý thuyết rằng sẽ xuất hiện một ứng dụng đồng thời thỏa mãn cả hai điều kiện trên. Trong bài viết này, tôi lập luận rằng tính đến năm nay, Ethereum đã sở hữu loại ứng dụng như vậy — nó quan trọng với Ethereum như công cụ tìm kiếm đối với Google: DeFi rủi ro thấp nhằm mục đích dân chủ hóa quyền truy cập vào việc thanh toán và tiết kiệm các danh mục tài sản có giá trị trên phạm vi toàn cầu (như các đồng tiền chính có lãi suất cạnh tranh, cổ phiếu, trái phiếu).
Nguồn ảnh: Aave
Sự so sánh giữa DeFi rủi ro thấp của Ethereum và công cụ tìm kiếm của Google như sau. Google đã đóng góp nhiều điều thú vị và có giá trị cho thế giới: trình duyệt dòng Chromium, điện thoại Pixel, các công việc trí tuệ nhân tạo bao gồm mô hình Gemini mã nguồn mở, ngôn ngữ Go, v.v. Nhưng về khía cạnh tạo doanh thu, những lĩnh vực này không mang lại lợi nhuận cao, thậm chí có thể thua lỗ. Ngược lại, nguồn thu lớn nhất của Google đến từ tìm kiếm và quảng cáo. DeFi rủi ro thấp có thể phát huy vai trò tương tự đối với Ethereum. Các ứng dụng khác (bao gồm cả ứng dụng phi tài chính và ứng dụng mang tính thử nghiệm cao hơn) cực kỳ quan trọng đối với vai trò và văn hóa của Ethereum trên thế giới, nhưng chúng không cần phải được coi là nguồn thu nhập.
Thực tế, tôi mong muốn Ethereum có thể làm tốt hơn Google. Google thường bị chỉ trích vì mất phương hướng, trở nên giống những công ty tối đa hóa lợi nhuận vô trách nhiệm xã hội mà nó từng cố gắng thay thế. Tư tưởng phi tập trung của Ethereum ăn sâu vào cả khía cạnh công nghệ lẫn xã hội, và tôi cho rằng trường hợp sử dụng DeFi rủi ro thấp tạo ra sự nhất quán mạnh mẽ giữa "làm điều tốt" và "làm tốt", thứ mà lĩnh vực quảng cáo không hề có.
Tại sao lại là DeFi rủi ro thấp?
Khi nói "DeFi rủi ro thấp", tôi ám chỉ cả các chức năng cơ bản như thanh toán và tiết kiệm, cũng như các công cụ dễ hiểu như tài sản tổng hợp, cho vay được đảm bảo đầy đủ bằng tài sản thế chấp, và khả năng trao đổi giữa các tài sản này.
Có hai lý do để tập trung vào các ứng dụng này:
-
Các ứng dụng này mang lại giá trị không thể thay thế cho Ethereum và người dùng của nó;
-
Các ứng dụng này phù hợp về mặt văn hóa với mục tiêu của cộng đồng Ethereum, cả ở cấp độ ứng dụng lẫn đặc điểm kỹ thuật của L1.
Tại sao DeFi hiện tại lại có giá trị?
Trong lịch sử, tôi hoài nghi về DeFi vì dường như nó không cung cấp bất kỳ dịch vụ thiết thực nào; thay vào đó, "điểm bán hàng" chính dường như là kiếm tiền thông qua giao dịch các token mang tính đầu cơ cao (lần ghi nhận doanh thu phí gas cao nhất trong một ngày của Ethereum đến từ một cuộc đấu giá BAYC Otherdeeds được thiết kế tồi tệ), hoặc nhận được lợi suất từ 10% đến 30% thông qua phần thưởng khai thác thanh khoản.
Một trong những lý do xảy ra tình trạng này là do rào cản pháp lý. Những người như Gary Gensler đáng bị chỉ trích nghiêm khắc vì đã tạo ra một môi trường pháp lý, nơi ứng dụng của bạn càng vô dụng thì bạn càng an toàn; hành vi của bạn càng minh bạch, bạn càng cung cấp nhiều cam kết rõ ràng hơn cho nhà đầu tư, thì bạn càng có khả năng bị coi là "chứng khoán".
Lý do khác là trong giai đoạn đầu, rủi ro (rủi ro về lỗi mã giao thức, rủi ro oracle, rủi ro chưa biết nói chung) quá cao, khiến các trường hợp sử dụng bền vững hơn khó thực hiện. Nếu rủi ro cao, thì các ứng dụng đáng để áp dụng duy nhất phải là những ứng dụng mang lại lợi nhuận cao hơn, và điều này chỉ có thể đến từ các khoản trợ cấp không bền vững hoặc đầu cơ.
Nhưng theo thời gian, tính an toàn của giao thức dần được cải thiện và rủi ro giảm xuống.
Suy thoái DeFi trên Ethereum
Các sự cố tấn công và tổn thất trong DeFi vẫn tiếp tục xảy ra. Nhưng những sự kiện này đang dần bị đẩy ra vùng ngoại vi của hệ sinh thái – nơi người dùng mang tính thử nghiệm và đầu cơ cao hơn. Hiện tại, các ứng dụng cốt lõi ổn định hơn đang hình thành, mặc dù rủi ro đuôi không thể loại trừ hoàn toàn vẫn tồn tại, nhưng TradFi cũng có những rủi ro đuôi như vậy – xét đến tình hình chính trị toàn cầu ngày càng bất ổn, đối với nhiều người trên thế giới, rủi ro đuôi của TradFi hiện đã vượt quá DeFi. Về lâu dài, có thể hình dung rằng tính minh bạch và thực thi tự động của hệ sinh thái DeFi trưởng thành sẽ khiến nó ổn định hơn tài chính truyền thống.
Tất cả điều này mang ý nghĩa gì đối với những người dùng kiểu "rắn nuốt đuôi" (Ouroboros)? Về cơ bản là những cá nhân và doanh nghiệp muốn tham gia thị trường toàn cầu để mua, nắm giữ và giao dịch các tài sản chính thống, nhưng đối với họ lại không có kênh tài chính truyền thống đáng tin cậy nào để đạt được mục tiêu này. Tiền mã hóa không thể tạo ra lợi suất cao hơn một cách bền vững, nhưng nó thực sự có điểm kỳ diệu: cho phép truy cập không cần giấy phép vào các cơ hội kinh tế vốn đã tồn tại trên phạm vi toàn cầu.
Tại sao DeFi rủi ro thấp lại phù hợp về mặt văn hóa với mục tiêu của cộng đồng Ethereum?
DeFi rủi ro thấp sở hữu nhiều đặc điểm tốt đẹp, khiến nó trở thành lựa chọn lý tưởng:
-
Đóng góp về mặt kinh tế cho hệ sinh thái và token Ethereum bằng cách sử dụng ETH làm tài sản thế chấp và trả phí gas cao;
-
Có mục đích cao cả rõ ràng và có giá trị: giúp mọi người có thể tương tác kinh tế và tích lũy của cải một cách không cần giấy phép trên phạm vi toàn cầu;
-
Không tạo ra động lực sai lệch cho L1 Ethereum (ví dụ: quá mức tập trung để theo đuổi hiệu quả giao dịch tần suất cao, thứ phù hợp hơn với L2)
Đây là một số thuộc tính rất tốt.
Quay lại phép so sánh với Google, một khuyết điểm lớn trong cơ chế căn chỉnh động lực của Google là doanh thu từ quảng cáo thúc đẩy công ty thu thập dữ liệu từ người dùng càng nhiều càng tốt và giữ quyền sở hữu dữ liệu đó. Điều này trái ngược với tinh thần mã nguồn mở và tinh thần cùng thắng (positive-sum) mà Google từng theo đuổi lý tưởng trước đây. Đối với Ethereum, chi phí của sự không nhất quán này còn cao hơn nữa, vì Ethereum là một hệ sinh thái phi tập trung, do đó mọi hoạt động của Ethereum không thể là quyết định ngầm của một nhóm nhỏ người, mà phải khả thi như một điểm tụ văn hóa.
Dự án tạo doanh thu không nhất thiết phải là ứng dụng sáng tạo hay thú vị nhất của Ethereum, nhưng ít nhất nó không trông thiếu đạo đức hay đáng xấu hổ. Nếu ứng dụng lớn nhất trong hệ sinh thái Ethereum là các đồng meme chính trị, thì bạn sẽ không thể nghiêm túc nói rằng mình quan tâm đến hệ sinh thái này. DeFi rủi ro thấp hướng tới mục tiêu dân chủ hóa quyền truy cập thanh toán không cần giấy phép và cơ hội tiết kiệm tốt nhất trên toàn cầu, là một hình thức tài chính đang tích cực thay đổi thế giới, điều mà nhiều người ở khu vực nghèo khó trên toàn cầu có thể chứng minh.
DeFi rủi ro thấp có thể tiến hóa thành điều gì?
Một đặc điểm quan trọng khác của DeFi rủi ro thấp là nó có thể tự nhiên phối hợp với nhiều ứng dụng thú vị hơn trong tương lai, hoặc có thể tiến hóa thành những ứng dụng đó. Dưới đây là một vài ví dụ:
Một khi chúng ta xây dựng được hệ sinh thái các hoạt động tài chính và phi tài chính trưởng thành trên chuỗi (xem khái niệm sổ cái của Balaji), thì việc khám phá cho vay dựa trên uy tín với mức tài sản thế chấp thấp sẽ trở nên hợp lý, điều này có thể trở thành động lực mạnh mẽ hơn cho việc phổ cập tài chính. DeFi rủi ro thấp mà chúng ta xây dựng ngày hôm nay cùng các công nghệ phi tài chính (như bằng chứng danh tính ZK), đều góp phần hiện thực hóa mục tiêu này.
Nếu thị trường dự đoán trưởng thành hơn, chúng ta có thể bắt đầu thấy chúng được dùng để phòng ngừa rủi ro. Nếu bạn nắm giữ cổ phiếu và cho rằng một sự kiện toàn cầu nào đó trung bình có thể khiến giá cổ phiếu tăng lên, trong khi thị trường dự đoán cho sự kiện đó có tính thanh khoản và hiệu quả, thì đặt cược vào sự kiện đó sẽ là một chiến lược phòng ngừa rủi ro thống kê hợp lý. Việc thị trường dự đoán và DeFi truyền thống chạy trên cùng một nền tảng sẽ khiến việc tham gia các chiến lược như vậy dễ dàng hơn.
DeFi rủi ro thấp thường nhằm giúp mọi người dễ dàng tiếp cận đồng đô la Mỹ. Nhưng phần lớn mọi người tham gia vào tiền mã hóa không phải để thúc đẩy việc sử dụng đô la Mỹ. Theo thời gian, chúng ta có thể bắt đầu chuyển hệ sinh thái sang các hình thức giá trị ổn định khác: rổ tiền tệ, "loại stablecoin" trực tiếp dựa trên chỉ số giá tiêu dùng, "token cá nhân", v.v. DeFi rủi ro thấp mà chúng ta xây dựng ngày hôm nay, cùng các dự án mang tính thử nghiệm hơn như Circles và các dự án "stablecoin" khác, đều nhằm mục đích làm tăng khả năng đạt được kết quả này.
Vì tất cả những lý do trên, tôi cho rằng việc tập trung nhiều hơn vào DeFi rủi ro thấp so với mảng tìm kiếm và quảng cáo của Google sẽ giúp chúng ta duy trì hệ sinh thái về mặt kinh tế tốt hơn, đồng thời giữ được sự nhất quán về văn hóa và giá trị. DeFi rủi ro thấp hiện đã đang hỗ trợ nền kinh tế Ethereum, và phối hợp cùng nhiều ứng dụng mang tính thử nghiệm hơn mà những người trên Ethereum đang xây dựng, đây là một dự án mà tất cả chúng ta đều có thể tự hào.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
