Hình thái tối thượng của Uber Eats: Robot giao hàng học cách dùng DeFi để mua nguyên con phố
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hình thái tối thượng của Uber Eats: Robot giao hàng học cách dùng DeFi để mua nguyên con phố
Bài viết này thảo luận về tương lai của nền kinh tế máy móc.
Chuyên sâu báo cáo Web3Viết bởi: Paige Xu
Dịch: white55, Mars Finance
Tất cả chúng ta đều từng trải qua khoảnh khắc đặt đồ ăn mang về như thế này: chỉ cần chạm nhẹ vào điện thoại, một cuộn bánh đã trên đường đến tay bạn. Nhưng lần này, hãy tưởng tượng nếu không có tài xế nào len lỏi giữa dòng xe cộ để giao hàng? Thay vào đó, một robot vận chuyển được dẫn đường bởi cảm biến và trí tuệ nhân tạo đang tích tắc tiến trên vỉa hè, hoặc một chiếc xe tự hành chở theo robot hình người sẽ đưa bữa ăn tới tận cửa nhà bạn – giải quyết bài toán "dặm cuối cùng".
Điều kỳ diệu nằm ở những phần mà bạn không nhìn thấy.
Khi robot này băng qua thành phố, ngoài việc giao đơn hàng, nó còn đang thực hiện các giao dịch. Nó dùng đô la trên chuỗi để trả phí lưu thông trên một con đường thông minh tư nhân; nó gửi tiền boa cho hệ thống định vị phi tập trung để nhận được tuyến đường vòng nhanh nhất; sau đó, nó sạc lại năng lượng nhanh chóng tại trạm sạc chạy bằng năng lượng mặt trời thông qua các khoản thanh toán vi mô; ngay khi hoàn thành việc giao đơn hàng của bạn, khoản phí dịch vụ mà nó kiếm được sẽ được gửi thẳng vào kho bạc trên chuỗi do chính nó sở hữu. Đây chính là thương mại máy với máy (M2M commerce).
Những robot sở hữu ví tiền
Trong suốt một thập kỷ qua, chúng ta đã trao quyền tự chủ cho các thuật toán để chúng đề xuất nhạc, lọc tin tức, thậm chí giao dịch cổ phiếu. Nhưng giờ đây, chúng ta đang trao quyền tự chủ đó cả tiền bạc – và đi kèm là năng lực hành động độc lập (agency).
Nhờ vào tài chính phi tập trung (DeFi), hợp đồng thông minh và API có thể đọc được bởi máy móc, ví tiền đang mở ra khả năng tự chủ thực sự cho máy móc, giúp chúng thương lượng điều kiện theo thời gian thực với các trạm sạc, nhà cung cấp dịch vụ và các thiết bị khác; kiếm thu nhập từ việc giao hàng, thu thập dữ liệu hay bảo trì cơ sở hạ tầng; đồng thời tự chi trả cho nhu cầu vận hành như nhiên liệu, sửa chữa và cập nhật phần mềm.
Về bản chất, robot đang tiến hóa từ công cụ thành các chủ thể tự trị (agents), trở thành những tác nhân kinh tế độc lập với quyền lợi riêng.
Sự trỗi dậy của lực lượng lao động tổng hợp
Trong nhiều thế kỷ, "lao động" có nghĩa là con người thực hiện nhiệm vụ để đổi lấy tiền lương. Ngày nay, chúng ta đang chứng kiến khởi nguyên của lực lượng lao động tổng hợp (synthetic labor): những robot và đại lý AI cung cấp dịch vụ trên chuỗi và kiếm thu nhập, thậm chí có thể tự tài trợ cho sự tồn tại của chính mình.
Một robot giao hàng có thể lựa chọn những công việc có thù lao cao hơn dựa trên nhu cầu thị trường; một chiếc drone có thể điều chỉnh động giá dịch vụ của mình trong thời điểm khủng hoảng thời tiết; một đại lý luật sư AI có thể đấu thầu các hợp đồng nhỏ cho các startup cần rà soát quy định nhanh chóng.
Những đại lý này được thiết kế để tối ưu hóa hiệu suất, và tuyệt đối không bao giờ cần nghỉ ốm. Điều này làm thay đổi bản chất của lao động, sáng tạo giá trị, thậm chí cả ý nghĩa của từ "công việc".
Theo Kevin Leffew, người đứng đầu AgentKit trên nền tảng nhà phát triển Coinbase, chúng ta đang bước vào một thời đại mà máy móc không chỉ là công cụ, mà thật sự tham gia vào nền kinh tế. Đây là một bước chuyển cấu trúc trong cách phần mềm tham gia vào thị trường – bằng cách kiếm tiền, chi tiêu và thậm chí vận hành độc lập.
Ai được trả tiền, ai bị thay thế?
Nếu robot giao hàng của bạn kiếm được thu nhập, câu hỏi đặt ra là: ai sở hữu khoản thu đó? Là công ty? Là tổ chức DAO quản lý robot? Là bạn, người dùng? Hay có lẽ… chẳng ai cả?
Nếu những cỗ máy có thể giao dịch, bo tiền, tính phí và hợp tác nhanh hơn con người rất nhiều, thì những con người bị thay thế sẽ ra sao?
Kinh tế máy móc hứa hẹn hiệu quả vượt trội, nhưng cũng đe dọa đẩy con người ra khỏi chuỗi giá trị. Để hiểu và kiểm soát điều này, chúng ta cần những mô hình sở hữu mới. Có thể mỗi công dân đều được sở hữu cổ phần từ những robot hoạt động trong thành phố của họ; có thể robot giao hàng cần đóng thuế địa phương; có thể mỗi lần bạn nhận một đơn giao hàng, bạn sẽ nhận được một ít token.
Việc trao quyền tài chính cho AI đã tạo ra một lớp tác nhân mới, có tiềm năng thúc đẩy giá trị khắp nền kinh tế, đồng thời cũng đặt ra những thách thức hợp tác mới giữa người và máy.
Chi phí ngầm đằng sau sự tiện lợi
Tầm nhìn về "nền kinh tế máy móc tự trị" rất hấp dẫn vì nó hứa hẹn loại bỏ trung gian, loại bỏ sự kém hiệu quả. Những cỗ máy có thể kiếm tiền, tự chi tiêu và tối ưu hóa bản thân để hòa vào nền tảng cuộc sống của chúng ta – giống như Uber Eats kết hợp với DeFi, rồi lại gặp gỡ thế giới của bộ phim Wall-E.
Cuối cùng, số lượng robot có vượt qua số lượng người lao động trong nền kinh tế gig? Hay các đại lý tự trị có thể hình thành nên các DAO, cùng nhau sở hữu cơ sở hạ tầng mà chúng vận hành?
Điều gì xảy ra khi chiếc drone giao hàng của bạn tính phí cao hơn vào giờ cao điểm? Không phải vì nó độc ác, mà vì nó hợp lý và luôn tìm cách tối đa hóa lợi nhuận.
Máy móc trả phí lưu thông và hợp tác với các robot khác, mỗi giao dịch vi mô đều đang viết lại hoàn toàn logic vận hành của thị trường.
Trong nền kinh tế này, mã nguồn là lao động, ví tiền là quyền tự chủ, dữ liệu là tiền tệ. Nếu robot có thể kiếm tiền, chi tiêu và giao dịch, chúng sẽ cần các cơ chế ràng buộc và trách nhiệm giải trình. Điều đó đòi hỏi khung pháp lý, chứ không chỉ là các giao thức.
Nếu chúng ta không vạch ra ranh giới ngay từ bây giờ, thì lần tới khi một robot xuất hiện trước cửa nhà bạn, có thể nó không chỉ muốn giao đồ ăn nữa; mà có thể nó muốn mua luôn căn nhà của bạn.
Và bạn biết điều gì nữa không?
Nó thậm chí đã chuẩn bị sẵn cả ví tiền rồi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Cointelegraph
