1confirmation người sáng lập: Khả năng mở rộng xã hội và tiềm năng của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
1confirmation người sáng lập: Khả năng mở rộng xã hội và tiềm năng của Ethereum
Về lâu dài, đồng tiền mã hóa thành công nhất sẽ là đồng mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn nhiều nhất thông qua tính trung lập đáng tin cậy, từ đó đạt được khả năng mở rộng xã hội.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Nick Tomaino, Đối tác sáng lập 1confirmation
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Khả năng mở rộng xã hội là khả năng của một tổ chức cho phép càng nhiều người tham gia và hưởng lợi càng tốt. Chính đặc điểm này là yếu tố then chốt giúp tiền mã hóa ngày nay trở thành một loại tài sản có vốn hóa thị trường lên tới 2,9 nghìn tỷ USD. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích rõ nó là gì và tại sao lại quan trọng đến vậy.
Năm 2017, Nick Szabo đã xuất bản một bài viết có tên "Tiền tệ, Blockchain và Khả năng Mở rộng Xã hội", mô tả Bitcoin như một đột phá xã hội. Hầu hết mọi người chỉ xem tiền mã hóa đơn thuần là một công nghệ và tập trung vào khả năng mở rộng về mặt kỹ thuật, nhưng tôi đồng tình với quan điểm của Szabo. Khả năng mở rộng kỹ thuật đóng vai trò nhất định trong khả năng mở rộng xã hội, nhưng không phải là yếu tố chính. Về lâu dài, đồng tiền mã hóa thành công nhất sẽ là đồng tiền đạt được khả năng mở rộng xã hội thông qua tính trung lập đáng tin cậy để mang lại giá trị thực tiễn lớn nhất.
1. Khả năng mở rộng xã hội của Bitcoin
Bitcoin là phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet đầu tiên có tính trung lập đáng tin cậy. "Trung lập đáng tin cậy" ở đây nghĩa là công bằng, vô tư và không chịu ảnh hưởng từ một nhóm nhỏ nào. Đây là một xây dựng xã hội, thường dựa trên nền tảng công nghệ, nhưng cuối cùng phụ thuộc vào nhiều yếu tố động ảnh hưởng đến niềm tin của con người.
Tính trung lập đáng tin cậy này là thứ mà giao thức Bitcoin đã từng bước giành được theo thời gian, ngay từ khi bắt đầu là một sáng kiến do dân sự khởi xướng. Bitcoin ra mắt dưới dạng phần mềm mã nguồn mở, bất kỳ ai cũng có thể đọc, chạy, phát triển và sở hữu nó trong một sân chơi công bằng. Việc ra đời công bằng, không có giao dịch nội bộ dành cho người trong cuộc, không có nhân vật nổi tiếng, công ty hay quốc gia nào tham gia. Các quy tắc được thiết lập ngay từ đầu và chưa bao giờ thay đổi. Cộng đồng thảo luận công khai về mọi vấn đề liên quan đến Bitcoin trên các diễn đàn như Bitcointalk. Nếu muốn hiểu tinh thần của nó, hãy đọc những phát biểu sớm của Hal Finney.
Chính tính trung lập đáng tin cậy và tính ứng dụng của Bitcoin là lý do chủ yếu thúc đẩy sự phát triển của ngành mã hóa. Ban đầu, Bitcoin chỉ là một phong trào cơ sở do người sáng lập dùng bút danh Satoshi Nakamoto khởi xướng, không có cổ phần dành cho người trong cuộc, không có khu vực pháp lý rõ ràng, là một sản phẩm mới dành cho mọi người trên thế giới sử dụng. Ngày nay, nó đã trở thành một tài sản trị giá 1,7 nghìn tỷ USD, được một số chính phủ và công ty lớn nhất thế giới tích cực sử dụng như một phương tiện lưu trữ giá trị. Các quy tắc của hệ thống Bitcoin vẫn rất khó thay đổi — đây cũng là một lý do quan trọng khiến nó tiếp tục được áp dụng rộng rãi.
Sự phát triển của Bitcoin thật đáng kinh ngạc, nhưng quyết định văn hóa từ ban đầu của cộng đồng – chỉ tập trung vào chức năng tiền tệ – đã hạn chế các nhà phát triển và công ty mới sử dụng Bitcoin cho các mục đích khác ngoài tiền. Dù trong 15 năm qua, những người ủng hộ Bitcoin cực đoan luôn khẳng định tiềm năng vô hạn của Bitcoin, nhưng thực tế thì các hệ thống phi tập trung còn rất nhiều cơ hội lớn để mang lại thêm tự do và tiến bộ cho thế giới ngoài lĩnh vực tiền tệ.
2. Khả năng mở rộng xã hội thực sự quan trọng?
Khả năng mở rộng xã hội là yếu tố quan trọng dẫn đến thành công của Bitcoin, nhưng đến năm 2025, bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải đặt câu hỏi: Liệu khả năng mở rộng xã hội thực sự quan trọng? Hiện nay, trong top 9 tiền mã hóa có vốn hóa lớn nhất, có tới bốn loại thực chất là "token công ty" (XRP, BNB, SOL, TRON). Tổng vốn hóa thị trường của bốn loại token này vượt quá 312 tỷ USD.
Bốn loại token này đều có câu chuyện hấp dẫn, nhưng chưa đạt được tính trung lập đáng tin cậy. Chúng được phát hành bởi các nhóm nhỏ trong các khu vực pháp lý rõ ràng (Thung lũng Silicon Mỹ và Trung Quốc), phân bổ hơn 50% lượng token cho người trong cuộc (nhóm sáng lập và các quỹ đầu tư mạo hiểm). Họ thực hiện các chiến dịch marketing được điều phối cao độ, người trong cuộc tham gia vận động hành lang chính phủ và tiến hành nhiều hoạt động theo kiểu công ty, từ trên xuống dưới. Các giao thức này chưa chứng minh được độ bền, tính bảo mật và khả năng chống chịu trước điểm lỗi đơn lẻ. Họ đã đưa ra những thỏa hiệp mạnh mẽ vì hiệu suất, đánh đổi sự phi tập trung.
Về tính ứng dụng, một số người cho rằng bốn giao thức này có ích, nhưng chúng chưa tạo ra các trường hợp sử dụng mới hay ứng dụng rộng rãi hơn. Dù sao đi nữa, bốn loại token này đã đạt được thành công đáng kinh ngạc, và người ta có lý do để cho rằng khả năng mở rộng xã hội mà tôi nói đến dường như không quan trọng. Nếu bạn có thể xây dựng một câu chuyện thuyết phục và khiến đủ nhiều người tin vào nó, thì đó mới dường như là điều thực sự quan trọng.
Tuy nhiên, tôi tin rằng về lâu dài, khả năng mở rộng xã hội cực kỳ quan trọng và sẽ mang lại sự tích lũy giá trị vượt quá 2 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới. Đó là lý do chúng tôi chú ý đến nó. Nếu bạn tập trung vào chu kỳ thời gian ngắn hơn, tôi hiểu tại sao bạn có thể không đồng ý. Nhưng tôi khuyến khích bạn nhìn nhận ở góc độ vĩ mô hơn.
Thời gian sẽ chứng minh tất cả, và tình hình cũng có thể thay đổi. Nếu bạn tin rằng khả năng mở rộng xã hội là then chốt và xét đến thực tế, sẽ thấy rõ ràng rằng chỉ có hai loại tiền mã hóa vừa có tính trung lập đáng tin cậy, vừa có đủ tính ứng dụng để đạt được khả năng mở rộng xã hội lâu dài: đó là Bitcoin và Ethereum.
Bitcoin đang chiếm vị trí thống trị trong lĩnh vực mã hóa, nhưng Ethereum có thể có khả năng mở rộng xã hội cao hơn Bitcoin. Lý do như sau:
3. Tính trung lập đáng tin cậy của Ethereum
Tương tự Bitcoin, tính trung lập đáng tin cậy của Ethereum tồn tại ngay từ đầu. Ethereum không có câu chuyện khởi chạy công bằng huyền thoại như Bitcoin, nhưng ở giai đoạn đầu, chỉ 9,9% lượng token được phân bổ cho người trong cuộc. Bất kỳ ai trên thế giới cũng có thể dễ dàng sở hữu token Ethereum bằng cách gửi Bitcoin tới địa chỉ phát hành lần đầu (ICO), không có giao dịch ngầm cho các quỹ đầu tư mạo hiểm, cũng không có cá nhân, công ty hay quốc gia nổi bật nào tham gia.
Ethereum ban đầu cũng là một chuỗi Proof-of-Work (PoW) và duy trì cơ chế này trong suốt 7 năm đầu, đảm bảo việc phân bổ token cân bằng hơn trước khi chuyển sang Proof-of-Stake (PoS). Ban đầu, bạn không cần phải sở hữu hay mua ETH để tham gia vào việc đạt đồng thuận và nhận thưởng – bạn chỉ cần đóng góp tài nguyên tính toán. Các chuỗi PoS thuần túy thường gặp vấn đề là những người nắm giữ lượng lớn token từ sớm sẽ chi phối phần thưởng. Điều này giúp Ethereum có được một lượng lớn và đa dạng các bên liên quan ngay từ đầu, và cho phép ngày càng nhiều người tham gia vào việc đạt đồng thuận và nhận thưởng ETH.
Người sáng lập Ethereum là Vitalik Buterin. Những người chỉ trích Ethereum sẽ đổ lỗi cho vai trò lãnh đạo của Vitalik, cho rằng việc có một người sáng lập nổi tiếng và có quyền lực lớn như vậy làm tổn hại đến tính trung lập đáng tin cậy của Ethereum. Nhưng những người theo dõi anh ấy từ đầu biết rằng, Vitalik đã lãnh đạo một cách minh bạch và chân thành, thiết lập nên một văn hóa nhấn mạnh tính trung lập đáng tin cậy.
Bạn sẽ không thấy Vitalik quảng bá các câu chuyện đầu tư trên mạng xã hội như nhiều nhân vật then chốt khác trong lĩnh vực mã hóa, cũng không thấy anh ấy theo đuổi tiền bạc, sự chú ý hay quyền lực. Trong hơn một thập kỷ qua, anh ấy là người dễ dàng có được tất cả những điều đó nhất trong ngành, nhưng anh ấy đã không làm vậy. Thay vào đó, anh ấy hành xử theo cách riêng, nhấn mạnh các giá trị như chống kiểm duyệt, tính bao hàm và minh bạch, và chủ yếu tập trung vào việc thiết lập kiến trúc kỹ thuật tốt nhất và các giá trị dài hạn cho các nhà phát triển.
Thực tế, cách thức quản trị của Bitcoin và Ethereum là giống nhau. Việc sửa đổi giao thức Bitcoin hay Ethereum đều cần sự đồng thuận tương đối từ các thợ đào, người dùng và nhà phát triển, do đó tốc độ nâng cấp của Ethereum chậm hơn rất nhiều so với mong muốn của nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm. Nhưng về lâu dài, điều này giúp tăng cường tính trung lập đáng tin cậy – một lựa chọn cố ý của ban lãnh đạo Ethereum.
Hiện tại, mạng chính Ethereum có 4 client thực thi (Geth, Nethermind, Besu và Erigon) và 5 client đồng thuận (Prysm, Lighthouse, Teku, Nimbus và Lodestar) đang được duy trì tích cực. Đa dạng client và tránh điểm lỗi đơn lẻ luôn là ưu tiên hàng đầu. Ngoài ra, mạng chính Ethereum và các lớp L2 đã trở thành nền tảng được các nhà phát triển và công ty tin tưởng nhất để xây dựng.
Ngày nay, lượng Bitcoin mà công ty của Michael Saylor sở hữu chiếm tỷ lệ lớn hơn nhiều trong tổng cung Bitcoin so với lượng ETH mà Vitalik và Quỹ Ethereum sở hữu trong tổng cung ETH. Các lãnh đạo Bitcoin nhanh chóng gắn kết với chính phủ thông qua việc ủng hộ các chính trị gia và vận động hành lang. Điều này có thể là do Bitcoin đã phát triển trưởng thành hơn, thu hút nhóm bên liên quan rộng lớn hơn so với Ethereum.
Nhưng rủi ro mà Saylor và các hoạt động vận động hành lang gây tổn hại đến tính trung lập đáng tin cậy của Bitcoin là có thật, và thật đáng khích lệ khi thấy Vitalik cùng Quỹ Ethereum kiên quyết từ chối theo đuổi các câu chuyện đầu tư dù bị tác động bởi môi trường thị trường. Ban lãnh đạo Ethereum tập trung vào các nhà phát triển, và ngày nay Ethereum đã vượt xa khỏi tầm kiểm soát của bất kỳ cá nhân hay nhóm nào. Những người quan trọng nhất đối với tương lai của Ethereum có lẽ là những nhà phát triển hiện vẫn còn vô danh.
4. Tính ứng dụng của Ethereum
Máy ảo Ethereum (EVM) chiếm thị phần chủ đạo và có hiệu ứng mạng mạnh mẽ: Kể từ khi Bitcoin giới thiệu đến thế giới một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy, Ethereum đã chiếm lĩnh tâm trí của cộng đồng phát triển và trở thành cái nôi của mọi đổi mới – những đổi mới này thu hút lượng lớn người dùng mới vào thế giới mã hóa ngoài chức năng tiền tệ. Ethereum là nơi khai sinh ra tài chính phi tập trung (DeFi), token không đồng nhất (NFT), thị trường dự đoán, mạng xã hội phi tập trung, danh tính phi tập trung, tài sản thực tế (RWA), stablecoin,... Tất cả các trường hợp sử dụng mới này đều thúc đẩy ví EVM và Ethereum như một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy.
Một số trường hợp sử dụng này ban đầu bắt đầu trên mạng chính Ethereum, nay đang chuyển dần sang các blockchain lớp 2 (L2) được xây dựng trên nền tảng Ethereum. Nhiều công ty và nhà phát triển hàng đầu trong lĩnh vực mã hóa ưa thích một môi trường phát triển đáng tin cậy, nơi họ có nhiều quyền kiểm soát và hiệu quả kinh tế tốt hơn so với việc phát triển trực tiếp trên L1 – điều mà kiến trúc L2 của Ethereum mang lại. Những người phát triển trên L2 hay L3 không chỉ thu được lợi ích lớn hơn, mà còn tận dụng được tính bảo mật của Ethereum, hiệu ứng mạng của EVM, đồng thời thúc đẩy Ethereum như một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy. Một số L2 sẽ phát triển mạnh, một số có thể thất bại. Với một số trường hợp sử dụng, các nhà phát triển có thể nhận ra rằng việc ở lại trên mạng chính sẽ mang lại lợi thế thanh khoản lớn mà L2 không có. Dù kết quả nào xảy ra, Ethereum đều được hưởng lợi.
Đã có nhiều tranh luận về việc liệu L2 có đóng góp giá trị cho Ethereum hay sẽ ăn mòn phí mạng chính và làm giảm giá trị của Ethereum. Gần đây, Standard Chartered hạ mục tiêu giá Ethereum từ 10.000 USD xuống 4.000 USD, với lý do là L2 của Coinbase (Base) sẽ ăn mòn phí mạng chính. Quan điểm này chỉ nhìn thấy cây mà không thấy rừng.
Lợi ích chính của L2 không phải là đóng góp phí cho mạng chính, mà là thúc đẩy ví EVM đến người dùng mới và quảng bá Ethereum như một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy. Việc sử dụng hệ sinh thái Ethereum (bao gồm mạng chính và L2) có thể làm giảm lượng cung ETH lưu hành – một đặc điểm tích cực, đã khiến Ethereum trở nên giảm phát nhiều hơn Bitcoin. Nhưng phí không phải là lợi ích chính từ các ứng dụng và L2.
Ethereum đang chiếm thị phần chủ đạo trong các lĩnh vực stablecoin, tài sản thực tế và NFT: Hiện nay, Ethereum là hệ sinh thái chính cho các nhà phát triển mới và các công ty lớn như JPMorgan, BlackRock, Coinbase, Robinhood thực hiện việc token hóa tài sản. Xu hướng này bắt đầu từ các tài sản bản địa mã hóa như token đồng nhất và NFT, nhưng nay đang ngày càng lan rộng sang đô la Mỹ, trái phiếu kho bạc, cổ phiếu, trái phiếu, tín dụng tư nhân, bất động sản... Hoạt động này diễn ra trên mạng chính hay L2, và L2 cuối cùng trả bao nhiêu phí cho mạng chính, sẽ ảnh hưởng đến lượng ETH bị tiêu hủy. Nhưng ngay cả khi tất cả hoạt động này diễn ra trên L2 và L2 trả rất ít phí cho mạng chính, sự phổ biến của các trường hợp sử dụng này vẫn sẽ thúc đẩy Ethereum như một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy.
5. Cơ hội trị giá hơn 100 nghìn tỷ USD
Một phương tiện lưu trữ giá trị gốc trên internet với tính trung lập đáng tin cậy là cơ hội thị trường lớn nhất hiện nay. Tổng vốn hóa thị trường của vàng khoảng 20 nghìn tỷ USD, còn cung tiền mở rộng toàn cầu (M2) khoảng 100 nghìn tỷ USD, vì vậy có thể nói đây là một cơ hội thị trường trị giá hơn 100 nghìn tỷ USD.
Các tiền mã hóa đạt được khả năng mở rộng xã hội thông qua tính trung lập đáng tin cậy và tính ứng dụng sẽ có cơ hội lớn nhất để nắm bắt cơ hội này. Hiện tại, chưa có câu chuyện hấp dẫn nào xoay quanh điều này, nhưng từ trải nghiệm sống và trong lĩnh vực mã hóa, tôi biết rằng thường thì câu chuyện càng mạnh thì có thể càng xa rời sự thật. Những ai tập trung vào mục tiêu cốt lõi và kháng cự được cám dỗ theo đuổi lợi ích ngắn hạn sẽ được đền đáp xứng đáng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@1confirmation
