Cơn sốt đầu tư tiền mã hóa: Vì sao Hàn Quốc trở thành một trong những thị trường sôi động nhất toàn cầu?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cơn sốt đầu tư tiền mã hóa: Vì sao Hàn Quốc trở thành một trong những thị trường sôi động nhất toàn cầu?
Khi lo lắng về tài sản, giá trị vật chất và khuynh hướng chấp nhận rủi ro cao đan xen vào nhau, làn sóng đầu tư tiền mã hóa thu hút gần chục triệu người này đã trở thành tấm gương phản chiếu cấu trúc kinh tế - xã hội Hàn Quốc.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Zen, PANews
Nhìn vào thị trường tiền mã hóa toàn cầu, có lẽ khó nơi nào sánh được với mức độ cuồng nhiệt của các nhà đầu tư Hàn Quốc. Họ liên tục đẩy giá các đồng tiền trên sàn giao dịch nội địa lên cao, thậm chí tạo nên hiện tượng "phát sinh phí kim chi" (kimchi premium) – cùng là Bitcoin, nhưng tại Hàn Quốc thường đắt hơn thị trường toàn cầu từ 3–5%.
Ngày 3 tháng 2 năm nay, do lo ngại về cuộc chiến thuế quan của Trump, "phát sinh phí kim chi" đối với Bitcoin tại Hàn Quốc đã tăng vọt lên 9,7% vào lúc 2 giờ sáng, mức cao nhất trong 10 tháng kể từ tháng 4 năm 2024. Thông thường, phát sinh phí kim chi tăng trong thời kỳ thị trường tăng mạnh, nhưng cũng có thể bùng phát trong giai đoạn bán tháo hoảng loạn, nguyên nhân là do áp lực bán tháo trên các sàn giao dịch Hàn Quốc thấp hơn so với thị trường toàn cầu.
Trong thị trường altcoin – lĩnh vực mà nhà đầu tư Hàn Quốc đặc biệt ưa chuộng – mức chênh lệch giá này còn điên rồ hơn nữa. Tháng 7 năm ngoái, token AVAIL sau khi niêm yết trên sàn Bithumb đã tăng vọt 1.300%, mức tăng cao hơn nhiều so với đa số các sàn giao dịch tập trung khác, và mức chênh lệch giá cao nhất vượt quá 200%.
Bạch Nghiễn Châu, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc, trong luận văn mang tên “Nghiên cứu về thị trường tài sản ảo Hàn Quốc và hiện tượng thao túng giá” đã chỉ ra: “Tỷ trọng giao dịch các tài sản ngoài top 10 tài sản ảo toàn cầu tại Hàn Quốc khá cao, khiến chúng dễ trở thành mục tiêu thao túng giá”. Những nhà đầu tư bị thao túng này giống hệt như những người chơi trong bộ phim truyền hình Hàn Quốc đang gây sốt trên Netflix – *Squid Game* – bị thúc đẩy bởi cám dỗ tiền bạc, lao vào trò chơi mà không hiểu rõ luật lệ.
Cơn sốt tiền mã hóa lan rộng khắp Hàn Quốc, số lượng nhà đầu tư mọi tầng lớp tăng mạnh
Theo báo Đông Á Nhật báo, ngày 21 tháng 3, nghị sĩ Đảng Dân chủ Chung Anh tiết lộ rằng ông đã nhận được dữ liệu từ 5 sàn giao dịch tiền mã hóa nội địa gồm Upbit, Bithumb, Coinone, Korbit và Gopax cho thấy vào cuối năm ngoái, tổng cộng có 9.667.023 nhà đầu tư sở hữu tài khoản giao dịch tại các sàn này, chiếm khoảng 18,7% dân số Hàn Quốc, tăng tới 52,6% so với năm trước đó. Tổng quy mô tài sản mã hóa mà những nhà đầu tư này nắm giữ đạt 105,01 nghìn tỷ won Hàn Quốc (khoảng 71,5 tỷ USD).
Cơn sốt tiền mã hóa này không chỉ lan rộng đến các nhà đầu tư bình thường mà còn thâm nhập sâu vào đội ngũ công chức. Theo tiết lộ từ Ủy ban Đạo đức Chính phủ Hàn Quốc ngày 27 tháng 3, trong số 2.047 công chức được khảo sát, hơn 20% nắm giữ tiền mã hóa, cao hơn một chút so với mức trung bình toàn quốc. 411 viên chức đầu tư vào tài sản mã hóa nắm giữ tổng cộng 14,4 tỷ won Hàn Quốc (9,8 triệu USD), tương đương gần 24.000 USD/người.
Sự bùng nổ về số lượng nhà đầu tư cũng mang lại lợi nhuận đáng kể cho các sàn giao dịch tiền mã hóa tại Hàn Quốc. Theo báo cáo của tờ Korea Herald, Dunamu – đơn vị vận hành sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất Hàn Quốc Upbit – đã tăng trưởng lợi nhuận hoạt động 85% trong năm 2024, đạt 1,19 nghìn tỷ won Hàn Quốc (811 triệu USD).
Thực tế, phạm vi giao dịch của nhà đầu tư Hàn Quốc không chỉ giới hạn ở các nền tảng nội địa. Trong những năm gần đây, xu hướng dòng tiền chảy sang các sàn giao dịch nước ngoài ngày càng rõ rệt. Theo tiết lộ của Cơ quan Tình báo Tài chính Hàn Quốc (FIU) vào tháng 11 năm ngoái, trong nửa đầu năm 2023, tổng giá trị tài sản mã hóa chuyển từ các sàn giao dịch nội địa Hàn Quốc ra nước ngoài lên tới 52,3 nghìn tỷ won, trong đó 203.000 người dùng lựa chọn Binance hoặc Coinbase.
Bên cạnh số lượng tham gia đông đảo và quy mô vốn lớn, nhà đầu tư Hàn Quốc còn có khẩu vị rủi ro khá cao, họ có xu hướng ưa chuộng các altcoin biến động mạnh. Trên Upbit, khoảng 80% giao dịch là các token ngoài Bitcoin và Ethereum, khiến thị trường tiền mã hóa Hàn Quốc trở thành một "sân chơi đầu cơ".
Vậy điều gì đã thúc đẩy người dân Hàn Quốc say mê đầu tư tiền mã hóa đến vậy? Theo báo cáo "Hiện trạng thị trường tiền mã hóa Hàn Quốc" do Presto Labs công bố năm ngoái, kể từ năm 2017, Hàn Quốc luôn là một trong những thị trường lớn nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, đồng won Hàn Quốc liên tục đứng thứ hai trong khối lượng giao dịch bằng tiền pháp định toàn cầu. Báo cáo cho biết, cơn sốt đầu tư tiền mã hóa tại Hàn Quốc bắt nguồn từ tỷ lệ phổ cập internet cực cao, dân số am hiểu công nghệ, văn hóa đầu tư ưa mạo hiểm, và xã hội đơn sắc tộc giúp các xu hướng lan truyền nhanh chóng.
Hơn nữa, khao khát mãnh liệt về tiền bạc và vật chất trong xã hội Hàn Quốc cũng trở thành môi trường lý tưởng nuôi dưỡng các nhà đầu cơ.
Chủ nghĩa vật chất và triết lý “tiền bạc là trên hết”
Gần đây, trong giới nhân viên trẻ Hàn Quốc, cụm từ “liệu pháp tài chính” (jeogeun chiryu) đang trở nên phổ biến, ám chỉ việc dùng tiền để chữa lành tâm hồn, giảm căng thẳng hoặc trầm cảm. Không khó để hình dung, khi một nhân viên làm việc vất vả, kiệt sức, bỗng nhiên nhận được lương hay thưởng, niềm vui lập tức xua tan áp lực, thậm chí các triệu chứng khó chịu về thể chất cũng giảm đi đáng kể.
Xét trên góc độ khoa học, “liệu pháp tài chính” này có thể là khả thi. Con người vốn dĩ sinh ra đã có tâm lý được khen thưởng, mong muốn nỗ lực của mình được đáp trả xứng đáng. Đối với thế hệ M – sinh từ 1981 đến 1996, lớn lên trong thời đại toàn cầu hóa và Internet – và thế hệ Z – sinh từ 1997 đến 2010 – họ vừa coi tiền bạc là thước đo giá trị cá nhân quan trọng, vừa chịu áp lực kinh tế lớn và rất coi trọng phần thưởng. Do đó, khi nhận được phần thưởng kinh tế tương ứng, áp lực tâm lý sẽ được giảm bớt.
Một phần nào đó, sự chấp nhận rộng rãi của thế hệ M và Z tại Hàn Quốc đối với “liệu pháp tài chính” cho thấy, trong bối cảnh hệ thống kinh tế và an sinh xã hội yếu kém, tích lũy tiền bạc như một mục tiêu hàng đầu đã trở thành quan niệm ăn sâu. Dự án nghiên cứu quốc tế World Values Survey (WVS) trong cuộc khảo sát giá trị toàn cầu năm 2018 cũng xác nhận hiện tượng này. Khảo sát cho thấy 45% người dân Hàn Quốc tự nhận mình là “chủ nghĩa vật chất”, tỷ lệ này cao hơn hẳn so với Nhật Bản (21,6%), Pháp (19,2%) và Mỹ (14,4%).
Thêm vào đó, theo một khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố vào tháng 11 năm 2021, người dân Hàn Quốc đặt sự ổn định kinh tế lên hàng đầu, lựa chọn “hạnh phúc vật chất” làm nguồn ý nghĩa sống cao nhất, tiếp theo mới là sức khỏe tinh thần - thể chất và các mối quan hệ gia đình – trái ngược hoàn toàn với 14 quốc gia khác được khảo sát, nơi “gia đình và con cái” được xếp hạng đầu tiên. Với tâm lý này, ngay cả trong các mối quan hệ xã hội, tiền bạc cũng thường chiếm vị trí chi phối.
Khát vọng tiền bạc mãnh liệt này cũng khiến nhiều người dân Hàn Quốc, đặc biệt là thế hệ trẻ, lựa chọn đầu tư sử dụng đòn bẩy. Theo thống kê của Cơ quan Quản lý Tài chính Hàn Quốc (FSS), trong vòng 12 tháng tính đến tháng 10 năm 2024, tổng nợ của người dân Hàn Quốc đạt 476,9 nghìn tỷ won, trong đó gần 28% (134 nghìn tỷ won) do nhóm người trong độ tuổi 20–30 vay mượn.
Bên cạnh đó, xã hội Hàn Quốc tồn tại tâm lý ghen tị và so sánh mạnh mẽ, điều này thể hiện rõ qua câu tục ngữ “anh em họ mua đất, tôi đau bụng” (sajon-i ttang-eul sa-myeon baega aph-ta). Trong môi trường như vậy, con người dễ sinh lòng ngưỡng mộ, ghen tị với những người giàu có. Đặc biệt khi tiền bạc được xem là tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá thành công, khao khát về của cải ở một bộ phận người dân Hàn Quốc càng trở nên mãnh liệt hơn.
Khát khao về tài chính này cũng khiến các nhà đầu tư thông thường đổ xô theo đuổi những nhà đầu tư thành công, do đó các KOL tiền mã hóa tại Hàn Quốc có ảnh hưởng rất lớn. Họ đăng tải thông tin qua YouTube hoặc các nhóm Telegram, dẫn dắt người theo dõi mua dự án này hay dùng link giới thiệu có hoa hồng của họ để đăng ký sàn giao dịch. Một số KOL hàng đầu có thể kiếm được hàng triệu USD mỗi tháng từ hoa hồng. Ngay cả streamer nổi tiếng Inbeom còn tung ra meme coin riêng mang tên BugsCoin. Tuy nhiên, các KOL này thường đi kèm tranh cãi lớn về việc “cắt cỏ” (pump and dump), trong khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ tại Hàn Quốc như cỏ dại, gió xuân thổi qua lại mọc lên, bất chấp đã trải qua hai cuộc khủng hoảng lớn là Terra và FTX vẫn cứ ào ào lao vào.
Trước hiện tượng trên, giáo sư Jeon Hong-jin thuộc Khoa Tâm thần học, Bệnh viện Samsung Seoul cho rằng, nếu đã quen với “liệu pháp tài chính”, con người sẽ khao khát tiền bạc mạnh mẽ hơn, và theo thời gian, để đạt được mức độ thỏa mãn tâm lý như cũ, họ cần ngày càng nhiều tiền hơn. Nhưng tài nguyên vật chất thì hữu hạn, do đó “liệu pháp tài chính” không thể là giải pháp lâu dài. Ông bổ sung thêm: “Nếu vì muốn ‘được điều trị tài chính’ mà nghiện đầu tư tiền mã hóa hay cổ phiếu, ngược lại có thể gây ra các vấn đề tâm lý nghiêm trọng hơn.”
Dưới trật tự tài sản cứng nhắc, thị trường tiền mã hóa trở thành lối thoát
Tại Hàn Quốc, nơi tầng lớp và tài sản bị đóng băng nghiêm trọng, cơ hội tích lũy tài sản của thế hệ trẻ thường bị hạn chế. Tuy nhiên, dưới ảnh hưởng của tư tưởng “tiền bạc là trên hết”, khi các hình thức đầu tư truyền thống thất bại và kênh tăng trưởng tài sản khan hiếm, điều này phần nào tạo nên động lực thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường tiền mã hóa tại Hàn Quốc.
Tại Hàn Quốc, tích lũy tài sản lâu nay phụ thuộc chủ yếu vào thị trường bất động sản và chứng khoán. Đặc biệt, bất động sản – từng được coi là kênh đầu tư chính – nay đã trở thành yếu tố kìm hãm tăng trưởng kinh tế và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội. Điểm chung của hai loại tài sản này là sự tích lũy thường dựa vào những người tham gia thị trường sớm và nắm giữ dài hạn, từ đó hình thành nhóm lợi ích lớn. Nhóm này kiểm soát giá tài sản, ảnh hưởng đến chính sách và thiết lập rào cản tiếp cận thị trường, khiến sự tăng trưởng tài sản rơi vào hiệu ứng “Matthew” (giàu càng giàu), tạo ra khoảng cách ngày càng lớn đối với người dân bình thường, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Do rào cản tham gia thị trường bất động sản quá cao, dù có thu nhập ổn định, người trẻ vẫn khó có thể tăng trưởng tài sản qua kênh truyền thống này. Còn thị trường chứng khoán, dù đã xuất hiện hiện tượng “kiến Đông học” (chỉ các nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc), nhưng về bản chất vẫn do các tổ chức lớn, tức các nhà đầu tư tổ chức chi phối, ảnh hưởng của nhà đầu tư cá nhân vẫn rất hạn chế.
Giám đốc Viện Nghiên cứu Tài chính Xã hội Hàn Quốc Han Young-seob nói: “Xã hội Hàn Quốc đã chuyển sang tâm lý thắng – thua. Đất nước này không có hệ thống an sinh mạnh mẽ như Bắc Âu. Có rất nhiều tranh luận xung quanh các vấn đề như hưu trí quốc gia cạn kiệt. Thế hệ lớn tuổi thảo luận các vấn đề này từ góc nhìn của họ, còn người trẻ hầu như không có tiếng nói.”
Trong bối cảnh lo lắng về thực tại và tương lai, thị trường tiền mã hóa lại mở ra một con đường tích lũy tài sản khác biệt. Nhờ đặc tính phi tập trung, nó ít chịu sự kiểm soát của các nhóm lợi ích. Với những người hưởng lợi từ hệ thống tài sản truyền thống, thị trường tiền mã hóa có thể là một trò chơi xa lạ và khó hiểu, bởi nó không tuân theo logic vận hành của thị trường tài chính truyền thống, mà chứa đựng nhiều yếu tố như công nghệ, cộng đồng và tâm lý thị trường.
Hơn nữa, ngành công nghiệp tiền mã hóa vẫn đang trong giai đoạn sơ khai, tạo điều kiện cho người trẻ có vốn hạn chế tham gia. Dù nhiều người dự đoán thị trường tiền mã hóa sẽ trải qua quá trình tương tự bong bóng Internet, có thể gặp vỡ bong bóng, nhưng họ vẫn kỳ vọng vào sự phát triển lâu dài và tăng trưởng tài sản từ đó.
Trong bối cảnh việc làm bất ổn, thu nhập đình trệ và di động xã hội suy giảm, đối với những người khó nâng cao vị thế kinh tế bằng phương tiện truyền thống, tiền mã hóa trở thành một “biểu tượng hy vọng”. Nói cách khác, thị trường tiền mã hóa có thể chính là sản phẩm mới được sinh ra từ sự bất bình đẳng do mô hình tích lũy tài sản truyền thống tại Hàn Quốc tạo nên.
Tất nhiên, hy vọng này cũng đi kèm rủi ro.
Đáng chú ý, khác với phân bố tuổi tác nhà đầu tư mà mọi người thường nghĩ, tiết lộ mới nhất từ nghị sĩ An Do-jeok còn cho thấy, số lượng nhà đầu tư trung niên và cao tuổi tại Hàn Quốc đang tăng mạnh, khoảng một phần tư nhà đầu tư tiền mã hóa có độ tuổi trên 50. Thậm chí, trong nhóm “nhà đầu tư lớn” nắm giữ hơn 1 tỷ won tiền ảo, một nửa đã trên 50 tuổi.
Giáo sư Cho Yeon-sung, Đại học Nữ sinh Đức Thành, chuyên ngành Thương mại Quốc tế, cho rằng trước khi cơn sốt thị trường tiền mã hóa tại Hàn Quốc biến thành cơn cuồng, xã hội Hàn Quốc cần nghiêm túc suy nghĩ về các giải pháp hợp lý. Cốt lõi của giải pháp phải là kiểm soát mạnh mẽ hành vi độc quyền vượt luật pháp kéo dài của các nhóm lợi ích, và điều chỉnh tận gốc hệ thống phân phối tài sản đã nghiêng nặng nghiêm trọng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
