Trong bối cảnh thị trường giảm mạnh, làm thế nào để quản lý rủi ro giao dịch hiệu quả?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Trong bối cảnh thị trường giảm mạnh, làm thế nào để quản lý rủi ro giao dịch hiệu quả?
Nếu bạn đọc đến điều 8 mà phản ứng là “Ha ha, tôi sẽ không bao giờ làm những việc này”, thì rất có thể bạn cần lập tức giảm 1/3 rủi ro.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: goodalexander
Biên dịch: TechFlow
Bài học thứ nhất: Hiểu rõ mức độ giảm sâu tối đa của danh mục đầu tư tổng thể
Bước đầu tiên trong quản lý rủi ro là hiểu toàn diện mức giảm sâu tối đa (Drawdown) mà danh mục đầu tư của bạn có thể phải đối mặt. Cụ thể, hãy liệt kê tất cả các vị thế đầu tư của bạn, chuyển đổi thành chuỗi lợi nhuận tổng thể và phân tích mức giảm sâu theo các khía cạnh sau:
A. Mức giảm sâu tối đa từ đỉnh đến đáy (Peak to Trough Drawdown).
B. Mức giảm sâu trong từng giao dịch đơn lẻ, đặc biệt là mức giảm sâu qua đêm (Session Level Drawdown – trong đầu tư cổ phiếu, mức giảm sâu qua đêm rất quan trọng vì bạn không thể bán ra vào ban đêm).
C. Mức giảm sâu hàng ngày (Daily Drawdown).
D. Mức giảm sâu hàng tháng (Monthly Drawdown).
Khi thực hiện các phân tích này, đừng xem xét bất kỳ yếu tố thị trường cụ thể nào, hãy giữ thái độ trung lập.
Nên phân tích dữ liệu giảm sâu trong 1 năm vừa qua và 10 năm vừa qua. Tuy nhiên, có thể một số công cụ trong danh mục đầu tư của bạn thiếu dữ liệu giá lịch sử kéo dài 10 năm. Trong trường hợp đó, hãy xây dựng ma trận lợi nhuận và chọn công cụ thay thế. Ví dụ, với các công cụ có lịch sử ngắn như Hyperliquid, có thể chọn XRP làm công cụ thay thế vì nó có dữ liệu từ năm 2015.
Một câu hỏi quan trọng trong đầu tư hoặc giao dịch là: Liệu có khả năng thua lỗ vượt quá phạm vi dự kiến hay không? Bạn cần giả định rằng biến động thực tế của thị trường có thể vượt quá giá trị mô phỏng của bạn, bởi vì thị trường thường xuyên phá vỡ giới hạn dữ liệu lịch sử.
Giảm sâu tối đa = Max (3 lần mức thua lỗ tối đa trong 1 năm qua, 1.5 lần mức thua lỗ tối đa trong 10 năm qua).
Một lời nhắc nhở quan trọng khác: Khi tính toán các mức giảm sâu này, cần loại bỏ lợi thế chiến lược của bạn, chỉ tính toán khoản thua lỗ của chính công cụ, chứ không phải thua lỗ dựa trên mức giảm sâu.
Chỉ số then chốt để đo hiệu quả quản lý rủi ro là: tỷ lệ phần trăm lợi nhuận hàng tháng so với mức giảm sâu tối đa. So sánh với đó, tỷ lệ Sharpe (Sharpe Ratio) không phù hợp để đo rủi ro thực tế, vì nó không phản ánh được tình huống thực tế (ví dụ: liệu bạn có sụp đổ và chuyển nghề kế toán vì thua lỗ lớn hay không).
Bài học thứ hai: Hiểu rõ mức độ phơi nhiễm Beta thị trường then chốt của bạn
Trong quản lý rủi ro, việc hiểu rõ mối liên hệ giữa danh mục đầu tư của bạn với thị trường (tức là mức độ phơi nhiễm Beta) là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số nhóm phơi nhiễm Beta thị trường điển hình:
Thị trường tài chính truyền thống (TradFi):
-
Chỉ số S&P 500 (mã: SPY)
-
Chỉ số Russell 2000 (mã: IWM)
-
Chỉ số Nasdaq (mã: QQQ)
-
Dầu mỏ (Oil, mã: USO)
-
Vàng (Gold, mã: GLD)
-
Chỉ số thị trường Trung Quốc (mã: FXI)
-
Chỉ số thị trường châu Âu (mã: VGK)
-
Chỉ số đô la Mỹ (Dollar Index, mã: DXY)
-
Trái phiếu kho bạc Mỹ (Treasuries, mã: IEF)
Thị trường tiền mã hóa (Crypto):
-
Ethereum (ETH)
-
Bitcoin (BTC)
-
Top 50 altcoin (không bao gồm ETH và BTC)
Hầu hết các chiến lược đầu tư đều không có chiến lược bắt điểm thị trường rõ ràng đối với những mức phơi nhiễm Beta này. Do đó, những rủi ro này nên được giảm thiểu xuống gần bằng không. Thông thường, cách hiệu quả nhất là sử dụng công cụ kỳ hạn (futures), vì chi phí tài trợ thấp hơn và yêu cầu vốn bảng cân đối ít hơn.
Nguyên tắc đơn giản: Hiểu rõ tất cả các rủi ro của bạn. Nếu có rủi ro chưa chắc chắn, hãy cố gắng phòng hộ để tránh.
Bài học thứ ba: Hiểu rõ mức độ phơi nhiễm các yếu tố then chốt
Trong đầu tư, "phơi nhiễm yếu tố" (factor exposure) là mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thị trường cụ thể đến danh mục đầu tư của bạn. Dưới đây là một số yếu tố phơi nhiễm phổ biến:
-
Yếu tố động lượng (Momentum): Tập trung vào xu hướng giá, mua tài sản đang tăng, bán tài sản đang giảm.
-
Yếu tố giá trị (Value): Đầu tư vào các tài sản bị định giá thấp, ví dụ như cổ phiếu có P/E thấp.
-
Yếu tố tăng trưởng (Growth): Đầu tư vào các tài sản có doanh thu hoặc lợi nhuận tăng nhanh.
-
Yếu tố carry (Carry): Dùng nguồn vốn chi phí thấp để đầu tư vào tài sản sinh lời cao.
Những yếu tố này khó nắm bắt trong thực tế. Ví dụ, bạn có thể dùng ETF (như MTUM) để tận dụng yếu tố động lượng của S&P 500, nhưng thực tế điều này đồng nghĩa với việc chiến lược của bạn có thể nghiêng về "mua đuổi, bán cắt". Điều này càng phức tạp khi trong các chiến lược theo xu hướng, bạn có thể chủ ý chấp nhận một số rủi ro yếu tố.
Một số chỉ số hiệu quả để đo mức phơi nhiễm yếu tố bao gồm:
-
Điểm Z trung bình về giá ở phần không phải chiến lược xu hướng (đo vị trí tương đối của giá).
-
P/E trung bình ở phần không phải chiến lược giá trị (hoặc chỉ số tương đương).
-
Tốc độ tăng trưởng doanh thu trung bình ở phần không phải chiến lược tăng trưởng (hoặc tốc độ tăng chi phí).
-
Lợi suất trung bình của danh mục (nếu lợi suất của bạn nằm trong khoảng hai con số trung bình, có thể bạn đang chịu rủi ro yếu tố carry cao).
Trong thị trường tiền mã hóa, yếu tố xu hướng thường mất hiệu lực khi thị trường biến động mạnh, vì quá nhiều nhà đầu tư dùng chiến lược tương tự khiến rủi ro tiềm tàng bị khuếch đại. Trong thị trường ngoại hối, các chiến lược lợi suất (như carry trade) cũng gặp vấn đề tương tự – lợi suất càng cao thì rủi ro tiềm tàng càng lớn.
Bài học thứ tư: Điều chỉnh quy mô vị thế dựa trên biến động ngầm (implied volatility), hoặc thiết lập rõ ràng các thông số quy mô vị thế cho các môi trường thị trường khác nhau
Trong quản lý rủi ro, việc sử dụng biến động ngầm (Implied Volatility) thay vì biến động thực hiện (Realized Volatility) để điều chỉnh quy mô vị thế giúp ứng phó tốt hơn với sự bất định của thị trường. Ví dụ, khi báo cáo tài chính sắp công bố hoặc bầu cử đang đến gần, biến động ngầm thường phản ánh chính xác hơn kỳ vọng thị trường.
Một công thức điều chỉnh đơn giản là: (biến động ngầm / biến động thực tế 12 tháng qua) × mức giảm sâu tối đa trong 3 năm qua = mức giảm sâu tối đa giả định cho mỗi công cụ
Theo công thức này, đặt giới hạn rõ ràng về mức giảm sâu tối đa cho từng công cụ. Nếu một công cụ thiếu dữ liệu biến động ngầm, điều đó có thể cho thấy thanh khoản của nó không đủ, cần đặc biệt lưu ý.
Bài học thứ năm: Cẩn trọng với tác động chi phí do thanh khoản kém (rủi ro thanh khoản)
Trong các thị trường thanh khoản kém, chi phí giao dịch có thể tăng đáng kể. Một nguyên tắc cơ bản là: Đừng bao giờ giả định rằng bạn có thể bán ra hơn 1% khối lượng giao dịch hàng ngày trong một ngày mà không gây ảnh hưởng lớn đến giá.
Nếu thị trường trở nên kém thanh khoản, bạn có thể mất vài ngày mới thoát được toàn bộ vị thế. Ví dụ, nếu vị thế của bạn chiếm 10% khối lượng giao dịch ngày hôm đó, bạn có thể cần tới 10 ngày để thanh lý xong. Để tránh tình trạng này, nên tránh nắm giữ vị thế vượt quá 1% khối lượng giao dịch hàng ngày. Nếu buộc phải vượt tỷ lệ này, khi mô hình hóa mức thua lỗ tối đa, nên giả định rằng cứ mỗi 1% mức giảm sâu tăng thêm, rủi ro sẽ tăng gấp đôi (dù có vẻ thận trọng quá mức, nhưng giả định này rất quan trọng trong thực tế).
Bài học thứ sáu: Xác định rõ “rủi ro duy nhất có thể khiến tôi sụp đổ” và thực hiện quản lý rủi ro định tính
Mặc dù các phương pháp trên chủ yếu là phân tích định lượng, quản lý rủi ro cũng cần có đánh giá định tính mang tính tiên liệu. Bất kỳ lúc nào, danh mục đầu tư của chúng ta cũng có thể đang đối mặt với các phơi nhiễm yếu tố ẩn. Ví dụ, các nhà đầu tư đang nắm giữ vị thế mua USDCAD có thể đang đối mặt với rủi ro liên quan đến thuế quan của Trump. Những rủi ro như vậy thường không thể nắm bắt bằng biến động lịch sử, vì các sự kiện tin tức thay đổi quá nhanh.
Một thói quen quản lý rủi ro tốt là thường xuyên tự hỏi: “Điều gì là thứ duy nhất có thể khiến tôi sụp đổ?”
Nếu bạn nhận ra vị thế mình đang nắm giữ có liên quan đến một rủi ro tiềm tàng nào đó, ví dụ như mối liên hệ giữa vị thế USDCAD và thuế quan Trump, hãy cân nhắc phòng hộ rủi ro này thông qua giao dịch giá trị tương đối (ví dụ như đầu tư cổ phiếu Mexico thay vì cổ phiếu Mỹ).
Thực tế, hầu hết các khoản thua lỗ lớn trong lịch sử đều không quá bất ngờ trong khung thời gian vài tuần. Ví dụ, trong giai đoạn “Taper Tantrum”, thị trường đã sớm nhận ra các tài sản nhạy cảm với lãi suất có thể gặp vấn đề. Tương tự, trước khi rủi ro COVID bùng phát, nhiều dấu hiệu đã xuất hiện. Bằng cách nhận diện sớm các rủi ro này, bạn có thể bảo vệ danh mục đầu tư tốt hơn.
Bài học thứ bảy: Xác định rõ giới hạn rủi ro của bạn ngay từ đầu trong khuôn khổ quản lý rủi ro
Trước khi thực hiện bất kỳ khoản đầu tư hay đặt cược nào, bạn nhất thiết phải xác định rõ các câu hỏi then chốt sau:
-
Nội dung đặt cược cụ thể là gì? Bạn cần hiểu rõ logic cốt lõi và mục tiêu của giao dịch này.
-
Bạn sẵn sàng chịu thua lỗ bao nhiêu? Thiết lập sẵn một phạm vi thua lỗ chấp nhận được để tránh ra quyết định theo cảm xúc.
-
Làm thế nào để giảm phơi nhiễm thị trường? Nếu thị trường diễn biến xấu, bạn có chiến lược kiểm soát rủi ro đầy đủ không?
-
Có thể thoát giao dịch kịp thời hay không? Nếu giao dịch bất lợi với bạn, bạn có thể đóng vị thế nhanh chóng không? Có cần thu nhỏ quy mô vị thế từ trước không?
-
Tình huống xấu nhất là gì? Nhận diện các yếu tố rủi ro có thể dẫn đến thua lỗ nghiêm trọng và chuẩn bị sẵn phương án ứng phó.
Hãy ghi lại các câu trả lời cho những câu hỏi này, hoặc theo dõi chúng bằng một phương thức nào đó để giúp bạn quản lý rủi ro rõ ràng hơn.
Bài học thứ tám: Tự phản ánh về hiệu suất quản lý rủi ro của bản thân
Trong quản lý rủi ro, việc giữ nhận thức tỉnh táo về hiệu suất của chính mình là cực kỳ quan trọng. Nếu phản ứng của bạn khi đọc đến đây là “Ha ha, tôi chẳng bao giờ làm mấy cái này” hoặc “Cái này liên quan gì đến việc tôi ăn burger Wendy’s”, thì rất có thể bạn cần lập tức cắt giảm 1/3 rủi ro, hoặc ngay từ đầu không nên đảm nhận những rủi ro này.
Xin nhớ rằng, thực đơn của Wendy’s rẻ tiền và đơn giản – nếu bạn coi thị trường giống như Wendy’s, thì quy mô vị thế của bạn cũng nên giữ ở mức rủi ro thấp, chứ không nên “cược” xa xỉ như đang ở khách sạn Ritz.
Tất nhiên, tôi cũng hiểu rõ rằng phần lớn mọi người sẽ không làm theo đầy đủ các đề xuất này. Tôi hoàn toàn hiểu rằng việc đăng tải nội dung này có thể là vô ích, nên bạn không cần phải nhắc tôi điều đó nữa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@goodalexander
