Phát hành token từ chỗ do quỹ đầu tư mạo hiểm dẫn dắt chuyển sang do cộng đồng thúc đẩy, huy động vốn cộng đồng là hấp dẫn thật sự hay chỉ là cái bẫy?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phát hành token từ chỗ do quỹ đầu tư mạo hiểm dẫn dắt chuyển sang do cộng đồng thúc đẩy, huy động vốn cộng đồng là hấp dẫn thật sự hay chỉ là cái bẫy?
Sự trỗi dậy của gây quỹ cộng đồng đánh dấu một bước chuyển lớn từ mô hình truyền thống do các nhà đầu tư mạo hiểm dẫn dắt sang mô hình do cộng đồng thúc đẩy.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Francesco
Biên dịch: TechFlow
Các đợt phát hành token do cộng đồng dẫn dắt đang trỗi dậy trở lại, xu hướng này thách thức mô hình truyền thống vốn do các nhà đầu tư tổ chức chi phối.
Để phân tích sự thay đổi này, chúng ta sẽ tìm hiểu các xu hướng gần đây, bao gồm các trường hợp Hyperliquid và Echo, đồng thời đánh giá tâm lý cộng đồng cũng như hiệu suất thị trường của các phương thức phân phối token khác nhau.
Phát hành token do cộng đồng dẫn dắt: Xu hướng mới nổi lên
Những tháng gần đây, các hoạt động gây quỹ do cộng đồng thúc đẩy đã phục hồi rõ rệt.
Dường như có một vài yếu tố then chốt đứng sau xu hướng này.
1. Tâm lý tích cực của thị trường đối với việc gây quỹ cộng đồng
Trong mô hình phát hành token trước đây do các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) chi phối, token thường biểu hiện kém ngay sau khi ra mắt.
Lưu lượng giao dịch thấp, phân bổ token mất cân bằng và kế hoạch mở khóa nghiêm ngặt thường dẫn đến tình trạng giá giảm liên tục. Theo thời gian, tâm lý thị trường dần nghiêng về mô hình phát hành do cộng đồng dẫn dắt.
Sự chuyển biến này chịu ảnh hưởng lớn từ Hyperliquid. Trường hợp Hyperliquid cho thấy rằng một sản phẩm trưởng thành nếu kết hợp với một cộng đồng được nuôi dưỡng cẩn thận, không chỉ có thể giảm sự phụ thuộc vào vốn VC mà còn hiệu quả trong việc tránh được vấn đề phổ biến là sụt giảm giá trị token sau khi phát hành.
Hơn nữa, khi ngày càng nhiều token mới gia nhập thị trường, các dự án cần tìm cách để nổi bật giữa cạnh tranh, và sự tham gia của cộng đồng đang trở thành yếu tố khác biệt then chốt. Do đó, mô hình "phát hành công bằng" quay trở lại ánh sáng.
Xu hướng này cũng mang lại cơ hội mới cho các nhà đầu tư cá nhỏ, giúp họ tham gia vào những dự án đầu tư trước đây chỉ giới hạn cho các nhà đầu tư tổ chức. Trong một số trường hợp, mô hình do cộng đồng dẫn dắt thậm chí cho phép nhà đầu tư cá nhỏ tiếp cận token với mức giá tốt hơn cả các nhà đầu tư truyền thống.
2. Dilemma của việc nhận hỗ trợ từ quỹ đầu tư mạo hiểm
Ngày nay, người dùng ngày càng hoài nghi với các dự án phân bổ phần lớn token cho các quỹ VC và nhà đầu tư tổ chức. Điều này khiến các nhóm dự án rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: làm sao vừa đảm bảo nguồn vốn cần thiết, vừa duy trì tính công bằng trong phân bổ token.
Mặc dù nhiều người sáng lập coi trọng sự tham gia dân chủ của cộng đồng, họ thường phải đối mặt với vấn đề thực tế hơn: làm thế nào để huy động đủ vốn để hoàn thiện phát triển sản phẩm.
Mô hình phân phối do cộng đồng thúc đẩy tuy cung cấp cơ chế phân bổ công bằng hơn, nhưng cũng đặt ra sự bất định về tính ổn định tài chính và sự hỗ trợ từ các nhà đầu tư chiến lược.
Dù vậy, mô hình này vẫn sở hữu những lợi thế độc đáo:
-
Giúp dự án xây dựng một cộng đồng người dùng trung thành
-
Thúc đẩy quá trình lặp lại phát triển và thử nghiệm sản phẩm
-
Khiến dự án tập trung hơn vào việc tạo giá trị dài hạn, thay vì lợi ích ngắn hạn của nhà đầu tư.
Nếu cấu trúc phân bổ token quá phụ thuộc vào các nhà đầu tư tổ chức, thường dẫn đến sự lệch pha giữa biến động giá ngắn hạn và mục tiêu chiến lược dài hạn của dự án. Vấn đề này thường biểu hiện qua các cơ chế mở khóa token nghiêm ngặt, ảnh hưởng thêm đến sức khỏe của nền kinh tế token.
Hơn nữa, sự kiểm soát quá mức từ các nhà đầu tư tổ chức còn làm suy yếu tiếng nói của nhà đầu tư cá nhỏ trong quản trị dự án và phát triển dài hạn. Thiếu cảm giác tham gia có thể khiến mức độ hoạt động của cộng đồng giảm xuống, cuối cùng làm mất đi sự quan tâm và chú ý của nhà đầu tư.
Các điểm đau phổ biến
-
Vấn đề đặc quyền: Các nhà đầu tư sớm và cố vấn thường nhận được điều kiện token ưu đãi và quyền tiếp cận sớm hơn các thành viên cộng đồng thông thường, tạo ra sự bất công rõ ràng.
-
Tác động quản trị hạn chế: Dù nhiều dự án tuyên bố do cộng đồng dẫn dắt, nhưng ảnh hưởng của các holder token cá nhỏ trong các quyết định thực tế thường rất hạn chế.
-
Mâu thuẫn giữa chiến lược và tâm lý thị trường: Nhóm dự án thường tập trung vào phát triển dài hạn, nhưng giá token lại thường bị chi phối bởi tâm lý giao dịch ngắn hạn.
Sở thích của cộng đồng: Người dùng quan tâm điều gì nhất?
Từ các cuộc thảo luận trên mạng xã hội và sự trỗi dậy của các nền tảng như Echo, có thể thấy người dùng tiền mã hóa ngày càng bất mãn với hiện tượng các quỹ VC và nhà đầu tư tổ chức được hưởng đặc quyền.
Tiếng nói đòi hỏi một môi trường đầu tư công bằng hơn ngày càng mạnh mẽ trong cộng đồng.
Kỳ vọng chính của cộng đồng
-
Cơ hội đầu tư bình đẳng: Cộng đồng mong muốn có được điều kiện đầu tư tương tự như VC, bao gồm định giá token công bằng và quy trình tham gia đơn giản hơn.
-
Mô hình kinh tế token rõ ràng: Quy tắc phân bổ token minh bạch là chìa khóa xây dựng niềm tin của nhà đầu tư.
-
Cơ chế tham gia bao trùm: Cơ hội đầu tư không nên chỉ giới hạn ở các "cá voi" (cá nhân có giá trị cao), mà cần mở rộng công bằng cho mọi nhà đầu tư.
-
Nhiều con đường tham gia đa dạng: Dù là cung cấp thanh khoản, tham gia xây dựng nền tảng hay mua trực tiếp token, người dùng đều nên có nhiều cách để tham gia vào dự án.
Các yếu tố cấu trúc
-
Cơ chế mở khóa token rõ ràng: Kế hoạch mở khóa minh bạch có thể hiệu quả trong việc làm dịu biến động thị trường và ngăn chặn việc bán tháo đột ngột từ nội bộ.
-
Cơ cấu quản trị cân bằng: Mặc dù các holder sở hữu lượng lớn token có ảnh hưởng lớn hơn, nhưng thông qua bỏ phiếu ủy quyền hoặc mô hình quản trị dựa trên thời gian nắm giữ, có thể tăng quyền tham gia của các nhà đầu tư nhỏ.
-
Cơ chế phân phối thưởng rõ ràng: Dự án nên xây dựng khung thưởng minh bạch, ví dụ như thưởng thông qua staking, mua lại token hoặc chia sẻ lợi nhuận, nhằm tạo giá trị cho người nắm giữ token.
-
Phát triển lấy cộng đồng làm trung tâm: Tương tác định kỳ với cộng đồng, quy trình quản trị minh bạch và hỗ trợ tài chính cho các dự án do cộng đồng dẫn dắt là chìa khóa duy trì sự tham gia lâu dài.
Xu hướng thay đổi: Ảnh hưởng đến thị trường
Khi ngày càng nhiều dự án áp dụng chiến lược lấy cộng đồng làm trung tâm, một số xu hướng then chốt dần xuất hiện:
Các cơ chế phát hành token sáng tạo
-
Cộng đồng thực sự nắm quyền lực: Các dự án đang chuyển từ quản trị biểu tượng sang trao quyền thực chất, cho phép người nắm giữ token trực tiếp tham gia vào thay đổi giao thức, phân bổ vốn và các quyết định chiến lược. Bao gồm việc áp dụng hệ thống bỏ phiếu theo tỷ trọng và trao quyền quản lý kho bạc trực tiếp cho cộng đồng.
-
Cơ chế thưởng tham gia đa dạng: Nhiều dự án bắt đầu thử nghiệm các cách thưởng sáng tạo, ví dụ như lợi nhuận staking động, phân bổ token dựa trên đóng góp và hệ thống uy tín thưởng cho người tham gia tích cực dài hạn, thay vì chỉ phân bổ theo lượng token nắm giữ.
-
Mô hình kinh tế token hướng đến phát triển dài hạn: Các dự án chú trọng hơn đến việc thiết kế hệ thống token bền vững, với các cơ chế nội tại nhằm duy trì giá trị token, ví dụ như điều chỉnh cung linh hoạt, hệ thống mua lại kích hoạt theo mức sử dụng và các biện pháp khuyến khích gắn với tăng trưởng giao thức.
-
Giảm sự phụ thuộc vào vốn đầu tư mạo hiểm: Các dự án đang khám phá nhiều hình thức tài trợ đa dạng hơn, ví dụ như gây quỹ cộng đồng, thanh khoản nội bộ do giao thức sở hữu và quản lý trực tiếp, cũng như mô hình tăng trưởng dựa trên chia sẻ doanh thu, nhằm giảm sự phụ thuộc vào các khoản đầu tư lớn ban đầu từ VC.
Các thách thức chính mà dự án phải đối mặt
-
Cân bằng giữa vốn và quyền kiểm soát: Nhóm cần huy động đủ vốn để phát triển dự án đồng thời đảm bảo cộng đồng duy trì đủ quyền sở hữu và quyền ra quyết định. Để đạt được điều này, có thể cần áp dụng mô hình tài trợ hỗn hợp để cân bằng giữa nhu cầu vốn và quyền kiểm soát của cộng đồng.
-
Thúc đẩy tăng trưởng cộng đồng dài hạn: Phát triển cộng đồng bền vững cần vượt qua các động lực ngắn hạn, thu hút và giữ chân thành viên thông qua giáo dục, mục tiêu chung và tạo giá trị thực. Điều này có thể đạt được thông qua chương trình đại sứ, tài trợ cho nhà phát triển và các chiến dịch marketing do cộng đồng dẫn dắt.
-
Minh bạch hóa trở thành chuẩn mực mới: Các dự án phải cập nhật tiến độ định kỳ, tổ chức các cuộc thảo luận quản trị công khai và duy trì giao tiếp rõ ràng. Những biện pháp minh bạch này đã trở thành kỳ vọng cơ bản của cộng đồng, chứ không còn là lựa chọn.
-
Xây dựng mô hình doanh thu bền vững: Dự án cần phát triển các cơ chế tạo ra lợi nhuận ổn định cho giao thức và người nắm giữ token, ví dụ như thông qua phí dịch vụ, phí nền tảng hoặc các hoạt động tạo giá trị khác, nhằm hỗ trợ phát triển dài hạn.
Nghiên cứu điển hình: Mô hình không cần VC của Hyperliquid
Thành công của token Hyperliquid sau khi phân phối đã đưa ra một tham chiếu cho việc từ chối hình thức tài trợ mạo hiểm truyền thống:
-
Không phân bổ cho VC: Token được phân phối hoàn toàn cho người dùng nền tảng, thay vì các tổ chức VC.
-
Hiệu suất thị trường ổn định: Giá token duy trì ổn định sau khi phân phối, không xảy ra biến động mạnh.
-
Phát triển cộng đồng tự nhiên: Tăng trưởng của dự án hoàn toàn dựa vào sự tham gia của người dùng thật, chứ không phải các biện pháp khuyến khích nhân tạo.
-
Cơ chế phân phối dựa trên đóng góp: Phân bổ token dựa trên hoạt động và đóng góp thực tế của người dùng trên nền tảng, chứ không phải hành vi mua đơn thuần.
Tuy nhiên, nhóm người dùng của Hyperliquid có một số đặc điểm độc đáo, khiến nó khác biệt so với các dự án khác đang thử nghiệm phương pháp do cộng đồng thúc đẩy, do đó có thể không phù hợp làm trường hợp tham khảo phổ quát:
-
Chủ yếu là các trader chuyên nghiệp: Người dùng cốt lõi của nền tảng không phải là nhà đầu tư cá nhỏ thông thường, mà là các trader thường xuyên thực hiện giao dịch khối lượng lớn.
-
Có khả năng nắm giữ dài hạn: Những người dùng này có nguồn vốn dồi dào, không cần bán nhanh token để thu lợi, từ đó giảm áp lực bán ra trên thị trường và thúc đẩy hành vi nắm giữ dài hạn.
-
Lợi ích gắn liền tự nhiên với nền tảng: Vì những người dùng này đã kiếm được lợi nhuận đáng kể từ giao dịch trên nền tảng, lợi ích của họ gắn chặt với sự phát triển của nền tảng, và token chỉ là phần thưởng bổ sung.
-
Áp lực bán ra thấp: Khi người dùng đã có lợi nhuận từ giao dịch, họ không vội vàng bán token để kiếm lợi ngắn hạn.
-
Không cần dựa vào tài trợ qua token: Khác với nhiều dự án phụ thuộc vào việc bán token để huy động vốn phát triển, Hyperliquid không cần bán token để lấp khoảng trống tài chính.
-
Cơ chế thưởng thuần túy cho người dùng: Token chỉ được phân phối cho những người dùng thực sự sử dụng nền tảng, chứ không phải các nhà đầu tư mua token với kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai.
-
Tâm lý nắm giữ khác biệt: Những người dùng kiếm được token thông qua việc sử dụng nền tảng sẽ có khuynh hướng tâm lý hoàn toàn khác so với các nhà đầu tư mua trực tiếp token khi ra quyết định nắm giữ hoặc bán token.
Mặc dù phương pháp của Hyperliquid đạt thành công đáng kể, các dự án khác cần nhận thức rằng cộng đồng của họ có thể khác biệt lớn so với cộng đồng của Hyperliquid. Chiến lược phù hợp với một nền tảng có đông đảo trader giàu có và giàu kinh nghiệm có thể không phù hợp với các dự án hướng đến người dùng cá nhỏ thông thường.
Điều này cũng đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu gây quỹ cộng đồng thực sự bền vững hơn, hay chỉ đơn thuần chuyển áp lực bán từ VC sang các nhà đầu tư cá nhỏ háo hức lợi nhuận nhanh hơn? Các VC thường có chiến lược rút lui được cân nhắc kỹ lưỡng, trong khi các nhà đầu tư cá nhỏ trong gây quỹ cộng đồng do hạn chế về vốn, thiếu khả năng đầu tư dài hạn, có thể dẫn đến thị trường bất ổn hơn và biến động cảm xúc.
Hơn nữa, cần lưu ý rằng mặc dù Hyperliquid đã phân phối hơn 31% token, họ luôn tập trung xây dựng một sản phẩm chất lượng mà người dùng thực sự muốn sử dụng.
Điều này mang lại bài học quan trọng cho các dự án khác: cộng đồng riêng lẻ không thể đảm bảo thành công của dự án, dự án phải được xây dựng trên nền tảng vững chắc, ví dụ như cung cấp trải nghiệm sản phẩm xuất sắc.
Sự khác biệt then chốt giữa các phương pháp
Dù cộng đồng tiền mã hóa nhiệt liệt chào đón sự chuyển đổi từ mô hình gây quỹ do VC dẫn dắt sang mô hình do cộng đồng thúc đẩy, nhưng một thực tế không thể phủ nhận là khuynh hướng theo đuổi lợi ích ngắn hạn trong bản tính con người vẫn không thay đổi.
Sự khác biệt then chốt giữa các phương pháp phân bổ này thể hiện ở một số khía cạnh sau:
(Bảng gốc từ Francesco, được TechFlow biên dịch)
Khiến cơ hội đầu tư trở nên dân chủ hóa hơn
Sự trỗi dậy của các nền tảng như Echo và Legion tiếp tục thúc đẩy việc mở rộng các cơ hội đầu tư trước đây chỉ giới hạn cho các nhà đầu tư mạo hiểm và tổ chức tới các nhà đầu tư cá nhân rộng rãi hơn.
Hơn nữa, các nền tảng này cung cấp giao diện vận hành đơn giản cho các giao thức trong các vòng đầu tư, giúp các giao thức dễ dàng tối ưu hóa chiến lược phân bổ token khi phát hành.
Xu hướng hiện tại đang thay đổi, và những phát triển mới này đã bắt đầu ảnh hưởng đến cách các dự án mới thiết kế lại cách phân bổ token của họ. Đáng chú ý, ngày càng nhiều dự án chọn bán token trên các nền tảng này, MegaETH gần đây là một ví dụ.
Sự thay đổi này mang lại mối quan hệ giữa các bên liên quan và bảng cân đối vốn ngày càng cân bằng hơn, đồng thời việc phân bổ vốn cộng đồng cũng tiếp tục gia tăng.
Phương pháp của Echo và Legion:
-
Tập trung vào mô hình phát triển do cộng đồng thúc đẩy
-
Kinh tế token minh bạch
-
Mối quan hệ cân bằng giữa các bên liên quan
-
Cơ chế phân bổ token sáng tạo
Trong lĩnh vực phân bổ token và chiến lược đầu tư, không tồn tại "công thức vạn năng".
Tuy nhiên, các dự án có thể tham khảo một vài yếu tố mới dựa trên xu hướng ngành hiện tại.
Gợi ý dành cho các dự án trong tương lai
Đối với các dự án tương lai muốn đổi mới mô hình phân bổ token, có thể cân nhắc một số điểm sau:
-
Chiến lược phân bổ
-
Triển khai cơ chế bán cộng đồng công bằng và minh bạch
-
Đảm bảo lợi ích của người nắm giữ token gắn chặt với thành công của dự án
-
Phát triển các phương thức tài trợ sáng tạo cho dự án
-
Đảm bảo quyền quản trị được phân bổ rộng rãi, tăng cường sự tham gia của cộng đồng
-
Sự tham gia của cộng đồng
-
Xây dựng kênh giao tiếp minh bạch và cởi mở
-
Đạt được sự đồng thuận trong cộng đồng về cơ chế phân bổ
-
Duy trì mức độ hoạt động lâu dài của cộng đồng
-
Cung cấp mục đích sử dụng thực tế cho người nắm giữ token, gia tăng giá trị bổ sung của token
-
Tạo ảnh hưởng cho cộng đồng đối với định hướng phát triển dài hạn của dự án
Ai là người thắng và thua trong các mô hình token khác nhau?
(Bảng gốc từ Francesco, được TechFlow biên dịch)
Phần thú vị: Thực tế của mô hình hỗn hợp
Khi VC (các quỹ đầu tư mạo hiểm) kết hợp với cộng đồng:
-
VC thu được: Phần nhỏ hơn, nhưng hình ảnh công chúng tốt hơn
-
Dự án thu được: Nhiều người ủng hộ hơn, nhưng quản lý phức tạp hơn
-
Cộng đồng thu được: Ổn định cao hơn, nhưng ít token được phân bổ hơn
Một mô hình token tốt hay xấu, dù nghiêng về nhà đầu tư hay cộng đồng, đều không có tiêu chuẩn tuyệt đối. Luôn phụ thuộc vào góc nhìn của từng chủ thể khác nhau, đặc biệt là nhu cầu thị trường.
Kết luận và suy ngẫm
Sự trỗi dậy của gây quỹ cộng đồng đánh dấu bước chuyển mình lớn từ mô hình truyền thống do VC chi phối sang mô hình do cộng đồng thúc đẩy. Ngày càng nhiều dự án nhận ra tầm quan trọng của việc đồng nhất lợi ích với cộng đồng, thay vì chỉ chiều lòng các nhà đầu tư tổ chức lớn. Trong môi trường không ngừng thay đổi này, chìa khóa thành công có lẽ nằm ở việc thiết kế cơ chế phân bổ vừa ưu tiên quyền sở hữu cộng đồng, vừa đảm bảo tính bền vững dài hạn cho dự án.
Dù không có "công thức vạn năng", nhưng các dự án muốn khởi chạy thành công phải nghiêm túc xem xét một số yếu tố mới nổi.
Hiện tại, chúng ta đang ở giai đoạn chuyển tiếp giữa hai mô hình, nhiều dự án cố gắng sao chép mô hình Hyperliquid nhưng kết quả thì thất bại. Một mặt, họ nỗ lực thể hiện sự sẵn sàng phân bổ tỷ lệ token cao hơn cho cộng đồng; mặt khác, họ lại bị giới hạn bởi các mối quan hệ hiện có với các nhà đầu tư, khiến tính tự chủ trong phân bổ token bị hạn chế.
Tuy nhiên, sự tham gia của cộng đồng không đủ để đảm bảo thành công dài hạn của dự án hay sự nhất quán trong cơ chế khuyến khích.
Các nhà đầu tư cá nhỏ khi xử lý token nhận được thường chú trọng lợi nhuận ngắn hạn, thậm chí có thể thiên về việc chốt lời nhanh hơn cả các nhà đầu tư truyền thống. Hơn nữa, họ thiếu chiến lược rút lui trưởng thành, điều này có thể ảnh hưởng lớn hơn đến biến động giá thị trường.
Dù vậy, miễn là các yếu tố này được cân nhắc đầy đủ từ đầu, việc đạt được sự cân bằng là hoàn toàn khả thi. Cũng như công nghệ blockchain không ngừng tiến hóa theo thời gian, mô hình phân bổ token của dự án cũng cần được cập nhật theo thời đại. Dù tốc độ tiến triển hiện tại chưa chắc đã nhanh như kỳ vọng, chúng ta vẫn có thể thấy sự hồi sinh của mô hình do cộng đồng dẫn dắt, mang lại hy vọng mới.
Những tháng tới sẽ là giai đoạn then chốt để quan sát và đánh giá xu hướng này: Liệu cộng đồng có thực sự giành được cơ hội đầu tư công bằng, hay những thay đổi này chỉ dừng lại ở mức tiếp thị, không cải thiện thực chất nào so với mô hình truyền thống?
Lần này, liệu chúng ta có thể thực sự đột phá?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@francescoweb3
