Ân xá cho người sáng lập Silk Road chỉ là một vụ trao đổi chính trị của Trump
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Ân xá cho người sáng lập Silk Road chỉ là một vụ trao đổi chính trị của Trump
Vụ án lớn xem xét về mặt chính trị, vụ án trung bình xem xét về mức độ ảnh hưởng, chỉ có vụ án nhỏ mới xem xét theo pháp luật.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Tả Gia Ngô Ngoạn Sơn
Người điên trong và ngoài tù ngục
Từ những ngày đầu nhậm chức, Trump, Musk đã đăng tweet ám chỉ rằng tân tổng thống sẽ đặc xá cho Ross Ulbricht - người sáng lập Silk Road, hay còn gọi là "Pirate Roberts". Xin nhắc sơ qua quá khứ huy hoàng của ông này: từ năm 2011, Ross thành lập nền tảng thương mại điện tử trên mạng tối mang tên Silk Road, nơi mọi người có thể tự do mua bán các loại ma túy như cần sa và heroin, nhờ đó kiếm được hơn 170.000 bitcoin.
Ross Ulbricht bản thân bị tuyên án chung thân, tính đến năm 2025 thì đã ngồi tù 11 năm, chính xác là 4125 ngày, và nay cũng đã đến tuổi tứ tuần.
Lẽ thường, chuyện này vốn chỉ là cảnh sát bắt tội phạm buôn ma túy, nhưng vì liên quan đến bitcoin và nhân vật Ross Ulbricht, tình thế dần trở nên kỳ dị:
-
Ross sử dụng bitcoin và nền tảng thương mại điện tử nhằm chống lại tiền pháp định và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chủ quan không phải để trục lợi. Vì giá bitcoin lúc ấy rất thấp, dưới cách vận hành "chuẩn mực" của ông, người mua và người bán đều phải kinh doanh trung thực, đảm bảo chất lượng, phần nào tạo ra mô hình an toàn hơn so với bán lén ngoài đường phố. Hành động này được coi là bảo vệ quyền con người và thực thi nguyên tắc thị trường tự do.
-
Bản thân Ross là một người theo chủ nghĩa tự do cực đoan (tự do ý chí), là tín đồ kiên định của Hayek... Ông tin rằng mỗi người đều có quyền lựa chọn hành vi của mình và chịu trách nhiệm về nó, về bản chất điều này không gây hại cho người khác.
Dần dà, câu chuyện chuyển từ "tội phạm ma túy bị bắt" sang một hướng kỳ lạ. Sau khi bị kết án năm 2015, vợ và cha mẹ ông bắt đầu hành động, phối hợp cùng đảng thứ ba trên thực tế của nước Mỹ —— Đảng Tự do (Libertarian Party), phát động phong trào Free Ross, mong muốn giảm án hoặc đặc xá cho ông.
Nhờ nỗ lực bền bỉ của phong trào này, nhiều chính trị gia theo khuynh hướng tự do đã bày tỏ ủng hộ. Thậm chí Ross còn truyền đạt tư tưởng và bài viết thông qua vợ, tài khoản X do vợ quản lý có hơn 230.000 người theo dõi, đồng thời có hơn 600.000 chữ ký yêu cầu đặc xá cho ông.
Có câu: “Vụ lớn xem chính trị, vụ vừa xem ảnh hưởng, chỉ vụ nhỏ mới xem luật pháp”. Việc Ross bị bắt và kết án là hành vi pháp lý, phong trào Free Ross là ảnh hưởng, tiếp theo sẽ là hành vi chính trị — mà cốt lõi mọi chính trị tại Mỹ chính là bầu cử.
Từ đây, chuyện bắt đầu liên quan đến Trump. Bởi Ross đã trở thành một chủ đề trọng tâm trong nhóm cử tri của Đảng Tự do. Dù Mỹ chủ yếu do hai đảng Dân chủ và Cộng hòa tranh giành ghế tổng thống, nhưng Đảng Tự do vẫn có hơn 600.000 phiếu bầu — trong bối cảnh tỷ số giữa hai đảng gần nhau, từng lá phiếu đều vô cùng quý giá.
Vì vậy mới có chuyện Trump vốn ủng hộ chính sách cấm ma túy nghiêm ngặt, nhưng vẫn đưa ra tuyên bố trái ngược rằng “ông ta là người tự do ý chí”. Tháng 5/2024, Trump lần đầu tiên tuyên bố sẽ đặc xá cho Ross Ulbricht ngay ngày nhậm chức — lời hứa này được đưa ra khi ông tham dự đại hội toàn quốc của Đảng Tự do.
Chuyện còn có một chi tiết phụ: Robert Francis Kennedy Jr., người phản đối tiêm vaccine và được Trump đề cử, xuất thân từ Đảng Tự do. Trong cuộc bầu cử nội bộ của đảng này, Kennedy Jr. bị loại, từ đó nhen nhóm ý định chuyển sang phe Trump.
Vì vậy, việc Trump muốn đặc xá Ross Ulbricht thuần túy chỉ là chiêu kéo phiếu. Xét theo quan điểm cá nhân của Trump về ma túy, khó có thể tin ông thực sự quan tâm đến chủ nghĩa tự do ý chí. Liệu ông có thực hiện lời hứa hay không, còn tùy vào việc Musk có tiếp tục thúc giục thành công hay không — bởi Musk mới thật sự là người theo chủ nghĩa tự do ý chí.
Chủ nghĩa tự do ý chí
Như đã nói trước đó, dù thân ở trong tù nhưng Ross vẫn luôn hoạt động sôi nổi trong cộng đồng. Ông liên tục bày tỏ suy nghĩ của mình bằng nhiều cách, tuy nhiên có một điểm rõ ràng: ông chưa từng “nhận tội”, vẫn kiên định là một người theo chủ nghĩa tự do ý chí.
Xuất phát từ điểm này, ta cần làm rõ chủ nghĩa tự do ý chí rốt cuộc là gì. Nếu phân theo các dòng chính điển hình, chủ nghĩa tự do có thể chia thành ba nhánh: cổ điển tự do, tân tự do và tự do xã hội. Đây không phải là tất cả, nhưng là ba nhánh tiêu biểu và phổ biến nhất.
Chủ nghĩa tự do cổ điển lấy Rousseau — ngọn cờ phất phới của Thời Kỳ Khai Sáng — làm đại diện, chủ yếu chống chế độ phong kiến, chống quân chủ, nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do cá nhân. Chủ nghĩa tân tự do xuất hiện vào giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh, được Mỹ tích cực quảng bá, đề cao chính phủ nhỏ, thị trường tự do — ví dụ như Tổng thống Reagan, thần tượng của Trump, đã dùng học thuyết này đánh bại hệ tư tưởng của Liên Xô.
Chủ nghĩa tự do xã hội thì không cần nói nhiều, giống như một biến thể kết hợp giữa tư tưởng chính trị cánh tả và kinh tế Keynes, nhấn mạnh phúc lợi và bình đẳng, hiện nay tương đối bị lép vế trong hệ sinh thái chính trị phương Tây.
Ross Ulbricht theo đuổi là chủ nghĩa tự do ý chí (libertarianism) — còn cực đoan hơn, thậm chí có thể gọi là chủ nghĩa tự do tuyệt đối. Cốt lõi lý luận là mỗi người có quyền làm bất cứ điều gì không gây hại cho người khác, có thể hoàn toàn hành xử theo ý chí bản thân, bao gồm việc bán cơ thể mình, hay một phần cơ thể mình.
Vì vậy, theo cương lĩnh của chủ nghĩa tự do ý chí, hành vi của Ross Ulbricht hoàn toàn không chứa yếu tố ép buộc người khác, thậm chí còn có thể coi là giúp người khác thực hiện tự do ý chí của họ.
Vì vậy Vitalik cũng ủng hộ Ross Ulbricht, bởi anh ta cũng tán thành quyền của mỗi người được kiếm tiền bằng cách bán cơ thể mình;
Vì vậy Musk cũng ủng hộ Ross Ulbricht, bởi xét cho cùng, việc mở một cửa hàng trực tuyến chẳng đáng là gì so với cắm ống vào não hay thí nghiệm sinh học.
Tuy nhiên cần lưu ý: Trump thực tế chưa từng cam kết chắc chắn sẽ "đặc xá" Ross Ulbricht. Một hình thức giảm án nào đó cũng đã là thực hiện lời hứa. Trong bối cảnh các tổng thống tiền nhiệm đã lạm dụng quyền đặc xá, việc Trump đặc xá một nhân vật phi chính trị sẽ không gặp nhiều trở ngại — hoàn toàn phụ thuộc vào việc ông có coi trọng Đảng Tự do và những người ủng hộ nó hay không.
Kết luận
Nếu nhìn thoáng qua việc Trump muốn đặc xá người sáng lập Silk Road, có vẻ như ông đang hòa giải với tội phạm. Nhưng thực tế đây chỉ là trò chơi phiếu bầu nhàm chán. Ngay cả khi Trump tự xưng là người tự do, những đảng viên Tự do tham dự hội nghị cũng không tin mà cười ồ lên.
Tóm lại, việc Trump đặc xá Ross Ulbricht đã hoàn toàn trở thành một vụ án "La Thị Môn" — mỗi người thấy điều mình muốn thấy: những người yêu thích bitcoin sẽ cho rằng Trump ủng hộ bitcoin, những người tự do sẽ cho rằng Trump ủng hộ chủ nghĩa tự do.
Mỗi người đều hy vọng tìm thấy điều mình ưa thích trong đó. Tự do tâm trí quả thực là nền tảng lý luận của người theo chủ nghĩa tự do ý chí. Trong bối cảnh quyền đặc xá đã bị "lạm dụng" bởi các tổng thống tiền nhiệm, quyền uy tư pháp đang suy giảm. Dù Trump có đặc xá Ross Ulbricht hay không, cũng không thể trở thành lợi ích khổng lồ cho cộng đồng bitcoin hay những người tự do.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@zuoyeweb3
