Đối thoại cùng Delphi Labs: Sự suy tàn của OG Memes, bong bóng AI và vị thế thống trị của BTC
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Đối thoại cùng Delphi Labs: Sự suy tàn của OG Memes, bong bóng AI và vị thế thống trị của BTC
Hơn 50% doanh thu trong lĩnh vực tiền mã hóa đến từ các ứng dụng trên Solana, và khi Solana tạo ra 80% doanh thu của toàn ngành, thật khó để không tin rằng nó có khả năng vượt qua ETH.
Chuyên sâu báo cáo Web3Biên tập: Yuliya, PANews
Trong thị trường tiền mã hóa biến động, việc nắm bắt chính xác xu hướng và cơ hội là vô cùng quan trọng. Là một trong những tổ chức nghiên cứu có ảnh hưởng nhất trong ngành, Delphi Digital nổi tiếng với các phân tích thị trường sâu sắc và nhận định đầu tư chính xác, báo cáo của họ đã trở thành tài liệu tham khảo quyết định quan trọng cho các nhà đầu tư tổ chức.
Trong tập mới nhất của podcast Hivemind, các thành viên cốt lõi của Delphi đã có cuộc trao đổi chuyên sâu về triển vọng thị trường tiền mã hóa năm 2025. Người dẫn chương trình Jose (người đứng đầu Delphi Labs) cùng Ceteris Paribus (trưởng bộ phận nghiên cứu tổ chức), Duncan (chuyên gia đầu tư altcoin) và Jason (giám đốc thị trường bộ phận nghiên cứu) thảo luận về các chủ đề nóng như sự tiến hóa của câu chuyện AI, hệ sinh thái lớp 2 Bitcoin, sự trở lại của giá trị cơ sở hạ tầng. PANews biên dịch nội dung podcast này.
* Ghi chú: Podcast được ghi âm vào ngày 16 tháng 1, do đó dữ liệu thị trường và các lĩnh vực phổ biến tại thời điểm đó khác biệt đáng kể so với hiện tại.
Quan sát thị trường
Ceteris:
Thị trường những tuần gần đây biến động rất mạnh. Nhìn lại, sau cuộc họp FOMC vào cuối tháng 12 năm ngoái, thị trường chứng kiến đợt bán tháo. Giá Bitcoin từng chạm mức cao gần 100.000 USD, nhưng chỉ trong vài giờ đã giảm xuống dưới 90.000 USD.
Quan điểm chính của tôi là, biến động lần này không làm thay đổi cơ bản nền tảng thị trường. Ví dụ, trong các đợt sụt giảm trước đây, tài sản thể hiện tốt nhất vẫn là Bitcoin, trong khi một số dự án DeFi và các loại meme coin cũ (OG Memes) vẫn khá im ắng. Điều này cho thấy tâm lý thị trường chưa chuyển dịch căn bản. Những dự án phục hồi mạnh nhất trong đợt tăng giá như Virtuals và các framework liên quan đến ai16z vẫn là những tài sản đã nổi bật ngay từ đáy.
Tóm lại, tôi cho rằng biến động thị trường vừa chịu tác động yếu tố vĩ mô như dữ liệu CPI hay tin đồn chính sách, vừa có thành phần điều chỉnh kỹ thuật. Biểu đồ giá của nhiều token trong vài tuần qua trông cực kỳ "điên rồ", và những diễn biến giá cực đoan tự nhiên sẽ kích hoạt điều chỉnh và thanh lý.
Jason:
Nhiều biến động liên quan đến định vị thị trường. Ví dụ, thông tin Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) sắp bán 6 tỷ USD Bitcoin tuần trước, xét về sau có thể là tin sai lệch hoặc bị thổi phồng. Khi ngày nhậm chức của Trump đang đến gần, nếu họ thực sự định bán mà vẫn chưa hành động, thì đây lại là tín hiệu tích cực.
Theo góc nhìn của tôi, dữ liệu vĩ mô tuần trước tốt hơn kỳ vọng, có thể nâng mục tiêu ngắn hạn. Nhưng tôi nghĩ càng tăng mạnh trước sự kiện lớn, khả năng "bán tin" (sell the news) càng cao. Như việc Trump nhậm chức vào thứ Hai tới, nếu Bitcoin tiếp tục tăng trước đó, tôi lo ngại sẽ có điều chỉnh ngắn hạn, giống như lúc ETF được phê duyệt.
Mặt khác, Trump có thể ngay lập tức ban hành hàng loạt sắc lệnh hành pháp như năm 2016, một số trong đó có thể hướng đến tiền mã hóa. Xét tính thanh khoản tương đối nhỏ của thị trường crypto, ông hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng đến thị trường này như cách ông tác động lên thị trường tài chính truyền thống — thậm chí còn mạnh mẽ hơn.
Ceteris:
Tôi thấy con trai út của Trump và nhóm bạn của cậu ấy đều tham gia vào tiền mã hóa, điều này có thể cho thấy ông sẽ coi giá Bitcoin như chỉ số "thị trường chứng khoán dành cho giới trẻ". Dù cần kiểm chứng thêm, nhưng xét việc các con ông đều tham gia, giả thuyết này đáng tin. Nếu ông thực sự bắt đầu nói muốn trở thành tổng thống "tiền mã hóa" hay "Bitcoin" đầu tiên, ông hoàn toàn có nhiều cách để thúc đẩy lĩnh vực này phát triển.
Jose:
Trump có thể dùng nhiều đòn bẩy để hỗ trợ tiền mã hóa. Rõ ràng, sau bầu cử chúng ta đã trải qua đợt tăng mạnh, hiện thị trường đang hấp thụ đà tăng này. Tôi cho rằng quy mô xu hướng thị trường sắp tới phụ thuộc lớn vào hành động thực tế của Trump đối với crypto, cũng như ảnh hưởng của các quan chức được ông bổ nhiệm lên thị trường vĩ mô rộng hơn, ví dụ như Scott Bessent giữ chức Bộ trưởng Tài chính.
Đợt giảm trước khi Trump thắng cử cảm giác như cơ hội mua tuyệt vời. Theo tôi, có một lập luận đơn giản về việc Trump đắc cử: ông có thể dễ dàng thông qua các biện pháp chính sách để mang lợi ích cho crypto. Hiện tại Washington đang thúc đẩy một dự luật về tiền mã hóa, ngành này đã tiến từ chỗ bị bỏ quên, thậm chí bị ghét bỏ, đến nay có cả "Crypto Bowl" và Ủy ban tư vấn tiền mã hóa sắp ra đời. Vì vậy, thật sự không cần suy nghĩ quá nhiều — tôi cho rằng Trump rõ ràng là ủng hộ crypto. Tất nhiên, cũng có khả năng ông chẳng làm gì cả, và việc chính trị gia không giữ lời hứa không phải hiếm, đặc biệt là Trump, người vốn không đáng tin cậy nhất. Nhưng tôi nghĩ thúc đẩy crypto phù hợp với lợi ích của ông, nên tôi vẫn khá lạc quan.
Bong bóng AI
Jose:
Thực tế, trong đợt giảm này tôi đã mua khá nhiều token liên quan đến khung AI. Theo quan điểm của tôi, AI sẽ là câu chuyện lớn nhất năm 2025. Tôi cho rằng 2025 có thể đạt được trí tuệ nhân tạo chung (AGI). Các công ty công nghệ khổng lồ chi tiêu đầu tư vốn khổng lồ, riêng Microsoft dự kiến chi 80 tỷ USD, các công ty khác gần như dồn toàn bộ dòng tiền tự do vào xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán để huấn luyện mô hình AI. Tiến triển năm 2025 có thể nhanh hơn 2024.
Với tôi, AGI là AI đạt hoặc vượt trình độ con người ở nhiều lĩnh vực, đồng thời có khả năng tự chủ nhất định để thực hiện nhiệm vụ cho người dùng. Nói đơn giản, nó như một trợ lý nghiên cứu hoặc nhà phân tích đầu tư thông minh cấp tiến sĩ.
Hiện tại, chỉ một số ít người ở Thung lũng Silicon và giới công nghệ thực sự hiểu AI sẽ ảnh hưởng thế nào đến thế giới, nhưng trong vài năm tới, toàn cầu sẽ nhận ra điều này. Tôi tin đây sẽ là một trong những bong bóng lớn nhất lịch sử tài chính, vì cơ sở AI rất vững chắc, đồng thời có thể xây dựng câu chuyện hấp dẫn nhất. Chưa từng có công nghệ nào ở giai đoạn sơ khai lại có nền tảng vững chắc như vậy — ví dụ doanh thu của OpenAI, hay tiềm năng doanh thu từ các công cụ trợ lý viết code.
Dù cơ sở AI mạnh, con người luôn quá hào hứng với điều mới, dẫn đến chu kỳ biến động. Tôi cho rằng bong bóng AI lớn chưa thực sự đến, nhưng gần như chắc chắn sẽ xảy ra. Ngay cả khi giả sử crypto AI hoàn toàn không có cơ sở, tôi tin dòng tiền đổ vào đủ để thúc đẩy thị trường. Hãy tưởng tượng, nhà đầu tư bình thường tham gia câu chuyện AI bằng cách nào? "MAG7" (Microsoft, Apple, Google...) định giá cao nhưng chưa đến mức không chịu nổi; tuy nhiên, mua cổ phiếu công nghệ lớn không dễ giúp thay đổi vận mệnh tài chính. Ngoài ra, chọn cổ phiếu trên sàn khó, nhiều người cảm thấy đó là trò chơi "bị thao túng", đầu tư mạo hiểm thì lại nằm ngoài tầm với 99,9% người. Vậy còn lại là đặt cược vào các dự án crypto AI.
Tôi cho rằng lĩnh vực này, ví dụ phân khúc Agentic (tự chủ), hiện vốn hóa khoảng 10 tỷ USD, toàn bộ thị trường crypto AI khoảng 50 tỷ USD. Như đã nêu trong dự báo, quy mô này sẽ tiếp tục tăng.
Ceteris:
Chiến lược của tôi luôn là "hành động trước, nghiên cứu sau". Tôi cho rằng hiện tại quan trọng là tiếp cận các lĩnh vực hot, khi các dự án thực sự có giá trị xuất hiện, mới xác định vị trí của chúng trong ngành. Đồng thời, tôi cũng đang đặt cược vào sự tăng trưởng của toàn ngành. Tuy nhiên, biểu hiện thị trường tuần trước nhắc nhở rằng biến động trong lĩnh vực này rất mạnh. Ví dụ, giá một số dự án có thể giảm 50% trong hai ngày, kiểu luân chuyển mạnh này có thể lặp lại nhiều lần trong năm tới. Vì vậy, tôi sẽ không ôm cứng token AI cả năm, mà linh hoạt điều chỉnh theo động thái thị trường.
Lãnh đạo thị trường hiện tại là Virtuals và ai16z, nhưng tôi không cho rằng họ có hào moat nào không thể vượt qua.
Virtuals có ưu thế nhờ cơ chế thu giữ giá trị tích hợp sẵn — ví dụ người dùng phải trả token Virtuals để khởi chạy agent, tạo ra dòng tiền ổn định.
Trong khi đó, ai16z chủ yếu dựa vào mức độ sử dụng rộng rãi của framework, nhưng hiện thiếu mô hình kiếm tiền rõ ràng.
Cuối cùng, sức hút của nền tảng mới là yếu tố quyết định, đặc biệt là khả năng thu hút nhiều nhà phát triển và người dùng. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên thấy người dùng ít quan tâm đến blockchain gốc. Nhiều chức năng agent chạy off-chain, blockchain chủ yếu hỗ trợ giao dịch token hoặc thanh khoản. Do đó, người dùng quan tâm hơn đến chức năng và tiện ích của nền tảng, chứ không phải nó chạy trên chain nào.
Hào moat của token agent
Jason:
Theo tôi, hào moat chính hiện tại là sức hút — cụ thể là khả năng làm nền tảng khởi chạy (Launchpad), đây là chìa khóa thu giữ giá trị. Giá trị Launchpad phụ thuộc vào lượng người dùng và sự chú ý nó thu hút, cũng như người dùng có thấy phí nền tảng hợp lý hay không. Đó là lý do Binance có thể thu 3-10% nguồn cung token từ dự án làm phí cho Launch Pool, và Virtuals cũng đã chứng minh khả năng này. Nhưng hào moat này rất mong manh, cạnh tranh có thể rất khốc liệt.
Thị trường tương lai sẽ chứng kiến luân chuyển vốn tàn khốc, có thể khó theo kịp hoàn toàn. Tôi hy vọng sẽ có thời gian để thấy các nền tảng khác nhau dần xuất hiện, giúp giảm rủi ro. Lấy TAO làm ví dụ, ban đầu là lựa chọn hàng đầu trong lĩnh vực này, nhưng khi có lựa chọn tốt hơn xuất hiện, vị thế của nó bắt đầu suy yếu. Những người dẫn đầu hiện tại như Virtuals và ai16z có thể gặp tình huống tương tự. Hiện tại, họ là lựa chọn chính để đặt cược vào câu chuyện này, nhưng giải pháp tốt hơn sẽ xuất hiện, và các câu chuyện mới trong lĩnh vực AI cũng sẽ nổi lên. Khi điều đó xảy ra, tôi cho rằng hành động khôn ngoan là tái phân bổ danh mục đầu tư liên tục. Đây nhiều hơn là hành vi giao dịch, chứ không phải lựa chọn để nắm giữ dài hạn.
Ceteris:
Theo cá nhân tôi, hiện tại tôi chưa thấy đội ngũ nào khiến tôi tin tưởng vào triển vọng dài hạn. Dù có người nói nên đầu tư vào "công cụ đào" như cơ sở hạ tầng, nhưng không ai chắc các "công cụ" này có duy trì hiệu quả, dù chỉ đến cuối năm nay.
Duncan:
Ví dụ, Pump.Fun khá mạnh trong lĩnh vực Launchpad, nhưng tôi nghi ngờ Virtuals có thể duy trì vị thế lâu dài.
Ceteris:
Theo thông tin tôi biết, khung công nghệ thực tế của Virtuals không quá xuất sắc, chủ yếu do sự thuận tiện khi khởi chạy agent mà thu hút người dùng. Ví dụ, một đội ban đầu phát hành agent qua Virtuals, nhưng gần đây đã chuyển sang framework Eliza. Dù agent này vẫn thuộc hệ sinh thái Virtuals và cặp với Virtuals trên Base, nhưng lõi công nghệ đã chuyển sang Eliza.
Jose:
Tình trạng này thực ra không hiếm. Một số người ban đầu lạc quan về Virtuals, sau khi dùng sản phẩm lại chuyển sang framework ai16z. Sự chuyển đổi này khiến nhiều nhà đầu tư từng ủng hộ trở nên bi quan. Tôi cho rằng hiện tượng này có thể lặp lại nhiều lần trên thị trường. Với Virtuals và các token AI khác, thị trường đầy rẫy bất định về tương lai. Dù vậy, các dự án này hiện vẫn được xem là lựa chọn đáng tin, nên dòng vốn lớn đổ vào, thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn.
Ngoài ra, từ trao đổi với giới trong ngành, tôi thấy vẫn còn nhiều người hoài nghi về câu chuyện AI, chưa tham gia đầu tư. Điều này cho thấy còn nhiều vốn tiềm năng có thể đổ vào thị trường. Dù hiện tại các dự án AI được coi là lựa chọn duy nhất đáng mua, nhưng nếu tương lai xuất hiện dự án mới có giá trị dài hạn hơn, moat sâu hơn, họ có thể thể hiện tốt hơn.
Jason:
Về mặt kỹ thuật, đội của tôi đang nghiên cứu sâu các nền tảng này, bao gồm các điểm đánh đổi kỹ thuật. Quan điểm của Larry — "khung agent crypto AI hầu như không có lợi thế kỹ thuật, các công ty công nghệ lớn có thể sao chép chức năng này trong vài tuần" — có thể đúng, nhưng điều đó không nói lên nhiều, vì các gã khổng lồ công nghệ có nguồn lực quá lớn. Tuy nhiên, tôi đồng ý với thực tế hiện tại: các dự án này là lựa chọn đầu tư duy nhất trông có vẻ khả thi, và vốn đang đổ vào chúng.
Sự suy tàn của OG Memes
Jose:
Tôi cho rằng AI về bản chất là một meme lớn hơn WIF. Nó dễ kể chuyện hơn, dễ gây hào hứng hơn, vì ít nhất còn có khả năng về cơ sở. Tôi nghĩ 2025, không chỉ meme coin, mà phần lớn dòng tiền trong thị trường crypto sẽ đổ vào AI. Sự chuyển dịch của thị trường meme coin có thể trực tiếp hơn, vì meme agent AI theo cách nào đó vượt trội hơn meme truyền thống, có thể kể câu chuyện lớn hơn.
Jason:
Tôi cơ bản đồng ý. Có thể không phải vì AI tốt hơn bản chất meme, mà là thị trường đã chán meme truyền thống. Mọi người đã chơi FROG, WIF, BONK... suốt hơn một năm. Dù kiếm tiền vui, nhưng đa số vẫn muốn mua thứ gì đó ít nhất có giá trị thực hay lộ trình giá trị.
Nhưng điều này không có nghĩa tôi nhất thiết phải mua chúng. Khi thị trường rõ ràng nói với bạn con người đang quan tâm điều gì vào thời điểm đó, bạn có thể đồng thời giữ cả hai niềm tin. Đây cũng là chìa khóa để trở thành nhà giao dịch chiến thuật giỏi — điều quan trọng không phải bạn tin gì hay mong điều gì là thật, mà là thị trường đang nói gì với bạn.
Hầu hết 2024, thị trường nói với chúng ta nó thích meme coin, dù do thiếu người dùng mới, hay mọi người đuổi theo mô hình chu kỳ trước, hay môi trường quản lý tệ. Nhưng từ giữa tháng 11, thị trường rõ ràng nói nó thích AI hơn.
Tôi nghĩ một số OG Meme coin có thể vẫn thể hiện tốt, nhưng đợt meme coin tháng 3 có lẽ đã xong. Thực ra, tôi cho rằng đa số meme coin và các dự án agent này cuối cùng sẽ thất bại. Ai đó nên nói với đội上市 Coinbase rằng kỷ nguyên meme coin đã kết thúc. Nhưng nhìn biểu đồ DOGE, tôi thấy nó chưa đạt đỉnh.
Tôi cho rằng DOGE là chuẩn mực tốt để đánh giá toàn bộ thị trường meme coin. Meta-narrative thực sự đã thay đổi, cơ hội kiếm tiền dễ hiện tại nằm ở lĩnh vực agent và AI. Điều này không có nghĩa tất cả meme coin đều xong, chỉ là chúng sẽ không còn là lĩnh vực duy nhất đáng đầu tư như năm ngoái.
Giờ Trump sắp trở lại, mọi người có thể sẵn sàng đầu tư crypto hơn, nên tôi có thể cân nhắc các token DeFi hoặc dự án như Ethena. Khi Nhà Trắng giờ đã có người ủng hộ crypto và AI, có lẽ tôi nên mua tất cả token AI, vì có thể có chất xúc tác tích cực.
Duncan:
Xét dài hạn, ngoài Bitcoin hay DOGE — những dự án đã đạt tốc độ thoát ly và chiếm lĩnh nhận thức — thì bất kỳ dự án nào không có hoạt động kinh doanh thực tế hỗ trợ cuối cùng có thể tiến về 0, đặc biệt khi xem xét tốc độ ra mắt dự án mới hiện nay.
Sự trở lại của cơ bản
Ceteris:
Tôi đồng ý với quan điểm rằng về dài hạn, các dự án không có cơ sở sẽ khó tồn tại. Tôi cho rằng trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng, chúng ta đang bước vào thời đại mới, nếu không có câu chuyện doanh thu dài hạn, các dự án sẽ khó bền vững. Chúng ta đã thấy các dự án thực sự tạo ra doanh thu, như một số dự án L1/cơ sở hạ tầng, đang thu hút nhiều sự chú ý hơn.
Theo dữ liệu mới nhất từ Blockworks, hơn 50% doanh thu trong lĩnh vực crypto hiện đến từ ứng dụng trên Solana. (Tất nhiên, doanh thu này không hoàn toàn thuộc về Solana, JTO lấy một phần nhỏ, nhưng phần này không được tính vào thống kê doanh thu, toàn bộ trực tiếp thuộc về người stake.) Cụ thể:
-
Solana chiếm 56,8%
-
Ethereum chiếm 17,9%
-
Base chiếm 8,7%
-
BNB chiếm 4%
-
Arbitrum chiếm 1%
Nếu đến cuối năm Solana đạt 80% trên các chỉ số này, sẽ rất khó để không tin rằng nó có thể vượt ETH. Có hai chỉ số then chốt:
-
Doanh thu do ứng dụng tạo ra, còn gọi là "GDP on-chain"
-
Chỉ số R, thước đo khách quan nhất về giá trị kinh tế do chain tạo ra
Khi Solana tạo ra 80% doanh thu ngành, các chỉ số mềm hơn như "Ethereum có nhiều nhà phát triển hơn" hay "Ethereum phi tập trung hơn" sẽ trở nên kém quan trọng.
Duncan:
Tôi đồng ý. Chúng ta thực sự đã thấy bong bóng ở token cơ sở hạ tầng, token FDV cao nhưng lưu thông thấp, và meme coin. Thị trường đang đi đến trạng thái cân bằng nào đó, các base coin tạo ra doanh thu thực sẽ tìm được người mua hỗ trợ ở mức giá nhất định, trong khi meme coin hay token cơ sở hạ tầng định giá quá cao sẽ khó tìm đáy giá, vì cơ bản không có doanh thu.
Jose:
Tôi cũng cần chỉ ra các chỉ số này có vấn đề. Ví dụ, chỉ số doanh thu chủ yếu chỉ tính DEX và thị trường tiền tệ on-chain. Hơn nữa, với sự xuất hiện của các cơ chế mới như Pump.Fun, mô hình phân phối doanh thu có thể thay đổi.
Ceteris:
Về chủ đề sắp xếp riêng cho ứng dụng (app-specific sequencing), tôi nghĩ các nhà nghiên cứu crypto có phần hơi thổi phồng. Nhiều người cho rằng ứng dụng sẽ giành 100% giá trị kinh tế on-chain, nhưng thực tế không phải vậy. Có mối quan hệ cộng sinh giữa ứng dụng, L1 và validator, cần một dạng phân phối lợi ích. Dù hiện tại L1 thực sự lấy 100%, điều này sẽ không kéo dài. Ngay cả khi cuối cùng L1 chỉ lấy 30%, ứng dụng lấy 70%, khi mạng mở rộng và thêm nhiều ứng dụng, mô hình này vẫn rất có lợi cho L1.
Tôi thiên về sắp xếp riêng cho ứng dụng hơn là app chain (chuỗi ứng dụng), vì nó giữ trạng thái chia sẻ (shared state). Nhưng cũng có đánh đổi — mỗi khi phát minh cơ chế mới, về mặt nào đó lại tạo ra lực lượng tập trung mới. UniChain là dự án đầu tiên áp dụng hoàn toàn sắp xếp riêng cho ứng dụng ngay từ đầu, nên tôi rất quan tâm đến sự phát triển của nó.
Mọi người luôn nói xây app chain để lấy toàn bộ giá trị kinh tế, nhưng hãy xem biểu đồ GDP, các ứng dụng kiếm nhiều nhất đều trên Ethereum. Có người nói các ứng dụng này nên xây chuỗi riêng, nhưng điều này hoàn toàn trái với thực tế cơ bản — các ứng dụng kiếm nhiều nhất đang trên Solana, tại sao phải rời đi? Chỉ để lấy thêm thu nhập?
Điều này chưa tính đến các đánh đổi khi xây chuỗi độc lập. Ví dụ Pump hoạt động tốt trên Solana, có thể trong thế giới hoàn hảo dài hạn, nó làm tốt hơn nếu là chuỗi riêng, nhưng hiện tại nó tận dụng được lợi thế từ thanh khoản và trạng thái chia sẻ trên Solana.
Chúng ta thực sự thấy bong bóng ở token cơ sở hạ tầng, token FDV cao nhưng lưu thông thấp, và meme coin, giờ có thể đến lượt khái niệm AI. Dù triển vọng tổng thể AI có thể rất lớn, nhưng các token tăng mạnh hiện tại, theo thời gian, thị trường cuối cùng sẽ trở về cân bằng. Các dự án cơ bản có doanh thu thực sẽ tìm được người mua ở mức giá nhất định, trong khi meme coin hay token cơ sở hạ tầng bị định giá quá cao sẽ khó xác định đáy, vì cơ bản không tạo ra lợi nhuận, chỉ có thể đánh giá bằng chỉ số chủ quan.
Thị trường đang走向成熟 (trưởng thành), đây là dấu hiệu tốt. Các token cơ sở hạ tầng bị định giá quá cao, token FDV cao nhưng lưu thông thấp hay meme coin đang mất đà, nhà đầu tư bắt đầu quan tâm đến các dự án có hoạt động thực tế, cơ bản hợp lý.
Duncan:
Nếu có một ví tiền trừu tượng chuỗi (chain abstraction) trải nghiệm người dùng cực tốt, liệu sự khác biệt giữa các chuỗi có trở nên kém quan trọng?
Ceteris:
Theo tôi, điều này thực sự chủ yếu phụ thuộc trải nghiệm người dùng, chứ không phải trạng thái chia sẻ (Shared State). Tuy nhiên, trừu tượng chuỗi không thể hoàn toàn loại bỏ khác biệt giữa đa chuỗi, vì khi dùng các máy trạng thái khác nhau, chắc chắn sẽ có vấn đề độ trễ. Điều này có nghĩa hiệu suất sẽ bị ảnh hưởng khi thao tác xuyên chuỗi.
Ví dụ, công cụ theo dõi danh mục đầu tư như ứng dụng Lighthouse.one là một biểu hiện của trừu tượng chuỗi. Nó tổng hợp tài sản người dùng trên các chuỗi khác nhau và hiển thị trên một giao diện, rất tiện lợi. Nhưng nếu cần tương tác xuyên chuỗi, ví dụ chuyển đổi giữa các máy trạng thái khác nhau, hiệu suất luôn bị ảnh hưởng. Vì vậy, dù trừu tượng chuỗi cải thiện trải nghiệm người dùng, về mặt kỹ thuật, nó không thể thay thế hoàn toàn trạng thái chia sẻ.
Lớp 2 và Lớp 3 thế hệ tiếp theo
Jose:
Về sự phát triển của L2, tôi nghĩ chúng hoạt động khá tốt năm ngoái. Dù không có token thống nhất nào để đầu tư, và thành công này cũng không trực tiếp có lợi cho ETH, nhưng về mặt sản phẩm thì khá thành công. TVL (tổng giá trị khóa) của L2 tăng gấp đôi, từ 22 tỷ lên 40 tỷ USD. Tuy nhiên cần lưu ý, phần lớn TVL của Base đến từ tiền gửi của khách hàng Coinbase, giống như một sàn giao dịch tập trung ghi sổ kế toán trên blockchain riêng của mình.
Nhìn về tương lai, tôi lạc quan về Solana và L2, tôi nghĩ đến 2025, ít nhất sẽ có một tổ chức tài chính lớn tuyên bố ra mắt L2 riêng. Các tổ chức như BlackRock có thể đưa chứng khoán token hóa lên L2, vì điều này mang lại linh hoạt cao hơn, đồng thời giải quyết một số hạn chế của blockchain truyền thống. Tất nhiên, mô hình "blockchain riêng tư" này có thể gây tranh cãi về tính phi tập trung, nhưng nếu chứng khoán thực sự lên blockchain, đây sẽ là lựa chọn thực tế hơn.
Ceteris:
Hiện chỉ có ba L2 có TPS (giao dịch/giây) vượt Ethereum, điều này thật đáng kinh ngạc. Thông lượng Ethereum rất hạn chế, khoảng 12 TPS. Chúng ta thấy hiệu ứng người thắng tất cả, kẻ mạnh càng mạnh. Cụ thể, TPS của các L2 thấp do thiếu nhu cầu, chứ không phải do năng lực kỹ thuật yếu. Tôi dự đoán khi Mega ETH ra mắt có thể thể hiện tốt, nhưng vốn của nó có thể chuyển từ các dự án L2 hiện có. Hiện lượng ETH cầu nối lên L2 thực sự không nhiều, chỉ khoảng 2,5%.
Ceteris:
Tôi cũng lạc quan về sự phát triển ở tầng ứng dụng, đặc biệt là các dự án liên quan đến agent AI. Về mặt nào đó đây cũng là cơ sở hạ tầng, nhưng lại khác biệt. Như tôi đã nói, mọi người bắt đầu ít quan tâm dự án xây trên BSC hay Solana, đây là xu hướng tốt.
Tôi thấy thú vị là nhiều người từng nghĩ Solana sẽ không thành công, vì họ cho rằng công nghệ không quan trọng, quan điểm này theo tôi luôn kỳ lạ. Giờ rõ ràng công nghệ rất quan trọng, bạn có thể thấy toàn ngành đang chuyển sang các hệ thống hiệu suất cao. Kết luận chính của tôi là: giờ chúng ta đã không còn lý do gì để không tạo ra các ứng dụng chất lượng.
Địa vị thống trị của Bitcoin
Duncan:
Xét bối cảnh môi trường quản lý dần nới lỏng, chúng ta sẽ thấy mùa altcoin, hay địa vị thống trị của Bitcoin tiếp tục tăng?
Nếu xem dữ liệu BTC.D (địa vị thống trị Bitcoin), từ 2022 đã tăng đều. Năm 2022 là 40%, sau bầu cử đạt đỉnh 61%, hiện khoảng 58%. Chúng ta thực sự đã trải qua một đợt nhỏ mùa altcoin từ tháng 11 đến đầu tháng 12, hơi giống tình hình tháng 3.
Câu hỏi then chốt: đây có trở thành trạng thái bình thường mới? Như tháng 3, Bitcoin tạo đỉnh tạm thời quanh 72.000 USD, sau đó dao động 60.000-70.000 USD, trong khi altcoin nói chung giảm mạnh. Hay đây sẽ là chu kỳ mạnh hơn, mang vốn mới và khiến altcoin thực sự vượt trội?
Jose:
Tôi nghĩ ngay cả khi địa vị BTC giữ nguyên, bạn vẫn có thể thấy một số token vốn hóa nhỏ thể hiện tốt. Năm 2021 và 2022, khi Bitcoin đạt đỉnh, chúng ta thấy mùa altcoin điên cuồng. Nhưng tháng 3 năm nay, sau khi Bitcoin lập đỉnh mới, đa số altcoin lại chịu tổn thương nặng trong giai đoạn Bitcoin đi ngang. Truyền thống, đây vốn nên là mùa altcoin, nhưng tình hình đã thay đổi.
Theo tôi, khái niệm "mùa altcoin" theo nghĩa truyền thống có thể đã lỗi thời. Thay vào đó, những dự án có cơ bản mạnh và câu chuyện rõ ràng sẽ thể hiện nổi bật, còn lại sẽ dậm chân tại chỗ.
Jason:
Nói về dự báo đỉnh địa vị BTC, cơ bản là đang nói đến tỷ lệ ETH/BTC, vì chủ yếu là cuộc đua giữa hai đồng này. Tất nhiên giờ XRP và BNB cũng ở hàng đầu. Về lý thuyết, nếu toàn bộ phân khúc AI tăng 10 lần, cũng có thể ảnh hưởng nhẹ đến địa vị BTC.
Xét theo góc này, tôi nghĩ năm nay Bitcoin vẫn có thể vượt trội Ethereum, đặc biệt nếu có sắc lệnh hành chính tích cực. Đây là dự đoán táo bạo, nhưng năm ngoái tôi cũng đưa ra dự đoán tương tự và đã thành hiện thực. Tuy nhiên, khoảng cách năm nay có thể không lớn như vậy, vì môi trường quản lý cải thiện và tổng thống thân crypto sẽ có lợi cho ETH, điều này thể hiện qua dòng vốn ETF.
Sáu tháng trước tôi dự kiến địa vị BTC đạt 66%-68%, nhưng giờ xem ra có thể không đạt cao như vậy. Nếu Bitcoin lên 125.000-150.000 USD, tôi nghĩ địa vị BTC có thể quay lại 62%-63%, rồi bắt đầu giảm.
Duncan:
Đáng chú ý, tháng 1/2021 địa vị BTC là 73%, sau đó giảm xuống 40%. So với đợt mới đây từ tháng 11 đến 12, chỉ giảm từ 61% xuống 55%, biên độ biến động chỉ khoảng 1/8 đến 1/10 so với 2021.
Tính khả thi của Bitcoin L2
Jose:
Tôi nghĩ 2025, Bitcoin L2 có thể trở thành黑马 (kẻ bất ngờ). Trước đây, người nắm giữ Bitcoin hiếm khi dùng Bitcoin của họ vào việc gì, đỉnh WBTC chỉ chiếm khoảng 6% cung Bitcoin. Các L2 đa chữ ký hiện có tỷ lệ áp dụng không cao, nhưng 2025 chúng ta có thể thấy một số ZK L2 thực sự ra mắt trên Bitcoin, như Citrea hay Alpen Labs.
Điều này có thể tạo tác động lớn, vì người nắm giữ Bitcoin rất coi trọng bảo mật, và quy mô thị trường rất lớn. Bitcoin L2 không chỉ mở rộng khả năng, mà còn mang tính lập trình được. Trên Ethereum L1 bạn đã có thể dùng hợp đồng thông minh, nhưng trên Bitcoin L1 gần như chẳng làm được gì. Vì vậy thay đổi từ Bitcoin L2 lớn hơn — không chỉ hưởng lợi từ mở rộng, mà còn có tính lập trình. Ngay cả chỉ 1-2% Bitcoin vào hệ sinh thái L2, cũng đủ khiến TVL của L2 tăng vài lần.
Ceteris:
Tôi rất mong đợi sự phát triển của rollup Bitcoin. Tôi chưa bao giờ tin vào những lời nói "người nắm giữ Bitcoin không muốn dùng DeFi" hay "không muốn dùng Bitcoin của họ vào việc gì", theo tôi điều này luôn rất vô lý. Đúng là trên Twitter có vài giọng nói lớn có thể sẽ không bao giờ làm vậy, nhưng đây là tài sản hơn 2 nghìn tỷ USD, nhiều người sẽ muốn dùng nó, dù chỉ để vay tiền trên chuỗi, mà không cần đóng gói.
Hiện tại để thực hiện điều này cần một cầu nối đáng tin cậy, nhưng nếu OP_CAT được thông qua, có thể đạt cầu nối không tin cậy (trustless) bằng ZK proof và các phương pháp khác. OP_CAT đã chạy trên mạng thử nghiệm Bitcoin khoảng một năm, có người nói nó có thể ra mắt chính thức 2025. Chức năng này thực ra tồn tại từ đầu giao thức, sau đó bị loại bỏ do một lỗi nghiêm trọng, nhưng giờ vấn đề này đã không còn.
Tôi nghĩ Starkware's Starknet có thể là黑马 (kẻ bất ngờ) của Bitcoin L2. Một khi OP_CAT thông qua, họ có thể bắt đầu gửi proof lên Bitcoin. Lĩnh vực này giờ rất sôi động, chỉ có lợi cho Bitcoin. Ngay cả người dùng không dùng DA (data availability) của Bitcoin, chỉ gửi proof lên Bitcoin cũng đã có ý nghĩa.
Ngay cả chỉ 2,5% người nắm giữ Bitcoin dùng dịch vụ này, cũng tương đương thị trường 50 tỷ USD. Và không chỉ người nắm giữ hiện tại dùng, sẽ có người专门 mua Bitcoin để dùng dịch vụ.
Jose:
Tôi nghĩ năm nay chúng ta sẽ thấy một số giải pháp không giám hộ (non-custodial). Việc này đáng để viết một báo cáo mới cập nhật toàn bộ tiến triển Bitcoin L2, vì báo cáo hiện tại của chúng tôi đã gần một năm. Nếu Bitcoin L2 thực sự cất cánh, điều này có thể gây áp lực lớn cho Ethereum.
Hiện có khoảng 10.000 Bitcoin trong các Bitcoin L2 hiện có, như W-BTC (Wrapped Bitcoin). Tôi nghĩ con số này trong tương lai có thể tăng khoảng 10 lần, đặc biệt nếu không dùng đa chữ ký (multisig). Người nắm giữ Bitcoin thực sự rất quan tâm đến vấn đề này, vì nhiều L2 này trong tương lai có thể chuyển sang EVM. Nếu có cầu nối ZK, hoặc thư viện mã cực đáng tin cậy (như Aave hay Morpho), cho phép bạn gửi Bitcoin và vay stablecoin như USDC, hoặc thực hiện thao tác CDP (kho nợ) như Maker, tôi nghĩ giải pháp như vậy chắc chắn sẽ có thị trường nhất định.
Jason:
Xét về tài chính, nhu cầu vay mượn là có thật, BlockFi từng làm rất nhiều trong lĩnh vực tiền gửi. Sau khi ETF Bitcoin ra mắt, tài chính truyền thống cũng bắt đầu cung cấp giải pháp giám hộ Bitcoin, liệu họ có cung cấp giải pháp tín dụng Bitcoin? Tương lai, liệu mọi người sẽ thiên về dùng các giải pháp native crypto, hay chọn nền tảng như JP Morgan, dù tập trung hóa nhưng có nhiều biện pháp bảo vệ hơn, khi có vấn đề vẫn có không gian khắc phục.
Theo tôi, nguồn cầu chính cho Bitcoin trong tương lai có thể đến từ thị trường không native crypto. Hiện khoảng 32 tỷ USD Bitcoin ở trạng thái tương tự L2, bao gồm Bitcoin trên các chuỗi như Ethereum, Arbitrum, Base, Solana. Dữ liệu này rất thú vị, dù phần lớn giải pháp này không thực sự "an toàn", ngoại trừ Lightning Network. Tuy nhiên, nếu Bitcoin có giải pháp thực sự, con số này sẽ tăng mạnh.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
