Tổng quan nhanh về tranh cãi SciHub: Hỗ trợ nghiên cứu hay trò chơi tiền bạc?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tổng quan nhanh về tranh cãi SciHub: Hỗ trợ nghiên cứu hay trò chơi tiền bạc?
Thổi phồng Meme để kiếm tiền rồi quyên góp, tốt hay xấu đối với các dự án nghiên cứu khoa học?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Alex Liu, Foresight News
Độ nóng của DeSci + Meme vẫn không giảm, vậy còn góc nhìn nào tốt hơn không? Những đồng tiền Meme này thực sự có đóng góp gì cho khoa học (science) hay không? Có người đã lên tiếng phản đối, thốt lên (chỉ trích việc suốt ngày thổi phồng desci): "Bạn từng quyên góp một xu nào cho Sci-Hub chưa?"
Sci-Hub là gì?
Theo Wikipedia, Sci-Hub là một thư viện bóng tối. Nó sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để vượt qua hàng rào trả phí của các nhà xuất bản. Năm 2011, Alexandra Elbakyan, một nghiên cứu sinh người Kazakhstan, đã quyết định thành lập Sci-Hub vì chi phí của các bài báo nghiên cứu nằm sau hàng rào trả phí quá cao. Người dùng của nó có mặt khắp nơi trên thế giới. Tháng 2 năm 2021, trang chủ Sci-Hub cho biết họ đã lưu trữ hơn 85 triệu bài báo.
Sci-Hub và Elbakyan đã hai lần bị kiện tại Mỹ về tội vi phạm bản quyền. Cả hai vụ đều thua do bị đơn vắng mặt. Sci-Hub nhận được lời khen ngợi từ giới khoa học, học thuật và cả một phần trong ngành xuất bản, khi cho rằng nó hiệu quả trong việc phổ biến tri thức khoa học, cung cấp miễn phí cho công chúng những nghiên cứu được tài trợ bởi chính phủ. Tuy nhiên, các nhà xuất bản lại chỉ trích rằng nó xâm phạm bản quyền, làm giảm doanh thu và đe dọa an ninh mạng của các trường đại học (mặc dù các nhà xuất bản có thể đang phóng đại mối đe dọa này). Sci-Hub cũng khiến các nhà xuất bản siết chặt thêm hàng rào trả phí.
Khi bảo vệ Sci-Hub, Elbakyan thường phản bác lại bằng cách đặt câu hỏi về tính đạo đức trong mô hình kinh doanh của các nhà xuất bản, cũng như vi phạm Điều 27 của Tuyên ngôn Nhân quyền Thế giới. Cô kiên trì cho rằng vận hành Sci-Hub là một mệnh lệnh đạo đức, và luật pháp không nên ngăn cản cô. Cô từng nói: "Nếu người Mỹ lúc nào cũng tuân theo những luật lệ bất công, thì đến tận hôm nay họ vẫn sẽ dưới sự cai trị của nữ hoàng, và chế độ nô lệ vẫn còn tồn tại".
Meme coin scihub
"Bạn từng quyên góp một xu nào cho Sci-Hub chưa?" – Câu hỏi này khiến 0xAA, cựu chủ tịch Hiệp hội Blockchain Đại học Bắc Kinh, cảm thấy thuyết phục, và anh đã quyên góp 0,1 ETH.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc quyên góp, thì sẽ không có câu chuyện thú vị tiếp theo — 0xAA đã mua vào 22% lượng cung của đồng Meme coin mang tên scihub.
Đồng Meme coin mang tên scihub này, trong một đêm, đã đạt mức vốn hóa thị trường cao nhất lên tới 70 triệu USD. Số lượng 22% token mà 0xAA nắm giữ có giá trị lên tới hàng chục triệu USD. Liệu anh có thực hiện đúng cam kết quyên góp 20% số token này không? Việc quyên góp 20% lượng cung liệu có hợp lý hóa được cơn sốt gần như điên rồ này?
Ban đầu, Elbakyan – người sáng lập Sci-Hub – cũng không chấp nhận dự án này.
Tuy nhiên sau đó, cô đã bổ sung tùy chọn quyên góp bằng ví SOL trên trang web của Sci-Hub.
Sau đó, 0xAA tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với Elbakyan và sẽ thực hiện cam kết quyên góp 20% số token.
Tranh cãi
Sự việc đã gây tranh luận lớn trong cộng đồng Trung Quốc, tập trung vào hai điểm chính:
Chỉ trích "thao túng nội bộ" (lợi dụng thông tin nội gián)
Có người cáo buộc 0xAA thao túng nội bộ, rằng 22% chỉ là lượng token trong ví công khai, còn lượng token mà anh thực sự kiểm soát cao hơn nhiều so với con số này.
Tại sao không quyên góp trực tiếp?
Đây thực sự là hỗ trợ nghiên cứu hay chỉ là trò chơi tiền bạc? Một số người cho rằng nên quyên góp trực tiếp thay vì dùng cách thổi phồng Meme.
0xAA cũng thẳng thắn nói: "Tôi muốn kiếm tiền, nhưng là kiểu mọi người cùng kiếm tiền." Anh hy vọng tất cả đều có thể cùng thắng – vừa kiếm lời từ đồng Meme coin, vừa hỗ trợ hoạt động của Sci-Hub.
Quan điểm của những người ủng hộ
Mỗi bên đều có lập trường riêng. Trong cộng đồng cũng có rất nhiều người ủng hộ hành động của 0xAA, so sánh việc gây quỹ bằng Meme rồi quyên góp một phần token với mô hình xổ số.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
