Beam Chain: Hành trình tối thượng hay bế tắc kỹ thuật của lớp đồng thuận Ethereum?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Beam Chain: Hành trình tối thượng hay bế tắc kỹ thuật của lớp đồng thuận Ethereum?
Lộ trình 5 năm triển khai của Beam Chain có hợp lý không? Cộng đồng đánh giá thế nào?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: 0XNATALIE
Tại hội nghị Devcon, thành viên cốt lõi của Quỹ Ethereum Justin Drake đã đề xuất một bản thiết kế lại toàn diện cho lớp đồng thuận của Ethereum, được gọi là Beam Chain. Kế hoạch này nhằm giảm thiểu vấn đề MEV, cải thiện khả năng mở rộng và bảo mật, đồng thời áp dụng công nghệ ZK để nâng cao hiệu suất thông qua việc tái thiết kế lớp đồng thuận. Beam Chain tập trung chủ yếu vào những thay đổi ở lớp đồng thuận, không liên quan đến việc tạo ra token mới hay thay đổi kiến trúc blockchain hiện tại.
Lớp đồng thuận hiện tại của Ethereum (Beacon Chain) đã tồn tại được năm năm. Mặc dù hoạt động ổn định về mặt bảo mật, nhưng theo thời gian, lượng "nợ kỹ thuật" ngày càng tích tụ. Cùng với việc cộng đồng Ethereum ngày càng đi sâu vào nghiên cứu MEV và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ ZK, lớp đồng thuận hiện tại đang bộc lộ sự thiếu linh hoạt trong việc thích ứng với các công nghệ mới. Dự án tái cấu trúc Beam Chain nhằm loại bỏ gánh nặng kỹ thuật này, giúp Ethereum trở nên linh hoạt và thích nghi tốt hơn trong tương lai.
Điểm nổi bật về công nghệ
Về mặt kỹ thuật, Beam Chain có hai đặc điểm chính: Snarkification thông qua ZKVM và sử dụng chữ ký tập hợp dựa trên hàm băm.
Lớp đồng thuận chịu trách nhiệm chính cho việc tất cả các nút trong mạng đạt được sự thống nhất về trạng thái của chuỗi (ví dụ như thứ tự giao dịch, số dư tài khoản...). Trong Ethereum, nhiệm vụ của lớp đồng thuận bao gồm xác thực khối, xác minh chữ ký, xử lý phân nhánh, duy trì và cập nhật trạng thái tài khoản, v.v. Thao tác then chốt của lớp đồng thuận là chuyển trạng thái – tức là từ trạng thái của một khối (ví dụ như số dư tài khoản sau giao dịch) sang trạng thái của khối tiếp theo. Những thao tác này thường đòi hỏi nhiều tính toán, và Snarkification là một kỹ thuật chuyển đổi quá trình tính toán đó thành bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof).
Beam Chain tận dụng ZKVM để thực hiện Snarkification cho lớp đồng thuận, biến đổi hàm chuyển trạng thái thành bằng chứng không kiến thức. ZKVM đảm nhận việc chuyển các quá trình tính toán ra ngoài chuỗi, từ đó giảm tải trọng tính toán trên chuỗi. Mỗi nút chỉ cần xác minh bằng chứng không kiến thức là có thể xác nhận trạng thái đúng đắn, mà không cần phải tính toán lại toàn bộ. Ngoài ra, Beam Chain cho phép các trình xác thực lựa chọn ZKVM phù hợp, thay vì ép buộc một ZKVM cụ thể nào đó vào giao thức trên chuỗi.
Đồng thời, cùng với sự phát triển của máy tính lượng tử, các công nghệ mã hóa truyền thống (như mã hóa đường cong elliptic) có thể đối mặt với nguy cơ bị phá vỡ. Điều này có nghĩa là tính bảo mật của hệ thống blockchain hiện tại (như khóa riêng và xác minh chữ ký) có thể bị tổn hại khi máy tính lượng tử xuất hiện. Để đối phó với mối đe dọa này, Beam Chain giới thiệu phương án chữ ký tập hợp dựa trên hàm băm. Hàm băm có khả năng an toàn hậu lượng tử (post-quantum security), có thể chống lại các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử. Phương án này không chỉ nâng cao hiệu quả tập hợp chữ ký mà còn mang lại mức độ bảo mật cao hơn cho tương lai.
Bên cạnh đó, Beam Chain cũng áp dụng PBS, đưa vào danh sách bao gồm (inclusion lists) và đấu giá thực thi nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ MEV. Đồng thời, kế hoạch cũng hướng tới giảm yêu cầu đặt cược tối thiểu của trình xác thực từ 32 ETH xuống còn 1 ETH để thúc đẩy tính phi tập trung hơn nữa. Toàn bộ quá trình chuyển đổi sang Beam Chain sẽ diễn ra theo từng giai đoạn, dần thay thế các chức năng của Beacon Chain, dự kiến mất khoảng năm năm.
Quan điểm cộng đồng
Lo ngại về thời gian phát triển: Cộng đồng nói chung bày tỏ lo lắng về chu kỳ phát triển kéo dài 5 năm của Beam Chain, đồng thời một số thành viên đặt câu hỏi liệu mục tiêu của Beam Chain có phải là cố gắng làm cho Ethereum ngày càng giống với Solana hay không.
-
José Maria Macedo, người đồng sáng lập Delphi Ventures, bày tỏ sự thất vọng với Beam Chain. Ông cho rằng các cải tiến cốt lõi của Beam Chain chẳng qua chỉ là việc tái cấu trúc kho mã nguồn, bao gồm thời gian khối 4 giây và khả năng "chống tấn công lượng tử", nhưng những thay đổi này dự kiến phải đến năm 2029–2030 mới hoàn thành. Những cải tiến như vậy là chưa đủ để giúp L1 của Ethereum duy trì lợi thế trong cuộc cạnh tranh blockchain, thậm chí không thể xây dựng được một câu chuyện cạnh tranh bền vững về lâu dài.
-
Mert, CEO của nền tảng phát triển Solana Helius, cũng bày tỏ lo ngại về tiến độ phát triển của Beam Chain. Nếu Beam Chain thực sự phải đến năm 2029 mới ra mắt, Ethereum có thể khó duy trì khả năng cạnh tranh trong bối cảnh blockchain phát triển nhanh chóng.
-
Qi Zhou, đồng sáng lập EthStorage, cho rằng thời gian dự kiến hoàn thành Beam Chain vào năm 2030 là quá dài. Ông đề xuất nên tập trung phát triển bằng một ngôn ngữ lập trình duy nhất (như Rust hoặc Go) để tăng tốc độ triển khai. Việc xử lý nợ kỹ thuật của Ethereum có thể học hỏi mô hình "re-genesis" của Cosmos (tái tạo khối khởi nguyên của blockchain, giữ lại dữ liệu trạng thái cốt lõi của người dùng và hợp đồng, loại bỏ dữ liệu lịch sử dư thừa và mã lỗi thời), thông qua việc thiết lập lại hoàn toàn để giải quyết gánh nặng kỹ thuật và các vấn đề tồn đọng.
-
Meir, đồng sáng lập Hydrogen Labs, lo ngại về tiến độ quá dài của Beam Chain và cho rằng nó có thể không đáp ứng được nhu cầu về khả năng mở rộng của một blockchain đa năng. Nếu mục tiêu của Ethereum là trở thành một nền tảng blockchain hiệu quả chứ không chỉ đơn thuần là một lớp lưu trữ dữ liệu (DA), thì cần có những cải tiến về khả năng mở rộng nhanh hơn và mạnh mẽ hơn, chứ không nên chỉ tối ưu hóa từng bước trong vòng năm năm tới.
-
Cygaar, nhà phát triển của Abstract, giải thích lý do vì sao tiến độ 5 năm của Beam Chain là cần thiết. Ông chỉ ra rằng Ethereum không phải là một blockchain nhỏ bình thường, mà là blockchain lớn thứ hai thế giới, với TVL 60 tỷ USD, giá trị tài sản cơ bản 400 tỷ USD và hàng ngàn ứng dụng phụ thuộc vào nó. Việc triển khai một thay đổi quy mô lớn như vậy trên một mạng Ethereum phân tán và vận hành liên tục là cực kỳ khó khăn, tiềm ẩn rủi ro rất lớn, do đó cần thời gian chuẩn bị dài và kiểm thử nghiêm ngặt. Bất kỳ sai sót nào cũng có thể gây tổn thất nặng nề cho người dùng.
-
Terence, người duy trì client Ethereum Prysm, phản hồi trước lo ngại về thời gian triển khai Beam Chain quá dài, cho biết Beam Chain là "mục tiêu cuối cùng" của Ethereum. Trong thời gian chờ đợi, Ethereum sẽ tiếp tục cải tiến thông qua các hard fork. Một số đề xuất trong Beam Chain sẽ giúp tăng cường tính phi tập trung và khả năng chống kiểm duyệt của Ethereum. Đồng thời, trước khi Beam Chain được triển khai, Ethereum cũng sẽ tiếp tục nâng cao khả năng sẵn sàng dữ liệu, khả năng chống kiểm duyệt, hiệu suất EVM, v.v. để đáp ứng nhu cầu thay đổi liên tục.
-
Hasu, trưởng bộ phận chiến lược của Flashbots, cho rằng đề xuất Beam Chain không nên bị thổi phồng quá mức, bởi đây là một dự án dài hạn ít nhất cần 5 năm mới hoàn thành, và phần lớn các cải tiến đã nằm trong lộ trình kỹ thuật từ trước. Điểm mới thực sự nằm ở việc gói gọn các cải tiến này để thử nghiệm tổng thể và thay thế toàn bộ lên chuỗi trong tương lai — lẽ ra điều này nên được coi là điểm nhấn để đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, nhiều thành viên cộng đồng đã hiểu lầm đề xuất này như một bản phát hành "Ethereum 3.0" đầy hào hứng, thậm chí hy vọng sao chép một số đặc điểm của Solana, dẫn đến thất vọng về kỳ vọng.
-
GabrielShapir0, người sáng lập MetaLeX, cho rằng giá trị cốt lõi của Ethereum nằm ở tính phi tập trung và tự chủ, và Beam Chain sẽ làm tăng mạnh các đặc điểm cốt lõi này. Nhiều người mong muốn Ethereum cung cấp các sản phẩm, dịch vụ khác nhau hoặc chạy theo các xu hướng và câu chuyện phổ biến hơn, nhưng đó không phải là định hướng của Ethereum, mà là con đường của Solana.
Thách thức kỹ thuật
-
Péter, thành viên cốt lõi của Quỹ Ethereum, cho rằng đề xuất Beam Chain gom quá nhiều thay đổi vào cùng một lúc, điều này tiềm ẩn rủi ro về cả mặt kỹ thuật lẫn quản trị. Về mặt kỹ thuật, việc kết hợp quá nhiều thay đổi làm tăng nguy cơ xảy ra lỗi. Về mặt quản trị, việc gom nhiều thay đổi có thể khiến các chi tiết bị bỏ qua và làm tăng nguy cơ tranh cãi. Ông đề xuất nên xử lý các cải tiến đơn giản trước trên Beacon Chain, sau đó từng bước thực hiện các thay đổi phức tạp hơn để hệ thống thích nghi dần, tránh cải cách toàn diện một lần.
-
Mteam, nhà nghiên cứu Ethereum, cho biết mặc dù đề xuất Beam Chain được công bố như một ý tưởng mới, thực tế nó chỉ là sự tập hợp lại của nhiều ý tưởng cũ. Anh ủng hộ đề xuất này, nhưng cũng lo ngại rằng việc nâng cấp này có thể làm gián đoạn nghiên cứu ở lớp thực thi. Lớp thực thi và lớp đồng thuận là hai hướng nghiên cứu độc lập, nên được cải tiến song song thay vì ảnh hưởng lẫn nhau.
-
Max Resnick, giám đốc nghiên cứu của SMG, cho rằng Ethereum cần một tầm nhìn lớn lao hơn, thay vì bị bó buộc bởi các cải tiến từng giai đoạn kéo dài năm năm. Ông kêu gọi trở lại với mục đích ban đầu của Ethereum, biến nó thành một nền tảng tính toán toàn cầu, giúp các nhà phát triển giải quyết những vấn đề phối hợp phức tạp nhất. Ông đưa ra các mục tiêu mà Ethereum nên đạt được trong vòng năm năm tới, bao gồm: đạt thời gian khối 1 giây; tính toán cuối cùng trong một slot (Single-slot Finality), thuận tiện cho khả năng tương tác giữa các chuỗi; tăng đáng kể thông lượng (>1000 TPS); nhiều nhà đề xuất song song, đạt được khả năng chống kiểm duyệt thời gian thực.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ChainFeedsxyz
