Cơn sốt cá cược trên Polymarket: Trump chiến thắng, là sự đồng thuận của thị trường hay thao túng dư luận?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cơn sốt cá cược trên Polymarket: Trump chiến thắng, là sự đồng thuận của thị trường hay thao túng dư luận?
Dự đoán trên Polymarket rất khác biệt so với kết quả khảo sát ý kiến toàn quốc.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Kyle Chayka
Biên dịch: BitpushNews Yanan
Hãy tưởng tượng một trang web cho phép bạn đặt cược như đầu tư chứng khoán vào các sự kiện lớn nhỏ trong tương lai – từ việc ai sẽ ngồi vào chiếc ghế tổng thống, lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ đi về đâu, đến chuyện tình cảm giữa Taylor Swift và bạn trai cô (hiện tại, tỷ lệ cược cho khả năng chia tay là 7 cent, tức là mọi người chỉ đánh giá xác suất việc này xảy ra khoảng 7%, nghĩa là khả năng họ chia tay là rất thấp). Đó chính là Polymarket – một thị trường dự đoán vừa thú vị vừa thách thức.
Vào đầu tháng 10, khi mọi người vẫn còn tranh luận xem Donald Trump hay Kamala Harris sẽ chiến thắng, Polymarket đưa ra tỷ lệ gần như 50/50. Phần nhỏ còn lại được dành cho các ứng cử viên khác, bao gồm cả Joe Biden và "những chính trị gia Cộng hòa khác". Nhưng đến tuần này, cục diện đã thay đổi: tỷ lệ chiến thắng của Trump được thị trường đánh giá lên tới 64%. Điều đó có nghĩa là nếu bạn hiện tại đặt cược cho Trump và kiên trì đến khi cuộc bầu cử ngã ngũ, cứ mỗi 64 cent bạn bỏ ra, bạn có cơ hội nhận lại 1 đô la nếu Trump giành chiến thắng.
Điều thú vị là dự đoán này trên Polymarket hoàn toàn trái ngược với kết quả khảo sát dư luận toàn quốc, đồng thời cao hơn so với đánh giá từ các nền tảng tương tự như Kalshi và Predictit – nơi lần lượt đưa ra tỷ lệ 60% và 58% cho khả năng thắng của Trump. Tính đến nay, tổng số tiền đặt cược trên Polymarket đã vượt mốc 2 tỷ USD. Đằng sau con số ấn tượng này là một nhân tố không thể xem nhẹ. Từ tháng 6, một tài khoản mang tên Fredi9999 bắt đầu rót tiền lớn để ủng hộ Trump. Sau đó, vào tháng 8 và tháng 9, một loạt tài khoản nghi liên quan đến Fredi9999 cũng tham gia, tổng cộng đặt cược hơn 43 triệu USD – không chỉ nhằm tăng cơ hội cho Trump mà còn hỗ trợ phe Cộng hòa nói chung. Chuỗi hành động này trực tiếp đẩy tỷ lệ chiến thắng của Trump tăng vọt.
Ngược lại, những biến động dự đoán về Trump trên Polymarket giờ đây lại trở thành một phần trong cuộc thảo luận sôi nổi về cuộc bầu cử. Các phương tiện truyền thông uy tín như Bloomberg và Financial Times khi phân tích xu hướng bầu cử đều viện dẫn song song dữ liệu từ Polymarket cùng các khảo sát dân ý truyền thống. Ngày 6/10, Elon Musk đăng đàn X (trước là Twitter), bình luận rằng Polymarket “đáng tin cậy hơn khảo sát vì ở đây người ta đặt cược bằng tiền thật”. Đến ngày 18/10, chính Trump trong một buổi vận động tại Michigan cũng nhắc đến nền tảng này, khi nói về tỷ lệ ủng hộ mình tại tiểu bang: “Tôi không rõ lắm ý nghĩa cụ thể, nhưng điều đó đủ để thấy chúng tôi đang làm rất tốt.” Với những người theo dõi sát sao bầu cử, một câu hỏi trọng tâm dần nổi lên: Liệu nhiệt huyết đặt cược của nhóm người chơi ít phổ biến nhưng am hiểu mật mã hóa – tính đến tháng 10, Polymarket có khoảng 150.000 tài khoản hoạt động – có thực sự phản ánh đúng hiện thực? Hay chính những hành vi đặt cược này lại đang âm thầm thúc đẩy hình ảnh của Trump? Shane Coplan, người sáng lập Polymarket ở tuổi 26 và hiếm khi xuất hiện trước công chúng, gần đây đã phá lệ trò chuyện sâu sắc với tôi về đà tăng mạnh đáng kinh ngạc trong tỷ lệ cược ủng hộ Trump. Ông khẳng định sự hiện diện của những “cá voi” lớn như Fredi9999 chính là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh thị trường đang vận hành. “Thị trường cho phép mọi người tự do mua những tài sản họ cho là bị định giá thấp, nhưng hiện tại họ chưa hành động như vậy,” ông giải thích khi đề cập đến Harris, rồi bổ sung thêm: “Bởi vì chưa có ai thực sự tin rằng giá trị của cô ấy bị đánh giá quá thấp đến mức đáng để xuống tiền.”
Coplan, một thần đồng trong giới công nghệ blockchain, lớn lên trong một gia đình giáo viên ở New York, từ thời thiếu niên đã là người tiên phong của Ethereum. Ông đọc rộng rãi các tác phẩm học thuật về lý thuyết thị trường, trong đó bài viết năm 2013 của Robin Hanson “Shall We Vote on Values, But Bet on Beliefs?” (Chúng ta nên bỏ phiếu về giá trị, nhưng đặt cược vào niềm tin?) đã ảnh hưởng sâu sắc đến ông. Trong bài viết, Hanson lập luận rằng thị trường tự do là động lực mạnh mẽ “kích thích con người thu thập thông tin” và “tổng hợp thông tin thành giá cả thuyết phục đại chúng” – do đó, hệ thống thị trường lẽ ra nên ảnh hưởng đến quyết sách chính phủ và chính sách chính trị giống như cách nó định giá các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán. Hanson còn tạo ra thuật ngữ “Futarchy” để mô tả một mô hình hoạch định chính sách được dẫn dắt bởi cơ chế dự đoán.
Được hỗ trợ vốn đầu tư mạo hiểm từ Founders Fund của Peter Thiel và Vitalik Buterin – người sáng lập Ethereum, Coplan đang cố gắng hiện thực hóa tầm nhìn của Hanson. Polymarket do ông tạo ra thực chất là một thị trường giao dịch ý tưởng, hoặc nói chính xác hơn, là phiên bản nâng cấp thông minh của cá cược thể thao. “Mục tiêu thực sự của chúng tôi,” ông tiết lộ với tôi, “là xây dựng một ngọn hải đăng soi sáng chân lý.”
Tại văn phòng ở khu SoHo với tường kính bao quanh, tôi có cuộc gọi video với Coplan – người đang lãnh đạo một đội ngũ tinh nhuệ khoảng 30 người. Dưới mái tóc xoăn màu vàng đậm, giọng nói của ông hơi gấp gáp, như thể từng câu hỏi đã được suy nghĩ kỹ lưỡng từ lâu, chỉ chờ dịp để tuôn trào.
Các chủ đề trên Polymarket đều dựa trên đề xuất sôi nổi từ người dùng, nhưng để tuân thủ triết lý phi tập trung cốt lõi của tiền mã hóa, nền tảng sử dụng công nghệ blockchain để “không can thiệp” vào các thị trường này. Mỗi chủ đề có thể đặt cược được thiết kế cẩn thận dưới dạng một câu hỏi. Ví dụ: “Ai sẽ là diễn viên tiếp theo vào vai James Bond?” (hiện tại Henry Cavill có tỷ lệ 8%), hoặc “Liệu Macron có từ chức Tổng thống Pháp vào năm 2024 không?” (chỉ 1% người trả lời “Có”). Coplan nhấn mạnh rằng mỗi câu hỏi “phải có tiêu chuẩn giải quyết rõ ràng”, nghĩa là phải có phương pháp xác định câu trả lời dứt khoát và không thể tranh cãi.
Lấy ví dụ bầu cử tổng thống, Polymarket đặt ra tiêu chuẩn nghiêm ngặt: phải đợi ba hãng tin lớn AP, Fox News và NBC cùng tuyên bố một ứng cử viên chiến thắng thì mới chính thức ngã ngũ. Một khi câu hỏi được mở, người tham gia có thể đặt cược vào đáp án họ tin tưởng trong thị trường điểm-điểm này. Nghĩa là, mỗi lần đặt cược cần có một người dùng khác đứng ở phía đối lập, tạo thành một cuộc đấu trí. Như Coplan nói, những con số phần trăm đó chính là “đánh giá tổng hợp từ tất cả những người muốn giao dịch tại thị trường hiện tại”.
Polymarket sử dụng loại tiền mã hóa có tên USDC. Khác với Bitcoin – loại tiền đầy tính đầu cơ – USDC là một “ổn định tệ” (stablecoin), giá trị được neo chặt vào đô la Mỹ. Tuy nhiên, giống các loại tiền mã hóa khác, mọi giao dịch của USDC trên blockchain đều minh bạch và có thể kiểm tra được. Do đó, mọi khoản đặt cược trên Polymarket đều được ghi chép chi tiết và truy xuất công khai – cũng chính vì thế mà chúng ta có thể phát hiện hành vi đầu tư bất thường của tài khoản Freddi9999.
Khi câu trả lời cho một câu hỏi dường như đã rõ ràng, Polymarket sẽ triển khai một công cụ mã hóa khác do thị trường điều khiển: Uma. Uma xây dựng hệ thống cho phép người dùng đề xuất và tranh cãi kết quả, tạo thêm một lớp bảo đảm cho tính công bằng của thị trường. (Theo Polymarket, dù bầu cử Mỹ 2020 gây tranh cãi dữ dội ngoài đời thực, việc giải quyết các cược liên quan trên nền tảng lại diễn ra khá suôn sẻ.) Cuối cùng, các hợp đồng thông minh (smart contract) trên blockchain – cơ chế trao đổi tự động, không thể đảo ngược trong thế giới tiền mã hóa – sẽ xử lý hiệu quả mọi giao dịch và phân phối chính xác phần thưởng cho người thắng cuộc.
Khẩu hiệu ban đầu của Polymarket là “sử dụng sức mạnh to lớn của thị trường tự do để vén màn bí ẩn các sự kiện quan trọng trong thế giới thực tế”. Coplan hình dung nền tảng của ông có thể dự đoán thời điểm vắc-xin Covid-19 ra mắt, và cung cấp một giải pháp hợp lý hơn cho môi trường mạng xã hội hỗn loạn. “Tin tức và thông tin sai lệch bay đầy trời cả ngày, bạn phải tự hỏi: chuyện này có quan trọng không? Đây là thông tin thật hay nhảm nhí? Bạn sẽ nhận ra, có những thứ dù được thổi phồng dữ dội, nhưng thị trường thì chẳng động đậy – đó chính là lời cảnh báo: ‘Này, cái này chả có giá trị gì cả.’” Logic của Coplan rất đơn giản: thị trường buộc người tham gia phải đào sâu, và kết quả tổng thể của thị trường thường thông minh hơn hẳn các ý kiến từ chuyên gia.
Tuy nhiên, khả năng dự đoán của nhóm người chơi tự chọn trên Polymarket rõ ràng không phải là tuyệt đối. Trước hết, kể từ khi Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) xác định nền tảng này tương đương một thị trường phái sinh chưa được cấp phép vào năm 2022, việc sử dụng Polymarket tại Mỹ đã trở thành hành vi bất hợp pháp. Vì thế, Polymarket đã chấp nhận dàn xếp, nộp phạt 1,4 triệu USD và cấm người dùng Mỹ truy cập. Dù vậy, nhiều người vẫn dùng VPN và các công cụ khác để vượt qua lệnh cấm. (Kalshi và các nền tảng cá cược bầu cử khác cũng đối mặt thử thách sinh tồn tương tự.) Hơn nữa, mặc dù hiện nay đã có cách đặt cược thuận tiện hơn thông qua tài khoản ngân hàng truyền thống, nền tảng vẫn yêu cầu người dùng phải thành thạo ví tiền mã hóa. Do đó, nhóm người dùng Polymarket mang tính định hướng nhất định: phần lớn là người không mang quốc tịch Mỹ, nam giới và là những người dùng mạng nặng.
Vì vậy, dễ hiểu rằng nhiều người đặt cược bầu cử trên Polymarket có thể không hiểu rõ chính trị Mỹ, và quan điểm của họ có thể bị ảnh hưởng bởi xu hướng ưa thích Trump trong giới tiền mã hóa. Rốt cuộc, Trump từng bày tỏ thiện cảm trực tiếp với ngành này, thậm chí phát hành NFT riêng, trong khi Harris thì không làm điều tương tự. Những “cá voi” ủng hộ Trump dường như phù hợp với mô hình này. Như một người dùng tham gia cá cược bầu cử nói với tôi: “Rất khó không để ý đến anh ta, nhiều ‘cá voi’ biết nhau và thường xuyên trao đổi.” Người dùng siêu cấp trên Polymarket đã chú ý đến các giao dịch này và thành công truy vết về cùng một nguồn. Trong đó, một người dùng tên Domer – một trong những người đặt cược tích cực nhất trên website (người này ủng hộ Harris) – từng có cuộc trò chuyện ngắn với Fredi9999 trên Discord, và dùng ChatGPT phân tích để suy đoán rằng người này có thể là người Pháp. Báo cáo sau đó của Reuters cũng xác nhận các tài khoản này thực sự thuộc về người không mang quốc tịch Mỹ.
Khi tôi hỏi Coplan liệu những yếu tố này có làm giảm độ chính xác của Polymarket trong dự đoán bầu cử hay không, ông kiên quyết cho rằng ít nhất hiểu biết về chính trị không liên quan trực tiếp. “Theo lý thuyết khám phá giá, ngay cả một nhóm người không hiểu rõ chính trị khi giao dịch cũng sẽ cho ra kết quả dự đoán chính xác hơn một chuyên gia,” ông giải thích. (Vào năm 2020, người chơi trên Polymarket đánh giá khả năng Trump thắng là 36%.) Tuy nhiên, người dùng Polymarket tôi phỏng vấn lại có quan điểm khác. Anh cho rằng sự bùng nổ thị trường ủng hộ Trump chỉ một nửa đến từ trí tuệ đám đông, nửa còn lại bị thúc đẩy bởi “con cá voi” này. Vậy, việc thao túng tỷ lệ cược trên Polymarket có thể trở thành một cách thức cố gắng ảnh hưởng đến kết quả bầu cử không? Có thể, như một số nhà quan sát suy đoán, “con cá voi” này đang cố gắng cung cấp một chủ đề tích cực cho Trump và những người ủng hộ ông, nhằm cổ vũ thêm cử tri tham gia. Nhưng khi tôi đặt vấn đề này, Coplan nói: “Không, các khoản cược chỉ phản ánh kết quả sự kiện, chứ không có nghĩa là chúng có mối liên hệ trực tiếp với sự kiện đó.” Chủ nghĩa duy lý mà ông nhấn mạnh dường như không ăn nhập với thực tế rằng những người ủng hộ Trump đã phát hiện ra việc thao túng nhiều nền tảng chính trị khác lại quá dễ dàng.
Tuy nhiên, nếu thị trường không đồng ý với quan điểm của một người đặt cược lớn, chúng ta nên kỳ vọng thị trường sẽ tự điều chỉnh. Nhưng cho đến nay, điều đó vẫn chưa xảy ra. Dù các khoản đặt cược của Fredi9999 đã chậm lại hoặc ngừng hẳn (hoặc được chuyển sang nhiều tài khoản ẩn danh khác), tỷ lệ thắng của Trump trên Polymarket vẫn tiếp tục leo thang. Trước thực tế này, Coplan không lo lắng. “Mọi người đang hoảng hốt, nhưng thật ra tỷ lệ mới có 60% thôi,” ông nói. “Vẫn là một cuộc đua nghẹt thở.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@NewYorker
