Tại sao nói "sự phục hưng của Bitcoin" không chỉ là một câu chuyện kể?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao nói "sự phục hưng của Bitcoin" không chỉ là một câu chuyện kể?
Việc các giải pháp lớp 2 của Bitcoin thu hút sự chú ý dường như diễn ra "bất ngờ".
Chuyên sâu báo cáo Web3Người được phỏng vấn: Dominik Harz, Đồng sáng lập BOB
Phỏng vấn và biên soạn: Wendy, Foresight News
Mặc cho những xung đột với các "nguyên giáo đồ" Bitcoin, sự trỗi dậy của hệ sinh thái mới trên Bitcoin vẫn trở thành một trong những xu hướng không thể bỏ qua trên thị trường tiền mã hóa đang thay đổi từng ngày.
Tại các hội nghị ngành toàn cầu gần đây nhất — bao gồm Token 2049, Consensus và Foresight 2024 — chủ đề "Phục hưng Bitcoin" cũng là một trong những nội dung được thảo luận. Có lẽ ngay từ khi Ordinals xuất hiện đầy bất ngờ và thu hút lượng lớn sự chú ý cùng người tham gia, điều đó đã báo hiệu trước những thay đổi mang tính đột phá hơn trong hệ sinh thái Bitcoin — các phát triển tiếp theo cho thấy nhiều dự án thuộc hệ sinh thái Bitcoin đã bắt đầu nảy mầm trong giai đoạn này.
Sự đổ vốn đang thúc đẩy nhanh chóng những thay đổi này.
Tháng Ba năm nay, nhóm BOB (Buid on Bitcoin) có nền tảng châu Âu đã chính thức thông báo nhận được khoản tài trợ 10 triệu USD, nhằm ra mắt lớp thứ hai (L2) đầu tiên tương thích với Ethereum trên nền tảng Bitcoin. Sân chơi Bitcoin L2, từng bị giới đầu tư thờ ơ, giờ đây không chỉ hình thành mà còn bắt đầu cạnh tranh phân hóa. Gần như cùng thời điểm, Babylon – một dự án xây dựng trên hệ sinh thái Bitcoin – cũng công bố nhận thêm 70 triệu USD trong vòng gọi vốn mới.
Hệ sinh thái Bitcoin dường như đang trở nên "thú vị" hơn bao giờ hết. Nhưng liệu "sự phục hưng Bitcoin" thực sự chỉ là một câu chuyện kể?
Với Dominik Harz, đồng sáng lập BOB, câu trả lời là phủ định.
"Sự phục hưng Bitcoin" không chỉ là câu chuyện kể
"Thị trường tiền mã hóa về cơ bản được thúc đẩy bởi các câu chuyện. Nhưng tôi cho rằng, phía sau (những câu chuyện ấy) cần phải có một nền tảng rất thực tế. Giá trị vốn hóa thị trường của Bitcoin vào khoảng ba lần Ethereum. Trong khi đó, mọi đổi mới và việc thu hút người dùng mới trên Ethereum đều tập trung vào các giải pháp L2, ví dụ như Arbitrum và Base đều làm rất tốt ở khía cạnh này. Vì vậy, nếu vốn hóa thị trường Bitcoin gấp ba lần Ethereum, thì các giải pháp L2 tập trung vào Bitcoin ít nhất cũng phải mạnh gấp ba lần Arbitrum và Base. Điều này khiến cho sự phục hưng của Bitcoin trở nên vô cùng hấp dẫn."
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Dominik Harz đã lý giải cơ sở logic cho "sự phục hưng Bitcoin" như trên với Foresight News.
Tuy nhiên, thực tế trên đã tồn tại từ lâu, vậy vì sao giới đầu tư lại chỉ thay đổi thái độ trong khoảng một đến hai năm gần đây? Ngay cả Dominik Harz, với tư cách là đồng sáng lập một dự án BOB nổi bật trong lĩnh vực Bitcoin L2, dường như cũng khó giải thích trọn vẹn nguyên nhân thay đổi dòng vốn.
Mọi thứ dường như xảy ra chỉ trong "chốc lát".
Làn sóng quan tâm "bùng nổ" đối với Bitcoin L2
"Chúng tôi đã bắt đầu dự án L2 (trên Bitcoin) từ tháng Tám năm ngoái, nhưng lúc đó chẳng ai thực sự quan tâm. Ordinals vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, Runes chưa tồn tại, BRC-20 vừa mới xuất hiện. Mãi đến tháng Hai năm nay, mọi người mới thực sự bắt đầu chú ý. Với chúng tôi, sự kiện lớn nhất tạo nên bước ngoặt là ETH Denver diễn ra vào tháng Ba. Khi đó, chúng tôi cùng Babylon tổ chức sự kiện 'Phục hưng Bitcoin'. Bỗng nhiên, tất cả đều bắt đầu đổ dồn sự chú ý vào (hướng đi này). Hiện nay, thị trường xuất hiện vô số loại Bitcoin L2 khác nhau, đâu đâu cũng thấy Bitcoin L2 mới."
Nhưng Dominik Harz thừa nhận: "Điều này hơi quá đà rồi."
"Bởi vì bạn không thể xác minh bất cứ điều gì trực tiếp trên mạng lưới Bitcoin. Đó là lý do chúng tôi gọi mình là L2 lai (hybrid L2), vì mục tiêu của chúng tôi là đạt tới giai đoạn có thể xác minh trên Bitcoin, nhưng hiện tại thì việc xác minh đang diễn ra trên Ethereum."
Sự khác biệt trong cách xử lý giải pháp cho hạn chế vốn có của hệ sinh thái — "không thể xác minh L2 trên Bitcoin về mặt kỹ thuật" — hiện đang là yếu tố then chốt tạo nên sự phân hóa cạnh tranh giữa các dự án Bitcoin L2.
Cạnh tranh và cơ hội song hành — tìm kiếm đột phá giữa tranh cãi
"Chúng ta buộc phải đưa ra sự cân nhắc trong cách xử lý giới hạn hiện tại. Một lựa chọn là chờ đợi mainnet khởi chạy, chờ đợi phiên bản BitVM khả dụng hoặc chờ đợi sự hợp nhất OP-CAT. Nhưng chúng tôi không muốn chờ mainnet hoạt động, mà muốn ngay bây giờ đã có thể sử dụng mạng Bitcoin để xây dựng. Vì thế, chúng tôi tự hỏi, điều an toàn nhất tiếp theo mà chúng ta có thể làm ngay lúc này là gì? Đó là lý do chúng tôi quyết định ra mắt BOB như một rollup OP stack trên Ethereum. Hiện tại, chúng tôi có cùng giả định bảo mật như Base, Arbitrum hay Optimism. Theo chúng tôi, đây là sự đánh đổi khá hợp lý về mặt bảo mật. Chúng tôi tiếp cận vấn đề một cách rất thực tế. Hiện tại, chúng tôi đã ra mắt trên mainnet. Vì vậy, chúng tôi đang tích cực xây dựng hệ sinh thái. Tiếp theo, trọng tâm lớn nhất của chúng tôi là phát triển các ứng dụng khả dụng, có thể mở ra các trường hợp sử dụng mới trên Bitcoin."
Tìm kiếm trường hợp sử dụng mới là thách thức chung mà tất cả các dự án Bitcoin L2 — thậm chí là mọi dự án L2 — đều phải đối mặt. Việc xây dựng các loại ứng dụng mới trên hệ thống gốc của Bitcoin "có thể gặp một số vấn đề do giới hạn của mô hình UTXO, cũng như chi phí giao dịch trên Bitcoin có thể khá cao". Một thách thức chung khác mà gần như mọi L2 đều phải đối diện là làm sao tạo ra trải nghiệm người dùng thân thiện. Hiện tại, BOB áp dụng cách tiếp cận ẩn toàn bộ thao tác phía sau bằng công nghệ trừu tượng tài khoản (account abstraction), giúp người dùng có thể đăng ký ngay trên giao diện bằng email hoặc tài khoản Telegram mà không cần tạo ví.
Một mặt, quy mô thị trường khổng lồ của Bitcoin mang lại tiềm năng to lớn cho sự phát triển của các L2 dựa trên Bitcoin. "Chúng tôi cho rằng Bitcoin là nơi lý tưởng nhất để xây dựng một hệ thống tài chính nền tảng mới, bởi nó là hệ thống bền vững nhất trong toàn bộ hệ sinh thái mã hóa. Đó là lý do chúng tôi muốn xây dựng hệ sinh thái mới này trên Bitcoin, chứ không phải phát triển L2 dựa trên Ethereum, Solana hay các chuỗi khác."
"So với Solana hay Ethereum, cộng đồng Bitcoin tập trung vào việc mang lại các trường hợp sử dụng thực tế cho con người thật. BOB cố gắng hỗ trợ mong muốn và mục tiêu này, để thu hút thêm nhiều người tham gia. Bằng cách cung cấp công cụ tốt hơn cho các nhà phát triển, họ sẽ xây dựng được các ứng dụng thú vị hơn. Bằng cách phát triển thêm nhiều công cụ, việc tiếp cận (Bitcoin) sẽ dễ dàng hơn. Ví dụ, có thể người dùng không muốn lo lắng về việc quản lý cụm từ khôi phục (mnemonic phrase). Có thể đăng ký qua email, Google, Apple, Facebook hay tài khoản xã hội là cách để thu hút lượng lớn người dùng, như một giải pháp tạm thời cho đến khi họ hiểu rõ về tiền mã hóa và sẵn sàng tự quản lý tài sản của mình. Hiện tại, đã có một số công cụ khá tốt trong lĩnh vực này, nhưng cần lấy tài sản Bitcoin làm trung tâm ổn định. Sau đó, người dùng có thể vay một số stablecoin để phòng ngừa biến động thị trường, ví dụ như dùng Bitcoin vay tiền mua xe. Cần tập trung vào các trường hợp sử dụng thực tế như vậy, những thứ sẽ tồn tại ngay cả khi không ai quan tâm đến tiền mã hóa nữa. Khi tất cả các loại tiền meme sụp đổ trong thị trường gấu, chúng tôi hy vọng vẫn còn một vài trường hợp sử dụng thực tế tồn tại. Và chúng tôi tin rằng chúng sẽ xoay quanh Bitcoin."
Mặt khác, ngoài việc tìm kiếm trường hợp sử dụng mới và mang lại trải nghiệm an toàn, tiện lợi cho người dùng, sự phát triển của hệ sinh thái Bitcoin còn phải đối mặt với một thách thức khác: đấu tranh với một tiếng nói mạnh mẽ khác bên trong hệ sinh thái Bitcoin — đây có lẽ là một trong những lực cản đặc thù riêng biệt mà các dự án Bitcoin L2 phải đối mặt, khác biệt so với các dự án L2 trên Ethereum hay các mạng phi tập trung khác.
Theo Dominik Harz, "đây là một cuộc tranh luận mang tính xây dựng", "một trong những giá trị cốt lõi của Bitcoin là tính bền vững và thái độ thận trọng cực kỳ cao trong việc bổ sung chức năng. Nhưng đồng thời, tôi cho rằng đổi mới cũng rất quan trọng".
"Định vị của BOB là: chúng tôi có thể xây dựng một lớp thứ hai trên Bitcoin và phát triển các ứng dụng thú vị mà không cần thay đổi bất kỳ điều gì trên chính Bitcoin, có thể tương tác với Ordinals và tương tác với chuỗi Bitcoin. Cũng vì vậy, chúng tôi thúc đẩy khai thác hợp nhất (merged mining), nhằm cung cấp thêm nguồn thu nhập cho các thợ đào, bởi chúng tôi muốn giữ cho Bitcoin luôn sống động và hoàn trả lại cho cộng đồng Bitcoin. Tương tự, đó cũng là lý do chúng tôi thúc đẩy BitVM, vì nó không yêu cầu thay đổi cấu trúc opcode của Bitcoin."
"Tôi nghĩ cuối cùng sẽ có chỗ đứng để thay đổi Bitcoin, đặc biệt nếu có thể phát triển một giải pháp công nghệ ZK dựa trên mạng Bitcoin", Dominik Harz chia sẻ với Foresight News, khi đó sức mạnh sẽ vô cùng lớn, "có thể chuyển sang mô hình bảo mật mạnh mẽ hơn".
Hiện tại, sự phát triển của Bitcoin L2 vẫn đang ở "giai đoạn khá sớm", đây là một khái niệm hoàn toàn mới, "chưa đạt được đủ đà". Tuy nhiên, đồng thời, xét từ góc nhìn của người sáng lập dự án, giai đoạn này cũng có nghĩa là "một thị trường hoàn toàn mới với rất nhiều cơ hội".
"Có rất nhiều phương pháp khác nhau (để xây dựng Bitcoin L2), chúng tôi là rollup theo kiểu Optimism, cũng có người làm ZK rollup. Một số sidechain khác vẫn chưa tích hợp tốt với Bitcoin. Điều này rất tốt cho người dùng Bitcoin, vì có nhiều công ty khác nhau đang cạnh tranh giành thị phần và nỗ lực thúc đẩy đổi mới công nghệ nền tảng. Tôi nghĩ rằng trong vòng một đến hai năm tới, chúng ta sẽ chứng kiến một vài (dự án) nổi lên trở thành những dẫn đầu trong lĩnh vực này và thúc đẩy nó tiến xa hơn."
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
