Phân tích chuyên sâu về thị trường dự đoán Polymarket, SX Bet, Pred X và Azuro
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích chuyên sâu về thị trường dự đoán Polymarket, SX Bet, Pred X và Azuro
Không có gì thông minh hơn thị trường, không có hệ thống thông tin nào hiệu quả hơn một thị trường tự do.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Trustless Labs
Thị trường dự đoán là một thị trường mở sử dụng cơ chế khuyến khích tài chính để dự báo kết quả cụ thể của các sự kiện. Những thị trường này được xây dựng nhằm giao dịch cược cho nhiều kết quả sự kiện khác nhau. Giá cả trên thị trường có thể phản ánh quan điểm chung của công chúng về xác suất xảy ra của một sự kiện.
Một hợp đồng điển hình trên thị trường dự đoán dao động trong khoảng từ 0% đến 100%. Hình thức phổ biến nhất là thị trường quyền chọn nhị phân, với giá trị đáo hạn là 0% hoặc 100%. Người dùng cũng có thể bán quyền chọn trước khi sự kiện diễn ra và rút khỏi vị thế theo giá thị trường hiện tại.
Thông qua thị trường dự đoán, chúng ta có thể trích xuất kỳ vọng tập thể về kết quả tương lai của một sự kiện từ giá trị mà những người tham gia đặt cược biểu đạt. Các nhà giao dịch với niềm tin khác nhau sẽ thông qua việc giao dịch hợp đồng để thể hiện mức độ tự tin vào các kết quả khả dĩ, và giá thị trường của các hợp đồng này được xem là niềm tin tổng hợp.
Lịch sử của thị trường dự đoán rất lâu đời, gần như kéo dài bằng lịch sử cờ bạc của nhân loại, và mối liên hệ giữa thị trường dự đoán và chính trị dường như đã tồn tại từ thời cổ đại: vào thời Trung Cổ, con người đã say mê cá cược về kết quả cuộc bầu cử Giáo hoàng Công giáo.
Khi cuộc đua tranh cử Tổng thống Mỹ đang đến gần, sự quan tâm đến cá cược chính trị đã đạt đỉnh mới vào tháng 7 do các sự kiện như vụ ám sát Trump, Biden rút lui, đảng Dân chủ thay Harris làm ứng viên — khiến các thị trường dự đoán như Polymarket thu hút sự chú ý rộng rãi.
Polymarket: Thị trường dự đoán giao dịch theo sổ lệnh
Polymarket là một dự án thị trường dự đoán phi tập trung ra đời năm 2020, do Shayne Coplan sáng lập, nhận được sự hỗ trợ từ nhiều tổ chức và nhà đầu tư thiên thần nổi bật như Polychain Capital, Founders Fund và Vitalik.
Polymarket cho phép người dùng giao dịch các chủ đề gây tranh cãi trên toàn cầu (chẳng hạn như chính trị, thể thao, văn hóa đại chúng...), và người dùng xây dựng danh mục đầu tư dựa trên dự đoán của họ.
Khác với cá cược thể thao truyền thống, Polymarket cho phép người dùng tự do giao dịch cổ phần khi chủ đề thị trường chưa ngã ngũ, giúp các nhà đầu cơ linh hoạt tham gia vào trò chơi xác suất.
Thị trường nóng hổi theo thời gian thực trên Polymarket
Polymarket sử dụng khuôn khổ token điều kiện (Conditional Tokens Framework - CTF) dựa trên Gnosis. Cứ mỗi 1 USD tiền ký quỹ dưới dạng token ERC20 như USDC, sẽ tạo ra hai token điều kiện, đại diện cho hai kết quả đối lập của sự kiện (có hay không, yes or no). Thị trường đa kết quả là tổng hợp thống kê từ nhiều thị trường nhị phân.
Hai token điều kiện dao động giá riêng biệt do nhu cầu giao dịch trên thị trường; người dùng có thể mua bán bất kỳ lúc nào thông qua sổ lệnh, hoặc chờ đến khi sự kiện kết thúc để người nắm giữ token đúng kết quả nhận lại toàn bộ 1 USD.
Vì hai token giao dịch độc lập trong thị trường giống CEX, nên tổng giá của hai token có thể không bằng 1 USD, dẫn đến cần sự tham gia của nhà tạo lập thị trường để san bằng chênh lệch. Do đó, trước khi sự kiện kết thúc, người dùng luôn có thể đổi lại 1 USD tiền ký quỹ bằng cách gửi cả hai token (yes và no) vào hợp đồng.
Thị trường dự đoán trên Polymarket bao gồm các thành phần chính sau:
-
Chủ đề thị trường – Mỗi thị trường dự đoán trên Polymarket tập trung vào một chủ đề hoặc sự kiện cụ thể. Mặc dù người dùng có thể đề xuất tạo thị trường mới qua Discord của Polymarket, nhưng do tính phức tạp trong cách diễn đạt, Polymarket có quyền quyết định tự do về việc chấp thuận thị trường nào được tạo.
-
Oracles – Việc xác định kết quả thường yêu cầu đầu vào thủ công từ oracle. Polymarket sử dụng oracle lạc quan UMA (UMA Optimistic Oracle), cho phép bất kỳ ai nộp giải pháp. Nếu trong một khoảng thời gian không ai khiếu nại, giải pháp đó sẽ được chấp nhận. Trong trường hợp hiếm xảy ra tranh chấp, kết quả sẽ do cộng đồng holder token UMA bỏ phiếu quyết định.
-
Token điều kiện – Như đã nói, người dùng khóa 1 USD để nhận hai token "Có" và "Không". Khi thị trường thanh toán, người sở hữu token đúng kết quả sẽ nhận lại 1 USD. Hai token này giao dịch tự do trên thị trường, giá cả phản ánh xác suất. Polymarket sử dụng Conditional Tokens Framework (CTF) do Gnosis phát triển, xây dựng trên tiêu chuẩn token ERC1155.
-
Thị trường sổ lệnh – Cơ chế giao dịch trên Polymarket là mô hình sổ lệnh lai trên chuỗi, tương tự dYdX v3: người dùng ký ủy quyền, nhà vận hành khớp lệnh ngoài chuỗi, cuối cùng tương tác trên chuỗi với hợp đồng. Hợp đồng thực hiện thanh toán phi lưu ký, trao đổi nguyên tử giữa token kết quả nhị phân và tài sản ký quỹ, do đó nhà vận hành không kiểm soát số tiền 1 USD ký quỹ.
-
Nhà cung cấp thanh khoản – Khác với cá cược thể thao, Polymarket cho phép giao dịch tự do token điều kiện trước khi có kết quả, giá được quyết định bởi cung-cầu chứ không phải cơ chế cố định, dẫn đến sai lệch giá (tổng giá hai token ≠ 1 USD). Bất kỳ ai cũng có thể treo lệnh giới hạn, kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá, đồng thời Polymarket còn thưởng thêm USDC để khuyến khích.
Cơ cấu hệ thống Polymarket
Nguồn: https://dune.com/blog/polymarkets-rise-a-new-era-in-prediction-markets
Hiện tại Polymarket chưa công bố kế hoạch phát hành token, cũng không có chương trình tích điểm khuyến khích người dùng. Tuy nhiên, Polymarket đã chi hơn 3 triệu USD USDC từ chương trình thưởng thanh khoản nhằm nâng cao độ sâu thanh khoản nền tảng. Hiện tại, thị trường có khối lượng giao dịch cao nhất trả thưởng khoảng 600 USDC mỗi ngày cho các nhà cung cấp thanh khoản.
SX Bet: Nền tảng cá cược đơn lẻ
SX Bet là một nền tảng cá cược thể thao dựa trên Ethereum, ra đời năm 2019, hiện nay hoạt động trên SX Chain – một Arbitrum Orbit Rollup.
Hiện tại, các thị trường cá cược trên SX Bet vẫn chủ yếu tập trung vào thể thao, như dự đoán người chiến thắng trong các giải đấu lớn về quần vợt, bóng đá, bóng chày và bóng rổ. Gần đây, nền tảng đã bổ sung thêm các chủ đề Crypto, Degen Crypto và Chính trị, với các cược liên quan đến xu hướng giá tài sản crypto chính, meme coin trên chuỗi và ứng cử viên chiến thắng bầu cử Mỹ.
Khác với Polymarket, SX Bet áp dụng mô hình cá cược thể thao truyền thống, chỉ cho phép đặt cược một lần duy nhất và không cho phép giao dịch lại cược trước khi kết quả được xác định.
Điểm đột phá của SX Bet là lần đầu tiên triển khai hệ thống cá cược tổ hợp (parlay): người dùng dự đoán một loạt sự kiện, chỉ khi tất cả đều đúng mới nhận thưởng. Giải thưởng từ cá cược tổ hợp thường rất lớn, coi như đòn bẩy trong thị trường dự đoán. Nhà tạo lập thị trường của SX Bet đóng vai trò là đối tác giao dịch.
Loại cá cược tổ hợp này giống xổ số, có thể mang lại lợi nhuận gấp hàng ngàn lần, những câu chuyện "phát tài" dễ lan truyền theo kiểu virus, đây cũng là phần thú vị nhất trong thị trường dự đoán thể thao truyền thống.
Rõ ràng, Polymarket và mọi thị trường dự đoán dựa trên khuôn khổ "hai token điều kiện" đều không thể thực hiện cá cược tổ hợp, vì hợp đồng không thể mint token cho từng tổ hợp kết quả và đảm bảo thanh khoản đủ lớn để giao dịch tự do. Với thị trường nhị phân, tỷ lệ cược bị giới hạn, sức hấp dẫn với người dùng có thể không đủ mạnh.
Pred X: Thị trường dự đoán với chủ đề do AI gợi ý
Pred X là một thị trường dự đoán ban đầu xây dựng trên blockchain Sei, bao gồm nhiều chủ đề như chính trị, dự đoán giá tiền mã hóa, sự kiện nổi bật... Hiện nền tảng hỗ trợ đặt cược bằng USDC trên nhiều chuỗi như Base, Linea, Sei, Bitlayer, và đã ra mắt ứng dụng nhỏ Telegram. Ứng dụng Telegram của Pred X có tên PredXFun (@PredxFantasyBot), cung cấp hai chế độ: một là chế độ trò chơi dự đoán xác suất sự kiện nóng để kiếm điểm; hai là chế độ thật, kết nối ví để tham gia cá cược cùng chủ đề trên website chính.
Trong khi chủ đề dự đoán trên Polymarket chủ yếu do người dùng đề xuất qua Discord, thì trên Pred X, các chủ đề được tạo tự động bởi AI Aimelia thông qua việc thu thập tin tức nóng và chỉ số cảm xúc thị trường trên Internet, sau đó đẩy lên website Pred X để người dùng tự phát sinh thị trường giao dịch. Mặc dù hỗ trợ nhiều chuỗi, Pred X không phải là một ứng dụng thị trường dự đoán hoàn toàn phi tập trung. Giá cho các kết quả khác nhau của mỗi chủ đề được quyết định bởi sổ lệnh tập trung của nền tảng, trong khi quy trình đặt lệnh và thị trường cho mỗi chủ đề tuân theo quy tắc hợp đồng thông minh.
Khách quan mà nói, so với các thị trường dự đoán khác, Pred X vẫn là một nền tảng chưa trưởng thành. Độ sâu sổ lệnh và khối lượng giao dịch trên các chủ đề có thể dự đoán còn thấp xa so với Polymarket và Sx Bet. Là một thị trường dự đoán, lẽ ra nên cho phép người dùng tự do giao dịch token kết quả trước khi sự kiện ngã ngũ. Nhưng đáng tiếc, sổ lệnh của Pred X không cho phép người dùng tự treo lệnh. Trong hầu hết các thị trường thiếu nhà tạo lập thanh khoản, người dùng thực tế không thể tự do giao dịch token kết quả. Ngoài ra, tài liệu không giải thích rõ cách đảm bảo tính nhất quán giữa các hợp đồng thị trường chủ đề trên các chuỗi khác nhau, hay cách duy trì thanh khoản đủ lớn cho các token kết quả trên mọi chuỗi. Khi kết nối ví để giao dịch ở chế độ "thật" trên ứng dụng Telegram, giá cược cho cùng một chủ đề lại khác biệt so với website chính.
Tất cả những điều trên khiến chúng ta nghi ngờ về tính khả dụng và độ tin cậy thực tế của Pred X. Nhìn chung, sản phẩm này hiện tại vẫn giống như một bản thử nghiệm chưa hoàn thiện.
Azuro: Giao thức cá cược dựa trên bể thanh khoản
Azuro không phải là một thị trường dự đoán, mà là một giao thức nền tảng để xây dựng thị trường dự đoán trên chuỗi. Toàn bộ cơ sở hạ tầng mở này bao gồm hợp đồng thông minh và thành phần web, cho phép xây dựng nhiều ứng dụng thị trường dự đoán dựa trên Azuro. Bạn có thể tìm thấy tất cả các nền tảng cá cược dựa trên Azuro tại trang web của họ.
Azuro chỉ hỗ trợ cá cược một lần, không cho phép giao dịch tự do như Polymarket giữa "Có" và "Không", mà người chơi chỉ nhận thưởng sau khi kết quả được công bố.
Vai trò của Azuro trong hệ sinh thái
Nguồn: https://gem.azuro.org/hub
Hệ thống Azuro xây dựng quanh bể thanh khoản. Bất kỳ ai cũng có thể triển khai bể thanh khoản riêng bằng cách tương tác với hợp đồng Factory của Azuro. Một bể thanh khoản có thể tạo nhiều nền tảng cá cược, mỗi nền tảng lại có thể thiết lập nhiều sự kiện dự đoán khác nhau để đặt cược.
Trong mô hình chia đôi nhị phân như Polymarket, thanh khoản bị cô lập, phân mảnh theo từng sự kiện dự đoán riêng biệt. Azuro đề xuất khái niệm "cây thanh khoản", cho phép nhiều sự kiện dự đoán, thậm chí nhiều chủ đề và nhiều nền tảng cá cược, cùng chia sẻ một bể thanh khoản.
Cây thanh khoản tạo ra cấu trúc phân cấp, xác định phạm vi thanh khoản cho các kết quả khả dĩ — ví dụ như nhiều tỷ số khả dĩ trong một trận bóng đá.
Số vốn thanh khoản này đảm bảo nền tảng luôn có khả năng đóng vai trò đối tác giao dịch của người đặt cược, chi trả giải thưởng tiềm năng (đồng nghĩa với thua lỗ đối với LP). Nếu người đặt cược thua nhiều, LP sẽ thu lợi nhuận. Một cây thanh khoản đồng thời cung cấp thanh khoản cho nhiều chủ đề dự đoán, đóng vai trò bên đối tác và tạo ra lợi nhuận/thua lỗ.
Tỷ lệ cược cho mỗi sự kiện trên Azuro được tính toán dựa trên tỷ lệ giữa số tiền đặt cược vào sự kiện đó và tổng phạm vi thanh khoản của chủ đề dự đoán. Tỷ lệ cược ban đầu do nhà cung cấp dữ liệu xác định và đi kèm lượng thanh khoản khởi tạo. Nhà cung cấp dữ liệu cũng có thể điều chỉnh tỷ lệ cược trong quá trình đặt cược, và khả năng chi trả được đảm bảo bởi thanh khoản ban đầu.
Thiết kế hệ thống Factory thanh khoản Azuro
Nguồn: https://gem.azuro.org/contracts/factory
Azuro còn hỗ trợ triển khai nhiều dApp, cho phép các nền tảng cá cược tự thiết lập tỷ lệ hoa hồng; người tạo bể thanh khoản cũng có thể đặt tỷ lệ phân phối lợi nhuận. Một phần lợi nhuận từ mọi bể sẽ được chuyển vào DAO của Azuro. Azuro cũng phát hành token gốc $AZUR.
Cuối cùng
Triết lý đằng sau thị trường dự đoán rất thú vị: người tham gia vì mục đích lợi nhuận, coi thị trường tự do là hệ thống thu thập thông tin hiệu quả nhất của con người, từ đó dự đoán các sự kiện thực tế. Những kết quả này thường chính xác một cách đáng ngạc nhiên. Trong xã hội hiện đại nơi thuật toán chi phối thông tin, thị trường dự đoán dường như có thể khôi phục sự thật và phản ánh quan điểm một cách hiệu quả — điều này đã được chứng minh qua các dự đoán chính trị trên Polymarket.
Nhiều người dùng tiền mã hóa lần đầu tiếp xúc với thị trường dự đoán có lẽ là qua chỉ số Trump-Biden do FTX ra mắt trong cuộc bầu cử tổng thống trước, kết hợp với khả năng tạo lập thị trường mạnh mẽ của SBF, bạn thậm chí có thể giao dịch đòn bẩy cao — dù tập trung hóa, nhưng trải nghiệm thực sự rất hấp dẫn.
Tất nhiên, tiền mã hóa đã giảm đáng kể ma sát giao dịch trong thị trường dự đoán, mang lại cơ chế thị trường tốt hơn và hiệu quả hơn. Hơn nữa, nhờ ý tưởng hợp đồng thông minh và AMM, thị trường dự đoán có được cơ chế thị trường ưu việt hơn — mở cửa và thanh khoản tốt hơn. Thậm chí nhiều dự án AI AgentFi cũng coi thị trường dự đoán là đấu trường để phát huy trí tuệ đám đông và rèn luyện năng lực mô hình.
Dù vậy, khuyết điểm cũng rất rõ ràng: Polymarket tuy mở cửa giao dịch tự do cho token điều kiện, nhưng khó triển khai cơ chế cá cược linh hoạt, thiếu kỳ vọng lợi nhuận cao, làm mất đi phần thú vị dành cho người chơi bình thường; trong khi giải pháp bể thanh khoản như Azuro lại quá phức tạp và thiếu khả năng giao dịch sau khi đặt cược.
Thay vì gọi là bứt phá về cơ chế hay công nghệ, sự bùng nổ hiện tại của thị trường dự đoán nên được xem như một bước tiến khác trong việc phổ cập văn hóa mã hóa — là chiến thắng của văn hóa thị trường tự do nằm phía sau. Điều này càng trở nên quý giá trong bối cảnh quyền lực thuật toán ngày càng kiểm soát thông tin. Rốt cuộc, chẳng có gì thông minh hơn thị trường, và chẳng có hệ thống thông tin nào hiệu quả hơn một thị trường tự do.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@TrustlessLabs
