Tại sao luôn có người bi quan về Ethereum?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao luôn có người bi quan về Ethereum?
Lúc này, hệ sinh thái Ethereum cần cân nhắc việc thoát khỏi bóng ma văn hóa thuần DeFi.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Tại sao tiếng nói phủ nhận Ethereum luôn xuất hiện liên tục? Nói đơn giản: hệ sinh thái Ethereum thực sự đang đối mặt với tình thế "nội ưu ngoại hoạn", bên trong là các giải pháp mở rộng như layer2 mãi không thể cất vai trò trụ cột, bên ngoài là những đối thủ như Solana luôn nuôi ý định thay thế Ethereum. Trong bối cảnh thiếu đột phá và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, Ethereum đang bước vào thời điểm khó khăn nhất. Dưới đây là một vài quan điểm cá nhân của tôi:
1) Hệ sinh thái nhỏ và lớn của Rollups trên Ethereum đã hình thành. Sau nâng cấp Cancun và EIP-4844, lợi thế kỹ thuật ngắn hạn cho Ethereum đã được xác lập. Về dài hạn, việc triển khai chuỗi phân mảnh (sharding) đã không còn được kỳ vọng do ảnh hưởng từ Rollup; các nâng cấp như giảm chi phí nút, đơn giản hóa giao thức hay tích hợp ZK-SNARKs ở tầng nền cũng chỉ mang tính bổ trợ. Toàn ngành blockchain đang chờ Ethereum – “ngựa về nhì” – nộp bài đáp án hoàn chỉnh cho layer2, nhưng đến nay, layer2 vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng tăng trưởng của Ethereum.
2) Thực tế mà nói, Rollups có thể vượt qua Plasma, Validium hay các chuỗi song song là nhờ áp dụng mô hình tương tác giữa các lớp chuỗi theo hướng phân tách rõ ràng giữa thực thi, trạng thái và thanh toán. Theo logic thông thường, sau khi thiết lập được cơ chế đồng thuận an toàn với mạng chính, layer2 cần tập trung phát huy tối đa lợi thế hiệu năng ở tầng thực thi, từ đó đưa người dùng và ứng dụng mới đổ về cho Ethereum.
Nhưng thực tế lại ngược lại: phần lớn các layer2 chọn chiến lược chồng xếp đòn bẩy ở cấp độ câu chuyện thương mại — đi theo chiến lược Stack để kết minh, chia sẻ thành phần kỹ thuật, kéo thêm layer3 và các chuỗi ứng dụng chuyên biệt, cùng với các mô hình như Rollup as a Service, DA as a Service, thậm chí cả AVS as a Service. Những chiến lược này tuy mở rộng vô hạn không gian tưởng tượng về mặt thương mại và kể chuyện, nhưng lại không tạo ra tác động tức thì trong việc mở rộng hệ sinh thái ứng dụng hay thúc đẩy giá token.
3) Trong thời gian dài, nhiều người thường chế giễu Ethereum vì phí Gas chỉ 1Gwei, lấy đó làm bằng chứng cho thất bại của chiến lược layer2. Nhưng nếu nhìn từ góc khác, đây chẳng phải lại là minh chứng cho thành công tạm thời của layer2 trong việc giải quyết tắc nghẽn và chi phí gas cao? Vấn đề nằm ở chỗ layer2 không những không mang lại lượng người dùng khổng lồ và khối lượng giao dịch như kỳ vọng cho Ethereum, mà còn khiến một phần lưu lượng bị rút ra khỏi hệ sinh thái chính.
Thực tế, về mặt giải quyết giới hạn hiệu suất, layer2 được coi là thành công: cuộc cạnh tranh nội bộ giữa các phe phái OP-Rollup và ZK-Rollup đã lên đến mức nóng bỏng. Tuy nhiên, việc các nhà phát triển dồn hết vào xây dựng hạ tầng (infra) thay vì đổi mới ứng dụng thuần túy đã bộc lộ một thực trạng khá ngại ngùng trong cộng đồng phát triển Ethereum: quá phụ thuộc vào gọi vốn từ VC và phát hành token thay vì đổi mới giá trị thực sự.
Đây là hệ quả trực tiếp của việc ngày càng nhiều lập trình viên gia nhập web3, dòng tiền VC đổ vào nhiều hơn, dẫn đến cạnh tranh khốc liệt. Mặc dù rào cản khởi nghiệp cao hơn là dấu hiệu thị trường trưởng thành, nhưng trong giai đoạn đầu của crypto, sự cạnh tranh quá mức này lại chính là nguyên nhân bóp chết đổi mới sáng tạo. Hãy thử tưởng tượng một dự án mang theo định giá FDV khổng lồ, mọi nỗ lực chỉ nhằm nhanh chóng "Go to Market" — thì làm sao còn thời gian để xây dựng giá trị bền vững? Cách hiệu quả nhất để thuyết phục VC là chất đống các câu chuyện thương mại cho phía B, còn các ứng dụng hướng người dùng C – tuy cấp thiết nhưng kém "gây sốt" – thì mãi trì trệ. Vì vậy, thị trường mới cảm nhận được sự mất cân bằng giữa infra > application.
4) Dù câu chuyện "giết chết Ethereum" đã bị bác bỏ trong mùa tăng giá trước, nhưng ở chu kỳ này, các chuỗi hiệu năng cao như Solana, Sui, Aptos, Sei đều tấn công trực diện vào điểm yếu "hiệu năng thấp" của EVM trên Ethereum. Dù họ không còn hô hào diệt Ethereum, nhưng không thể phủ nhận rằng khả năng xử lý đồng thời cao và cơ chế bảo mật đặc biệt từ ngôn ngữ Move thực sự gây áp lực lên Ethereum, đặc biệt là khi chúng có thể trở thành cái nôi cho thế hệ ứng dụng web3 mới như DePIN, game quy mô lớn, giao dịch intent, AI Agent, v.v.
Theo tôi, đây chính là cơ hội lớn nhất của các chuỗi hiệu năng cao thế hệ mới: không còn chất đống kỳ vọng vào hạ tầng, mà trực tiếp tuyên chiến với Ethereum bằng ứng dụng nổi bật.
Họ thậm chí chẳng cần tuyên chiến — chỉ cần dùng tư duy mô-đun để gán cho Ethereum một câu chuyện đơn điệu là "lớp thanh toán", rồi dùng các tầng mô-đun mới như tầng thực thi, tầng lưu trữ dữ liệu (DA), tầng thanh khoản thống nhất (Unified liquidity) để tái cấu trúc hệ thống quyền lực mà Ethereum từng xây dựng. Đó chẳng phải là một hình thức cạnh tranh - hợp tác thành công? Điều này đúng với các chuỗi khác, và cũng đúng với chính Ethereum. Nhưng điều tôi thấy là, trong khi xu hướng này rõ ràng trên các chuỗi hiệu năng cao, các chuỗi mô-đun hay chuỗi trừu tượng hóa, thì dường như Ethereum vẫn chỉ giữ thế "bị động chịu đòn". Ngay cả khi có lợi thế tiên phong như ETF, Ethereum dường như vẫn chưa sẵn sàng hạ mình để phản ứng.
5) Nhiều người vẫn hy vọng vào một "Mùa hè DeFi" khác, nhưng nhìn lại sự thất vọng của layer2, tôi buộc phải chấp nhận một thực tế: Mùa hè DeFi có lẽ sẽ không bao giờ quay trở lại. @VitalikButerin cũng rất rõ ràng: bế tắc lớn nhất của Ethereum có lẽ nằm ở đặc tính tài chính quá nặng. DeFi – phương tiện hoàn hảo cho đặc tính này – với kinh nghiệm thành công trước đây và bản chất tổ hợp vô tận, tự nhiên phù hợp với tâm lý đầu cơ của con người. Nhưng lúc này, hệ sinh thái Ethereum cần làm không phải là tái tạo Mùa hè DeFi, mà chính là thoát khỏi bóng ma văn hóa DeFi thuần túy.
NFT – sản phẩm nổi bật trong mùa tăng giá trước – dù OpenSea suy thoái, cũng chưa từng hoàn toàn được tích hợp vào khuôn khổ DeFi, nhưng điều đó không ngăn NFT dẫn dắt Ethereum bước vào một thị trường tăng mạnh. Ở chu kỳ này, thị trường dự đoán phi tập trung PolyMarket được chú ý, dù không phải là ý tưởng mới và chưa biết có tạo ra sức sống mới hay không, nhưng ít ra nó không phải DeFi thuần túy, hoặc nói cách khác, đã mở rộng và tái cấu trúc DeFi. Làm sao để tích hợp Ethereum sâu nhất có thể với thế giới web2, chuyển từ ảo sang thực, mới chính là "Mùa hè" thực sự mà mọi người nên kỳ vọng.
Trên đây là toàn bộ quan điểm của tôi.
Lưu ý: Là một holder Ethereum lâu năm, tôi thực lòng mong Ethereum vượt qua thời khắc khó khăn nội ngoại trùng điệp này. Nhưng tôi vẫn muốn nhấn mạnh rằng: hệ sinh thái Ethereum quy tụ đông đảo nhất các "Geeker", cũng là nơi nhạy bén nhất với đổi mới. Chỉ cần thị trường vượt qua bế tắc hiện tại, tôi tin rằng Ethereum vẫn sẽ là nhân vật sáng giá nhất để xoay chuyển tình thế.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
