Từ thanh khoản cầu nối đến khung làm việc toàn bộ ngăn xếp về trừu tượng hóa chuỗi, chúng ta đã nhìn thấy những đổi mới gì?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ thanh khoản cầu nối đến khung làm việc toàn bộ ngăn xếp về trừu tượng hóa chuỗi, chúng ta đã nhìn thấy những đổi mới gì?
Đơn giản hóa công nghệ giúp người dùng tương tác trên nhiều blockchain, liệu việc trừu tượng hóa chuỗi có trở thành giải pháp cuối cùng cho vấn đề phân mảnh thanh khoản trong tiền mã hóa?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: IOSG Ventures
Trừu tượng hóa chuỗi
Con người thường không phải là những nhà quản lý tài sản, nhưng họ bị buộc phải trở thành những nhà quản lý tiền tệ. Tại Mỹ, trung bình mỗi người sở hữu từ 3 đến 4 tài khoản ngân hàng, điều này cho thấy ngay cả trong một hệ thống ngân hàng phát triển cao độ, số lượng tài khoản mà người Mỹ trung bình quản lý cũng chỉ khoảng 4, mặc dù tiền có thể di chuyển liền mạch giữa các tài khoản đó.
Trong top 25 dự án vốn hóa lớn nhất, có tới 15 dự án thuộc nhóm "L1 hướng tới người tiêu dùng". Liệu một người dùng thông thường không am hiểu mã hóa có thực sự tham gia vào hơn 3-4 chuỗi? Họ có cần xem token gas của mình như một tài sản?
Khi thị trường mã hóa tăng trưởng nhanh chóng, tôi cho rằng thị trường đã sẵn sàng để chọn ra ba chuỗi yêu thích (bao gồm cả rollup). Nếu công nghệ đang tiến bộ, tại sao họ vẫn phải làm vậy?
Trừu tượng hóa chuỗi chính là trò chơi cuối cùng cho vấn đề phân mảnh thanh khoản trong tiền mã hóa. Khi thanh khoản bị phân mảnh giữa các DEX khác nhau, các aggregator DEX sẽ chiến thắng; khi thanh khoản bị phân mảnh giữa các cầu nối phục vụ thao tác liên chuỗi, các bridge aggregator xuất hiện (tất nhiên, bridge aggregator đóng góp nhiều hơn thế cho hệ sinh thái); và cuối cùng, khi thanh khoản bị phân mảnh trên nhiều chuỗi khác nhau, ý nghĩa trực quan của việc trừu tượng hóa chuỗi trở nên rõ ràng. Chúng ta từng nói mà không biết lúc nào: "Một ngày nào đó, người dùng thậm chí sẽ không biết họ đang dùng chuỗi nào".
Đây là lý do tôi đánh giá cao khái niệm trừu tượng hóa chuỗi. Nó giúp nâng cao đáng kể mức độ tham gia vào tiền mã hóa, mà người dùng không phải chịu gánh nặng tâm lý duy trì nhiều tài khoản trên nhiều chuỗi. Bài viết này sẽ đi sâu vào cách thức triển khai khái niệm trừu tượng hóa chuỗi, các ưu điểm, nhược điểm, sự đánh đổi, và ai có thể là người chiến thắng cuối cùng.
Tôi định nghĩa trừu tượng hóa chuỗi là: bất kỳ người dùng nào khởi tạo một ý định trên chuỗi được chọn (nơi có thanh khoản), và thực hiện ý định đó trên chuỗi ứng dụng (nơi có kết quả).
Người dùng gửi một ý định trên chuỗi A, sau một vài thao tác "thần kỳ", nhận được kết quả mong muốn trên chuỗi đích hoặc trở lại ví tương tự.
Sự "thần kỳ" này có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau, với các giả định tin cậy khác nhau, đường cong áp dụng (cả người dùng lẫn nhà phát triển), và mục tiêu trải nghiệm trừu tượng hóa chuỗi mà ứng dụng cuối cùng muốn mở khóa. Các dự án khác nhau có góc nhìn khác nhau về trừu tượng hóa chuỗi, nhưng dưới đây là các tầng then chốt để đạt được mục tiêu này. Các dự án khác nhau đang giải quyết từng tầng khác nhau, và sau khi đọc bài viết này, bạn sẽ có cái nhìn công bằng về các yếu tố then chốt cần thiết và hình dạng cuối cùng của cuộc chơi có thể như thế nào.
Tầng tương tác
Các dự án này cố gắng trừu tượng hóa chuỗi ngay từ lần tương tác đầu tiên của người dùng.
Với người dùng, điều này có thể trông giống như một phiên bản đa chuỗi của tài khoản trừu tượng hóa, biểu hiện dưới dạng một ví hoặc một giao diện frontend thống nhất để tương tác với nhiều chuỗi (ví dụ: nền tảng vay mượn đa chuỗi).
Các dự án đang xây dựng theo hướng này bao gồm: NEAR, Particle Network, Light.
NEAR Protocol
Giao thức NEAR nhằm đơn giản hóa tối đa việc trừu tượng hóa blockchain đối với người dùng. Họ có các relayer để trợ cấp phí gas, dịch vụ xác thực cho phép khôi phục tài khoản qua email (rất giống trải nghiệm Web2), và quan trọng nhất là sử dụng tài khoản NEAR để tạo ra nhiều loại chữ ký.
Ứng dụng có thể giữ nguyên vị trí, ngoài việc tích hợp ví NEAR, chi phí phát triển gần như không đáng kể.
Nhiều loại chữ ký giúp người dùng tương tác đồng thời với nhiều chuỗi. Mặc dù nghe có vẻ đơn giản, nhưng giải quyết thanh khoản và truyền tin nhắn rất quan trọng. NEAR phải có khả năng kết nối với nhiều chuỗi thông qua một hoặc nhiều giao thức tin nhắn và mạng thanh khoản.
Vì nằm gần người dùng nhất, NEAR còn phải tích cực quảng bá và chiếm lĩnh thị phần cao.
Particle Network
Particle Network có quan điểm tương tự về trừu tượng hóa chuỗi. Ban đầu họ bắt đầu như một ví AA trong hệ sinh thái EVM, nhưng hiện đang thực hiện trừu tượng hóa chuỗi bằng cách tạo ra "tài khoản phổ quát" trên L1 mô-đun của mình. L1 mô-đun này được xây dựng bằng Cosmos SDK. Điều này cho phép Particle Network tương thích với IBC - giao tiếp liên chuỗi mọi chuỗi nào cũng có thể dùng. Họ cũng sử dụng framework Polaris của Berachain để trở thành chuỗi EVM tương thích trong hệ sinh thái Cosmos.
Particle Network sẽ không phụ thuộc vào bất kỳ giao thức bên ngoài nào để cung cấp thanh khoản. Vì là chuỗi riêng, họ sẽ thực thi giao dịch nguyên tử liên chuỗi theo cách lạc quan và sở hữu token gas riêng.
Chúng ta thực sự thấy nhiều điểm chồng lấn giữa phương pháp của NEAR và Particle. Mặc dù Particle kiểm soát phần lớn stack công nghệ, ngoài các vấn đề tương tự NEAR gặp phải, họ còn có nhiệm vụ bổ sung là dẫn dắt và duy trì mạng thanh khoản của mình.
Light
Light.so là một dự án khá mới, áp dụng phương pháp tài khoản trừu tượng hóa, nhưng giới hạn trong hệ sinh thái EVM (Máy ảo Ethereum). Thông qua việc trừu tượng hóa phí gas điển hình và lợi thế xử lý theo lô, họ thay đổi trải nghiệm ví, cung cấp trải nghiệm toàn diện kiểu bảng điều khiển. Light tập trung vào việc trừu tượng hóa nhiều thao tác phổ biến và mang đến cho người dùng trải nghiệm kiểu dashboard.
Hướng phát triển trong tương lai có thể bao gồm tích hợp nhiều thao tác DeFi vào bảng điều khiển, như hoán đổi (swaps), vay/mượn (borrow/lend), sản phẩm lợi suất cấu trúc, v.v. Tuy nhiên, để thúc đẩy các thao tác này, backend vẫn cần lớp cầu nối / truyền tin nhắn.
Tầng truyền thông
Tầng tương tác cần thông qua tầng thực thi nhiệm vụ, có thể là cầu nối, đại lý, validator hoặc bất kỳ cơ sở hạ tầng nào có thể thực hiện tính tương vận hành giữa các chuỗi.
Mạng validator chuẩn hóa
Across đang dẫn đầu trong lĩnh vực aggregator cầu nối liên chuỗi. Những người dùng mã hóa quen thuộc với hệ sinh thái Ethereum có lẽ đã biết Across. Ở phiên bản V2, Across chuyển sang cấu trúc điều khiển theo ý định (intent-driven) và định vị mình là người dẫn đầu trong cuộc đua bridge aggregator. Điều này cũng hỗ trợ cho phiên bản V3, khi nhà phát triển có thể dễ dàng kết hợp các thao tác cầu nối và giao thức trong một giao dịch đơn.
Ví dụ minh họa: OpenSea tích hợp Across+. Nếu tôi muốn mua Base Chads trên Base, tôi chỉ cần ký một giao dịch bằng ví đã chọn trên Arbitrum, sau đó có thể thành công mua một Base Chad tại địa chỉ tương tự trên Base.
Ví dụ này là thứ chúng ta dễ hiểu nhất vì nó trông giống như giải pháp mà chúng ta luôn tìm kiếm.
Phương pháp này rất phù hợp để nhanh chóng mua một memecoin yêu thích hoặc mua NFT được niêm yết trên thị trường, nhưng có thể không phù hợp với các hoạt động tần suất cao như Telegram Bot, hoặc ký giao dịch cho mỗi thao tác trên một rollup đang tổ chức game poker. Trong trường hợp thứ hai, việc dùng cầu nối và rollup có thể dễ dàng hơn để đạt được độ trễ thấp hơn và hiệu suất thực thi tốt hơn.
Anoma áp dụng một phương pháp độc đáo dựa trên ý định ngoài chuỗi, họ sở hữu một L1 và cơ chế đồng thuận dựa trên validator. Nhà phát triển có thể xây dựng trực tiếp trên Anoma hoặc sử dụng Anoma như một middleware (về cơ bản là một mạng validator). Để chuẩn hóa việc truyền thông trong mạng, Anoma có ngôn ngữ DSL riêng, nhà phát triển cần học nó để tận dụng mạng Anoma.
Chuẩn hóa mạng validator là một trong những lĩnh vực nghiên cứu nóng nhất về trừu tượng hóa chuỗi. Các vấn đề như tập trung validator, cơ chế đấu giá, ảnh hưởng của mạng validator mở đã tranh luận lâu dài, ở đây tôi sẽ không đi sâu. Có một bài viết hay nhất về kiến trúc cầu nối dựa trên ý định của Arjun Chand, bao gồm rủi ro và sự đánh đổi.
Các dự án như Ethereum Swap, UniswapX và 1inch Fusion cho thấy hiệu suất hàng đầu của kiến trúc dựa trên ý định. Không nghi ngờ gì nữa, kiến trúc dựa trên ý định sẽ thống trị lĩnh vực liên chuỗi và trừu tượng hóa chuỗi, nhưng ai sẽ chiến thắng? Chúng ta đã thấy dòng lệnh (order flow) là vua. Mạng validator có thể đảm bảo thực thi tốt nhất sẽ giành được dòng lệnh tốt nhất, bất kể lệnh đến từ đâu. Ví trừu tượng hóa chuỗi có thể cung cấp dòng lệnh tốt nhất cho họ không?
Validator phù hợp đến đâu với các hoạt động tần suất cao? Chúng phù hợp đến đâu với các giao dịch đòi hỏi độ trễ thấp (ví dụ: mua một memecoin thanh khoản thấp)? Đây có thể không phải là các trường hợp sử dụng lý tưởng điển hình cho mạng validator hoặc trừu tượng hóa chuỗi.
Hoạt động đỉnh cao mà một mạng validator trưởng thành có thể thực hiện trong mô hình trừu tượng hóa chuỗi là di chuyển quy mô lớn giữa các chuỗi (ví dụ: di chuyển ETH từ tất cả L2 về một tài khoản duy nhất trên mainnet Ethereum). Bất cứ nơi nào cần nghiên cứu, tích hợp, chi phí cầu nối (kể cả aggregator), bảo trì gas,... thì hạ tầng validator đều có thể hỗ trợ. Việc mua phái sinh Injective trên Injective nên có thể hoàn thành bằng một cú nhấp, liền mạch, ngay cả khi tôi không có bất kỳ khoản tiền nào.
Cuộc đua giữa các mạng validator
Để đảm bảo thực thi, mỗi mạng validator đều cần tích hợp với một số hợp đồng nhất định. Across V3 đang dẫn đầu nhờ kiến trúc điều khiển theo ý định, hiện tại chỉ cần làm rõ vấn đề tích hợp với các giao thức. Các giao thức rất có thể sẽ tích hợp với các dự án đã được kiểm chứng như Across, và họ sẽ phải không ngừng đổi mới kiến trúc để thu hút thêm nhiều validator (hoặc họ gọi là relayer) tham gia, đồng thời không ảnh hưởng đến hiệu suất thực thi.
Tuy nhiên, Across V3 chưa phải là người chiến thắng rõ ràng về dòng lệnh. Cầu nối Stargate đang cạnh tranh trực diện với Across về khối lượng lệnh và giao dịch, ngoài ra còn có Celer Circle và cBridge dường như cũng đang đuổi kịp.
Across là dự án duy nhất sở hữu kiến trúc điều khiển theo ý định và luôn cung cấp hiệu suất thực thi vượt trội. Lâu nay có quan điểm cho rằng khối lượng giao dịch của Stargate được thổi phồng nhờ các biện pháp khuyến khích, nhưng không thể xác minh điều này. Tuy nhiên, dù khối lượng giao dịch của Stargate ngang bằng Across, số lượng giao dịch lại gấp đôi. Chỉ sau khi LayerZero airdrop xong, chúng ta mới xác định được khối lượng nào là do khuyến khích, khối lượng nào là tự nhiên.
Socket áp dụng cách tiếp cận độc đáo bằng cách giới thiệu kiến trúc đấu giá dòng lệnh mô-đun (MOFA), trong đó bất kỳ mô-đun nào nêu trên đều có thể gửi lệnh hoặc tham gia đấu giá. Tôi không am hiểu sâu về công nghệ nền tảng, nhưng với lịch sử đội ngũ này từng phát hành các sản phẩm tuyệt vời, điều này có thể rất thú vị.
Ảnh: Socket
Cầu nối và cầu nối aggregator
"Dùng cầu nối liên chuỗi thật phiền phức" – Tiếng lòng người dùng
Cầu nối aggregator từng là cách tôi yêu thích để chuyển tài sản liên chuỗi. Nó có thể đảm bảo chuyển tài sản đến chuỗi người dùng chọn theo cách tốt nhất. Mặc dù hiện tại đây là hình thức chuyển tiền liên chuỗi tốt nhất, nhưng nó chỉ che giấu bản thân cầu nối chứ không che giấu blockchain. Người dùng vẫn cần nắm giữ một lượng gas tối thiểu trên chuỗi đích để hoàn tất giao dịch. Chúng cũng không thể giúp người dùng thực hiện thao tác trên chuỗi đích, điều này có thể gây thêm phức tạp về trải nghiệm cho người mới.
Xét về quy mô lớn, cầu nối kém hiệu quả hơn mạng validator. Tại sao? Tôi khuyên bạn nên xem bài thuyết trình của Hart Lambur tại EthDenver 2024 để hiểu vì sao xử lý theo lô các ý định có thể rẻ hơn 50 lần so với cầu nối truyền thống. (Xem 9:11 - 13:25).
Dù tôi rất trân trọng các đội ngũ và người sáng lập đang nỗ lực xây dựng cầu nối và giúp tôi tương tác trong thế giới đa chuỗi, tôi vẫn hy vọng loại bỏ hoàn toàn 3-4 bước trong quy trình người dùng cùng cảm giác lo lắng nhẹ nhàng theo sau.
Khung sườn toàn stack
Các khung sườn toàn stack giúp tạo ra các tiêu chuẩn từ tầng ví đến tầng thanh toán, dường như có thể đạt được sự trừu tượng hóa chuỗi hoàn toàn cho người dùng về mặt hiệu quả kỹ thuật (bảo mật, truyền thông, v.v.). Các khung như CAKE khiến các giao thức dễ dàng áp dụng và hòa nhập vào toàn bộ hệ sinh thái.
Đối với nhà phát triển, việc hoàn toàn phụ thuộc vào một khung sườn hoặc chuỗi hoàn toàn mới để xây dựng dự án sẽ rất khó khăn. Động lực để nhà phát triển chọn một khung sườn cụ thể thường là dòng lệnh.
Tôi không biết làm cách nào để thuyết phục một hệ sinh thái nhà phát triển đã chọn môi trường yêu thích của họ để xây dựng dự án, chuyển sang dùng một khung sườn hoàn toàn mới. Đây sẽ là một cuộc chiến phụ thuộc rất nhiều vào marketing và quan hệ đối tác, khó khăn ngang ngửa việc ra mắt một L1 mới.
Các dự án tham gia vào khung sườn toàn stack bao gồm: CAKE, DappOS, Aarc.
Tổng kết
Một khung sườn thống nhất là vô cùng quan trọng, người dẫn đầu ở mỗi module sẽ được quyết định bởi dòng lệnh tốt nhất. Dòng lệnh tốt nhất phụ thuộc vào việc liên tục cung cấp hiệu suất thực thi tối ưu. Toàn bộ khung trừu tượng hóa chuỗi có thể trông như hình dưới đây:
Nếu tôi phải giúp bà ngoại của mình tiếp cận tiền mã hóa, tôi có lẽ sẽ đợi NEAR hoặc Particle Network ra mắt sản phẩm trước khi hành động. Bởi tôi không muốn bà phải rơi vào vòng luẩn quẩn học cách dùng cầu nối/aggregator, xác minh và duy trì nhiều khóa riêng, trong khi bà chỉ cần một ví EVM để mua một loại token nào đó trên Solana.
Để thực hiện tất cả những chức năng này, sẽ cần một hình thức nào đó của tài khoản trừu tượng hóa, trừu tượng hóa số dư, thậm chí có thể là trừu tượng hóa gas. Nhiều bên tham gia đang từng bước giải quyết từng vấn đề.
Theo thông tin hiện tại, người dẫn đầu ở mỗi module sẽ quyết định khung lý tưởng. NEAR dường như có khả năng cao nhất trở thành cổng vào cho dòng lệnh mới, Across dường như là dự án đã được kiểm chứng và cũng dễ tích hợp nhất (cần đội ngũ Chaos Labs tiếp tục tối ưu giao thức, họ biết cách chiến thắng trong hệ sinh thái đông đúc), cuối cùng là tầng truyền tin nhắn liên chuỗi, sẽ cung cấp môi trường an toàn cho hạ tầng hỗ trợ (như cầu nối và oracle), và dịch vụ thanh toán cho tài sản di chuyển liên chuỗi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
IOSG Ventures
