Phỏng vấn cha đẻ của công nghệ blockchain: "Blockchain sinh ra là để phục vụ NFT, chứ không phải tiền mã hóa"
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn cha đẻ của công nghệ blockchain: "Blockchain sinh ra là để phục vụ NFT, chứ không phải tiền mã hóa"
Hơn ba mươi năm trước, khi blockchain đầu tiên ra đời, người sáng chế đã nghĩ đến những thứ tương tự NFT.
Chuyên sâu báo cáo Web3Phỏng vấn: Jason Bailey
Người được phỏng vấn: Scott Stornetta và Stuart Haber
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Khi phát minh ra blockchain, Scott Stornetta và Stuart Haber đã nghĩ đến thứ gì đó giống như NFT thay vì tiền kỹ thuật số. Jason Bailey (người sáng lập blog nghệ thuật và công nghệ Artnome.com) đã có một cuộc trao đổi sâu sắc với Scott Stornetta và Stuart Haber về tầm nhìn ban đầu của blockchain cách đây hơn ba mươi năm cũng như sự phát triển sau này.
Lưu ý của người dịch: Scott Stornetta và Stuart Haber đã hiện thực hóa kiến trúc blockchain bằng mã nguồn vào năm 1991, và đưa vào sử dụng thương mại từ tháng 1 năm 1995 cho đến nay.
Jason Bailey: Tôi thường giới thiệu hai bạn là những người bạn thân của tôi – “những người phát minh ra blockchain”. Sau đó, tôi thường thấy ánh mắt hoài nghi: “Không, chính Satoshi Nakamoto mới là người phát minh ra blockchain”, ngay cả những người đã nghiên cứu Bitcoin và tiền mã hóa nhiều năm cũng vậy. Hai bạn có thể giúp mọi người hiểu rõ hơn về đóng góp của mình, và cách những đóng góp này trở thành nền tảng để Satoshi xây dựng mạng lưới Bitcoin?
Stuart Haber: Được thôi, hãy để tôi kể lại câu chuyện này bằng cách quay ngược lại khoảng ba mươi năm trước, theo góc nhìn của tôi, thời điểm đánh dấu sự khởi đầu của blockchain. Tất cả bắt đầu vào năm 1989, khi Scott Stornetta và tôi còn là những nhà khoa học trẻ tại Bellcore (Trung tâm Nghiên cứu Viễn thông Bell).
Tôi là một chuyên gia mật mã học, còn Scott vừa mới gia nhập Bellcore. Anh ấy muốn tìm ra giải pháp đảm bảo tính toàn vẹn của hồ sơ kỹ thuật số có thể được chứng minh, bảo vệ và duy trì thông qua các chương trình hoặc phương pháp thuật toán nào đó. Scott mạnh mẽ nghi ngờ rằng mật mã học sẽ đóng vai trò then chốt. Vì vậy, chúng tôi cùng với Dave Bayer đã viết một vài bài báo và xây dựng một kiến trúc nhằm giải quyết vấn đề này.
Scott Stornetta: Stuart và tôi hình thành một phong cách hợp tác độc đáo, mang đặc điểm tương tự âm-dương và liên tục trao đổi tư tưởng. Tôi có xu hướng tập trung suy nghĩ sâu sắc về những vấn đề như vậy. Thách thức nằm ở chỗ tôi không nắm vững các kiến thức toán học hay mật mã học cơ bản cần thiết để giải quyết vấn đề. Tôi có một câu hỏi nhưng lại không biết cách tìm ra lời giải. Chính sự chênh lệch kiến thức này luôn là động lực thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả giữa chúng tôi.
SH: Đối với những ai quen thuộc với các khái niệm này, chữ ký số và hàm băm mật mã đã được đề xuất, hiện thực hóa và hiểu rõ đầy đủ vào mùa thu năm 1989. Những công cụ này đưa ra một giải pháp tương đối đơn giản cho vấn đề: cần một thực thể đáng tin cậy (dù là cá nhân, phần mềm hay phần cứng) để đảm bảo tính toàn vẹn của hồ sơ trong một lĩnh vực nhất định. Với nhiều người, giải pháp này được coi là thỏa mãn. Tuy nhiên, Scott và tôi thì không hài lòng, bởi vì chúng tôi đang tìm kiếm một giải pháp hoàn toàn không cần tin tưởng bất kỳ bên nào, hoặc càng ít phải tin tưởng vào các cá nhân, tổ chức và giả định toán học càng tốt.
Cuối cùng, chúng tôi phát triển một giải pháp, có thể giải thích bằng một phép ẩn dụ: "dấu vân tay kỹ thuật số". Trên thực tế, mọi dự án blockchain trên thế giới đều phụ thuộc vào hàm băm mật mã – những thuật toán toán học có quá trình đầu vào và đầu ra, có khả năng tạo ra dấu vân tay kỹ thuật số cho tệp tin một cách hiệu quả. Khi bạn áp dụng quá trình này nhiều lần lên cùng một tệp tin, bạn luôn nhận được cùng một kết quả dấu vân tay. Đây là một quá trình hiệu quả, ngay cả với các tệp lớn, đặc biệt là khi chúng tôi quên tắt nó đi và để nó chạy liên tục.
Một thuộc tính quan trọng khác của hàm băm mật mã là khi bạn lấy hai tệp khác nhau và tính toán dấu vân tay của chúng, bạn sẽ nhận được hai kết quả khác nhau. Thực tế, ngay cả khi bạn thay đổi rất nhỏ nội dung tệp, ví dụ như đổi số 0 thành số 1, thì dấu vân tay cuối cùng của hai tệp khác nhau này cũng sẽ thay đổi một cách rõ rệt và không thể đoán trước. Ví dụ, khi nói đến hồ sơ tài chính, một thay đổi nhỏ cũng có thể làm thay đổi sâu sắc ý nghĩa của tệp. Chẳng hạn, việc đổi chữ số đầu tiên từ 0 thành 1 có thể mang lại lợi nhuận lớn hơn cho một bên so với bên kia. Do đó, phép ẩn dụ về dấu vân tay ở đây rất phù hợp: hai ngón tay khác nhau sẽ có hai dấu vân tay khác nhau.
Một đặc điểm quan trọng khác là dấu vân tay của tôi sẽ không tiết lộ bất kỳ thông tin chi tiết nào về tôi. Bạn không thể từ dấu vân tay mà suy ra chiều cao, màu tóc hay thậm chí là tôi có bao nhiêu ngón tay. Tương tự, dấu vân tay trong hàm băm mật mã chỉ là một chuỗi các con số và chữ cái, không tiết lộ bất kỳ thông tin nào về tệp gốc. Tuy nhiên, nếu bạn có dấu vân tay và một tệp tuyên bố khớp với dấu vân tay đó, bạn có thể dễ dàng xác minh tính xác thực bằng cách "lấy dấu vân tay" lại lần nữa. Khả năng nhận dạng bằng dấu vân tay kỹ thuật số này được gọi là hàm băm mật mã, và các khái niệm này thậm chí đã được thiết lập vững chắc từ thời điểm đó.
JB: Xin phép tôi tóm tắt để đảm bảo rằng tôi hiểu đúng. Băm (hash) hay dấu vân tay là một khái niệm rất dễ hiểu. Mục tiêu nhóm của các bạn là chứng minh tính toàn vẹn của hồ sơ và ngăn chặn việc bị sửa đổi. Những giá trị băm hay dấu vân tay này có giống như các khối (block) trong blockchain không? Các bạn đã tìm ra cách nối các dấu vân tay này thành một chuỗi khối chưa?
SS: Bạn nói đúng. Như Stuart đã đề cập, chúng tôi nhận ra rằng các giá trị băm không chỉ biểu diễn tệp một cách ngắn gọn và hiệu quả hơn. Ý tưởng đột phá là kết hợp chúng (và xây dựng mỗi khối dưới dạng cây Merkle), sau đó nối các khối này lại với nhau – tất cả đều sử dụng cùng một hàm băm. Với sự tham gia của Dave Bayer, chúng tôi có thể nối các nhóm hồ sơ theo cách mà mỗi người tham gia và tài liệu của họ đều trở thành một phần của hệ thống chứng minh hồ sơ, hoạt động như những nút (node) sơ khai. Điều này có nghĩa là tất cả hồ sơ đều được nối duy nhất và phân phối rộng rãi, chứa đựng nhiều yếu tố cơ bản mà sau này Satoshi dùng để tạo ra Bitcoin. Chúng tôi không hề phủ nhận đóng góp của Satoshi và sáng tạo của ông, nhưng chúng tôi xem Bitcoin là một ứng dụng được xây dựng trên nền tảng blockchain đã tồn tại trước đó. Đáng khen là Satoshi đã trích dẫn rõ ràng tất cả các ấn phẩm liên quan đến công trình nền tảng mà chúng tôi tham gia. Công trình của chúng tôi được trích dẫn tới 3 lần trong bản whitepaper Bitcoin, vốn chỉ trích dẫn tổng cộng 8 tài liệu bên ngoài – tức là chúng tôi chiếm 3/8.
JB: Vậy thì, đối với tất cả những người yêu thích tiền mã hóa vẫn coi Satoshi là cha đẻ của blockchain, làm thế nào để giúp họ lấp đầy khoảng trống giữa công việc của các bạn vào cuối những năm 1980 và đầu 1990 với Bitcoin ngày nay?
SH: Khi bạn đề cập đến đóng góp của mình với đại chúng, họ thường lập tức liên tưởng đến Bitcoin hoặc tiền mã hóa nói chung.
Scott và tôi không cố gắng phát minh ra tiền điện tử. Thực tế, giới mật mã học đã bắt đầu nghiên cứu về tiền kỹ thuật số thuần túy từ những năm 1980. Quan tâm của chúng tôi rộng hơn: chúng tôi thực sự quan tâm đến tính toàn vẹn của mọi loại hồ sơ (bao gồm cả hồ sơ điện tử).
SS: Điều này bao gồm cả hồ sơ tài chính, nhưng phạm vi của chúng tôi mở rộng đến mọi hồ sơ quan trọng từng được tạo ra, và chúng tôi tin rằng tất cả những hồ sơ này đều có thể được đăng ký trên blockchain.
SH: Vì không thể đoán trước được hồ sơ nào sẽ trở nên quan trọng sau vài năm nữa, tại sao không bao gồm mọi hồ sơ từng được tạo ra?
JB: Về bản chất, các bạn gần gũi hơn với khái niệm NFT hơn là tiền mã hóa, đúng không? Khi chúng ta xem NFT như một công cụ để xác thực tác phẩm nghệ thuật, hợp đồng, bằng sáng chế và nhiều ứng dụng khác, dường như điều này phù hợp với mục tiêu ban đầu của các bạn.
SH: Đúng vậy. Khi thảo luận về phương pháp thuật toán đối với hồ sơ kỹ thuật số, chúng tôi sử dụng thuật ngữ "nguồn gốc (provenance)". Chúng tôi quan tâm đến nhiều loại hồ sơ khác nhau. Tuy nhiên, khi mục tiêu của Satoshi là xây dựng một hệ thống tiền tệ điện tử, cần một phương pháp đảm bảo tính toàn vẹn của các giao dịch tài chính trong hệ thống, ông ấy đã trực tiếp áp dụng giải pháp của chúng tôi. Cấu trúc dữ liệu của giao dịch Bitcoin phản ánh chính xác cấu trúc dữ liệu của hệ thống dấu thời gian mà chúng tôi đã hiện thực hóa trong mã thử nghiệm từ tháng 10 năm 1991 và đưa vào sử dụng thương mại từ tháng 1 năm 1995.
Blockchain hoạt động lâu đời nhất bắt đầu từ năm 1995 và vẫn đang chạy cho đến nay, phần được khoanh đỏ là dấu thời gian
SS: Tôi muốn nhấn mạnh lại quan điểm mà Stuart đã nêu. Về bản chất, tầm nhìn blockchain của chúng tôi không giống với tầm nhìn của Satoshi. Satoshi đã giới thiệu một đột phá trong lĩnh vực tiền tệ, nhưng ông ấy cần một hệ thống lưu trữ hồ sơ mạnh mẽ. Ông ấy đã tích hợp liền mạch lớp này và xây dựng Bitcoin trên nền tảng đó.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng chúng tôi không hề xem nhẹ đóng góp của Satoshi. Ngược lại, ông ấy đã xây dựng Bitcoin trên nền tảng blockchain gồm các cây Merkle được phân phối rộng rãi, và ông ấy công khai thừa nhận khái niệm này đã được phát minh trước. Sau đó, ông ấy sử dụng chính hàm băm mật mã hay dấu vân tay kỹ thuật số để trực tiếp tạo ra cơ chế đào (mining).
Một khía cạnh thú vị là sự phổ biến gần đây của Ordinals (các ghi chú theo thứ tự) trên Bitcoin. Nếu mọi người đọc kỹ các chú thích trong bản whitepaper Bitcoin, họ sẽ thấy trong bài báo thứ ba do chúng tôi đồng tác giả, chúng tôi đã ám chỉ khái niệm sử dụng blockchain để ghi lại hoặc đánh số các hồ sơ duy nhất không thể thay thế. Điều này tương đồng với khái niệm NFT ngày nay.
Quan sát của bạn về tiền mã hóa và NFT rất chính xác. Về một mặt nào đó, chúng tôi xem NFT là hiện thực dài hạn và quan trọng hơn của mục tiêu ban đầu.
Nó cho thấy rằng mọi thứ quan trọng, không chỉ giới hạn ở những tư thế linh trưởng hoạt hình, cuối cùng có thể cần được đăng ký duy nhất trên blockchain dưới dạng NFT. Có lẽ chúng tôi nên đi sâu hơn vào bộ sưu tập NFT mới nhất của mình?
JB: Tôi rất muốn nghe thêm, đặc biệt là sau khi chúng ta đã làm rõ đóng góp của các bạn và tính kế thừa với việc Satoshi sau này tạo ra Bitcoin. Thật hấp dẫn khi biết blockchain do các bạn phát minh ban đầu hướng đến NFT nhiều hơn là tiền mã hóa – điều này có thể khiến một số người ngạc nhiên. Các bạn đã quyết định như thế nào về việc hợp tác với các nghệ sĩ, sử dụng minh họa báo chí làm nghệ thuật cho NFT của mình?
SS: Thử thách chính ban đầu là đạt được sự đồng thuận rộng rãi, và nhiệm vụ này trở nên khó khăn hơn do thiếu World Wide Web hay công nghệ tương tự. Giải pháp của chúng tôi là tạo định kỳ bản chụp nhanh (snapshot - một dạng dấu vân tay) của blockchain và phân phối rộng rãi để ngăn chặn việc thao túng.
Để đạt được điều này, chúng tôi chọn đăng bản chụp nhanh này hàng tuần trên bản in toàn quốc của tờ New York Times. Bản in này được lưu giữ tại các thư viện và kho lưu trữ khắp thế giới. Hãy tưởng tượng nỗ lực khổng lồ cần thiết để thay đổi một phần tử đơn lẻ trong chuỗi – giống như phải xâm nhập vào mọi thư viện trên toàn cầu và thay đổi bản sao New York Times của họ.
Điều này phù hợp với cách tiếp cận bộ sưu tập NFT của chúng tôi. Chúng tôi đã phát hành 12 NFT đầu tiên, mỗi NFT đại diện cho một trong 12 tuần liên tiếp xuất bản trên New York Times. Chúng tôi hợp tác với một nghệ sĩ, lên kế hoạch cho từng tuần, chọn ra những sự kiện kỳ lạ, lịch sử hoặc đáng chú ý, và minh họa chúng bằng tranh.
Hơn nữa, kế hoạch của chúng tôi bao gồm việc phát hành các bộ sưu tập tiếp theo trên nhiều chuỗi và giao thức khác nhau nhằm thúc đẩy sự hợp tác và đoàn kết lớn hơn trong cộng đồng blockchain. Chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ nhiều blockchain và nghệ sĩ khác nhau muốn lưu giữ một bộ 12 khối liên tiếp. Mục đích của chúng tôi không phải tập trung mọi thứ vào một blockchain phổ biến như Ethereum. Thay vào đó, mục tiêu là chứng minh rằng mỗi cộng đồng đều có thể sở hữu một đoạn lịch sử blockchain riêng.
Chúng tôi nhằm dần khuyến khích tính tương tác và hợp tác lớn hơn. Mục tiêu là tạo cơ hội cho các nghệ sĩ, bao gồm cả các họa sĩ đồ họa, được diễn giải 12 giá trị lịch sử liên quan trong New York Times trong 12 tuần đó. Sáng kiến này nhằm mời các nghệ sĩ sáng tạo và những người sáng lập blockchain tham gia cùng chúng tôi kỷ niệm lịch sử blockchain, chứ không đơn thuần là thúc đẩy việc bán NFT.
JB: Thật thú vị! Tôi nghĩ một số người có thể cảm thấy bối rối khi nghe các bạn dùng New York Times làm blockchain, vì họ thường liên tưởng blockchain với công nghệ máy tính chứ không phải phương tiện truyền thống như quảng cáo trên báo. Tuy nhiên, tờ báo là một phương tiện đảm bảo phân phối rộng rãi theo cách chống giả mạo, nơi không ai có thể thay đổi độc hại mà không xâm nhập vào mọi thư viện trên toàn cầu...
SH: Bạn có thể làm hỏng bản quảng cáo của chúng tôi trên New York Times bằng cách viết nguệch ngoạc lên đó. Nhưng điểm mấu chốt là, nếu có vấn đề xảy ra, bạn có thể tìm bản sao hồ sơ của mình và xác minh với hồ sơ của người khác. Dự án ban đầu là mã thử nghiệm của Bellcore, nhưng sau này phát triển thành một công ty tên là Surety, với mục tiêu chính là bảo vệ hồ sơ kỹ thuật số của khách hàng.
JB: Tính cách hay khuynh hướng chính trị của các bạn có ảnh hưởng đến việc phát minh ra blockchain không?
SS: Có chứ. Chúng tôi không cần bất kỳ cơ quan trung ương đáng ghét nào để quyết định cái gì là thật hay giả. Chúng tôi từng đùa rằng hệ thống của mình về bản chất là phi tập trung, ngay cả khi mafia đang giám sát thì nó vẫn là một hệ thống đáng tin cậy. Tuy nhiên, chúng tôi nhanh chóng nhận ra mô tả này không phù hợp, vì chúng tôi ở New Jersey, nên đã ngừng dùng nó.
Cá nhân tôi rất trân trọng bản chất phi tập trung vốn có của blockchain. Dù tôi thừa nhận sự tập trung quyền lực tồn tại, đặc biệt trong Bitcoin, nhưng tiền đề cơ bản vẫn là: mỗi người tham gia cùng chia sẻ trách nhiệm tin tưởng, nên tài liệu là đáng tin với mọi người. Tôi thấy khái niệm này rất quan trọng và tin rằng nó có thể làm nền tảng cho nhiều tổ chức mang tinh thần tương tự.
SH: Trong thiết kế của cái mà ngày nay gọi là blockchain, triết lý của chúng tôi là đảm bảo tính toàn vẹn của hồ sơ mà không cần tin tưởng vào một tổ chức trung tâm nào.
SH: Cần lưu ý rằng một số cực đoan viên blockchain tuyên bố blockchain, đặc biệt là blockchain riêng của họ, sẽ lật đổ mọi hình thức chính phủ và thực thể trung ương. Cá nhân tôi cho rằng tuyên bố này quá đơn giản và không thực tế. Về tiềm năng cách mạng của blockchain, tôi có lẽ bi quan hơn Scott. Dưới ảnh hưởng của các lực lượng kinh tế, các hệ thống bề ngoài phi tập trung (bao gồm Bitcoin và Ethereum) lại trở nên tập trung hóa.
SS: Đúng vậy, Stuart và tôi đã thảo luận nhiều lần về chủ đề này. Việc chúng tôi có đồng ý hay không không quan trọng, điều quan trọng là nhận ra công nghệ blockchain đại diện cho một bước ngoặt, là một dạng "phá hủy sáng tạo" như Schumpeter mô tả. Nó tạo ra một sự căng thẳng lành mạnh giữa mong muốn phi tập trung để đạt được độ tin cậy và nhu cầu tập trung để nâng cao hiệu quả vận hành. Sự căng thẳng này đáng mong muốn hơn sự phi tập trung thuần túy, vì nó cho phép sự cân bằng và đa dạng hơn.
JB: Trong cộng đồng tiền mã hóa, người ta thường cực đoan cuồng tín đối với một blockchain cụ thể, gần như đến mức tôn giáo. Tuy nhiên, rõ ràng là các bạn ủng hộ một tương lai đa chuỗi, các bạn có thể chia sẻ thêm quan điểm này không?
SH: Tất nhiên. Một khía cạnh chúng tôi chưa đề cập là chúng tôi chọn ra mắt bộ sưu tập nguyên bản gồm hơn chục NFT trên nền tảng blockchain Kadena, vì chúng tôi đánh giá cao thiết kế của nền tảng này vì nhiều lý do. Tuy nhiên, khi mở rộng sản phẩm NFT, chúng tôi không chỉ khuyến khích mà còn yêu cầu mọi sản phẩm NFT khác phải có khả năng tương tác. Mục tiêu của chúng tôi là thúc đẩy tính tương tác giữa các mạng blockchain khác nhau, như chính chúng tôi đang làm.
SS: Tôi tin rằng tương lai, nhiều mạng blockchain có thể cùng tồn tại và được phân biệt dựa trên các yếu tố như chức năng on-chain/off-chain. Sự đa dạng chức năng này là dấu hiệu tích cực cho sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinh thái. Stuart và tôi theo cách riêng của mình, nhằm thúc đẩy tính tương tác giữa các mạng blockchain và nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng. Vì vậy, nếu bạn đại diện cho một mạng blockchain muốn bày tỏ quan điểm và sẵn sàng hợp tác, hãy liên hệ với chúng tôi. Có thể bộ sưu tập NFT tiếp theo (gồm 12 tuần lịch sử blockchain) sẽ được phát hành trên nền tảng blockchain của bạn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@RtClick_Save
