Tương lai của hệ sinh thái Bitcoin: Một khuôn mẫu mới từ ví đến công nghệ liên chuỗi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tương lai của hệ sinh thái Bitcoin: Một khuôn mẫu mới từ ví đến công nghệ liên chuỗi
Chúng ta nên nắm bắt cơ hội và định vị cho làn sóng hệ sinh thái và các dự án tiếp theo như thế nào?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả:律动 BlockBeats
Hệ sinh thái Bitcoin đã không còn chỉ có mỗi Ordinals.
Mặc dù vẫn còn nhiều người tranh luận về việc giá trị của các bản ghi công khai trên chuỗi khối (inscriptions) có phải là một "vấn đề giả tạo" hay không, nhưng thực tế thì ngoài Ordinals, hệ sinh thái Bitcoin còn bao gồm hàng loạt dự án L2 và DeFi đang được phát triển tích cực, thu hút sự chú ý lớn từ các nhà phát triển lẫn các tổ chức đầu tư. Ít người biết rằng, vốn hóa thị trường của các token thuộc những dự án này không hề thấp hơn so với một số loại inscription trên Bitcoin.
Hiện tại, hệ sinh thái Bitcoin đang ở vào thời điểm then chốt. Dù ứng dụng tài chính quy mô lớn vẫn chưa xuất hiện rõ ràng, chúng ta đã có thể nhận thấy xu hướng chuyển dịch từ thị trường sơ cấp sang thị trường thứ cấp trong lĩnh vực inscriptions. Xu hướng này báo hiệu cho sự phát triển và hoàn thiện liên tục của cơ sở hạ tầng tài chính trong hệ sinh thái Bitcoin, đang chờ đợi một bước ngoặt để trở thành tâm điểm nổi bật trong lĩnh vực tiền mã hóa trong tương lai.
Vậy làm thế nào để nắm bắt cơ hội và đầu tư vào các dự án và hệ sinh thái tiềm năng tiếp theo? Trong bài viết này, BlockBeats sẽ giới thiệu một số dự án cơ sở hạ tầng đáng chú ý trong hệ sinh thái Bitcoin.
Stacks
Stacks ban đầu có tên là Blockstack, được sáng lập bởi Muneeb Ali vào năm 2013. Mục tiêu của nó là cho phép hợp đồng thông minh và các ứng dụng phi tập trung (DApps) hoạt động trên mạng lưới Bitcoin, vì vậy có thể xem Stacks như là một giải pháp lớp hai (L2) dành cho Bitcoin.
Stacks giới thiệu một cơ chế đồng thuận độc đáo gọi là Proof of Transfer (PoX), giúp Stacks vừa duy trì được độ an toàn của Bitcoin, vừa thêm vào các tính năng mới như hợp đồng thông minh mà không cần thay đổi chính Bitcoin. Thông qua PoX, Stacks thanh toán giao dịch trên blockchain Bitcoin, đồng thời vận hành máy trạng thái tự trị và cơ chế đồng thuận riêng, mở rộng phạm vi chức năng của Bitcoin.
Dù gắn kết với blockchain Bitcoin, Stacks vẫn là một giao thức độc lập, sử dụng ngôn ngữ hợp đồng thông minh Clarity cùng máy ảo SVM (Stacks Virtual Machine) để thực thi các hợp đồng này trên mạng Bitcoin, mở ra những khả năng mới cho các ứng dụng như DeFi và NFT trên nền tảng Bitcoin.
STX là token gốc của hệ thống, dùng để đặt cược (stake), quản trị, phí thực thi hợp đồng và chuyển giá trị. Năm 2019, token STX của Stacks trở thành token đầu tiên được Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) chấp thuận phát hành. Ngoài ra, Stacks còn phát hành sBTC – một loại token liên kết với Bitcoin, cho phép tương tác giữa mạng Stacks và mạng Bitcoin, tăng cường khả năng giao tiếp phi tập trung và bảo mật. Khác với wBTC, sBTC hoàn toàn do cộng đồng vận hành, không có bên lưu ký trung tâm. Đây cũng là một đổi mới quan trọng mà Stacks mang lại cho Bitcoin.
Alex
ALEX được thành lập năm 2021, tên đầy đủ là Automated Liquidity Exchange, là một nền tảng DeFi Bitcoin xây dựng trên blockchain Stacks. Mục tiêu chính của ALEX là tích hợp chức năng giữa lớp 1 và lớp 2 của Bitcoin, nhằm mang đến trải nghiệm DeFi liền mạch. Token gốc của ALEX được sử dụng cho nhiều chức năng như phần thưởng, stake và bỏ phiếu.
ALEX cung cấp nhiều dịch vụ như nền tảng IDO (phát hành lần đầu trên sàn phi tập trung), DEX (sàn giao dịch phi tập trung), staking và cho vay – tất cả các giao dịch đều được thanh toán cuối cùng trên mạng Bitcoin. Điểm nổi bật của ALEX là không chỉ hỗ trợ thanh khoản cho các dự án mới mà còn cung cấp nền tảng giao dịch phi tập trung, tăng tính thanh khoản cho người dùng.
Hiện nay, ALEX là một trong những dự án lớn nhất trên Stacks, số lượng người dùng hoạt động gấp đôi Sovryn. Giai đoạn tiếp theo, ALEX tập trung vào cải thiện khả năng mở rộng và trải nghiệm người dùng trong nền kinh tế Bitcoin. Đội ngũ ALEX gồm các chuyên gia giao dịch định lượng giàu kinh nghiệm từ Credit Suisse, Goldman Sachs và Morgan Stanley. ALEX Labs trước đó đã nhận được đầu tư từ các tổ chức như OKX Ventures, Quỹ Stacks và Trust Machines.
Tính đến nay, ALEX đã hoàn thành kiểm toán bởi CoinFabrik và Lease Authority, và ra mắt mainnet vào tháng 1 năm 2022. Ngoài ra, ALEX đã huy động được 5,8 triệu USD từ vòng gọi vốn do White Star Capital dẫn dắt, với sự tham gia của Cultur3, GBIC và OK Blockchain Capital. Ngày 20/12/2023, LK Venture – đơn vị đầu tư và nghiên cứu tiền mã hóa thuộc công ty niêm yết Hồng Kông Bluehole Interactive – đã tuyên bố đầu tư chiến lược vào ALEX Labs (do Vương Phong đề xuất), nhằm cùng xây dựng hệ sinh thái tài chính Bitcoin rộng lớn hơn.
UniSat
Là ví BRC20 chủ lực, UniSat hiện đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Bitcoin. Từ khi hệ sinh thái Bitcoin còn nhỏ bé, UniSat đã bắt đầu phát triển ví BRC-20 và từng bị xem là "kì dị" trong cộng đồng. Theo thời gian, BRC-20 thu hút sự chú ý lớn trên mạng Bitcoin, và UniSat trở thành một trong những dự án sớm nắm bắt cơ hội này.
Có thể nói, UniSat là ví mở rộng trình duyệt mã nguồn mở đầu tiên dành cho Ordinals trên Bitcoin, không chỉ lưu trữ và truyền tải Ordinals mà còn xem được các inscription chưa xác nhận, đồng thời hoàn toàn mã nguồn mở. Điều này làm tăng mạnh tiềm năng của UniSat trong hệ sinh thái DeFi Bitcoin. UniSat còn hỗ trợ chức năng đúc (mint) tức thì, giúp người dùng dễ dàng lưu trữ và chuyển BRC-20.
Điểm nổi bật khác là UniSat giới thiệu chức năng BRC20-Swap trên chuỗi, cho phép người dùng trao đổi trực tiếp các token BRC-20 bên trong blockchain Bitcoin, mở ra chương mới cho giao dịch phi tập trung trên Bitcoin. UniSat cũng mở API thân thiện với nhà phát triển, cung cấp nhiều chức năng gọi lệnh. Đặc biệt, trong chức năng BRC20-Swap, UniSat sử dụng SATS làm phí giao dịch, giúp nâng cao giá trị cho SATS.
Gần đây, UniSat công bố hàng loạt cập nhật lớn như ra mắt chợ giao dịch UniSat Ordinals Marketplace, tích hợp Atomicals,... Những nâng cấp này tiếp tục cải thiện chức năng và trải nghiệm người dùng. Với những tiến bộ công nghệ, vị thế của UniSat trong hệ sinh thái DeFi và NFT Bitcoin ngày càng quan trọng, là dự án đáng theo dõi dài hạn.
ZetaChain
ZetaChain được thành lập năm 2021, là một blockchain lớp 1 (Layer1) hỗ trợ hợp đồng thông minh, tập trung giải quyết bài toán tương tác đa chuỗi. Mục tiêu của nó là xây dựng một khuôn khổ liền mạch để xử lý truyền tin, đồng bộ trạng thái và trao đổi tài sản tự do giữa các chuỗi khác biệt – không chỉ kết nối các chuỗi EVM như Ethereum, các L2 rollup của Ethereum, Solana, Terra, Algorand mà còn cả các chuỗi phi EVM như Bitcoin và Dogecoin.
Hiện tại, một số dự án DeFi sử dụng phương pháp "gói Bitcoin (wrap BTC)" để biến Bitcoin thành một token khác. Nhưng ZetaChain thì khác – khi chuyển giá trị trên ZetaChain, không cần gói tài sản, mà dùng công nghệ omnichain để thực hiện "hoán đổi Bitcoin gốc (native BTC swap)". Vì không phụ thuộc vào việc khóa/gói, nên tiền tĩnh của người dùng hoàn toàn không có rủi ro. Mọi giao dịch và hoạt động, kể cả xuyên chuỗi, đều minh bạch, có thể kiểm chứng và hoạt động với mức độ tin tưởng tối thiểu.
Đội ngũ đứng đầu là các cựu nhân viên của Coinbase và Brave, đồng thời là đồng sáng lập 0x và BAT, có kinh nghiệm dày dặn. ZetaChain nhận được sự ủng hộ và bảo trợ từ nhiều tổ chức đầu tư hàng đầu như Blockchain.com, Jane Street Capital, VY Capital, Smrti Lab, Sky9 Capital, Lingfeng Capital, Vistalabs và Foundation Capital.
Ngày 17/11, ZetaChain hợp tác với Sushi, cho phép Sushi mở rộng lên ZetaChain và bổ sung hỗ trợ gốc cho BTC. Tính năng mới này mang đến giao dịch Bitcoin gốc đầu tiên trong DeFi. Là một blockchain công cộng chính hỗ trợ toàn chuỗi, hợp đồng thông minh phổ quát và giao tiếp giữa mọi blockchain, ZetaChain nhờ công nghệ omnichain đã khéo léo giải quyết các vấn đề tồn tại trong "xuyên chuỗi" và "đa chuỗi", mở rộng tiềm năng ứng dụng của Bitcoin.
Gần đây, testnet của ZetaChain thu hút sự chú ý lớn, với hơn 1,3 triệu địa chỉ ví tham gia. Con số này phản ánh sức hút rộng rãi và nhu cầu thị trường đối với giải pháp của ZetaChain. Với 1,3 triệu ví tham gia, đây là con số ấn tượng đối với một dự án blockchain mới, cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ và tiềm năng tăng trưởng lớn trong cộng đồng blockchain.
Để tri ân những người tham gia sớm, ZetaChain công bố chiến lược phân bổ token. Dự kiến 22% tổng cung, tương đương 462.000.000 ZETA, sẽ được thưởng cho các đóng góp viên. Trong đó, 10% (210.000.000 ZETA) dành cho User Growth Pool – phân phối cho người dùng cuối nhằm khuyến khích và ghi nhận đóng góp. Ngoài ra, 12% (252.000.000 ZETA) sẽ là Ecosystem Growth Fund, phân bổ cho các nhà phát triển để hỗ trợ cộng đồng dev và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái.
Ngoài ra, ZetaChain sẽ triển khai các hoạt động hợp tác ví và nhiệm vụ xã hội khi ra mắt mainnet, như một phần trong chiến dịch quảng bá. Khi hệ sinh thái Bitcoin phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về giải pháp liên kết chuỗi Bitcoin gia tăng, cùng với sự trưởng thành và ứng dụng rộng rãi của nền tảng Zetachain, đây sẽ là lợi ích lớn cho người dùng và toàn bộ hệ sinh thái mã hóa – vì vậy là dự án đáng theo dõi dài hạn.
Bounce Finance
Bounce Finance, thành lập tháng 9 năm 2020, là một giao thức đấu giá phi tập trung. Được sáng lập bởi Jack Lu – đối tác của NGC Ventures, Bounce Finance cung cấp nhiều sản phẩm đấu giá đa dạng như token, NFT, sưu tầm vật lý, cùng các công cụ như SDK và plugin.
Trước đây, Bounce Finance không nổi bật và dần mờ nhạt khi thị trường crypto đi xuống. Tuy nhiên, nhờ hệ sinh thái Bitcoin nóng lên và Bounce Finance hỗ trợ đa chuỗi, cho phép tạo và tham gia đấu giá trên nhiều mạng blockchain khác nhau, nó đã quay trở lại.
Tháng 11, Bounce Finance hoàn thành thành công phiên đấu giá IDO token MUBI trên chuỗi Ethereum, đạt lợi nhuận hơn 80 lần trong thời gian ngắn. Ngoài ra, Bounce còn hoàn thành bán công khai dự án giao thức DeFi xuyên chuỗi dựa trên Bitcoin – Bitstable. Ngày 1/12, Bounce Finance ra mắt BounceBit – giải pháp DeFi dành riêng cho hệ sinh thái Bitcoin, dựa trên Binance Bitcoin (BTCB) và được vận hành bởi AUCTION. BTCB là tài sản BEP2/BEP20 được neo 1:1 với Bitcoin và khóa trên blockchain Bitcoin, cho phép người sở hữu Bitcoin tham gia vào hệ sinh thái DeFi mà vẫn giữ nguyên khoản đầu tư.
Theo sự phát triển của thị trường mã hóa, Bounce Finance đã trở thành nền tảng IDO quan trọng trong hệ sinh thái Bitcoin. Nhờ liên tục phát hành thành công nhiều token dự án Bitcoin, Bounce Finance không chỉ chứng minh năng lực làm nền tảng phát hành tài sản mà còn mang lại hiệu ứng gia tăng tài sản rõ rệt cho người dùng. Những IDO thành công này khiến Bounce Finance trở thành một cái tên đáng chú ý trong thị trường mã hóa.
RGB
Ý tưởng phát hành tài sản trên mạng Bitcoin thực chất đã xuất hiện từ lâu. Giao thức RGB bắt nguồn từ năm 2016, dù sự phát triển của RGB là nhờ cả cộng đồng, nhưng cảm hứng đến từ công trình sớm của Peter Todd về xác minh phía khách hàng (client-side validation) và seal một lần (one-time seals).
Giao thức RGB nhằm tận dụng tính an toàn và phi tập trung của Bitcoin, đồng thời hỗ trợ các chức năng phức tạp như phát hành tài sản và hợp đồng thông minh. RGB thực hiện thực thi hợp đồng thông minh bằng cách xác minh phía người dùng, kết hợp mô hình UTXO của Bitcoin, đồng thời xử lý dữ liệu và mã lệnh ngoài chuỗi để nâng cao khả năng mở rộng và bảo vệ quyền riêng tư.
Các đặc điểm chính của RGB bao gồm dùng seal dùng một lần để tăng bảo mật giao dịch, hỗ trợ nhiều ứng dụng như tài sản token hóa và danh tính số, bảo vệ riêng tư giao dịch và giảm phí. Tài sản kỹ thuật số RGB hỗ trợ cả token đồng nhất và không đồng nhất, mở rộng tiềm năng ứng dụng và chức năng cho mạng Bitcoin.
Giao thức RGB là một hướng phát triển đầy hứa hẹn cho Bitcoin, có thể mở đường cho các ứng dụng hợp đồng thông minh và chức năng tài sản số rộng rãi. Nó đại diện cho một phương pháp mới để thực thi hợp đồng thông minh ngoài chuỗi, đồng thời sử dụng lớp thanh toán an toàn của Bitcoin, nâng cao khả năng mở rộng và chức năng – là một dự án đáng theo dõi dài hạn.
BitStable
BitStable là một giao thức tài sản phi tập trung dựa trên mạng Bitcoin, được nhúng sâu vào blockchain Bitcoin, cung cấp khung làm việc độc đáo để tạo, giao dịch và quản lý tài sản tổng hợp (synthetic assets). Nền tảng này tăng tính thanh khoản tài sản trên chuỗi Bitcoin thông qua hệ thống hai token và cấu trúc tương thích đa chuỗi. Hai thành phần chính của BitStable là token DAII và BSSB.
DAII là stablecoin đô la Mỹ do BitStable phát hành, tổng cung 1 tỷ token. Người dùng có thể nhận DAII bằng cách stake ORDI hoặc MUBI trên website BitStable, và dự án cũng phát hành một phần DAII trên Ethereum để mua trực tiếp.
Sau khi BitStable thành công lớn trên Launchpad của Bounce, DAII ngày càng tham gia sâu vào các dự án liên quan đến Bounce. Stake DAII là một trong các lựa chọn để tham gia Launchpad BDID trên Bounce, và ngược lại, người dùng cũng có thể dùng stake DAII để lấy vé tham gia các Launchpad khác trên Bounce.
BSSB là token quản trị nền tảng, cộng đồng dùng để duy trì hệ thống và quản lý DAII. BitStable cũng sẽ thưởng cổ tức và các biện pháp khác cho người nắm giữ BSSB. Tổng cung BSSB là 21 triệu token, trong đó 50% được bán công khai trên Bounce Finance, đội ngũ nắm giữ 5% (khóa 6 tháng, sau đó mở khóa tuyến tính trong 15 tháng), airdrop chiếm 3,5%, thưởng stake chiếm 36,5%, LP chiếm 5% (khóa vô thời hạn).
TurtSat
TurtSat có thể so sánh đơn giản với vai trò của Bounce Finance và thương hiệu Bounce, là một nền tảng phát hành tài sản mới, do cộng đồng dẫn dắt, xây dựng trên nền tảng mở Ordinals, với sứ mệnh trở thành "Gitcoin của thế giới Ordinals", nơi bất kỳ ai cũng có thể xây dựng, đóng góp và hưởng lợi từ các giao thức trong hệ sinh thái Ordinals. Token gốc của nền tảng là TURT.
TurtSat sẽ xây dựng ba mô-đun chính: Giao thức Quyên góp (Donation Protocol), Dịch vụ Chỉ mục (Indexing Service) và Nền tảng Công cụ Mã nguồn mở cho Ordinals. Kể từ khi ra mắt, TurtSat đã phát hành nhiều dự án (giao thức tài sản BRC20 CHAX, cầu nối xuyên chuỗi BRC20 MUBI, nền tảng tổng hợp Ordinals NHUB, nền tảng cho vay DOVA, nền tảng game RAIT,...), đều là các nền tảng cơ sở hạ tầng BRC20 đầu tiên và đều có hiệu suất tốt sau khi ra mắt.
Đáng chú ý, ngày 21/12, TurtSat công bố thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với DWF Labs. Hai bên sẽ hỗ trợ toàn diện cho các dự án mã nguồn mở Ordinals và các nhà xây dựng hệ sinh thái trong việc phát triển cơ sở hạ tầng Ordinals – vì vậy đây cũng là dự án đáng theo dõi dài hạn.
Multibit
Multibit là giao thức cầu nối ra đời vào tháng 5 năm nay, kết nối tài sản BRC20 tới các mạng EVM, cho phép người dùng chuyển token liền mạch giữa chuỗi ETH, BNB và mạng BTC. Mục tiêu của nó là thúc đẩy việc chuyển token liền mạch giữa blockchain Bitcoin và các mạng EVM khác, tăng tính thanh khoản và tương tác.
Ngày 12/11, Multibit hoàn thành phiên đấu giá IDO trên nền tảng Bounce Finance, huy động được 88 ETH. Ngày 4/11, Multibit tiếp tục hoàn thành IDO trên nền tảng quyên góp Bitcoin TurtSat với cùng mức giá, huy động được 4,64 BTC. Tổng cộng hai lần huy động khoảng 350.000 USD.
Ngày 14/11, MUBI tăng 1140% ngay khi mở cửa, tăng hơn 300% trong tuần, vốn hóa hiện gần 70 triệu USD, có hơn 6.000 holder. Tổng cung MUBI là 901.224.547 token, hiện đã lưu hành toàn bộ.
Multibit đơn giản hóa quá trình chuyển token giữa BRC20 trên Bitcoin và các mạng EVM. Trước tiên, người dùng gửi token BRC20 đến địa chỉ BRC20 chuyên dụng. Sau khi xác nhận, giao thức Multibit khởi động, đúc lượng token tương ứng trên Ethereum hoặc BNB Chain. Giao thức Multibit thu thập token từ tất cả các địa chỉ phân phối duy nhất, sau đó chuyển an toàn vào một ví lạnh tập trung. Khi người dùng rút token, Multibit sẽ đốt lượng token tương ứng trên chuỗi EVM, rồi chuyển lượng token tương đương từ ví lạnh an toàn đến người dùng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
