RWA VS NWA: So sánh giá trị thương mại trong thời đại mới
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
RWA VS NWA: So sánh giá trị thương mại trong thời đại mới
Càng tự xưng là chân thực, thì lại càng trở nên vô nghĩa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: mattigags, Zee Prime Capital
Biên dịch: TechFlow
RWA là khái niệm quen thuộc trong cộng đồng tiền mã hóa, chỉ các tài sản từ thế giới thực.
Tuy nhiên, nhà nghiên cứu mattigags đến từ Zee Prime Capital lại đặt câu hỏi về khái niệm này: Thế nào là thực (thật sự), và thế nào là không thực?
Do đó, tác giả đề cập đến một khái niệm mới: NWA (Network with Attitude) – những mạng lưới có thái độ, hay nói cách khác là những mạng lưới tạo ra hiệu ứng thương hiệu, nhưng không dựa trên tài sản vật lý cụ thể nào, ví dụ như Bitcoin hoặc Ethereum, cũng như các ứng dụng DeFi, Meme và tiêu dùng mà chúng ta đang thấy.
Vậy thì, trái ngược với RWA, liệu những NWA không có nền tảng thực tế này lại không có giá trị? Đâu mới thực sự là yếu tố cốt lõi quyết định một thứ có giá trị hay không – tính “thực” hay “không thực”?
Hãy cùng khám phá những góc nhìn sâu sắc từ bài viết gốc.
Khi Internet mới ra đời, nó không hề "thực" đối với con người. Vào những năm 90 của thế kỷ trước cho đến đầu thế kỷ 21, có rất nhiều mẩu chuyện thú vị. Bill Gates từng được David Letterman hỏi: "Anh còn nhớ radio/máy ghi âm/tạp chí chứ?" hay bài báo nổi tiếng "Tại sao mạng Internet sẽ không hồi sinh".
Nếu thiếu trí tưởng tượng phong phú, thật khó để hình dung về công nghệ số trước khi nó đột phá. Những thứ này dường như không thực, đặc biệt khi xu hướng giá cả bị nhóm hoài nghi lợi dụng, khiến bản năng chúng ta rơi vào cái bẫy tranh luận về điều gì là thực và điều gì không.
Thứ được coi là "thực" thường là những thứ quen thuộc: những thứ chúng ta đã từng thấy, dễ dự đoán hơn,... Trong thời kỳ bất ổn, bộ não chúng ta tìm kiếm các mẫu hình nhận diện được để neo vào "cơ sở nền tảng". Vì vậy, chúng ta cuối cùng đi đến sự phân chia sai lầm giữa "tài sản thế giới thực" (RWA) và "tài sản không phải thế giới thực".
"Thực" rốt cuộc nghĩa là gì? Có phải là dễ dự đoán? Hữu hình? Là dòng tiền? Hay là tài sản hiện hữu, tồn tại trên chuỗi? Theo tôi, nó chỉ đơn giản là việc nhét mô hình cũ vào phạm trù công nghệ mới trong cơn suy tàn của thị trường tăng giá trước đó. Vì sợ nỗ lực gấp đôi, chúng ta trốn sau những mô hình quen thuộc cũ kỹ.
Tôi nhớ có một giai thoại cuối thập niên 90, người ta nói rằng "sẽ có hơn 1000 kênh truyền hình trên Internet". Nhưng hiện nay, có hàng triệu kênh – mỗi người dùng đều có thể trở thành một "công ty truyền thông" tiềm năng, từ đó một ngành công nghiệp sáng tạo nội dung hoàn toàn mới ra đời. Ngành này hiện được định giá hơn 25 tỷ USD, quy mô giải trí trực tuyến toàn cầu đạt 367 tỷ USD, dự kiến sẽ vượt ngưỡng nghìn tỷ vào năm 2028.
Các kênh phân phối thông tin truyền thống không còn đáp ứng được nhu cầu nữa, rất ít người lường trước điều này. Với sự xuất hiện của tiền mã hóa, chúng ta không chỉ tách rời các tuyến tài chính truyền thống, mà còn thay đổi định nghĩa về (sản phẩm) tiêu dùng. Trong một thế giới mới với vai trò người dùng liên tục xuất hiện, mô hình cũ đã không còn phù hợp.
Sự phù hợp giữa sản phẩm và văn hóa
Khi đi bộ trên con phố Savile Row ở London, tôi bắt đầu suy nghĩ về việc thời trang may sẵn đã gặp phải sự phản kháng và nghi ngờ như thế nào khi xuất hiện vào giữa thế kỷ 19. Cách thức truyền thống để có quần áo là đặt may đo riêng, vì vậy người ta lúc đó không thể hiểu được khái niệm "kích cỡ phù hợp với nhiều người".
Ngành nghề thợ may xem trào lưu mới này là mối đe dọa (và đúng là như vậy). Người ta nghi ngờ về chất lượng, sự thoái hóa kỹ thuật và đổi mới của thời trang có thể sản xuất hàng loạt. Cũng có lo ngại rằng quần áo may sẵn giá rẻ đồng nghĩa với việc mất đi địa vị xã hội.
Việc quần áo may sẵn rẻ hơn và có thể sản xuất công nghiệp đã thúc đẩy một cuộc cách mạng văn hóa lớn. Khi cuộc sống đô thị trở nên bận rộn và nhanh hơn, sự tiện lợi của quần áo may sẵn ngày càng hấp dẫn, và cùng với sự xuất hiện của tiếp thị đại chúng, địa vị xã hội cũng tìm được lối vào thị trường.
Điều hôm nay được coi là bình thường từng bị xem là kỳ quặc; điều hôm nay được coi là thiết thực từng bị xem là viển vông. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi thứ kỳ quặc sẽ trở nên bình thường, hay mọi thứ viển vông sẽ trở nên thiết thực. Điều nó cho thấy là, xét về hàng tiêu dùng, văn hóa có thể thay đổi nhanh chóng nếu có điều kiện phù hợp.
Khái niệm quần áo may sẵn mang lại khả năng mở rộng, giúp các thương hiệu thời trang toàn cầu ra đời. Cùng với sự hình thành văn hóa xung quanh khái niệm mới này là sự chuyển dịch tiêu dùng quy mô lớn.
Trong thập niên 2020, bất cứ thứ gì cũng có thể trở thành hàng tiêu dùng. Mọi người sẵn sàng chi tiền cho những điều vô nghĩa, chiêu trò và những thứ họ sẽ chẳng bao giờ dùng tới. Họ định giá cao một đôi giày thể thao dù chi phí sản xuất tối đa chỉ khoảng 100 đô la Mỹ. Lớp vỏ ảo ảnh mong manh này làm cách nào biến một mặt hàng thành sản phẩm xa xỉ?
Toàn bộ ngành tiếp thị được xây dựng trên cơ sở tạo ra ảo ảnh. Người tiêu dùng không biết rằng các thương hiệu khác nhau đều có sản phẩm riêng. Họ thậm chí không biết rằng quần áo của các thương hiệu khác nhau được sản xuất tại cùng một nhà máy, chỉ khác nhau ở nhãn mác khi xuất xưởng. Việc phát minh ra thương hiệu là sự tái tạo lại ảo ảnh tập thể. Tuy nhiên, không ai đặt câu hỏi liệu thương hiệu có thực hay không.
Thương hiệu thực sự có dòng tiền. Nhưng sự tồn tại của chúng không dựa trên các định luật vật lý cơ bản, mà là một cấu trúc xã hội xây dựng trên nhận thức người tiêu dùng, vốn được tạo ra bởi các khẩu hiệu và câu chuyện. Những thương hiệu này bán một kỳ vọng – cảm giác bạn sẽ trông như thế nào hay giống ai khi sử dụng sản phẩm của họ.
Vậy thì, token có sức ảnh hưởng hay bức ảnh Thú Ngốc (Bored Ape) khác biệt căn bản gì với những sản phẩm thương hiệu này? Cả hai đều đang bán một kỳ vọng về một điều gì đó. Tại sao mức độ chênh lệch giá của cái này lại được coi là "thực" hơn cái kia? Phải chăng do sự phân chia giữa kỹ thuật số và vật lý? Hay đơn giản chỉ vì nó là một dạng sản phẩm mới?
Liệu token có phải là một dạng hàng tiêu dùng mới, đang thúc đẩy một bước chuyển văn hóa quy mô lớn tương tự thời kỳ quần áo may sẵn vào thế kỷ 19?
Là mạng lưới thương hiệu kỹ thuật số, mạng N.W.A (Networks With Attitude – Mạng lưới có Thái độ) đang trỗi dậy, nơi người tham gia trở thành những người tiêu dùng trung thành. Quan trọng nhất, người tiêu dùng cũng có thể trở thành những người hưởng lợi. Người tiêu dùng trở thành cổ đông là một chủ trương hấp dẫn cho thời đại kinh doanh tiếp theo.
Nhưng làm thế nào để xây dựng thương hiệu xung quanh một mạng lưới? Hãy cùng bàn về
N.W.A. (Mạng lưới có Thái độ)
Bitcoin thường được so sánh như một tôn giáo, chủ yếu là một đoạn mã chạy ra sản phẩm, sau đó có một tổ chức sẵn sàng mua và quảng bá nó. Thiết kế tinh tế và các thuộc tính cơ bản của Bitcoin có thể sao chép hoặc fork, nhưng sản phẩm và tổ chức của nó thì không. Moat (lợi thế cạnh tranh) của nó phụ thuộc vào thương hiệu "vàng kỹ thuật số".
Đặc điểm cơ bản của vàng là gì? Nó khan hiếm, vì vậy nó trở thành một thương hiệu tiêu chuẩn – một ảo ảnh đại chúng hữu ích, giải quyết một vấn đề. Bitcoin cũng vậy. Nó còn cung cấp trải nghiệm người dùng tốt hơn. Dễ tiếp cận, theo dõi, lưu trữ, giao dịch hơn, v.v.
Khó mà hình dung Bitcoin cuối cùng lại không trở thành một thương hiệu lớn hơn vàng. Điều cần thiết là kiên trì tạo ra các khẩu hiệu, đóng gói lại câu chuyện và thời gian. Ngày nay, Bitcoin đã là một thương hiệu siêu toàn cầu trị giá 730 tỷ USD, nhưng vẫn còn rất xa so với tiềm năng dưới mức vốn hóa vàng (hiện tại là 1300 tỷ USD).
Tính "thực" của Bitcoin không kém gì vàng. Thực tế, Bitcoin có thể nói là "thực" hơn vàng, vì nó chỉ tồn tại trong thế giới 1 và 0 – mọi người đều có thể thấy toàn bộ hình ảnh của nó, điều này khiến việc phối hợp xung quanh nó dễ dàng hơn. Đây chính là ảo ảnh đại chúng hữu ích – một điểm neo mà xã hội có thể phối hợp.
Tại sao lại gắn giá trị vị trí nguyên bản của nó trong thế giới logic kỹ thuật số (thế giới kỹ thuật số = thế giới logic) vào một vật thể trong thế giới vật lý, rồi lại theo dõi nó trong thế giới kỹ thuật số? – Trải nghiệm người dùng của vàng rất tệ vì có quá nhiều bước thừa. Về bản chất, Bitcoin có khả năng giành chiến thắng trong cuộc chiến tiếp thị này hơn hẳn.
Còn rất nhiều NWA như vậy. Hãy lấy Ethereum làm ví dụ. Trái với quan niệm phổ biến, về lâu dài, Ethereum không nhất thiết phải cạnh tranh với Bitcoin. Mặc dù Ethereum có thể được xem là phương tiện tích trữ giá trị, nhưng tiềm năng lớn hơn là nó là nhiên liệu cho "máy tính toàn cầu". Ethereum là Internet mới, nơi bạn có thể sở hữu trực tiếp các thứ.
Sở hữu Ethereum đồng nghĩa với việc cá cược vào việc tiêu dùng rõ ràng một hàng hóa Veblen – không gian khối (block space). Bất kỳ ai cũng có thể tung ra NWA của riêng mình trên Ethereum (chú thích: phát hành một tài sản và hình thành mạng lưới có văn hóa, niềm tin). Những NWA này có thể là sản phẩm DeFi, memecoin hoặc ứng dụng tiêu dùng cuối cùng.
Hãy để tôi nhắc lại lần nữa: lợi ích của NWA là người dùng có thể trở thành cổ đông. Có người nói điều này không thực tế, điều đó khiến tôi nhớ đến phản ứng của con người trước quần áo may sẵn. Token thực tế là một điểm tựa văn hóa hữu ích trong thế giới bit, và điều này ngày càng phổ biến. Nó tạo ra sự phù hợp tuyệt vời giữa sản phẩm và văn hóa, giúp thị trường mới xuất hiện.
Token là sản phẩm
Điều gì khiến một tài sản trở nên thực? Xét về tài chính, yếu tố cơ bản duy nhất là dòng tiền. Vì mọi người sẵn sàng chi tiền cho nước ngọt (có hại phần lớn về mặt sức khỏe), nên cổ phiếu và giá trị của các công ty bán nước ngọt là thực.
Hay nói cách khác, nó là thực vì họ đổ chất lỏng vào cổ họng? Vì nó là nguồn năng lượng (calo) dạng đóng hộp? Không có nó con người có thể làm gì? Tất cả các câu hỏi này đều có lý, nhưng điều duy nhất quan trọng là mọi người sẵn sàng chi tiền để mua. Đó là yếu tố duy nhất duy trì hoặc làm cho nó trở nên thực tế về mặt kinh tế.
Tiền tệ mềm (tiền pháp định) bản thân nó không thực – nó chỉ được hỗ trợ bởi niềm tin của người tiêu dùng. Dù sao đi nữa, chúng ta đã đạt được sự đồng thuận rằng những thứ mua bằng tiền pháp định làm cho nó trở nên thực, trong khi bỏ qua thực tế rằng "thực" chỉ là một biểu tượng được mua bằng các phương tiện biểu tượng.
Sự thật là, điều duy nhất quan trọng là tiêu dùng – hàng hóa và dịch vụ, chứ không phải phương tiện giao dịch. Tiêu dùng trong nền kinh tế tiền pháp định cũng "thực" như tiêu dùng trong nền kinh tế trao đổi. Tiêu dùng trong nền kinh tế token cũng "thực" như trong nền kinh tế tiền pháp định. Theo nghĩa này, tiền mã hóa giống như mọi thứ tốt đẹp khác, là việc đóng gói lại xu hướng cũ thành xu hướng mới.
Hãy lấy một token ngẫu nhiên như Dogecoin làm ví dụ. Ngoài giao dịch, nó hầu như không làm gì khác. Nhưng giao dịch và sở hữu nó là một hình thức tiêu dùng. Dogecoin giống như nước ngọt, có thể gây hại về mặt sức khỏe (đối với người sở hữu khi trải nghiệm sự biến động của nó), nhưng nếu có người tiêu dùng nó, thì bản chất khác biệt gì so với nước ngọt?
Thực tế, Coca-Cola "thực" hơn Dogecoin nằm ở sức mạnh của bản ghi nhớ này. Coca-Cola có truyền thống lâu đời hơn, biểu tượng của nó hiện diện khắp nơi. Một số người thậm chí không biết tại sao họ lại gọi một ly Coke. Nhưng nếu không có Coke, họ sẽ uống thứ khác, và cuộc sống cũng chẳng thay đổi.
Trên Internet, người dùng trở thành "kênh truyền hình". Với tiền mã hóa, "cổ phiếu công ty Coca-Cola" và nước ngọt trở thành một sản phẩm.
Sự số hóa của thế giới dẫn đến siêu tiền tệ hóa và siêu tài chính hóa. Khi chúng ta phát trực tiếp cơn ảo tưởng tập thể, chúng ta đã biến thế giới thành một chương trình truyền hình thực tế. Đây mới là metaverse thực sự; một sòng bạc hoạt động 24/7, nơi các khổ đau nhân loại như chiến tranh, GDP và lạm phát trở thành cảnh tượng giải trí.
Các vấn đề chính trị nghiêm túc trở thành giải trí, và giải trí thì bị chính trị hóa. Đây là điều xảy ra khi chi phí lan truyền thông tin gần bằng không, và việc thương mại hóa dựa trên khả năng con người hút dopamine từ màn hình. Nhiễu loạn được định giá như tín hiệu, vì nhiễu loạn đã trở thành sản phẩm.
Với tiền mã hóa, chúng ta sẽ nhân đôi nỗ lực. Tương tự, mỗi người đều có thể trở thành kênh truyền thông, mỗi người đều có thể trở thành cổ đông cho một sản phẩm cụ thể. Niềm vui khi theo dõi các con số tăng giảm sẽ trở thành sản phẩm, trở thành cơn nghiện mới. Token hóa là con đường ít cản trở nhất để thu thêm dopamine.
Các con số trong thế giới kỹ thuật số trở nên quan trọng hơn các hàng hóa vật lý mà chúng đại diện. Điều này tương tự như so sánh Bitcoin và vàng. Bitcoin vượt trội hơn vì nó là sản phẩm bản địa của thế giới kỹ thuật số. Việc sản xuất, phân phối và tiêu thụ dopamine trong thế giới bit có chi phí thấp hơn nhiều.
Điều này cũng phù hợp với lý thuyết "văn hóa là sản phẩm, còn lại đều là phụ trợ". Mạng lưới có thái độ là văn hóa được token hóa, là phương tiện thúc đẩy sự đảo lộn liên tục trong sở thích người tiêu dùng. Có lẽ, một ngày nào đó sẽ xuất hiện dòng tiền.
Ở trên tôi đưa ra ví dụ về Dogecoin, một token nguyên thủy, chỉ nhằm minh họa chức năng của token chứ không phải token tốt nhất. Cũng giống như sản phẩm, phần lớn chỉ là chiêu trò, không có giá trị thực sự đối với người tiêu dùng. Nhưng về bản chất, giá trị hoàn toàn phụ thuộc vào ánh nhìn của người tiêu dùng.
Tiện ích là vô ích, thanh khoản là tương lai
Trong một thế giới dư thừa thông tin, niềm tin là tài nguyên khan hiếm nhất. Nhờ blockchain, token sẽ trở thành cỗ máy tín nhiệm của chúng ta. Chúng sẽ là nguồn gốc và tính xác thực, là nguồn gốc của cảm giác归属, là nền tảng để tạo ra các thương hiệu và khẩu hiệu mới. Không có tính xác thực đáng tin cậy, sẽ không có thương hiệu.
Văn hóa sẽ điều chỉnh lại xung quanh token, vì token là phương tiện tạo giá trị, chuyển giao và truyền tín hiệu phù hợp hơn. Đối với một thế giới mà phần lớn thông tin được truyền tải trong thế giới kỹ thuật số, đây là một tiêu chuẩn tốt hơn. Token cho phép sở hữu văn hóa trực tiếp và thực sự. Điều này không chỉ đơn thuần là "giải trí đến chết".
Con người đang thử nghiệm các mô hình người hâm mộ và lòng trung thành mới dựa trên token. Về bản chất, chúng ta đang nói đến sự chuyển đổi từ UGC sang UGP. Các ví dụ như VitaDAO và HairDAO thể hiện cộng đồng có mục tiêu nhất quán được thúc đẩy bởi token, và sẽ còn nhiều trường hợp tương tự trong tương lai.
Việc token hóa thế giới sẽ không diễn ra từ trên xuống, mà là từ dưới lên. Nó sẽ không bắt đầu từ kho bạc hoặc bất động sản được token hóa. Nó bắt đầu từ sự thay đổi văn hóa, khi con người dùng token trong các hoạt động thương mại và tài chính, hình thành sản xuất, tiếp thị, tiêu dùng và tận dụng các bộ tộc trực tuyến của riêng họ.
Bây giờ hãy tưởng tượng David Letterman hỏi: "Bạn còn nhớ công ty trách nhiệm hữu hạn chứ?"
Tất nhiên là có. Nhưng điều đó có nghĩa là trong một xã hội đang số hóa nhanh chóng, sẽ không thể có phương pháp tốt hơn để tạo ra các đơn vị kinh tế vi mô? Mô hình cũ còn ý nghĩa gì không? Khi giờ đây chúng ta có thể xây dựng mạng lưới với tính toàn vẹn bản địa kỹ thuật số, tại sao lại không làm điều đó? Sao lại không phải là một phương pháp tốt hơn? Tại sao không dùng token?
Letterman lại đến, "Còn đô la thì sao, còn nhớ chứ?"
Tất nhiên là nhớ, nhưng stablecoin có thể làm được nhiều hơn. Sự gia tăng số lượng stablecoin được thúc đẩy bởi sở thích người tiêu dùng, chứ không phải chính phủ in đô la trên chuỗi.
Những thứ trên Internet muốn di chuyển tự do, nhưng cũng có ranh giới tự nhiên, được token hóa. Token sẽ mở ra thị trường cho văn hóa. Token sẽ mang thanh khoản đến những nơi chưa từng thấy, tạo trải nghiệm mạng lưới liền mạch, từ đó tạo ra các vai trò người dùng mới. Bể dẫn thanh khoản trở thành bể dẫn văn hóa.
Token là sản phẩm của "Mạng lưới có Thái độ" (Networks Wit Attitude) – chúng là tài sản của thế giới mới, thương hiệu kỹ thuật số và các hình thức kinh doanh mới lạ. Tài sản thế giới thực không quan trọng như chúng ta nghĩ hiện nay, và stablecoin đã chứng minh điều đó, vì chúng là tấm bệ phóng từ thế giới thực vào thế giới mới.
Càng tự xưng là "thực", một thứ càng trở nên vô nghĩa. Token là một cuộc cách mạng kinh doanh từ dưới lên, chứ không phải một cải cách tài chính từ trên xuống.
Cảm ơn long_solitude, Shaun, Xen, Mable và Luffistotle đã cung cấp những phản hồi hữu ích.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ZeePrimeCap
