Senegal: Hy vọng trở thành "bãi biển Bitcoin" tiếp theo
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Senegal: Hy vọng trở thành "bãi biển Bitcoin" tiếp theo
Đây là diện mạo của Bitcoin tại châu Phi, cũng là cách lục địa này vượt qua các nước phát triển.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Joseph Hall
Dịch thuật: Nhóm dịch thuật Viện nghiên cứu Web3 Á-Phi-Latin
Senegal là một quốc gia Tây Phi, đang chuyển mình từ đống đổ nát của các vụ lừa đảo, sự can thiệp chủ quyền và giao thông bất tiện thành một vòng tròn kinh tế Bitcoin phát triển mạnh mẽ.
Thủ đô Dakar của Senegal hàng năm tổ chức hội nghị Bitcoin mang tính chất toàn châu Phi, với hơn mười doanh nghiệp và cửa hàng chấp nhận thanh toán bằng BTC, cùng với sàn giao dịch ngang hàng (P2P) BTC địa phương và nhiều cộng đồng mới nổi tham gia tổ chức.
Ngay cả trong thị trường gấu, chỉ trong vòng mười tháng kể từ lần đầu tiên tổ chức sự kiện ngoại tuyến tại Dakar, thành phố này lại tiếp tục tổ chức BTC Days, và các hoạt động liên quan đến BTC bắt đầu xuất hiện liên tục. Vì sao BTC bỗng nhiên trở nên phổ biến tại Senegal? Liệu đất nước này có đang hướng tới “siêu đại token hóa / hyperbitcoinzation”, hay đơn giản là một làn sóng “áp dụng hàng loạt / mass adoption” quy mô nhỏ?
Liệu Senegal có thể trở thành quốc gia tiếp theo ở khu vực Á-Phi-Latin đi theo bước chân của El Salvador? Tôi muốn tìm ra câu trả lời. Tôi đã bỏ lỡ thời điểm ra đời của Bitcoin Beach tại El Salvador vào năm 2019, nhưng tôi không muốn bỏ lỡ thêm nữa sự phát triển kinh tế tuần hoàn Bitcoin từ dưới lên tại Tây Phi.
Hãy cùng tìm hiểu xem điều gì sẽ xảy ra nếu Senegal cũng hình thành nên một "Bitcoin Beach".
Chủ nghĩa thực dân tiền tệ CFA
Người Pháp đã tạo ra hệ thống tiền tệ CFA (Franc CFA) và kiểm soát tỷ giá hối đoái; thậm chí họ còn thiết kế và in ấn các tờ tiền được sử dụng tại châu Phi. Điều đó có nghĩa là một người Pháp sống tại thành phố đại học Clermont-Ferrand, chưa từng đặt chân đến châu Phi, lại có thể thiết kế những tờ tiền CFA mà 13 quốc gia và hàng triệu người châu Phi sử dụng.
Hiện tại, Franc CFA được neo cố định với đồng Euro theo tỷ lệ 655.957:1, và từng bị phá giá mạnh từ mức 1:505 xuống 1:100 so với đồng tiền Pháp trước đây vào năm 1994. Dưới sự thúc đẩy của Pháp, họ hợp tác với Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) để tạo ra “sự mất giá tiền tệ”, xóa sạch khoản tiết kiệm của người dân Senegal.
Quan trọng hơn cả, các quan chức Pháp giữ vị trí trong hội đồng quản trị ngân hàng trung ương khu vực nói tiếng Pháp tại châu Phi và có quyền lực lớn, bao gồm cả quyền phủ quyết.
Alex Gladstein thuộc Quỹ Nhân quyền từng giải thích: "Khác với hệ thống tiền pháp định thông thường, hệ thống CFA tinh vi và hiểm ác hơn rất nhiều. CFA chính là chủ nghĩa thực dân tiền tệ."
Từ Cuba đến Thổ Nhĩ Kỳ, từ Nam Phi đến Serbia – tôi chưa từng thấy nơi nào lại khao khát giải phóng tiền tệ hơn Trung Phi hay Tây Phi, và lựa chọn phù hợp nhất chính là BTC.
Sự ra đời của một "Bitcoin Beach" tiếp theo
Vào tháng 1 năm 2022, tôi nhận thấy trên Twitter rằng một số quán bar tại khu vực người nhập cư ở Dakar (thủ đô Senegal) đã bắt đầu chấp nhận thanh toán bằng BTC. Bạn có thể vừa ngắm nhìn những con sóng vỗ bờ, vừa mua bánh crepe hay bissap (một loại đồ uống dân dã làm từ hoa dâm bụt) thông qua mạng lưới Lightning Network của Bitcoin.
Điều này khiến tôi lập tức liên tưởng đến sáng kiến áp dụng Bitcoin từ người dân tại El Salvador - "Bitcoin Beach", với mục tiêu cuối cùng là biến Bitcoin thành tiền tệ hợp pháp tại quốc gia này. Điều đó thật đáng phấn khích, bởi có lẽ Dakar cũng có thể hình thành nên "Bitcoin Pub".
Ngay lúc đó, tôi nóng lòng muốn trò chuyện với những người đang nỗ lực thúc đẩy việc áp dụng BTC.
Nỗ lực để các cửa hàng tại Dakar chấp nhận BTC
Nourou (tên giả) là một người đàn ông Senegal cao lớn, ăn nói nhẹ nhàng, phần lớn thời gian làm việc tại Pháp, và là một nhà vận động Bitcoin đặc biệt khác biệt.
Nourou chỉ tay về phía hình ảnh châu Phi khi phỏng vấn
Nourou trở về Senegal vào thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, nhưng sự hỗn loạn do dịch bệnh gây ra không hề ảnh hưởng đến giấc mơ biến Bitcoin thành đồng tiền được ưa chuộng tại quê hương anh.
Anh trở về Senegal vào năm 2021 và phát hiện bạn bè, thậm chí cả gia đình mình đã mất phần lớn khoản tiết kiệm vì các vụ lừa đảo đa cấp như Petronpay, cùng nhiều vụ lừa đảo tiền mã hóa phổ biến khác tại châu Phi. Vì vậy, anh đã xây dựng một cộng đồng Bitcoin tại Senegal.
"Tôi là người đầu tiên tham gia buổi họp đầu tiên của chúng tôi trên Clubhouse (ứng dụng mạng xã hội). Ban đầu chúng tôi chỉ có khoảng ba, bốn người, nhưng tôi vẫn kiên trì tổ chức hai buổi họp mỗi tuần, sau đó là một buổi mỗi tuần, vì dần dần chúng tôi có 10, 20... rồi hàng trăm người lắng nghe." Anh chia sẻ với Cointelegraph về hành trình của mình.
Sử dụng BTC thuần túy theo kiểu ngang hàng
Vào tháng 2 năm 2022, khi du lịch tại Senegal, tôi tham dự buổi tụ họp Bitcoin đầu tiên tại quốc gia này. Đây là một sự kiện mang tính bước ngoặt, khác biệt hoàn toàn so với các buổi họp trước đây chỉ diễn ra trên Twitter hoặc Clubhouse. Chất lượng khách mời cũng khiến tôi kinh ngạc.
Phòng họp chật kín những người theo chủ nghĩa nguyên giáo Bitcoin, các nhà tối đa hóa Bitcoin, doanh nhân, thống đốc ngân hàng trung ương, thậm chí cả các giáo sư từ những trường đại học tốt nhất Dakar. Không khí tại đây hoàn toàn trái ngược với các buổi họp Bitcoin tôi từng tham dự ở châu Âu hay Hoa Kỳ – thành thật mà nói, đó chỉ là những cuộc gặp gỡ giữa các nhóm đàn ông da trắng thuộc thế hệ Millennials chỉ biết phê phán tiền pháp định.
Cuộc gặp mặt trực tiếp đầu tiên về BTC tại Senegal vào tháng 2 năm 2022, Nourou đứng thứ hai từ phải sang, còn tôi là người thứ năm từ trái sang (hàng sau)
Tôi cũng chứng kiến Nourou đưa thêm ba nhà hàng vào mạng lưới Bitcoin. Điều thú vị là nhiều chủ cửa hàng đều sử dụng Bitcoin ở dạng thuần túy nhất: như một hệ thống tiền mặt ngang hàng.
Họ chấp nhận thanh toán dựa trên Bitcoin hoặc mạng lưới Lightning, đồng thời giữ lại Bitcoin nhằm sử dụng nó như một loại tiền tệ nền tảng trong nền kinh tế tuần hoàn. Nourou đang phát triển một ứng dụng cho phép các chủ cửa hàng đổi tiền mặt lấy tiền địa phương, giúp họ có thể rút tiền mặt khi cần.
Vào tháng 3 năm 2022, tôi rời Senegal với tâm trạng hân hoan. Tôi cảm thấy được truyền cảm hứng: tại nơi cần Bitcoin nhất, những người tin tưởng vào Bitcoin đã dành thời gian và công sức để giáo dục người khác về tiền bạc, và cuối cùng là về Bitcoin.
Vào tháng 8 năm 2022, Nourou đột ngột nhắn tin cho tôi rằng anh dự định tổ chức một diễn đàn Bitcoin tại Senegal, cùng với sự kiện Dakar Bitcoin Days. Đây sẽ là lần đầu tiên những người yêu thích Bitcoin từ khắp nơi trên thế giới tập trung tại lục địa châu Phi để chia sẻ niềm đam mê và thảo luận cách thúc đẩy việc áp dụng BTC tại địa phương.
Dakar Bitcoin Days – Ngày hội Bitcoin Dakar
Dakar Bitcoin Days quy tụ những người yêu thích Bitcoin và các nhà kinh tế học từ khắp châu Phi. Từ Cameroon đến Congo, từ Mali đến Bờ Biển Ngà và Cộng hòa Trung Phi, những người yêu Bitcoin từ mọi miền châu lục đã tụ họp tại đây. Khi phỏng vấn, Nourou chỉ tay vào bản đồ châu Phi và nói: "Nếu chúng ta đoàn kết, châu Phi sẽ bay lên."
Nourou phía sau sân khấu trước khi hội nghị bắt đầu
Dakar Bitcoin Days diễn ra với ba ngôn ngữ: tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Wolof. Bởi vì tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức của Senegal, trong khi tiếng Wolof là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất. Các hoạt động bằng tiếng Wolof thu hút đông người tham gia nhất.
Sự kiện cũng dành cho người mới bắt đầu, với nội dung bao gồm kinh tế, tài chính, bảo mật và kiến thức cơ bản về Bitcoin. Các chuyên gia tổ chức các buổi thảo luận nhóm về mật mã học, đồng thời có những tranh luận như "Bitcoin có halal không?", giúp mọi người hiểu rõ góc nhìn văn hóa liên quan đến Bitcoin tại Senegal – một quốc gia có đến 97% dân số theo đạo Hồi. Hội nghị chật kín sinh viên và thanh niên trẻ.
Nourou chia sẻ với tôi tầm nhìn của anh về Senegal. Anh giải thích rằng Senegal sẽ dẫn dắt Tây Phi thoát khỏi bóng tối của chủ nghĩa thực dân tiền tệ, và thông điệp về Bitcoin tại châu Phi cũng cần được truyền bá theo cách phi tập trung.
I want the message to switch. Africa is not a country — it is a continent. That’s why we call it Dakar Bitcoin Days: If you come to Senegal, you will meet Senegalese; if you go to Mali, you meet Mali people.
Hãy thay đổi thông điệp. Châu Phi không phải là một quốc gia – mà là một lục địa. Đó là lý do chúng tôi gọi nó là Dakar Bitcoin Days: Nếu bạn đến Senegal, bạn sẽ gặp người Senegal; nếu bạn đến Mali, bạn sẽ gặp người Mali.
Mặc dù giữa các quốc gia có thể tồn tại một vài điểm tương đồng như lịch sử chung và văn hóa giao thoa, nhưng châu Phi đa dạng không kém gì châu Âu. Sự kiện cũng giống như Bitcoin – cần được lan tỏa phi tập trung, phân tán, để mỗi khu vực tại châu Phi đều có thể áp dụng Bitcoin.
Bitcoin tại Senegal
Trong hội nghị, tôi cũng phỏng vấn các chủ cửa hàng chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, bao gồm chủ một quán bar dành cho người Pháp nhập cư. Quán bar này mới gần đây mới bắt đầu chấp nhận Bitcoin. Mặc dù hoàn toàn lạ lẫm với tiền tệ phi tập trung, nhưng Garri (tên chủ quán) rất vui mừng khi thấy những khách hàng mới đến quán nhờ vào Bitcoin. Khi trò chuyện trực tiếp với anh ấy, tôi đã cố gắng thuyết phục anh mở rộng việc chấp nhận Bitcoin sang tiệm xăm hình khác của mình.
Một tiệm xăm giờ đây chấp nhận BTC
Praïnha, do huấn luyện viên đội lướt sóng Senegal Renée Laraise quản lý, là nhà hàng đầu tiên tại khu vực này chấp nhận Bitcoin. Lướt sóng là một trong những môn thể thao nổi bật nhất tại Senegal sau bóng đá, và với tư cách là huấn luyện viên, anh cũng là đại diện của cộng đồng.
Tôi cũng phỏng vấn "Bitcoin Mama" (Mẹ Bitcoin). Trong ba năm qua, bà luôn dùng Bitcoin để đổi cá dọc bờ Đại Tây Dương. Trong một quốc gia mà tiền mặt là vua và dịch vụ ngân hàng thường chỉ phục vụ người giàu, việc trao đổi cá lấy Bitcoin là một lựa chọn đầy tầm nhìn. Các ngân hàng tại Tây Phi thường thu phí cao và đặt ra nhiều điều kiện nghiêm ngặt đối với người dùng, ví dụ như rút tiền mặt có thể tốn vài đô la Mỹ.
Trong chuyến đi thứ hai đến Senegal, tôi đã tặng Bitcoin cho hơn 70 người. Quá trình rất đơn giản: tôi yêu cầu họ tải ví Lightning, thường là ví Satoshi, rồi nhấn nút nhận.
Các ví này là ví được quản lý (hosted), có nghĩa là thực tế họ không nắm giữ khóa riêng của Bitcoin. Nhưng họ tin tưởng rằng ví Satoshi sẽ không ôm tiền bỏ chạy như Sam Bankman-Fried. Đối với người mới bắt đầu, đây đã là một khởi đầu tuyệt vời.
Tôi gửi cho mỗi người vài nghìn satoshi, tương đương một hoặc hai đô la Bitcoin. Tôi nhận thấy việc phân phát BTC tại Senegal dễ dàng hơn nhiều so với các quốc gia khác tôi từng đến. Mọi người khao khát có tiền, khao khát học hỏi, và mong muốn tiết kiệm bằng một loại tiền tệ không dễ bị đánh cắp hay mất giá như CFA.
Tôi tặng miễn phí Bitcoin cho người tham dự, và nụ cười của những người chứng kiến cho thấy đây đã trở thành một phần giải trí trong hội nghị
Tôi tặng Bitcoin tại bãi biển, trên vỉa hè, trong hội nghị, tại các nhà hàng và quán bar, cho tài xế taxi, và cả tiền boa cho nhân viên khách sạn.
Hầu hết, tôi tặng Bitcoin cho giới trẻ, những cậu bé, cô gái trên 16 tuổi và nam giới trẻ tuổi. Trong khi độ tuổi trung bình tại Mỹ là khoảng 40, thì cấu trúc dân số Senegal rất trẻ. Nếu một loại tiền tệ di động, gốc internet được trao quyền để cất cánh tại châu Phi, thì việc nó phát triển nhanh chóng là điều không có gì ngạc nhiên.
Sau tất cả những trải nghiệm này, ý tưởng về một nền kinh tế tuần hoàn Bitcoin cất cánh tại Senegal càng trở nên đáng tin cậy. Người dân muốn Bitcoin, nhưng không có sàn giao dịch để mua, và du khách quốc tế đến Senegal sử dụng Bitcoin để thanh toán P2P. Do đó, Bitcoin có thể hoạt động đúng như kỳ vọng trong whitepaper – trở thành một loại tiền tệ ngang hàng tại Senegal.
Thanh toán di động gặp mạng lưới Lightning
Hơn nữa, thanh toán di động đã phát triển mạnh mẽ tại châu Phi. Các công ty thanh toán di động ban đầu nổi lên từ M-Pesa tại Kenya, sau đó nhanh chóng lan rộng khắp châu Phi, phổ biến như các cửa hàng Apple tại các thành phố châu Âu. Ngày nay, phần lớn người dân châu Phi sở hữu điện thoại thông minh, dù có thể thiếu điện ổn định hay nước uống miễn phí, nhưng họ có Internet.
Ngay cả khi không có Internet, người dùng vẫn có thể thanh toán qua tin nhắn SMS – chỉ cần gửi một tin nhắn tín dụng là có thể gửi và nhận tiền như chuyển khoản ngân hàng. Công ty thanh toán di động lớn nhất có tên Wave.
Biểu tượng Wave xuất hiện khắp nơi tại các công ty xe taxi, nhà hàng, quán bar và quán cà phê. Nó giống một chút với mạng lưới Lightning, nhưng chậm hơn, tốn kém hơn và sử dụng tiền tệ địa phương.
Tôi đã cố gắng tiếp cận nhân viên Wave để truyền cảm hứng, mời họ tham gia mạng lưới Bitcoin. Khi đang xem World Cup tại một quán bar, tôi may mắn gặp được một nhân viên Wave. Tôi lập tức yêu cầu anh tải ví và tặng một ít Bitcoin. Tôi kết nối WiFi quán bar và gửi Bitcoin cho anh. Anh rất ấn tượng, nói sẽ đến tham dự hội nghị vào hôm sau, nhưng tôi chưa bao giờ gặp lại anh.
Có một câu chuyện thú vị. Khi phỏng vấn giám đốc tiếp thị của Wave, ông chia sẻ rằng ông từng quen biết và đi chơi cùng Satoshi tại Senegal.
Biểu cảm của bạn khi ai đó nói họ từng quen Satoshi
Senegal có những cư dân kỹ thuật số trẻ tuổi, các nhà lãnh đạo Bitcoin và những bậc thầy được kính trọng trong xã hội. Họ liên tục tổ chức các hội nghị hàng năm, ngày càng nhiều tiểu thương bắt đầu chấp nhận Bitcoin, và như đã chứng minh: truyền thống gửi tiền qua điện thoại di động cũng hoàn toàn khả thi.
Đây chính là diện mạo của Bitcoin tại châu Phi, và cũng là cách lục địa này vượt qua các nước phát triển. Vậy thì tại sao chúng ta không thể vượt qua tiền di động bằng mạng lưới Lightning?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Research3ww3
