Báo cáo nghiên cứu mới nhất của Huobi Ventures: Làn đường xã hội Web3 có phải là động cơ cho thị trường tăng giá tiếp theo?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Báo cáo nghiên cứu mới nhất của Huobi Ventures: Làn đường xã hội Web3 có phải là động cơ cho thị trường tăng giá tiếp theo?
Bài viết này thảo luận về thực trạng phát triển của mạng xã hội Web3, đặc điểm sản phẩm trong lĩnh vực, phân tích các dự án hàng đầu, cũng như những rủi ro và thách thức mà lĩnh vực này đang phải đối mặt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Juliet Tang, Nhà phân tích đầu tư tại Huobi Ventures
Mỗi đợt tăng giá đều có động cơ khởi phát khác nhau, và phía sau mỗi động cơ đó là quá trình phát triển âm thầm trong giai đoạn thị trường gấu. Từ những meme điên rồ, đến "mùa hè DeFi"... Cùng với sự phát triển của công nghệ và hạ tầng Web3, lĩnh vực xã hội (social) cũng đang đón nhận cơ hội phát triển mới.
Lĩnh vực mạng xã hội Web3 có phải là động cơ cho đợt tăng giá tiếp theo?
Là một lĩnh vực ứng dụng đòi hỏi sự sáng tạo tối đa từ các nhà phát triển, các khái niệm như mạng xã hội, danh tính (identity), NFT, DAO, người hâm mộ (fan) đều có thể được xếp vào phạm trù mạng xã hội Web3. Hiện tại, lĩnh vực này vẫn ở giai đoạn cực kỳ sơ khai. Tuy nhiên, cùng với việc ra mắt token Cyber, Twitter đổi tên và các chương trình thưởng cho người sáng tạo nội dung, mức độ quan tâm thị trường đối với lĩnh vực mạng xã hội đang dần tăng lên.
Ứng dụng mạng xã hội Friend.Tech trên chuỗi L2 BASE đã nhanh chóng trở nên nổi tiếng kể từ khi ra mắt ngày 10 tháng 8. Trong vòng chưa đầy 20 ngày, nền tảng này đã thu hút hơn 120.000 địa chỉ đăng ký và hơn 20.000 địa chỉ hoạt động.
Các công cụ dạng ứng dụng như CyberConnect và Lens Protocol cũng thu hút được lượng lớn người dùng và sự chú ý của thị trường.
Bài viết này thảo luận về hiện trạng phát triển của mạng xã hội Web3, đặc điểm sản phẩm trong lĩnh vực, đồng thời phân tích một số dự án hàng đầu và nghiên cứu các rủi ro, thách thức mà lĩnh vực này đang đối mặt. Nhìn chung, chúng tôi đánh giá cao tiềm năng tương lai của lĩnh vực mạng xã hội Web3 — đây là một mảng có tiềm năng đầu tư và triển vọng phát triển tốt.
Báo cáo nghiên cứu này do Huobi Ventures xuất bản. Huobi Ventures là bộ phận đầu tư toàn cầu của Huobi, tích hợp đầu tư, ươm tạo và nghiên cứu để xác định các dự án xuất sắc và đầy triển vọng nhất trên toàn thế giới.
Tại sao cần quan tâm đến mạng xã hội?
Lĩnh vực tiền mã hóa thường được xem là khoa học liên ngành kết hợp máy tính, tài chính, mật mã học và toán học. Tuy nhiên, do thời gian xuất hiện còn ngắn, hạ tầng chưa hoàn thiện, tiêu chuẩn quản lý không thống nhất, cùng với rào cản tiếp cận và chi phí học tập nhất định, khiến nó vẫn chưa đạt được sự phổ biến và sử dụng rộng rãi trên toàn cầu. Khi các blockchain hợp đồng thông minh đại diện như Ethereum ngày càng hoàn thiện, các Dapp trên chuỗi bắt đầu bùng nổ từ năm 2020. Như hình dưới đây, số địa chỉ người dùng tích lũy trong lĩnh vực DeFi hiện đã vượt quá 40 triệu. DeFi là lĩnh vực đầu tiên đưa người dùng tham gia tương tác trên chuỗi; các trường hợp sử dụng thực tế và thuận tiện đã thúc đẩy xây dựng và phát triển nền kinh tế chuỗi, thu hút và nuôi dưỡng một nhóm "Degen" (người chơi chuyên nghiệp trên chuỗi). Từ năm 2021, trò chơi trên chuỗi (gamefi) và NFT bắt đầu dẫn dắt làn sóng người dùng mới. Các cách chơi mới trên chuỗi, thiết kế kinh tế token kiểu Ponzi và hệ thống giá trị đa dạng đã giúp Web3 thu hút lượng lớn người dùng mới. Trong đó, gamefi nhờ hiệu ứng kiếm tiền (play-to-earn) đã thu hút nhiều game thủ Web2 và người thu nhập thấp ở các nước đang phát triển, còn NFT vì mang lại giá trị danh tính, sưu tầm và thương hiệu nên đã thu hút đông đảo người sưu tầm, nghệ sĩ và các thương hiệu truyền thống tham gia.
Số địa chỉ người dùng DeFi tích lũy trên toàn chuỗi
Nguồn:
https://dune.com/rchen8/defi-users-over-time
Kể từ năm 2022, thị trường bước vào giai đoạn suy thoái kéo dài. Các lĩnh vực từng bùng nổ trước đó như game và NFT giảm nhiệt, mô hình kinh tế Ponzi sụp đổ nhanh chóng do thiếu người dùng mới. Sự tăng trưởng của người dùng Web3 gặp phải điểm nghẽn. Hiện tại, sáng tạo trong Web3 vẫn tiếp tục diễn ra, các nhà phát triển không ngừng khám phá khả năng mới trong các lĩnh vực như hạ tầng, bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof), thanh toán, danh tính, DeFi 2.0... Tuy nhiên, số lượng người dùng quá ít vẫn là một trong những vấn đề cốt lõi mà Web3 đang đối mặt. Trong bối cảnh thị trường gấu hiện tại, rất nhiều hệ sinh thái và dự án trên đó dù đã hoàn thành xây dựng nhưng lại thiếu người dùng thực tế. Nếu loại trừ các studio nhận airdrop và người dùng sở hữu nhiều ví, con số người dùng thực sự trên chuỗi có lẽ không lạc quan.
Về phía cung, sự phát triển Web3 hiện cần mở rộng thêm các trường hợp sử dụng, tạo ra nhiều cách chơi mới để thu hút người dùng mới. Hiện tại, lĩnh vực mạng xã hội được kỳ vọng sẽ trở thành lĩnh vực tiếp theo kích hoạt làn sóng người dùng Web3. Về phía cầu, lĩnh vực mạng xã hội đã được lĩnh vực internet truyền thống chứng minh tiềm năng khổng lồ, với quy mô người dùng lớn và giá trị thương mại được phát huy tối đa. Từ MSN thời kỳ đầu, Facebook, Instagram giữa kỳ, đến TikTok thời kỳ gần đây — mỗi lần đổi mới công nghệ trong lĩnh vực mạng xã hội đều đi kèm sự ra đời của các "quái vật internet", đồng thời thúc đẩy sự phát triển của vô số cơ hội việc làm trong chuỗi cung ứng. Khi ngày càng nhiều người nhận thức rõ hơn về giá trị riêng tư và giá trị thương mại của dữ liệu cá nhân, ngày càng có nhiều tiếng nói kêu gọi người dùng kiểm soát thông tin và dữ liệu xã hội của mình thông qua Web3, và hưởng lợi từ dữ liệu hành vi và danh tính của chính họ. Do đó, việc khám phá các dự án mạng xã hội trong Web3 là một trong những chủ đề có triển vọng phát triển và giá trị thương mại lớn nhất trong thời gian tới.
Cùng với sự trưởng thành của các hệ sinh thái như Cyber Connect và Lens Protocol, toàn bộ hệ sinh thái mạng xã hội đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Hiện tại, lĩnh vực này đang ở giai đoạn trước khi bùng nổ, và gần đây một số dự án mạng xã hội đã thu hút sự chú ý của thị trường. Ví dụ, Elon Musk, KOL lớn nhất trong cộng đồng tiền mã hóa, tiếp quản Twitter và nhiều lần "shill" Dogecoin, đưa Bitcoin vào tài liệu chính thức của Tesla — tất cả đều mang lại lượng truy cập toàn cầu cho lĩnh vực mã hóa. Mặc dù ông tuyên bố Twitter sẽ không bao giờ phát hành token, nhưng những suy đoán về danh tính mạng xã hội trên Twitter, thanh toán tiền thưởng bằng token đã được bàn luận rộng rãi trên thị trường. Ngoài ra, Lens Protocol vừa huy động thành công 15 triệu USD, các gã khổng lồ mạng xã hội như Instagram phát hành NFT, token Cyber được niêm yết đồng thời trên nhiều sàn giao dịch hàng đầu — tất cả cho thấy sự mở rộng và phát triển của ngành.
Đặc điểm của lĩnh vực mạng xã hội
Hiện tại chưa có định nghĩa thống nhất nào cho mạng xã hội Web3. Chúng ta có thể xếp mọi sản phẩm liên quan đến việc phát hành, trao đổi thông tin giữa người với người, hoặc dùng để miêu tả người dùng vào lĩnh vực mạng xã hội. Xét theo kết quả phát triển hiện tại, lĩnh vực này chủ yếu bao gồm chuỗi công cộng mạng xã hội, đồ thị xã hội (social graph), danh tính xã hội, các loại ứng dụng mạng xã hội và công cụ phục vụ.
Trong lĩnh vực Web2, các nền tảng mạng xã hội truyền thống như Twitter, Instagram, TikTok đã sở hữu lượng lớn người dùng và phát triển mô hình kinh doanh phong phú, trưởng thành. Khi nói đến mạng xã hội Web3, cần xác minh tính cần thiết và khả thi của nó. So với Web2, Web3 còn thiếu về quy mô người dùng và hiện vẫn đang trong giai đoạn thăm dò công nghệ. Nhìn chung, bài viết này cho rằng các yếu tố then chốt cho sự phát triển mạng xã hội Web3 bao gồm:
1. Tính ẩn danh và chống kiểm duyệt
So với mạng xã hội Web2, một trong những lợi thế lớn nhất của Web3 là tính ẩn danh và chống kiểm duyệt — đặc điểm này hiện đã được chứng minh là nhu cầu thực tế của người dùng. Trong Web2, dữ liệu nằm trong tay các tổ chức tập trung, người dùng có thể bị kiểm duyệt tùy tiện, buộc phải xóa hoặc chỉnh sửa phát ngôn của mình. Về bản chất, mạng xã hội Web2 vẫn là mô hình giao tiếp dưới sự giám sát, người dùng không thể bảo vệ quyền riêng tư. Trong khi đó, Web3 phi tập trung tự nhiên có khả năng bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và chống kiểm duyệt từ các tổ chức trung tâm. Những đặc điểm này đáp ứng mong muốn của người dùng về bảo vệ riêng tư và an toàn cá nhân.
2. Người dùng nắm quyền sở hữu dữ liệu
Trong mô hình mạng xã hội Web2, quyền sở hữu dữ liệu thuộc về các nền tảng tập trung. Các nền tảng này sử dụng dữ liệu người dùng để xây dựng hồ sơ người dùng, phân tích sở thích hành vi, từ đó hiển thị quảng cáo và sản phẩm phù hợp nhằm tối đa hóa lợi nhuận từ lưu lượng truy cập. Đồng thời, dữ liệu bản thân cũng có giá trị phân tích thương mại nhất định. Trong Web3, người dùng có thể trực tiếp thu lợi từ giá trị thương mại của lưu lượng dữ liệu thông qua việc nắm quyền sở hữu dữ liệu. Từ góc độ người dùng, các dự án cho phép người dùng dễ dàng biến giá trị dữ liệu thành lợi ích sẽ có sức hấp dẫn nhất định. Thực tế, mô hình này đã từng được thử nghiệm trong mô hình kinh doanh Web2 và đạt được hiệu quả nhất định. Ví dụ như Pinduoduo thưởng tiền khi xem video, hay mời bạn bè tham gia "giảm giá chung" (về bản chất là mở rộng mạng xã hội để thu hút người dùng mới) đều là các nỗ lực giúp người dùng biến lưu lượng thành tiền. Hiện tại, Web3 đã có nhiều thử nghiệm như Nostra trên mạng Lightning của Bitcoin, Lens trên Polygon, và giao thức đa chuỗi CyberConnect — tất cả đều cố gắng trả lại quyền sở hữu dữ liệu cho người dùng. Bài viết này tin rằng, do tính đa dạng của token, biến động giá trị và thiết kế kinh tế phong phú trong Web3, việc biến giá trị thương mại của quyền sở hữu dữ liệu có thể tạo ra vô số cách chơi thú vị, hấp dẫn người dùng, thậm chí có thể tạo ra hiệu ứng làm giàu và thu hút người dùng mới vượt xa đợt tăng giá trước đó của gamefi.
3. Dễ sử dụng
Một yếu tố then chốt của dự án mạng xã hội là đảm bảo thông tin luân chuyển đầy đủ và tự do trong cộng đồng. Thông tin dồi dào phụ thuộc vào lượng lớn người dùng. Làm thế nào để thu hút lượng lớn người dùng là thách thức và cơ hội lớn nhất mà các dự án mạng xã hội Web3 đang đối mặt. Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến lĩnh vực mã hóa phát triển hạn chế là quy mô người dùng quá nhỏ. Thứ nhất, người dùng mới có ngưỡng tiếp cận nhất định — họ cần nắm vững kiến thức máy tính và mã hóa để tham gia tương tác trên chuỗi. Thứ hai, các dự án mã hóa hiện tại so với công cụ người dùng Web2 thường phức tạp hơn, kém thuận tiện — lấy ví dụ ví EOA, cụm từ khôi phục phức tạp, rủi ro bị lừa đảo và đánh cắp khóa riêng, vấn đề cập nhật và tương thích giữa các phần mềm đều ảnh hưởng trải nghiệm người dùng. Điều này đã chặn đứng phần lớn người dùng Web2 ở ngoài thế giới mã hóa. Ngược lại, điều đó cũng có nghĩa rằng nếu giải quyết được vấn đề chi phí học tập và rào cản tiếp cận, nếu xuất hiện một dự án mạng xã hội dễ sử dụng, thao tác mượt mà, thì sẽ mang lại lượng truy cập khổng lồ.
4. Khả năng tổ hợp (composability)
Trong mạng xã hội Web2, do sự tồn tại của các tổ chức tập trung, thực tế đã hình thành những "đảo dữ liệu" khổng lồ. Các gã khổng lồ internet này do nắm giữ dữ liệu nên có quyền kiểm soát truy cập và định giá. Các dự án khác muốn sử dụng dữ liệu hoặc xây dựng ứng dụng trên đó cần được sự cho phép từ tổ chức sở hữu dữ liệu. Đồng thời, các "đảo dữ liệu" khổng lồ này còn tồn tại vấn đề tương thích lẫn nhau và mối quan hệ cạnh tranh tiềm tàng, dẫn đến hậu quả là nhiều ứng dụng Web2 không thể kết nối với nhau. Người dùng khi sử dụng một nền tảng thường phải đăng ký tài khoản mới và tích lũy lại dữ liệu từ đầu. Bài viết này cho rằng, các sản phẩm mạng xã hội Web3 lý tưởng có thể giải quyết vấn đề "đảo dữ liệu". Những nỗ lực như POAP, ENS trong việc miêu tả hồ sơ người dùng có thể coi là những bước đi ban đầu. Trong tương lai, có thể xuất hiện các giao thức chuẩn đơn giản, không rào cản, vừa giúp người dùng dễ dàng kiểm soát dữ liệu của mình, vừa tương thích với hầu hết các giao thức — đây cũng là một trong những hướng đi trọng tâm của DID.
Tổng quan các dự án hàng đầu
Theo loại hình dự án, các dự án mạng xã hội chủ yếu chia thành ba nhóm: đồ thị xã hội, ứng dụng mạng xã hội và công cụ.
Đồ thị xã hội (Social Graph)
Đồ thị xã hội đóng vai trò là hạ tầng trong mạng xã hội Web3, cung cấp các tiêu chuẩn chung và nguồn dữ liệu cho các dự án ứng dụng khác. Đồ thị xã hội cần có nguồn dữ liệu phong phú, khả năng tổ hợp rộng rãi và dễ sử dụng. Theo quan điểm này, việc xây dựng một chuỗi công cộng mới riêng biệt cho mạng xã hội hoặc phát triển dự án mạng xã hội gốc trên các chuỗi ít phổ biến là không cần thiết, vì điều đó làm gia tăng sự tách biệt với các hệ sinh thái trưởng thành khác. Hiện nay, xu hướng phát triển chủ đạo của đồ thị xã hội là xây dựng các tiêu chuẩn danh tính chung trên các chuỗi trưởng thành. Các dự án hàng đầu như Lens Protocol, CyberConnect và RSS3 đều thuộc nhóm này.
CyberConnect
CyberConnect là một đồ thị xã hội đa chuỗi, có thể xác minh và lưu trữ dữ liệu tương tác người dùng, cung cấp danh thiếp cá nhân, đồ thị xã hội và ví hợp đồng thông minh cho người dùng, đồng thời cung cấp API chuẩn cho các nhà phát triển Dapp để di chuyển dữ liệu người dùng qua nhiều Dapp. Hiện tại, CyberConnect đã kết nối với Polygon, Linea và Optimism, và sẽ sớm tích hợp Arbitrum. Số lượng người dùng dự kiến tiếp tục tăng. Như hình dưới đây,截至到 8 tháng 8 năm 2023, tổng số tài khoản đạt 368.000, tổng số thao tác người dùng đạt 738.000, và tổng số hồ sơ người dùng vượt quá 1,25 triệu.
Dữ liệu người dùng CyberConnect
Nguồn:
https://dune.com/cyberconnecthq/cyberaccount-cyberconnects-4337-smart-account
Ngay cả trong bối cảnh thị trường ảm đạm hiện tại, lượng truy cập hàng ngày (DAU) của CyberConnect vẫn duy trì trên 10.000, cho thấy lưu lượng khá lớn.
Dữ liệu lưu lượng CyberConnect
Nguồn:
https://dune.com/cyberconnecthq/cyberconnect-link3-metrics
Lens Protocol
Lens Protocol là dự án mạng xã hội do đội ngũ AAVE — dự án DeFi lâu đời nổi tiếng — phát triển. Đây là một giao thức đồ thị xã hội xây dựng trên Polygon, cho phép bất kỳ ai tạo hồ sơ xã hội không được lưu ký (non-custodial) và xây dựng các Dapp mạng xã hội mới. Người dùng có thể kết nối ví để tạo danh thiếp xã hội dạng NFT và tương tác với người dùng khác. Đồng thời, người dùng cũng có thể xây dựng các Dapp tương tác trên nền tảng Lens (có thể dùng Lens để đăng nhập, tương tác trong hệ sinh thái Lens, và các hoạt động này sẽ được ghi lại vào danh thiếp xã hội).
Hình dưới đây minh họa một phần hệ sinh thái Lens. Hiện tại, hơn 100 dự án đã được xây dựng trên hệ sinh thái Lens, bao gồm các Dapp về mạng xã hội, play-to-earn, chia sẻ phát trực tiếp, công cụ DAO, quản lý quảng cáo, truyền tin, trả phí kiến thức, rút thăm... Mặc dù phần lớn các dự án vẫn đang trong giai đoạn phát triển sớm, nhưng xét về số lượng và đa dạng loại hình thì rất ấn tượng, thậm chí còn vượt cả một số chuỗi công cộng. Nhìn chung, hệ sinh thái mạng xã hội do Lens tạo ra rất thân thiện với nền kinh tế người sáng tạo nội dung.
Một số dự án trong hệ sinh thái Lens Protocol
Nguồn:
https://twitter.com/rekktguy/status/1582288617229406209?s=20
Tính đến tháng 7 năm 2023, đã có hơn 110.000 địa chỉ sở hữu danh thiếp Profile. Như hình dưới đây, tổng số người dùng Lens vượt quá 360.000, tổng số giao dịch đạt 21,93 triệu. Cao điểm về số lượng giao dịch và người dùng xảy ra vào tháng 2 năm 2023, có thể do lượng lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ hoặc các studio airdrop tham gia. Hiện tại, số giao dịch hàng ngày dao động từ 15.000 đến 20.000, số ví tham gia tương tác mỗi ngày từ 3.000 đến 5.000. Ngay cả trong bối cảnh thị trường gấu, vẫn có lượng đáng kể người dùng tham gia tương tác trong lĩnh vực mạng xã hội, cho thấy tiềm năng tăng trưởng và hiệu suất người dùng tốt.
Dữ liệu người dùng Lens Protocol
Nguồn:
https://dune.com/sixdegree/lens-protocol-ecosystem-analysis
Nhìn chung, đồ thị xã hội là hạ tầng và công cụ chung của toàn bộ lĩnh vực mạng xã hội. Một đồ thị xã hội thống nhất, đơn giản, thuận tiện sẽ giúp giảm rào cản sử dụng, giảm壁垒 giữa các Dapp khác nhau, đồng thời tích lũy thêm người dùng và dữ liệu. So sánh, Lens Protocol xây dựng trên Polygon, tập trung phát triển hệ sinh thái mạng xã hội riêng; trong khi CyberConnect không có nền tảng nội dung hay hệ sinh thái riêng, hỗ trợ đa chuỗi, tương tác với nhiều ứng dụng, đồng thời tích cực tìm cách đưa người dùng Web2 vào qua ví — tập trung vào xây dựng danh thiếp xã hội mở. Hai dự án hiện đều nằm trong nhóm đầu lĩnh vực mạng xã hội. Với sự tiếp tục phát triển và ra mắt của Lens Protocol, lĩnh vực mạng xã hội có thể sắp bước vào giai đoạn bùng nổ.
Ứng dụng mạng xã hội
Farcaster
Farcaster là nền tảng mạng xã hội phi tập trung do Dan Romero, cựu lãnh đạo Coinbase, sáng lập, xây dựng trên Ethereum và nhằm cạnh tranh với Twitter, hiện đang ở giai đoạn beta. Farcaster lưu trữ danh tính người dùng trên chuỗi, lưu trữ dữ liệu khác dưới dạng cơ sở dữ liệu Hub bên ngoài chuỗi, nhằm mang lại trải nghiệm tương tác mạng xã hội phi tập trung nhanh chóng, chi phí thấp tương đương Web2. Ngoài ra, Farcaster còn cho phép người dùng sử dụng chế độ tự lưu ký (self-hosted), nhận và gửi tin nhắn mà không cần cổng trung gian, đảm bảo tính phi tập trung. Hiện tại, hệ sinh thái của nó đã xây dựng gần 20 dự án phái sinh, bao gồm phân tích dữ liệu, chỉnh sửa ảnh, chủ đề hot, chủ đề liên quan và công cụ tìm kiếm.
Tính đến ngày 9 tháng 8 năm 2023, tổng số địa chỉ ví Farcaster đã vượt 13.000, trong đó có cả Vitalik Buterin và nhiều "Degen" khác trong ngành mã hóa. Tỷ lệ tăng trưởng người dùng hàng tuần là 2,2%, số bài đăng trong 7 ngày qua là 2.500. Là một ứng dụng mạng xã hội độc lập, số lượng người dùng và mức độ hoạt động khá ổn.
Thống kê dữ liệu người dùng Farcaster
Nguồn: https://farcaster.network/
Nostr
Nostr là một giao thức truyền tải mạng xã hội mã nguồn mở, phi tập trung, cho phép các nhà phát triển xây dựng Dapp dựa trên nó. Nostr không có máy chủ tập trung; giao thức này dùng thiết kế giữa client và relay để truyền nhận thông tin. So với mạng xã hội Web2, giao thức này đạt được sự phi tập trung hoàn toàn, có thể chống kiểm duyệt và bảo vệ quyền riêng tư người dùng. Damus là sản phẩm mạng xã hội kiểu Twitter được xây dựng trên Nostr, cho phép người dùng trải nghiệm nền tảng xã hội giống Twitter nhưng với các ưu điểm phi tập trung, ẩn danh, không quảng cáo. Sản phẩm hiện vẫn đang trong giai đoạn phát triển sớm, đồng thời nhận được sự ủng hộ và giới thiệu từ Jack Dorsey, người sáng lập Twitter.
Là sản phẩm hoàn toàn mở, ẩn danh, phi tập trung và chống kiểm duyệt, Damus có tính cạnh tranh mạnh về bảo mật và riêng tư so với sản phẩm truyền thống, có thị trường và khách hàng mục tiêu rõ ràng. Tuy nhiên, để thu hút rộng rãi người dùng Web2, có thể cần thiết kế sản phẩm và chức năng mới.
Friend.Tech
Friend.Tech là ứng dụng mạng xã hội được Paradigm đầu tư, triển khai trên chuỗi L2 BASE thuộc hệ sinh thái Coinbase. Ứng dụng này khá giống các dự án token người hâm mộ/truyền thông kinh tế người sáng tạo. Nền tảng cung cấp dịch vụ cộng đồng và phát hành token cho người sáng tạo; người dùng tham gia cộng đồng bằng cách nắm giữ token do người sáng tạo phát hành. Sau khi ra mắt ngày 10 tháng 8, sản phẩm nhanh chóng nổi tiếng. Như hình, đến ngày 29 tháng 8 năm 2023, trong vòng chưa đầy 20 ngày, nền tảng đã có hơn 120.000 địa chỉ đăng ký và hơn 20.000 địa chỉ hoạt động (xem không gian người dùng trong ngày).
Nguồn:
https://dune.com/domo/friendtech
Nguồn:
https://twitter.com/friendtech/status/1696599323637846444/photo/1
Người dùng phải trả 10% phí giao dịch mỗi lần, trong đó 5% dành cho người sáng tạo, 5% cho giao thức. Như hình dưới đây, tính đến ngày 28 tháng 8 năm 2023, giao thức đã tích lũy thu nhập hơn 4 triệu USD.
Nguồn:
https://dune.com/cryptokoryo/friendtech
Sự nổi tiếng nhanh chóng của Friend.Tech đã phần nào khơi dậy sự chú ý và suy đoán của thị trường về lĩnh vực mạng xã hội. Sản phẩm này đã dùng mô hình nào để thu hút lượng lớn người dùng một cách nhanh chóng như vậy? Bài viết này cho rằng, xét về bản thân sản phẩm, Friend.Tech hiện chưa thoát khỏi thiết kế truyền thống của sản phẩm mạng xã hội và mô hình token. Tuy nhiên, thành công hiện tại là có cơ sở, bao gồm các điểm sau:
1. Thiết kế kinh tế Ponzi cho token người hâm mộ
Hiện tại, thiết kế token người hâm mộ chủ yếu có hai mô hình: thứ nhất, phát hành token người hâm mộ, người dùng nắm giữ một lượng nhất định để vào cộng đồng, token tuân theo biến động giá thị trường, có thể kèm theo các chức năng như mua lại, đốt, chia lợi nhuận, staking; thứ hai, phát hành NFT người hâm mộ, người dùng sở hữu NFT để vào cộng đồng, NFT tuân theo biến động giá thị trường, có thể đi kèm ánh xạ token mới, airdrop NFT mới hoặc các quyền lợi khác.
Nhìn chung, trong các thiết kế kinh tế token trước Friend.Tech, động lực mua bán chủ yếu đến từ tình cảm với người sáng tạo, còn hấp lực từ bản thân giá token là trung tính. Trong khi đó, Friend.Tech kết hợp cơ chế mời bạn + kinh tế token người hâm mộ, làm đảo lộn cơ chế kinh tế vốn thiếu sức sống. Friend.Tech tuyên bố sẽ phân phối 100 triệu điểm trong 6 tháng, mặc dù chưa công bố quy tắc, nhưng người dùng普遍 cho rằng điểm sẽ liên quan đến airdrop token. Kết hợp cơ chế điểm và mời bạn đã thúc đẩy động lực mời người mới, đồng thời khuyến khích người dùng mua thêm cổ phần của nhiều người sáng tạo khác nhau để tăng phí giao dịch và dữ liệu. Chiến lược này giống Blur, dùng phần thưởng điểm dài hạn + kỳ vọng airdrop để thu hút người dùng, đồng thời nhờ chu kỳ dài nên tăng độ gắn bó, duy trì thị phần sau khi kết thúc airdrop.
Về thiết kế kinh tế, do chưa có công bố chính thức, dựa trên tính toán phổ biến của Laurence Day, như hình dưới đây, giá token người hâm mộ Friend.Tech tuân theo đường cong P = supply^2 / 16000. Với mô hình định giá này, giá tăng/giảm đều có biến động cấp số mũ. Nhà đầu tư sớm có cơ hội hưởng lợi nhuận khổng lồ. Thiết kế kinh tế Ponzi này sẽ tiếp tục gây tăng giá mạnh trước khi người mua/bán đạt cân bằng, thu hút thêm người dùng đầu cơ tham gia mua bán token — đây cũng là một trong những lý do quan trọng nhất khiến dự án bùng nổ nhanh chóng. Thiết kế tương tự cũng xuất hiện trong dự án meme XEN, dùng thiết kế token Ponzi và cơ chế thưởng cho người dùng sớm để gây bão thị trường trong thời gian ngắn.
Nguồn:
2. Thời điểm vàng khi ra mắt trên chuỗi BASE
Friend.Tech ban đầu xây dựng trên các chuỗi khác, sự nổi bật gần đây gắn liền chặt chẽ với chuỗi BASE và độ nóng của lĩnh vực L2. Kể từ khi Arbitrum ra mắt đầu năm 2023, lĩnh vực L2 đã thể hiện rất nổi bật trong thị trường gấu. Sau đó, các hệ sinh thái Zksync, OP Stack và BASE lần lượt gây bão thị trường. Dự kiến trong năm nay, Starknet, Scroll, Zksync sẽ ra mắt và có kỳ vọng phát hành token, cộng với nâng cấp坎昆 đang đến gần, toàn bộ lĩnh vực L2 có thể coi là mảng quan trọng và sáng giá nhất trong thị trường tiền mã hóa năm 2023, trong khi BASE còn có sự hậu thuẫn từ Coinbase — sàn giao dịch đã niêm yết. Friend.Tech chọn thời điểm ra mắt sớm trên BASE, khéo léo tận dụng đúng thời điểm và lợi thế thị trường.
3. Được bảo chứng bởi VC hàng đầu Paradigm
Là quỹ đầu tư hàng đầu trong cộng đồng tiền mã hóa, sự bảo chứng của Paradigm tự nhiên là điểm cộng lớn. Ngay cả khi Friend.Tech chưa hoàn thiện phiên bản web, chỉ có bản beta sơ sài, thiếu trắng giấy trắng và tài liệu giới thiệu, thị trường vẫn tin tưởng và nhiệt tình tham gia — điều này có liên quan lớn đến uy tín của Paradigm. Đồng thời, từ cơ chế điểm có thể thấy thiết kế phần thưởng tương tự Blur, có thể là dấu ấn hướng dẫn của Paradigm.
Nhìn chung, Friend.Tech về cơ chế sản phẩm khá truyền thống, nhưng trong thiết kế kinh tế token, chiến lược thu hút người dùng và cách chơi marketing thì táo bạo hơn các dự án mạng xã hội truyền thống. Trong ngắn hạn, Friend.Tech có thể sao chép đường đi tăng trưởng người dùng của Blur, nhưng với tư cách là sản phẩm mạng xã hội, việc hiện thực hóa thuộc tính xã hội dài hạn cần chờ quan sát sau khi sản phẩm ra mắt.
Dự án công cụ
Các dự án công cụ mạng xã hội chủ yếu đóng vai trò phục vụ, hiện phần lớn định hướng phục vụ các dự án Dapp, ví dụ như Lenscan (dùng để duyệt dữ liệu) trong hệ sinh thái LensProtocol, LensDAO (quản lý tổ chức và cộng đồng), Alertcaster (thông báo) và FarQuest (khảo sát) trong hệ sinh thái Farcaster. Ngoài ra còn có các công cụ hỗ trợ phổ thông như Debank Hi (giúp quảng bá mạng xã hội), Utopia (quản trị kho bạc DAO), các công cụ thiết kế NFT, quản lý tài khoản, quản lý ví v.v., cũng có thể xếp vào nhóm công cụ mạng xã hội.
Nhìn chung, lĩnh vực mạng xã hội là sân chơi phát huy tối đa trí tưởng tượng của nhà phát triển ở tầng ứng dụng. Ngoài đồ thị xã hội và công cụ, đặc biệt là ở các ứng dụng mạng xã hội, các nền tảng mạng xã hội, nền tảng người hâm mộ, nền tảng phát trực tiếp... đều rất đa dạng. Hiện tại lĩnh vực này vẫn ở giai đoạn cực kỳ sơ khai, nhiệt huyết và nỗ lực của các nhà phát triển và nhà đầu tư sẽ không ngừng giúp lĩnh vực này tích lũy thành quả.
Rủi ro và thách thức
Hiện tại, lĩnh vực mạng xã hội mã hóa đang thu hút đông đảo nhà phát triển và vốn đầu tư. Khi nhìn thấy cơ hội, chúng ta cũng cần làm rõ các rủi ro và thách thức hiện tại của lĩnh vực này. Các vấn đề hiện nay chủ yếu nằm ở kỹ thuật, tăng trưởng người dùng và tuân thủ pháp lý.
Khó khăn kỹ thuật
Các sản phẩm mạng xã hội nói chung nằm ở tầng ứng dụng, sự phát triển của chúng phụ thuộc vào hạ tầng và công nghệ trưởng thành. Khi số lượng người dùng tăng lên, yêu cầu đặt ra với sản phẩm mạng xã hội sẽ cao hơn và nhiều hơn. Đồng thời, sự phát triển của ứng dụng mạng xã hội phụ thuộc vào việc giải quyết các vấn đề như lưu trữ dữ liệu, truyền thông tin xuyên chuỗi, chi phí truyền thông tin, tắc nghẽn mạng v.v. Hạ tầng hiện tại tạm thời chưa đủ để hỗ trợ sự xuất hiện của phần mềm mạng xã hội quy mô lớn tương đương Web2.
Tăng trưởng người dùng
Ngoài tính ẩn danh và chống kiểm duyệt, tại sao người dùng Web2 lại muốn chuyển sang các ứng dụng mạng xã hội Web3? Rõ ràng không phải ai cũng có yêu cầu cao về quyền riêng tư; nhiều người dùng vẫn có thể thỏa mãn nhu cầu xã hội trên các nền tảng tập trung hiện tại. Ngoài nhóm người dùng này, làm thế nào để thu hút thêm người dùng, hay chỉ tập trung vào nhóm người dùng có nhu cầu riêng tư? Nếu dùng lợi ích kinh tế để khuyến khích người dùng, làm thế nào để thiết kế mô hình kinh tế mà không rơi vào bẫy vòng kín kinh tế hay mô hình Ponzi? Về phía người dùng, hiện tại mạng xã hội Web3 đã đạt được độ nóng và lưu lượng thị trường nhất định, nhưng vẫn chủ yếu nằm trong cộng đồng mã hóa. Trong tương lai, mạng xã hội Web3 nên giải quyết các vấn đề của sản phẩm hiện tại hay tạo ra chức năng và nhu cầu mới — đây là câu hỏi cần thẳng thắn đối mặt để tăng số lượng người dùng.
Tuân thủ pháp lý
Điểm bán hàng chính của sản phẩm mạng xã hội Web3 — cũng là điểm khác biệt với Web2 — gồm ba điểm: thứ nhất là phi tập trung, chống kiểm duyệt, bảo vệ riêng tư; thứ hai là người dùng nắm quyền sở hữu dữ liệu; thứ ba là người dùng có thể hưởng lợi từ quyền sở hữu dữ liệu. Tuy nhiên, những ưu điểm này đôi khi có thể trở thành rủi ro. Có thể dự đoán rằng, đặc tính sản phẩm Web3 dễ thu hút người làm trong ngành đen/xám, đồng thời cũng thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý. Khi lĩnh vực Web3 trưởng thành và quy mô người dùng mở rộng, các vấn đề về an toàn nhà phát triển, nguy cơ bị cơ quan quản lý chất vấn... cần được cân nhắc từ trước.
Tổng kết
Lĩnh vực mạng xã hội Web3 đang ở giai đoạn phát triển sơ khai, phụ thuộc vào sự trưởng thành của các hạ tầng khác như truyền thông tin xuyên chuỗi, lưu trữ dữ liệu, giảm chi phí giao dịch và vấn đề tuân thủ pháp lý. Hiện tại, sản phẩm mạng xã hội chủ yếu gồm đồ thị xã hội, công cụ và ứng dụng mạng xã hội, trong đó đồ thị xã hội là nền tảng thấp nhất, còn ứng dụng mạng xã hội có số lượng nhiều nhất và品类 đa dạng nhất. Hiện nay, rất nhiều nhà phát triển đang thử nghiệm xây dựng sản phẩm mạng xã hội Web3, và vốn đầu tư cũng dần chú ý và rót vốn vào lĩnh vực này. Việc ra mắt token Cyber, Twitter đổi tên, kế hoạch thưởng cho người sáng tạo nội dung... đều cho thấy độ nóng của lĩnh vực mạng xã hội đang tăng dần. Khi thấy cơ hội, cũng cần nhận thức đầy đủ các thách thức hiện tại, bao gồm hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thiện,瓶颈 tăng trưởng người dùng mới và rủi ro tiềm tàng về tuân thủ pháp lý. Nhìn chung, bài viết này đánh giá cao triển vọng của lĩnh vực mạng xã hội Web3 về mặt phát triển, xu hướng và độ nóng thị trường. Cùng với sự hoàn thiện hạ tầng, phát triển dự án, tập trung vốn và niêm yết token, lĩnh vực này được cho là có tiềm năng đầu tư và triển vọng phát triển tốt.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
HTX Research
