Bài phát biểu của Vitalik tại hội nghị Wanxiang: Lớp 2 là tương lai mở rộng quy mô của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bài phát biểu của Vitalik tại hội nghị Wanxiang: Lớp 2 là tương lai mở rộng quy mô của Ethereum
Vitalik cho biết, về ngắn hạn, Optimistic Rollup là lựa chọn khả thi, còn về dài hạn tôi thiên về ZK Rollup hơn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Diễn thuyết: Vitalik Buterin, người sáng lập Ethereum
Nguồn: ChainNews
Ngày 26 tháng 10, Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu về Blockchain Wanxiang lần thứ bảy đã diễn ra tại khách sạn W Ngoại Bằng Thượng Hải. Nhà sáng lập Ethereum và là nhà khoa học trưởng phòng thí nghiệm blockchain Wanxiang, Vitalik Buterin đã chia sẻ quan điểm của mình về chủ đề mở rộng lớp 2 (Layer2) đang được quan tâm hiện nay thông qua hình thức phát trực tuyến online. Dưới đây là toàn văn bài phát biểu:
Gần đây tại hội nghị Wanxiang, tôi đã nhiều lần nhắc đến một chủ đề mà trước đó cũng đã nói tới ở các hội nghị khác – đó là mở rộng quy mô (scalability). Mở rộng quy mô là một trong những thách thức lớn nhất trong lĩnh vực blockchain. Hiện nay, chúng ta đang đối mặt với thử thách lớn nhất: blockchain hoạt động hiệu quả trong việc phi tập trung hóa và đảm bảo an toàn, nhưng chỉ có thể xử lý lượng giao dịch rất nhỏ, tức là TPS cực kỳ hạn chế. Cách đây vài năm, trạng thái này của blockchain chưa gây ra quá nhiều vấn đề vì số lượng người dùng blockchain còn ít. Nhưng gần đây, chúng ta thấy ngày càng nhiều người muốn sử dụng blockchain, con số này vẫn tiếp tục tăng lên từng ngày. Hơn nữa, ngày càng có nhiều người mong muốn làm ngày càng nhiều việc hơn trên blockchain. Hiện nay xuất hiện vô vàn ứng dụng như DeFi, GameFi,... cùng hàng loạt kịch bản ứng dụng mà mọi người muốn thực hiện. Điều này đồng nghĩa với việc blockchain bắt buộc phải mở rộng quy mô để cung cấp không gian cần thiết cho tất cả các ứng dụng.
Có một cách đơn giản và một cách khó khăn để đạt được khả năng mở rộng blockchain. Trước tiên hãy nói về cách đơn giản: tăng kích thước khối và giới hạn Gas, giúp tăng đáng kể số lượng giao dịch có thể xử lý. Tuy nhiên, phương pháp này dù trông đơn giản nhưng lại tồn tại vấn đề: hy sinh tính phi tập trung. Việc mở rộng theo cách này sẽ tạo ra hệ thống khổng lồ, trong đó mỗi nút đơn lẻ đều phải xử lý lượng dữ liệu lớn. Hệ thống như vậy rất dễ đánh mất tính phi tập trung, bởi vì rất ít người có thể vận hành nút lớn như vậy.
Một phương pháp khác để mở rộng blockchain, đồng thời bền vững hơn, chính là công nghệ Layer2. Công nghệ Layer2 rất đa dạng, ví dụ như mạng lưới sét (lightning network), bên cạnh đó còn có một số ứng dụng đã sử dụng kênh trạng thái (state channels), hay những giải pháp khác.
Công nghệ phổ biến nhất hiện nay là Rollup. Ý tưởng đằng sau công nghệ này tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, bắt đầu từ năm 2014 và chính thức hình thành vào năm 2019. Năm 2019, tôi đã đăng một bài blog, như slide này minh họa, viết về lộ trình công nghệ dựa trên Rollup. Tôi nhấn mạnh rằng chúng ta cần mở rộng quy mô, nhưng để Ethereum đạt được khả năng mở rộng bản địa thì cần một thời gian dài – cụ thể là phân mảnh thực thi (execution sharding), nơi mỗi phân đoạn đều có thể xử lý giao dịch. Để đạt được điều này, cần vượt qua nhiều thách thức kỹ thuật và mất rất nhiều thời gian. Vì vậy, chúng ta phải chờ đợi rất lâu mới có thể thực sự đạt được khả năng mở rộng phân mảnh thực thi bản địa trên Ethereum. Giải pháp hiện tại mà chúng ta có chính là Rollup. Chúng ta đã thấy thị trường xuất hiện nhiều dự án Rollup khác nhau, và biết rõ Rollup hữu ích, mang tính phổ quát cao, có thể nâng cao đáng kể khả năng mở rộng – ít nhất cải thiện gấp 100 lần so với hiện tại. Phân mảnh dữ liệu là dạng phân mảnh đơn giản hơn, không phải xây dựng phân đoạn mạnh mẽ có khả năng xử lý giao dịch, mà chỉ xây dựng các phân đoạn có thể lưu trữ và xác minh dữ liệu – đây là một dạng phân mảnh đơn giản.
Thông qua phân mảnh dữ liệu như vậy, chúng ta có thể nâng cao khả năng mở rộng của Rollup thêm 100 lần nữa. Các bạn biết rằng Rollup mang lại khả năng mở rộng, điều này ai cũng hiểu rõ. Đối với Ethereum, Rollup là giải pháp duy nhất khả thi để mở rộng quy mô.
Sự khác biệt giữa năm ngoái và năm nay: khi dùng Rollup để mở rộng quy mô, phần lớn các dự án vẫn chỉ nằm ở mức lý thuyết. Năm ngoái, Loopring đã tồn tại, nhưng hầu hết các dự án khác thì chưa; tuy nhiên năm nay, nhiều dự án Rollup đã triển khai mainnet của riêng họ, giờ đây phí giao dịch của họ thấp hơn rất nhiều so với phí giao dịch trên Ethereum. Tôi cũng tin rằng con số này – tức là chi phí giao dịch – sẽ tiếp tục giảm xuống, và tôi đã thấy rất nhiều tối ưu hóa trong lĩnh vực này. Về cách sử dụng Rollup hiệu quả hơn để giảm lượng dữ liệu cần lưu trữ trên chuỗi, bằng cách này có thể tiếp tục hạ thấp phí Gas cần thiết cho giao dịch Rollup. Ví dụ, Loopring đã áp dụng nhiều biện pháp tối ưu hóa, khiến chi phí thấp hơn Ethereum ít nhất 30 lần.
Arbitrum One và Optimism là hai giải pháp Rollup hiện chưa triển khai bất kỳ tối ưu hóa nào, nhưng họ đang nỗ lực. Ngay khi tích hợp các giải pháp tối ưu hóa, hai giải pháp Rollup này cũng sẽ trở nên rẻ hơn. Nhờ có những giải pháp Rollup như vậy, phí giao dịch có thể giảm mạnh. Ít nhất sẽ thấp hơn rất nhiều so với năm ngoái, và nếu đạt được phân mảnh, chi phí giao dịch có thể giảm sâu hơn nữa.
Hiện nay, có thể thấy thị trường tồn tại nhiều loại công nghệ Rollup khác nhau, bản thân Rollup cũng gồm nhiều thành phần kỹ thuật. Ngày nay có hai nhánh Rollup chính: một là Optimistic Rollup sử dụng cơ chế bảo mật, và ZK Rollup sử dụng bằng chứng kiến thức không (zero-knowledge proof). Mỗi loại có những ưu điểm riêng. Optimistic Rollup có công nghệ đơn giản hơn, do đó việc xây dựng Optimistic Rollup tương đối dễ dàng hơn, đặc biệt đối với các ứng dụng phổ quát như hợp đồng thông minh Ethereum. Công nghệ ZK Rollup phức tạp hơn, nhưng lợi thế là độ an toàn cao hơn và hỗ trợ rút tiền nhanh chóng, trái ngược với Optimistic Rollup cần chờ khoảng một tuần để rút tiền. Về mặt kỹ thuật, ZK Rollup chưa hoàn toàn trưởng thành, nhưng tôi tin rằng trong vài năm tới, ZK Rollup sẽ hỗ trợ đầy đủ máy ảo Ethereum (EVM), mọi người sẽ có thể sử dụng công nghệ ZK Rollup. Ngắn hạn, Optimistic Rollup là lựa chọn khả thi; dài hạn, tôi thiên về ZK Rollup. Khi có phân mảnh dữ liệu, ZK Rollup sẽ có thêm nhiều ứng dụng khác. Tôi cũng đang suy nghĩ về một số ứng dụng doanh nghiệp: một khi ZK Rollup trưởng thành, các ứng dụng doanh nghiệp sẽ trở nên khả thi. Không cần phải dùng chuỗi riêng biệt, bạn có thể dùng ZK Rollup – liên kết với Ethereum, chi phí vẫn rất thấp, đồng thời bạn cũng nhận được lợi ích là có thể kết nối với hệ sinh thái Ethereum, tận hưởng những lợi ích mà chuỗi công cộng Ethereum cung cấp.
Công nghệ này đã đạt được tiến triển đáng kể, ví dụ như nhiều dự án dần chuyển ứng dụng của họ sang Rollup, hoặc bắt đầu cân nhắc xây dựng dự án trong môi trường Rollup. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm dần dần, chẳng hạn như ứng dụng hay cơ sở hạ tầng, vẫn còn nhiều việc phải thực hiện.
Nếu bạn là một nhà phát triển ứng dụng, bạn cần tích cực tìm kiếm cách nhanh chóng và an toàn nhất để di chuyển ứng dụng của mình sang Rollup. Đối với các ứng dụng phi tài chính, việc di chuyển sang Rollup còn quan trọng hơn, vì điều này giúp giảm thiểu chi phí một cách tối đa. Dù sao đi nữa, việc giảm phí là rất quan trọng đối với các ứng dụng phi tài chính, vì người dùng của họ thường không sẵn sàng trả phí giao dịch cao như vậy. Ngoài ra, nhiều ứng dụng là một hệ thống hoàn chỉnh – tức là khi người dùng sử dụng ứng dụng này, họ thường mong muốn tương tác với các ứng dụng khác. Ví dụ như trò chơi, lấy game Dark Forest làm ví dụ – đây là một trò chơi hoàn toàn không cần tin cậy, chạy trên Ethereum, là một ví dụ rất tốt. Hiện tại trò chơi này vẫn đang chạy trên testnet, nhưng trong tương lai có thể được di chuyển sang Rollup. NFT cũng có thể được di chuyển sang Rollup. Nghĩa là cơ sở hạ tầng có thể được di chuyển sang Rollup, và các nghiệp vụ tài chính cũng vậy, ví dụ như ứng dụng thanh toán bằng tiền mã hóa có thể được di chuyển sang Rollup, DAO cũng sẽ sớm được di chuyển sang Rollup.
Đối với các ứng dụng khác nhau, quá trình di chuyển hoàn toàn khác biệt, mỗi ứng dụng cần cân nhắc xem là nên di chuyển hoàn toàn sang một Rollup, hỗ trợ tất cả các Rollup, hay tiếp tục tồn tại trên Ethereum nhưng thiết lập cầu nối xuyên chuỗi với Rollup. Tất nhiên, có nhiều lựa chọn đường đi phía sau, mỗi lựa chọn đều cần được suy xét kỹ lưỡng. Tiếp theo, tôi sẽ nói về phần cốt lõi của toàn bộ hệ sinh thái – cơ sở hạ tầng.
Đối với người dùng, cơ sở hạ tầng là then chốt. ENS đại diện cho hệ thống tên miền của Ethereum, tức là hệ thống tên miền phi tập trung dựa trên Ethereum. ENS là một cơ sở hạ tầng rất quan trọng, rất nhiều người dùng Ethereum sử dụng ENS, ví dụ như tôi cũng có một tên miền ENS, nhiều người dùng Ethereum khác cũng vậy. Trang blog cá nhân của tôi cũng có một tên miền ENS. Nếu bạn ghé thăm blog của tôi, mọi người có thể thấy điều đó. Trong tương lai, tôi dự đoán sẽ có ngày càng nhiều người sử dụng ENS. Vấn đề hiện tại của ENS là tất cả các chức năng đều được thực hiện trên mainnet, dẫn đến chi phí giao dịch rất cao – đây chính là thách thức chúng ta đang đối mặt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Khi chúng ta di chuyển ENS sang Rollup, ENS có thể tồn tại trong Rollup (vấn đề này có thể được giải quyết).
Cơ sở hạ tầng thứ hai là các client nhẹ (light clients). Nếu chúng ta muốn hệ thống Ethereum thực sự phi tập trung, chúng ta cần các client nhẹ an toàn, không chỉ có thể truy cập vào mainnet Ethereum mà còn có thể truy cập vào các cầu nối xuyên chuỗi và Rollup. Điều này cho phép di chuyển dễ dàng từ một Rollup sang Rollup khác – một kiểu liên kết xuyên chuỗi như vậy, mà không cần phải chờ đợi quá lâu.
EIP-3668 là đề xuất cho phép ENS và các ứng dụng khác di chuyển sang Rollup. Đây là một đề xuất mang tính phổ quát, nó cho phép các hợp đồng thông minh lớp 1 (Layer1) chỉ định nơi lấy thông tin trạng thái ứng dụng hoặc lớp 2, và thực hiện xác minh thông tin đó – tức là thông qua một client nhẹ không cần xác minh để xác minh dữ liệu lớp 2. Ngoài ra, bạn có thể đăng ký tên miền ENS và cập nhật nó ở lớp 2. Dù nó tồn tại ở bất kỳ lớp 2 nào, người dùng vẫn có thể nhìn thấy thông tin này, sử dụng cùng một phần mềm để xem thông tin trong các lớp 2 khác nhau. Triển vọng này thật sự hấp dẫn.
Client nhẹ cho phép một nút xác minh blockchain mà không cần chạy một client đầy đủ hay xác minh từng giao dịch. Client nhẹ cực kỳ quan trọng để hệ sinh thái blockchain đạt được tính phi tập trung. Những gì chúng ta đang làm hiện nay là nâng cấp lên PoS, đồng thời hỗ trợ client nhẹ, nhằm làm cho hệ thống client nhẹ mạnh mẽ như nhau trên cả PoS và PoW. Nó có một thuật toán cho phép client nhẹ xác minh khối. Khối này được ký bởi một ủy ban, nhờ đó tạo ra client an toàn, cho phép truy cập blockchain mà không cần tin tưởng vào máy chủ tập trung. Tuy nhiên, bản thân hệ thống client nhẹ cũng cần được mở rộng thêm để có thể tích hợp vào hệ thống Rollup. Điều này rất quan trọng, chúng ta vẫn phải duy trì tính phi tập trung, và tiếp tục nỗ lực để nâng cấp này được áp dụng vào tất cả các giao thức Layer2.
Xin được kết luận.
Layer2 là tương lai của việc mở rộng quy mô Ethereum. Sử dụng Layer2 để mở rộng quy mô Ethereum là giải pháp an toàn nhất hiện nay. Việc mở rộng quy mô Ethereum phải đảm bảo giữ vững tính phi tập trung của mạng lưới trong khi đạt được chức năng, bởi vì chính tính phi tập trung mới là cốt lõi của blockchain.
Hiện nay đã xuất hiện các Rollup tương thích với máy ảo Ethereum (EVM), có thể cung cấp khả năng mở rộng mạnh mẽ đồng thời đảm bảo hiệu suất. Đồng thời, chúng vẫn duy trì trải nghiệm người dùng và trải nghiệm nhà phát triển như hiện tại. Do đó, việc phát triển cho Rollup giống như phát triển trên Ethereum, chỉ có một vài thay đổi nhỏ. Ví dụ, phương pháp tạo và đóng gói khối khác nhau, nhưng máy ảo thì giống nhau. Việc tương thích với máy ảo Ethereum đồng nghĩa với việc bảo toàn tất cả các tính năng của Ethereum, đồng thời duy trì thuộc tính rất quan trọng là tính phi tập trung của Ethereum.
Đồng thời, chúng ta vẫn cần tiếp tục nỗ lực xây dựng thêm cơ sở hạ tầng, phong phú hóa hệ sinh thái và cuối cùng hoàn thiện lộ trình mở rộng quy mô Ethereum. Hiện tại chúng ta đã có một lộ trình phát triển rõ ràng, phần lớn nội dung đã được triển khai hoặc đang được phát triển mạnh mẽ. Trong tương lai, tôi kỳ vọng sẽ có thêm nhiều thành tựu thú vị, và tôi cảm thấy vô cùng phấn khởi về trạng thái hiện tại của toàn bộ hệ sinh thái Ethereum. Xin cảm ơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@VitalikButerin
