Khi L1 trở thành hệ sinh thái hoàn chỉnh, các giao thức DeFi còn cần token gốc hay không?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Khi L1 trở thành hệ sinh thái hoàn chỉnh, các giao thức DeFi còn cần token gốc hay không?
Token L1 là token duy nhất đáng để đầu tư, và hầu như các giao thức DeFi không nên ra mắt token của riêng họ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: c-node
Biên dịch: TechFlow
Trong vài tháng gần đây, thanh khoản thị trường DeFi trên các L1 "clone" đã cạn kiệt. Cộng đồng cho rằng nguyên nhân là do thiếu những token mà mọi người muốn giao dịch, vì vậy họ kêu gọi các nhà phát triển ra mắt thêm nhiều token hơn, ví dụ như token quản trị giao thức hoặc meme coin.
Theo tôi, token L1 là loại token duy nhất đáng để đầu tư, và các giao thức DeFi hầu như không nên phát hành token của riêng mình. Các giao thức có chức năng quản trị là những giao thức tồi tệ nhất, trong khi các giao thức tối giản quản trị thường tốt hơn trong phần lớn trường hợp. Bạn có thể phản bác lại, ví dụ lo ngại về tính bất biến hợp đồng, thay đổi các tham số rủi ro hay việc quản lý oracle.
Bạn cũng có thể cho rằng các nhà phát triển giao thức cần được khuyến khích thông qua việc phát hành token, hoặc họ bắt buộc phải huy động vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm để thực hiện giao dịch token. Dù sao đi nữa, tôi hy vọng bài viết này sẽ giải tỏa mọi lo ngại của bạn.
Nếu không có lượng lớn token mới, DeFi phải cứu vãn ra sao?
Điều tốt nhất đối với một hệ sinh thái DeFi trên chuỗi là có một token L1 mạnh mẽ. Một số người cho rằng mô hình kinh tế học giảm phát không tốt vì nó “khuyến khích staking, kìm hãm sử dụng”. Điều này là sai lầm, vì trong blockchain và DeFi, staking chính là sử dụng.
Người dùng khóa các vị thế nắm giữ dài hạn của họ trên chuỗi, thường sử dụng DeFi để tạo thanh khoản thông qua việc thế chấp stablecoin phi tập trung, tài sản tổng hợp và các vị thế phái sinh. DeFi giúp họ làm điều đó mà không phải chịu rủi ro tập trung khi gửi vị thế long vào các sàn giao dịch hay các nền tảng cho vay như Celsius, hoặc rủi ro cầu nối khi chuyển từ nơi khác sang một chuỗi chuyên biệt.
Một vấn đề quan trọng đã được giải quyết — họ có thể tự lưu ký tài sản dài hạn của mình và thực hiện nhiều việc hữu ích, thú vị bên trong hệ sinh thái đó... Đây là lựa chọn tuyệt vời dành cho những người nắm giữ dài hạn token L1.
Có thể lập luận rằng DeFi vẫn hữu ích ngay cả khi không có token bản địa mạnh. Đúng vậy, bạn có thể sử dụng DeFi cùng với các tài sản được đóng gói (wrapped) và cầu nối (bridged), nhưng nếu không có tự lưu ký, thì giá trị sử dụng sẽ kém hơn so với DeFi có tài sản bản địa.
Bạn còn nhớ vụ SBF đánh cắp Bitcoin từ Ren và Sollet chứ? Hơn nữa, ngay cả khi bạn có thể làm điều đó, nếu mục tiêu là trở thành nơi xử lý tài sản phi bản địa tốt nhất, bạn phải cạnh tranh với CeFi và đối mặt với vô số L1 và L2 mới xuất hiện liên tục.
Có người cho rằng dù không tự lưu ký, việc phi tập trung hóa các phần khác của chuỗi cung ứng tài chính như thực thi và thanh toán vẫn mang lại lợi ích to lớn, và chúng ta được hưởng lợi từ thuộc tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, ngay cả khi không thể buộc các trung gian CeFi tuân thủ quy tắc. Điều này đúng, nhưng bạn không cần phải làm quá phức tạp như xây dựng một blockchain công cộng có các validator phi tập trung hoặc token mã hóa bản địa.
Điều gì làm cho token bản địa trở nên mạnh mẽ?
aeyakovenko đưa ra một lập luận rất hay rằng trừ khi phí trên một blockchain thấp nhất có thể, nếu không nó sẽ bị đối thủ đánh bại. Các blockchain có phí thấp kiếm thu nhập bằng cách bán quyền truy cập ưu tiên với mức giá cao trong thời gian cạnh tranh cao, đồng thời thu hút hoạt động của nhà phát triển và người dùng nhờ mức phí gần như bằng 0, dẫn đến việc tạo ra điểm nóng và tăng thêm doanh thu cho chuỗi.
Điều này rất thông minh, nhưng trên thực tế, một số loại giao dịch phổ biến nhất không gây ra bất kỳ cạnh tranh trạng thái nào. Chuỗi không thể thu được lợi nhuận tối đa từ các giao dịch này, và trước khi mọi người bỏ chạy sang chuỗi khác để tìm phí rẻ hơn, phí cơ bản có thể tăng mạnh. Phí cơ bản nên cao nhất có thể, nhưng rõ ràng không được cao đến mức mọi người không thể chi trả.
Việc dự đoán rằng người dùng luôn đổ xô về lựa chọn rẻ nhất là hợp lý, nhưng một blockchain không có token bản địa mạnh sẽ ít hữu ích hơn nhiều. Một stablecoin phi tập trung với phí chuyển 1 xu hữu ích hơn một stablecoin tập trung miễn phí, bởi vì loại sau thất bại trong việc giúp người dùng thoát khỏi các trung gian tài chính tập trung, và mục đích phục vụ của nó là chưa được chứng minh và mang tính suy đoán.
Phí cơ bản có thể được định giá động để chuỗi thu được nhiều doanh thu nhất có thể từ mỗi khối. Lý thuyết điều khiển nên được áp dụng để thiết kế thuật toán định giá như vậy. Một ví dụ đơn giản (không tính đến lý thuyết điều khiển) có thể trông như thế này:
Thứ hai, nếu tất cả giá trị đều thuộc về những người staking thay vì token chưa staking, thì sẽ khó khăn để tận dụng toàn bộ giá trị bản địa quý giá này trong DeFi. Các token staking có thể được tái sử dụng trong DeFi dưới dạng LST, nhưng LST ở dạng hiện tại đang có vấn đề. Một số LST phổ biến nhất là mã nguồn đóng, do multisig hoặc DAO độc quyền kiểm soát. Mặc dù các đề xuất LST phi tập trung đã được đưa ra và hiệu quả, đây vẫn là vấn đề khó giải quyết do các token staking với các validator khác nhau có tình trạng rủi ro khác nhau.
Thú vị: Nếu chuỗi là một Rollup chủ quyền, thì nó không cần validator hay staking, và toàn bộ doanh thu có thể tích lũy vào token chưa staking.
Giao thức không cần token ư? Vậy thì làm sao tạo ra giá trị?
Quản trị trên chuỗi về bản chất là dạng oligarchy (quyền lực tập trung). Tiền mã hóa nên tự trị và độc lập, không cần con người can thiệp để cai trị chúng. Cách tốt nhất là tối giản quản trị. MakerDAO bỏ phiếu ủng hộ USDC tập trung khiến DAI trở thành một token giống như nền tảng CeFi, trong khi LUSD bất biến không cần quản trị lại kết hợp hoàn hảo tiện ích của USD với chức năng tiền mã hóa phi tập trung.
Một số giao thức như Aave có DAO để kiểm soát các tham số rủi ro quan trọng. Tôi không có câu trả lời, có thể không có cách nào tránh khỏi điều này, thật đáng tiếc, nhưng có lẽ việc tự động hóa các tham số này có thể thực hiện được theo một cách nào đó.
Một lý do thường bị bỏ qua khi phản đối việc giao thức phát hành token là nó dẫn đến sự lệch lạc với L1 và tạo ra động lực sai lầm cho nhà phát triển. Tạo giao thức, phát hành token kèm cơ chế thưởng, để nội bộ bán tháo, khiến người dùng phàn nàn, sinh lòng oán hận, rồi chuyển sang giao thức tiếp theo với nhóm nội bộ khác — một vòng luẩn quẩn đang hủy hoại lĩnh vực này.
Hiện có bao nhiêu giao thức cho vay? Dường như mỗi tháng lại có một giao thức cho vay và DEX phi tập trung mới ra đời. Hãy tưởng tượng nếu mỗi lần cập nhật Microsoft Word lại được phát hành như một bộ xử lý văn bản hoàn toàn mới — thật điên rồ. Động cơ thực sự để khởi động giao thức mới hiếm khi nhằm giải quyết vấn đề của giao thức cũ, mà là vì một số nhà phát triển không phải là nội bộ trong đợt "rug pull" trước, và họ muốn trở thành nội bộ trong đợt tiếp theo để bán tháo kiếm lời.
Sẽ tốt hơn nếu tất cả các nhà phát triển DeFi trên L1 cùng đoàn kết quanh một DEX, cho vay, stablecoin tổng hợp chuẩn hóa,... và hoàn toàn đồng bộ với L1, không cần tích tụ giá trị vào các token không cần thiết, điều này chỉ tạo động lực phân mảnh hệ sinh thái, gia tăng sự phức tạp và xấu xí của con người.
Sau khi các giao thức thực sự đồng bộ hoàn toàn với L1, chúng có thể được tích hợp trực tiếp vào blockchain. Dù điều này nghe có vẻ cực đoan, nhưng nó giải quyết được nhiều vấn đề lớn và nên được xem xét như một giải pháp tiềm năng cho những vấn đề nghiêm trọng nhất của DeFi.
Thứ nhất, nó cho phép giao thức được quản trị và nâng cấp mà không cần token quản trị. Quản trị ngoài chuỗi kiểu EIP mang tính tinh hoa hơn, tự trị hơn và tự nguyện hơn, trái ngược với quản trị bằng token.
Thứ hai, nó giúp giao thức chịu lỗi tốt hơn trước các lỗi mã trong hợp đồng thông minh, vì chúng đạt được an ninh từ sự đa dạng client. Việc bảo vệ hợp đồng thông minh khỏi các lỗ hổng rất khó. Xác minh hình thức là một quá trình chậm chạp và khó khăn, còn kiểm toán an ninh thông thường không phải là "viên đạn bạc". Các cuộc tấn công hacker gây thiệt hại nặng nề và vẫn là một vấn đề lớn chưa được giải quyết trong lĩnh vực tiền mã hóa, thu hút sự chú ý tiêu cực. Dù đây là một giải pháp cực đoan, nhưng có lẽ đã đến lúc cần khám phá việc tích hợp DeFi vào blockchain như một giải pháp cho vấn đề dai dẳng này.
Làm thế nào nhà phát triển kiếm tiền khi xây dựng các giao thức hoàn toàn đồng bộ với L1?
Rất đơn giản: họ kiếm tiền bằng cách nắm giữ dài hạn token L1. Họ có thể nhận được tài trợ token L1 từ các cá voi, những người có động lực cung cấp tài trợ để thúc đẩy giá trị đầu tư của họ. Họ cũng có thể huy động tiền mặt từ các cá voi tổ chức cấp cao, hoặc các cá voi này có thể thuê nhà phát triển để xây dựng các giao thức tích hợp, và kiếm lợi nhuận bằng cách tạo ra tiện ích cho L1 của họ.
Việc hỏi “Nếu tôi không thể trở nên giàu có bằng cách phát hành token, tại sao lại xây dựng một giao thức?” là vô nghĩa. Nếu tôi có thể nhận được lợi ích bất đối xứng từ việc thăm bà tôi, thì tốt thôi, tôi có thể ghé bà thường xuyên hơn, nhưng thế giới không vận hành theo cách đó. Chỉ vì bạn mong muốn việc phát triển giao thức có thể trở thành cách kiếm tiền, không có nghĩa là nó thực sự là như vậy, và sẽ chẳng bao giờ là như vậy. Một số nhà phát triển giao thức may mắn đã trở nên giàu có trong các bong bóng phi lý trước đây thông qua việc phát hành token, đôi khi bằng các thủ đoạn gian dối, và luôn tạo ra sự chia rẽ trong hệ sinh thái L1.
Mặc dù quyền quản trị đối với các tham số rủi ro có thể có giá trị cao, khiến token quản trị giao thức được định giá cao vì những lý do hợp lý, nói chung, phần lớn các token DeFi đều là meme coin, tràn ngập các câu chuyện phản biện lộn xộn.
Ngoài quyền quản trị, các giao thức DeFi không có tài nguyên khan hiếm nào cần thiết phải token hóa (DePIN có thể là ngoại lệ). So với L1, token L1 có công dụng và mục đích rất rõ ràng. Hãy đoàn kết quanh token L1, cùng nhau trở nên giàu có.
“Bạn đang mô tả một mô hình Ponzi.”
Như những gì tôi đã mô tả cho tới nay, đúng vậy.
Nhưng đừng quên rằng, trước khi khái niệm DeFi xuất hiện, tiền mã hóa đã tồn tại và có giá trị trong nhiều năm. Chúng là các giải pháp thanh toán kỹ thuật số tiện lợi, thường có đặc tính riêng tư tốt hơn, không thể kiểm duyệt, không biên giới so với các giải pháp tập trung.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
c-node
